- 2 days ago
Category
📚
LearningTranscript
00:02Sierpień 1945. Wojna w Europie dobiegła końca, ale na Pacyfiku nadal trwa.
00:11Japończycy przegrali, ale nie chcą skapitulować.
00:189 sierpnia Imperium Wschodzącego Słońca leżało w gruzach.
00:23Dwie bomby atomowe starły Hiroshima i Nagasaki z map.
00:2715 sierpnia cesarz pierwszy raz przemówił przez radio do narodu.
00:35Podjęto nadzwyczajne środki, żeby zachować nasze siły.
00:40Japończycy kłaniali się lub padali na twarz przed głosem, który nakazywał im pogodzić się z porażką.
00:46Musimy zaakceptować nieuniknione.
00:49Blisko trzy miesiące po kapitulacji nazistowskich Niemiec, ich sojusznik Japonia zrobiła to samo.
00:57Druga wojna światowa dobiegła końca.
01:00Była okrutna.
01:02W samym regionie Azji i Pacyfiku zabiła ponad 30 milionów ludzi.
01:07Nazistowscy przywódcy stanęli przed Trybunałem w Norymberdze.
01:12Nadszedł czas, by za swoje zbrodnie odpowiedzieli przywódcy Japonii.
01:16Pierwszy raz w historii Azji sądzona będzie sama wojna oraz ci, którzy ją zaplanowali i prowadzili.
01:23Pierwszy raz w historii sędziowie położą fundamenty pod prawo międzynarodowe, w Norymberdze tworząc pojęcie zbrodni przeciwko ludzkości, a w Tokio
01:34i Norymberdze zbrodni przeciwko pokojowi.
01:38Wyznaczony przez rząd Francji sędzia Henri Bernard był podekscytowany i pewien, że pomagając prawu zwyciężyć nad siłą, zmieni bieg historii.
01:49Najdroższa żono płynę na daleki wschód, czując zaszczyt, że biorę udział w tym wielkim przedsięwzięciu.
01:57Ale kiedy procesy norymberskie zakończyły się sukcesem, w Tokio nic nie poszło zgodnie z planem.
02:06Byliśmy wici, dźgani bagnetami i kopani.
02:15Niewinny.
02:211946. Proces tokijski.
02:292 września 1945. Ameryka szalała z radości.
02:39Japońska delegacja miała podpisać akt kapitulacji w Zatoce Tokijskiej, na pokładzie pancernika Mizuri, przed generałem MacArthur'em.
02:49Stronę japońską reprezentowali minister spraw zagranicznych, Shigemitsu, przeciwnik ataku na Pearl Harbor i adwokat kapitulacji,
02:58oraz generał Umetsu, który brał udział w tej upokarzającej ceremonii wyłącznie na prośbę cesarza.
03:07Krótko potem obaj zostali zatrzymani i stanęli przed Trybunałem w Tokio, jako zbrodniarze wojenni.
03:19Generał Douglas MacArthur, zwierzchnik alianckich sił zbrojnych, zgromadził przedstawicieli wszystkich toczących wojnę państw, w tym generała Leclerka.
03:30Paryż nakazał mu odbić Indochiny, ale kiedy podpisywał akt kapitulacji, niejaki Ho Chi Minh ogłosił niepodległość Wietnamu.
03:40Czy kolonie uda się odzyskać bez walki?
03:46Z masakry przeszłości wyłoni się lepszy świat.
03:50Świat oparty na wierze i zrozumieniu.
03:56Oddany godności człowieka i spełnieniu jego największych marzeń.
04:01O wolności, tolerancji i sprawiedliwości.
04:11MacArthur miał sprawić, że z popiołów wyrośnie nowoczesna, demokratyczna Japonia.
04:17To oznaczało demontaż imperialnej struktury władzy, która doprowadziła do wojny.
04:23Tak jak 6 milionów wracających do kraju żołnierzy i kolonistów dezynfekowano DDT,
04:30tak cały naród miał być oczyszczony z militaryzmu.
04:33Do wojny warunkowano całe pokolenia.
04:37Teraz należało je przeprogramować przez proces o znaczeniu edukacyjnym.
04:42W kraju zaczęły się masowe aresztowania.
04:52W Niemczech część nazistowskich liderów wolała samobójstwo niż aliancki sąd.
05:00Tak samo postąpił odpowiedzialny za inwazję na Manżurię generał Honzio oraz były premier Fumimaro Konor.
05:08W sumie w więzieniu Sugamo pod Tokią zamknięto ponad tysiąc osób.
05:14Jak na ironię reżim więził tam swoich politycznych przeciwników.
05:19Ale osoba najbardziej winna pozostawała na wolności.
05:34Poddając się Makarturowi, cesarz Hirohito nakazywał Japończykom posłuszeństwo.
05:41Bardziej użyteczny był wolny niż w więzieniu, na co zresztą Japończycy nigdy by nie przystali.
05:47Nie unikał swoich obowiązków.
05:4927 września 1945 roku wszedł do siedziby Makartura, budynku Towarzystwa Ubezpieczeniowego Daichi,
05:59naprzeciwko swojego pałacu, by wziąć na siebie całą winę za wojnę.
06:11Ten historyczny moment uwieczniono.
06:15Stojąc obok żywego boga, Makartur wydaje się rozluźniony.
06:20To zdjęcie oznaczało desakralizację cesarza i podkreślało władzę Makartura,
06:26którego Japończycy nazywali niebieskookim Szogunem.
06:30Taki był cel.
06:31Cesarz miał zachować życie i tytuł, ale tylko za pełną współpracę z Amerykanami.
06:39Hirohito formalnie pozostał cesarzem, ale stracił wszelką władzę.
06:50Makartur chciał działać szybko i zamknąć przeszłość.
06:54Ale najpierw musiały powstać komisje śledcze, które przejrzą i przetłumaczą japońskie dokumenty
07:00oraz zbiorą zeznania w całej Azji.
07:04Należało też wyznaczyć biegłych i sędziów.
07:07To wszystko trwało.
07:10Trybunał norymberski zaczął pracę w listopadzie 1945.
07:15W Tokio Makartur nie miał nawet listy oskarżonych.
07:19Trybunał powstał dopiero pod koniec stycznia 1946, ale nie mógł obradować.
07:27Francja nie wysłała swoich przedstawicieli.
07:30Francuski minister spraw zagranicznych Robert Schumann zażądał od Ministerstwa Sprawiedliwości,
07:36żeby natychmiast wysłało do Tokio ochotników.
07:40Oskarżycielem miał być Robert Oneto, skromny prokurator z Melon.
07:45Sędzią będzie Henri Bernard, zaledwie magister prawa.
07:49Ale działał w ruchu oporu, a reżim Vichy zaocznie skazał go na śmierć.
08:04Zatoka Yokohama jest przepiękna.
08:07Myślę o tym, jak zdumieni byli pierwsi Europejczycy w Edo.
08:12Ale im bliżej, tym bardziej widać zniszczenia.
08:17Bomby obróciły Tokio w gruzy.
08:19Jadąc przez miasto, zastanawiałem się, gdzie zamieszkamy.
08:27Na szczęście nie wszystko zostało zniszczone.
08:37W Norymberdze było tylko czterech sędziów.
08:41W Tokio będzie ich jedenastu.
08:43I tyle samo oskarżycieli.
08:45Obecne są wszystkie kraje, które zaatakowała Japonia.
08:50Holender Rowling i Anglik Lord Patrick są przyjaźni.
08:56Chińczyk Meijuwao zdumiał mnie znajomością angielskiego.
09:01Australijczyk William Webb przyjaźni się ze wszystkimi.
09:04To niezwykłe wśród sędziów.
09:06Hindus Radha Binot Palm jest wyraźnie antyzachodni,
09:11a Filipińczyk Delfin Yarania to były jeniec, który nienawidzi Japończyków.
09:19Amerykański sędzia Higgins tak bardzo tęsknił za rodziną,
09:23że poprosił o zwolnienie z obowiązków.
09:25Zastąpił go generał Myron Kramer.
09:30Rosjanin Zarianów tonie w wódce.
09:34Po angielsku zna tylko dwa słowa – na zdrowie.
09:38Wszyscy mieszkamy w hotelu Imperial,
09:41ale raczej się nie spotykamy.
09:46Jako, że słabo znam angielski, czuję się odizolowany
09:49i mam problem z dopasowaniem się.
09:53Ogólnie rzecz biorąc, sędziom z Tokio brakowało doświadczenia
09:57i nie należeli do wybitnych prawników.
10:02Amerykanie pozwolili Australijczykowi Williamowi Webbowi
10:06kierować trybunałem,
10:07ale panowali nad procesem,
10:10na głównego oskarżyciela wyznaczając swojego rodaka –
10:14Josepha Kinnana.
10:17Kinnan był twardy.
10:19Wyróżnił się w latach trzydziestych walcząc z gangsterami.
10:22Jak na ironię, człowiek, który miał chronić prohibicję,
10:25był alkoholikiem.
10:29Kiedy widziałem go w klubie oficerskim,
10:32zawsze miał w dłoni szklaneczkę whisky.
10:34Uśmiechając się, przypominał głodnego krokodyla.
10:39Kinnan gwarantował, że nikt nie wspomni o Hirohito.
10:43Reszta oskarżycieli była jego zastępcami.
10:46Ostrzegł ich, że jeśli się z nim nie zgadzają,
10:49mogą odejść.
10:53Amerykanie początkowo traktowali Francję surowo,
10:55nie widząc w niej ofiary.
10:58Wynikało to z faktu, że w 1940 roku
11:02kolaboracyjny rząd Vichy
11:04oddał Japonii pełnię władzy
11:06nad francuskimi Indochinami.
11:09Kinnan uważał Francję za współwinną.
11:14Trzeba było mu wyjaśnić,
11:16że Vichy i wolni Francuzi
11:18to dwie różne rzeczy
11:20oraz, że Francja uważa się
11:22za pierwszą ofiarę Japonii
11:23przed Ameryką,
11:25bo do pierwszych krwawych starć
11:27doszło już we wrześniu 1940.
11:36Amerykanie w końcu uznali,
11:38że Francja może być uznana
11:40za ofiarę japońskiej agresji.
11:443 maja 1946
11:48rozpoczęła się pierwsza sesja Trybunału.
11:52Tuż przed dziewiątą
11:53wszystkich oskarżonych
11:55przywieziono autobusem
11:56z zasłoniętymi oknami.
11:58Kamery nagrywały ich
12:00pozornie beznamiętne twarze
12:01dla kronik.
12:09Było ich 28,
12:11o siedmiu mniej niż w Norymberdze.
12:15Militarystyczna klika.
12:18Postanowiono skupić się
12:20na grubych rybach,
12:21jak nazwał ich MacArthur.
12:24Biorąc pod uwagę
12:25wybór oskarżonych,
12:27jestem sceptyczny.
12:28Nie twierdzę, że są niewinni.
12:30Zastanawiam się tylko,
12:32kto ich wybrał
12:33i na jakiej podstawie.
12:35Nikt nic nie wie.
12:36Oni wiedzą jeszcze mniej.
12:41Międzynarodowy Trybunał Wojskowy
12:43dla Dalekiego Wschodu
12:44zebrał się w symbolicznym miejscu,
12:47dawnej kwaterze głównej
12:48japońskiej armii.
12:49Wojnę miano osądzać tam,
12:51gdzie ją planowano.
12:53Budynek został przebudowany
12:55na wzór sali posiedzeń
12:56w Norymberdze.
12:59To prostokąt
13:01z długą ławą dla sędziów.
13:03Naprzeciw nich
13:04siedzą oskarżeni
13:05z japońskimi
13:06i amerykańskimi obrońcami.
13:09Po środku jest mała ława
13:10do składania zeznań
13:11przez świadków i oskarżonych.
13:23Czterech byłych premierów,
13:25dziewięciu byłych ministrów,
13:27sześciu generałów,
13:28kilku dyplomatów
13:29i biznesmenów,
13:30doradca cesarza,
13:31a nawet ideolog
13:33Shumei Okawa,
13:34teoretyk japońskiej
13:35dominacji rasowej,
13:37przekonany o konieczności
13:38wojny z Zachodem.
13:39Od początku był dziwny.
13:52Był obserwowany.
13:55Tuż za nim stał
13:56dowódca żandarmerii,
13:58trzymając mu dłoń na ramieniu,
13:59żeby go uspokajać.
14:14Nagle Okawa robi coś dziwnego,
14:16być może dla kamer.
14:17Mimo dłoni żandarma,
14:19nie panuje nad sobą.
14:30Oskarżony Okawa zostanie usunięty z sali
14:33w celu zbadania przez psychiatrę.
14:40Psychiatrom mówił,
14:42że jest wcieleniem Jezusa,
14:44Mahometa i Buddy w jednym.
14:47Uznano go za niezdolnego
14:49do odpowiadania przed sądem
14:51i zwolniono z więzienia Sugamo.
14:54Trafił do szpitala psychiatrycznego.
14:56Nie był obecny na procesie.
15:01Najważniejszym oskarżonym
15:03był ten drobny człowiek
15:05w okrągłych okularach.
15:07Hideki Todzio,
15:08premier i minister wojny
15:10od października 41 do lipca 44.
15:14Kierował atakami na Pearl Harbor,
15:16Filipiny, Indonezję, Singapur,
15:18Tajlandię i Birmę.
15:25Tak wiele słyszeliśmy o Todzio,
15:27że spodziewaliśmy się wcielenia diabła,
15:30ale to tylko człowiek.
15:34Wiedział, co go czeka.
15:36We wrześniu 1945,
15:39kiedy przyszli po niego
15:40amerykańscy żandarmi
15:41z ogonkiem dziennikarzy,
15:43próbował się zabić.
15:47Nie otworzył drzwi
15:49i pytał,
15:49czemu zakłócają mu emeryturę.
15:55Potem zamiast sepuku,
15:57rytualnego samobójstwa
15:59z nożem w brzuchu,
16:00postanowił strzelić sobie w serce.
16:09Nie trafił.
16:11Amerykańscy lekarze ocalili go,
16:13stosując transfuzję krwi.
16:29W więzieniu
16:31Todzio w końcu
16:33poddał się losowi.
16:34Chce być dobrym przegranym,
16:37powiedział.
16:38Ten niepozorny człowiek,
16:41jeden z największych zbrodniarzy
16:42XX wieku,
16:43był całkowicie izolowany.
16:46Nieudane samobójstwo
16:47odebrało mu honor.
16:49Inni więźniowie go ignorowali.
16:52Pocieszenia szukał w poezji.
17:01Zwykli Japończycy
17:03nie przejmowali się
17:04wielkim sądowym spektaklem.
17:06Mieli ważniejsze problemy.
17:08W zrujnowanych miastach
17:11brakowało żywności i schronienia.
17:15Przy 9 milionach bezdomnych,
17:1713 milionach bezrobotnych
17:19i z szalejącą inflacją,
17:21wczesne lata powojenne
17:23były trudne.
17:25Wszędzie pojawiały się
17:26prowizoryczne domostwa
17:28i warzywne ogródki.
17:30Ogromne żniwo
17:31zbierała gruźnica.
17:33W samym 1945
17:35zabiła 230 tysięcy
17:37Japończyków.
17:39Codzienność
17:40charakteryzowały
17:41niedobory i głód.
17:42To był czas
17:43kolejek po miskę ryżu,
17:45czarnego rynku
17:46i radzenia sobie,
17:47jak kto potrafił.
17:50Dwa miliony
17:51japońskich żołnierzy
17:52wciąż przebywało w niewoli.
17:54Rodziny czekały
17:55na ich powrót.
17:57Amerykanie zaczęli
17:58ich zwalniać
17:59w 1946.
18:01Ale Sowieci
18:02dopiero w 1956.
18:07Zwykli Japończycy
18:08nie przejmowali się
18:09losem liderów,
18:10którzy zgotowali
18:11im ten koszmar.
18:12Byli kozłami ofiarnymi.
18:14Mieli zapłacić
18:15za grzechy
18:16całego narodu.
18:17Społeczeństwo
18:18nie czuło się winne.
18:19Uważało się
18:20za ofiary.
18:26Japończycy drogo
18:27zapłacili za wojnę.
18:29Bomby i atomowe piekło
18:31zabiły 700 tysięcy cywilów.
18:34Ocalałych czekała śmierć
18:35w wyniku choroby popromiennej.
18:50Przeciętni Japończycy
18:52nie wiedzieli
18:53o zbrodniach
18:54swojej armii.
18:59Ujawnił je dopiero
19:01proces tokijski,
19:02wywołując
19:03powszechne oburzenie.
19:06Ale oskarżeni
19:08nie okazywali skruchy.
19:10W Azji
19:11wymordowano miliony,
19:12ale to nie była
19:13ich wina.
19:19Drugi dzień
19:21procesu.
19:22Jest oskarżony
19:24o zbrodnie
19:24przeciwko
19:25światowemu pokojowi,
19:27przeciw prawu
19:27wojennemu
19:28oraz przeciwko
19:29ludzkości.
19:34Jednego za drugim
19:35pytano,
19:36czy czuje się winny.
19:41Hoshino Naoki,
19:42główny ekonomista
19:43Mandżuri.
19:45Niewinny.
19:48Seishiro Itagaki,
19:50generał cesarskiej armii
19:51i minister wojny.
19:53Niewinny.
19:57Jiromi Nami,
19:59generał cesarskiej armii
20:00i gubernator Korei.
20:02Niewinny.
20:03Akira Muto,
20:05generał,
20:06szef sztabu w Chinach.
20:10Niewinny.
20:13Osamina Gano,
20:15szef sztabu
20:15marynarki wojennej.
20:17Niewinny.
20:20Iwane Matsui,
20:21generał odpowiedzialny
20:23za masakrę Nankińską.
20:26Niewinny.
20:30Hideki Togio,
20:32generał i premier Japonii,
20:33jeden z architektów
20:34Pearl Harbor.
20:37Niewinny.
20:41Był ucieleśnieniem
20:43japońskiego militaryzmu.
20:4728 niepoczuwających się
20:49do winy zbrodniarzy
20:50usłyszało 55 zarzutów
20:52zbrodni wojennych.
20:54Proces toczył się
20:55według karty
20:56Międzynarodowego Trybunału Wojskowego
20:58dla Dalekiego Wschodu,
21:00napisanego przez MacArthur'a
21:02według amerykańskiego
21:03wzorca z Norymbergi.
21:09Nie można twierdzić,
21:11że zwycięzca ma
21:12kompletną władzę
21:13nad pokonanym.
21:15Nie zgadzam się,
21:16że legislacyjna władza
21:18MacArthur'a
21:19jest nieograniczona.
21:21Ogranicza ją
21:22międzynarodowe prawo.
21:284 czerwca
21:29oskarżyciel Kinnan
21:31zaczął odczytywać
21:32akt oskarżenia.
21:34Zgodnie z kartą
21:36mam obowiązek
21:37przedstawić Państwu
21:38zarys zasad,
21:39według których
21:40będziemy postępować.
21:42Oraz fakty,
21:44które chcemy udowodnić.
21:48Jak ten,
21:49że każdy z oskarżonych
21:50jest winny
21:51zarzucanych mu czynów.
21:56Wypowiedzieli
21:58wojnę cywilizacji.
21:59Ustalili jej zasady
22:01i określili normy.
22:11Po rozprawie
22:13Kinnan zwołał
22:14konferencję prasową,
22:15oświadczając,
22:17że każdy,
22:17kto złamał
22:18międzynarodowe traktaty
22:19ma być nazywany
22:20zbrodniarzem.
22:31Proszę siadać.
22:37Kinnan opisał zdarzenie,
22:39które spowodowało
22:40inwazję na Mandżurię.
22:4418 września
22:461931
22:47doszło do prowokacji,
22:49która przeszła
22:50do historii
22:50pod nazwą
22:51incydentu
22:52Mugdeńskiego.
23:00To nie przypadek,
23:02że natychmiast potem
23:03doszło do inwazji
23:04ponad 40 tysięcy
23:06doskonale przygotowanych
23:07żołnierzy.
23:14skutkiem czego
23:16była okupacja
23:17a trzech północno-wschodnich
23:29prowincji Chin.
23:40W sprawie Mandżurii
23:42trybunał powołał
23:43niezwykłego świadka.
23:45Ostatniego cesarza Chin,
23:47syna niebios,
23:48Hu Yi.
23:51Stracił władzę
23:52w 1912 roku
23:53po chińskiej rewolucji.
23:55Potem Japończycy
23:56uczynili go
23:57głową marionetkowego
23:58państwa
23:59Mandżukuło.
24:01Zorganizowali nawet
24:02ceremonię koronacji,
24:03ale był tylko figurantem
24:05maskującym grabież
24:07kraju.
24:11Sowieci aresztowali go
24:13w 1945.
24:15Potem przewieźli
24:17na proces w Tokio.
24:35staje pan przed trybunałem
24:37jako świadek.
24:38Ma pan obowiązek
24:39mówić prawdę.
24:46Przysięgam.
24:48Przysięgam.
24:57Przesłuchanie obserwowały tłumy.
25:04Proszę podać imię,
25:05nazwisko
25:06i miejsce urodzenia
25:07oraz pokrótce
25:09opisać swoją historię.
25:16Urodziłem się w Pekinie.
25:18Po angielsku
25:19moje imię to
25:20Pu Yi,
25:22co oznacza
25:22bezwarunkową miłość.
25:25Panie prokuratorze,
25:26sugeruję inne pytanie.
25:28Myślałem o tym samym.
25:34Zmiana nazwy Mandżuri
25:36była japońską próbą
25:37uznania tej ziemi
25:38za własną,
25:40ale oba państwa
25:41miały równe prawa
25:42oraz dwóch cesarzy.
25:43Kiedy weszli do Mandżuri,
25:45straciliśmy wolność.
25:47Trzeba wskazać
25:48kogoś odpowiedzialnego
25:49za fakty z jego zeznań.
26:07Tak, to jeden z Japończyków,
26:10których wówczas znałem.
26:13Pu Yi wskazał ludzi,
26:16przed którymi odpowiadał.
26:18Musiał wykonywać
26:19ich rozkazy pod groźbą śmierci.
26:24To generał Doya Ara,
26:26minister finansów Hoshino
26:27i generał Minami.
26:31Droga żono,
26:32jeśli czytasz gazety,
26:34zapewne wiesz,
26:35że przesłuchiwaliśmy
26:36niezwykłego świadka,
26:38syna niebios, Pu Yi.
26:39Rozczarował nas.
26:41Oskarżał Japończyków
26:42i udawał ofiarę,
26:44choć był wiernym kolaborantem.
26:46Był zbyt teatralny,
26:48by być szczerym.
26:57Po Mandżorii,
26:59Japończycy kontynuowali
27:01podbój Chin.
27:16Kiedy zajęli chińską stolicę,
27:19Nankin,
27:20masakra trwała sześć tygodni.
27:23Dopuszczali się masowych morderstw,
27:25grabieży,
27:26podpaleń i gwałtów.
27:45Zeznania pastora
27:46Johna McGee
27:47były wstrząsające.
27:49Ten amerykański misjonarz
27:50mieszkał w Nankinie
27:52od 1912
27:53i był świadkiem masakry.
27:56Byłem misjonarzem
27:57kościoła episkopalnego
27:59w Nankinie
28:00od 1912
28:01do 1940.
28:05To był koszmar.
28:09Mordowanie zaczęło się
28:10niemal natychmiast.
28:13Każdy japoński żołnierz
28:15wydawał się
28:16panem życia i śmierci.
28:20Potem rozpoczęto
28:21zorganizowany mord
28:22mnóstwa mężczyzn.
28:25Ciała leżały wszędzie.
28:27Mijałem kolumny mężczyzn
28:30prowadzonych na śmierć.
28:39Ginęli od kul karabinów
28:42i broni maszynowej.
28:45Wiem, że kilkuset
28:46zakłuto bagnetami.
28:52Za pomocą kamery
28:5416 mm
28:55John McGee
28:57zdołał zarejestrować
28:58dowody masakry
28:59w Nankinie.
29:02Jako prezes
29:04lokalnego Czerwonego Krzyża
29:05kręcił zdjęcia
29:07w prowizorycznym szpitalu.
29:10Ta dziewczynka
29:12broniła się
29:12przed gwałtem.
29:14Została pobita
29:15i dźgnięta bagnetem.
29:18Tę także
29:19raniono bagnetem.
29:21Widziała śmierć
29:21matki i ojca.
29:25Tego mężczyznę
29:26oblano benzyną
29:27i podpalono.
29:34Trybunał szacował,
29:36że w masakrze
29:37Nankińskiej
29:38zamordowano
29:39200 tysięcy ludzi.
29:43Dziesiątki
29:44tysięcy kobiet
29:45zostało
29:46zgwałconych.
29:49Relacje o tych
29:51zbrodniach
29:51wywoływały
29:52dreszcze.
29:54Robiło mi się
29:55niedobrze.
29:58Ale oskarżeni
30:00nie okazywali
30:01żadnych emocji.
30:04W ławie oskarżonych
30:06siedział generał
30:07Iwane Matsui,
30:08dowódca
30:09wojsk japońskich
30:10w Nankinie.
30:11W czasie defilady
30:12zwycięstwa
30:13paradował
30:14dumny jak paw.
30:17Czy przysięga
30:19pan mówić
30:19prawdę,
30:20całą prawdę
30:21i tylko prawdę?
30:25Przygotował
30:26obronę
30:26na piśmie.
30:27Odczytał ją
30:28jego amerykański
30:29obrońca.
30:32Cele decyzji
30:33japońskiego rządu
30:34o wysłaniu
30:34wojsk
30:35do południowej
30:36części
30:36prowincji
30:37Changusu
30:38w 1937
30:41objąłem
30:42dowództwo
30:43korpusu ekspedycyjnego
30:44obiecując sobie
30:45rozwiązać spór
30:46między Japonią
30:47i Chinami.
30:49Chińscy urzędnicy
30:50i lud
30:51mieli być
30:51spacyfikowani
30:52i chronieni.
30:54Walki w rejonie
30:55Szanghaju
30:55miały na celu
30:56jedynie
30:57pokonanie
30:57wojsk chińskich.
31:05twierdzi pan,
31:06że masakry
31:07dopuścili się
31:08podnieceni
31:09młodzi oficerowie
31:10i żołnierze.
31:16Nie było mnie
31:17w Nankingie.
31:18Byłem w prowincji
31:19Tangshan.
31:30Dowódcą
31:31armii
31:31był
31:32księża
31:32Asaka,
31:33ale był
31:34krewnym
31:34Hirohito,
31:35a Amerykanie
31:36nie chcieli
31:36wplątywać
31:37rodziny
31:38cesarza.
31:39Za masakrę
31:40odpowie
31:41Matsui.
31:46To
31:47niewybaczalne
31:48zbrodnie,
31:49ale należy
31:49je uznać
31:50za zbrodnie
31:51wojenne.
31:52Nie ma
31:52potrzeby
31:53nazywać je
31:54zbrodniami
31:54przeciwko
31:55ludzkości.
31:59Czy
32:00francuski
32:00sędzia
32:01wiedział
32:01o jednostce
32:02731
32:03i jej
32:04medycznych
32:04eksperymentach?
32:06Jednostka
32:07powstała
32:07w Pingfang
32:08w Mandżurii
32:09w 1932
32:10na rozkaz
32:11cesarza.
32:14Kierował
32:14nią
32:14doktor
32:15Shiro Ishi.
32:18Zebrał
32:18najlepszych
32:19japońskich
32:19badaczy
32:20oficjalnie
32:21pracowali
32:22nad
32:22zanieczyszczeniami
32:23wody.
32:24W rzeczywistości
32:25nad bronią
32:25chemiczną
32:26i biologiczną.
32:30dr Ishi,
32:32japoński
32:33Mengele
32:33wykorzystywał
32:35tysiące
32:35więźniów
32:36jako
32:36doświadczalne
32:37króliki
32:38strzykując
32:39im choroby
32:39jak
32:40dżuma,
32:40cholera
32:41czy tyfus.
32:44Szacuje się,
32:46że w wyniku
32:46tych eksperymentów
32:47zmarło
32:48300 tysięcy ludzi
32:49w tym
32:49200 tysięcy
32:50w sąsiednich
32:51wioskach.
32:53zarazili się,
32:55kiedy japońska
32:55armia
32:56zniszczyła
32:57zabudowania
32:58jednostki,
32:58żeby ukryć
32:59ślady
32:59swoich zbrodni.
33:07Na procesie
33:08tokijskim
33:09nie wspomniano
33:10o jednostce
33:11731,
33:13bo dr Ishi
33:14zawarł umowę
33:15z Amerykanami.
33:16Za przekazanie
33:17wyników swoich
33:18badań
33:19dostał immunitet.
33:27Nikt nie mówił
33:28też o Korei.
33:31Japonia
33:31kontrolowała
33:32ten kraj
33:32od 1910,
33:34ale tę sprawę
33:35pominięto,
33:36mimo, że
33:37w japońskich fabrykach
33:38pracowały
33:38setki tysięcy
33:39koreańczyków,
33:41a tysiące
33:41koreańskich kobiet
33:43zmuszono
33:43do pracy
33:44w wojskowych
33:45domach publicznych.
33:51Norymberga
33:52skończyła się
33:53w 1946,
33:55ale w Tokio
33:56w 1947
33:57proces wciąż
33:59trwał.
34:02W stolicy
34:03przywrócono
34:04elektryczność,
34:05telefony
34:06i wodę.
34:07W całym kraju
34:09zaczęła się
34:09odbudowa.
34:13A proces
34:14japońskich
34:15zbrodniarzy
34:16wojennych
34:16trwał nadal.
34:19Kiedy poruszono
34:20kwestię
34:21marszu śmierci
34:22z kwietnia
34:221942
34:23na Filipinach,
34:25sędzia
34:26Delfin
34:26Dżarania
34:26wycofał się
34:28z obrad.
34:31Jako jeniec
34:32brał w nim
34:33udział.
34:34Widział ludzi
34:34umierających
34:35z braku
34:36wody,
34:36jedzenia
34:36i od
34:37bagnetów
34:38strażników.
34:39Nie był
34:40obiektywny.
34:49Na świadka
34:51wezwano
34:51amerykańskiego
34:52żołnierza
34:53Bila
34:53Candona.
34:55Przez
34:56siedem dni
34:57pokonaliśmy
34:58120
34:58kilometrów.
34:59Japończycy
35:00byli bardzo
35:01brutalni.
35:04Bili nas,
35:06dźgali
35:06bagnetami,
35:07kopali
35:08podkutymi
35:08butami.
35:12Ratowali nas
35:13Filipińczycy,
35:15rzucając nam
35:15żywność.
35:16Wielu
35:17próbowało
35:17uciekać
35:18przez pola
35:19i ogrody.
35:21Mój
35:22przyjaciel,
35:23sierżant
35:23Jones,
35:24cierpiał na
35:25dyzenterię
35:26po wypiciu
35:27brudnej wody.
35:28Szedł
35:28na końcu
35:29kolumny.
35:30Był
35:31bity
35:31i dźgany
35:32bagnetami.
35:34Widziałem
35:35mnóstwo
35:36ciał,
35:36wiele
35:37należało
35:37do moich
35:38przyjaciół.
35:42Budowa
35:43kolei
35:43birmańskiej
35:44z
35:44Bangkoku
35:45do
35:45Rangunu
35:46przez dżunglę
35:47i rzekę
35:47Kwaj
35:47kosztowała
35:48życie
35:4990 tysięcy
35:50ludzi,
35:51w tym
35:5115 tysięcy
35:52alianckich
35:53żołnierzy.
35:55Symbolami
35:56tego koszmaru
35:57były głód,
35:58choroby
35:58i przemoc.
36:06Na
36:07ławie
36:08oskarżonych
36:09generał
36:09Akiramu
36:10to wyglądał
36:10znacznie
36:11mniej
36:11dumnie
36:12niż na
36:12zdjęciach
36:13z Sumatry
36:14czy
36:14Filipin.
36:15Zanim
36:16zaczął się
36:16proces
36:16w Tokio
36:17lokalne
36:18trybunały
36:18w Manili,
36:19Saigonie,
36:20Singapurze,
36:21Chinach
36:21i Australii
36:22sądziły już
36:23wyższych oficerów,
36:25a nawet
36:25zwykłych
36:26żołnierzy.
36:31Oto
36:31generał
36:32Tomoyuki
36:33Yamashita
36:33w czasie
36:34procesu
36:35w Manili.
36:35Oskarżono
36:36go o zbrodnie
36:37wojenne,
36:38tortury
36:38oraz
36:39masowe
36:40zabijanie
36:40filipińskich
36:41cywilów
36:42i alianckich
36:43jeńców.
36:46Nie słyszałem
36:47o złem
36:48traktowaniu
36:48cywilów
36:49w Manili.
36:56Nie słyszałem
37:02o złem traktowaniu
37:04cywilów
37:05w Manili.
37:19W sumie
37:21w lokalnych
37:22procesach
37:23na śmierć
37:23skazano
37:24tysiąc
37:25japońskich
37:26wojskowych.
37:27Ich celem
37:27było karanie.
37:44Australijczyk
37:44Colin
37:45Fleming
37:45Bryan
37:46ocalały
37:47z japońskiego
37:47obozu
37:48w Singapurze
37:49opowiedział
37:50o swoich
37:50przeżyciach.
37:53Trafiłem
37:54do niewoli
37:556 lutego.
37:56Japoński
37:57oficer
37:57ocenił
37:58mnie
37:58i kazał
37:59iść
37:59za sobą.
38:01Towarzyszyło
38:01mu dwóch
38:02czy trzech
38:03żołnierzy.
38:08Na
38:09polance
38:09stali
38:10inni
38:10w szyku
38:10paradnym
38:11oraz
38:1112
38:12czy
38:1215
38:13oficerów.
38:17Obok
38:18był
38:18świeżo
38:19wykopany
38:19grób
38:19o głębokości
38:21niespełna
38:21metra.
38:23Kazano
38:23mi usiąść
38:24z noga
38:24niespuszczonymi
38:25do grobu.
38:26Ktoś
38:27zawiązał mi
38:27oczy
38:28rozpięli mi
38:29koszulę.
38:32Chwilę później
38:33poczułem
38:33tępe
38:34uderzenie
38:34w kark
38:37a potem
38:38ciągnięcie
38:39za koszulę
38:40które odsłoniło
38:41dół mojej szyi.
38:44upadłem
38:45na prawy bok
38:46ale wciąż żyłem
38:47udawałem
38:48martwego
38:49potem
38:50straciłem
38:51przytomność
38:55kiedy się
38:56ocknąłem
38:57leżałem
38:57w grobie
38:58pod drewnem
38:59i ziemią
38:59cały we krwi
39:02z rękoma
39:03na plecach
39:06opaska
39:07spadła mi
39:08z oczu
39:08wykopywałem się
39:11całe trzy dni
39:12potem
39:13poszedłem
39:14do Singapuru
39:15gdzie poddałem się
39:16malajskiej policji
39:25na prośbę
39:27japońskiego
39:28obrońcy
39:29pokazał
39:30swoje blizny
39:31czy to
39:32naprawdę
39:32niezbędne
39:46delegacja
39:47francuska
39:47mogła się
39:48w końcu
39:48zająć
39:48kwestią
39:49Indochin
39:50prokurator
39:51Oneto
39:51opisał
39:52walkę
39:52z ruchem
39:53oporu
39:53oraz
39:53niespodziewany
39:54atak
39:55z marca
39:551940
39:58tam także
39:59doszło
39:59do masakr
40:00gwałtów
40:01i katowania
40:01jeńców
40:02wielu
40:03zastrzelono
40:04jak psy
40:06obrona
40:07wezwała
40:08na świadka
40:08kapitana
40:09Ferdinanda
40:10Gabriaga
40:11śledczego
40:12badającego
40:13japońskie zbrodnie
40:14w Indochinach
40:16adwokat
40:17Logan
40:18od razu
40:18go zaatakował
40:19kierował pan
40:21tym śledztwem
40:22prawda?
40:23jak ustalić
40:25kto jest
40:26zbrodniarzem
40:26wojennym
40:27nie wiedząc
40:28dla kogo
40:28walczył?
40:30osądzamy
40:31przestępców
40:32za przestępstwa
40:33które popełnili
40:34jak nazywał się
40:37gubernator
40:38przedstawiciel
40:39rządu
40:39Vichy
40:40w Indochinach?
40:43prokurator
40:44Roneto
40:44zgłosił sprzeciw
40:45panie przewodniczący
40:47to pytanie
40:47wykracza
40:48poza zeznania
40:49kapitana
40:50Gabriaga
40:52to prawda
40:53to prawda
40:54ale myślę
40:54że pan Logan
40:55chce wykazać
40:56podłoże
40:59jak rozumiem
41:01badaliście
41:01czy dana osoba
41:02jest zbrodniarzem
41:03wojennym
41:04nie wiedząc
41:05po której stronie
41:06walczyła
41:13to niby
41:14drobnostka
41:15ale jako że
41:15partyzanci
41:16nie są uważani
41:17za wojsko
41:18nie chroni ich
41:19konwencja genewska
41:20nie było więc zbrodni
41:22prokurator
41:23Roneto
41:24był wściekły
41:31nadszedł czas
41:32na Pearl Harbor
41:37atak przeprowadzono
41:39bez wypowiedzenia
41:40wojny
41:41rankiem 7 grudnia
41:431941
41:45atakując Amerykę
41:47Tojio
41:48przypieczętował
41:49los swój
41:49i swojego kraju
41:51rankiem 7 grudnia
41:53o godzinie 6
41:54japońskie siły zbrojne
41:56uderzyły na wojska
41:57amerykańskie
41:58na Pacyfiku
42:17nadszedł czas
42:19by się zjednoczyć
42:20i okazać
42:21całkowitą wierność
42:22swojemu krajowi
42:28ale według jego adwokata
42:30Japonia nie zaatakowała USA
42:33było odwrotnie
42:34żeby zatrzymać
42:36japoński ekspansjonizm
42:38Roosevelt nałożył embargo
42:39na ropę
42:40i zamroził
42:40japońskie aktywa
42:41w amerykańskich bankach
42:43tym samym
42:44zmuszając Japonię
42:45do działania
42:48japoński adwokat
42:50Kiyose
42:50bronił argumentów Tojio
42:55Japonia przeprowadziła
42:57atak w samoobronie
42:59żeby zadbać
43:00o swoje istnienie
43:01było kwestią
43:04najwyższej wagi
43:05i nader trudną decyzją
43:07że po czterech latach
43:09wysiłków
43:09w wojnie z Chinami
43:11w 1941
43:12postanowiła uderzyć
43:15na Stany Zjednoczone
43:16i Wielką Brytanię
43:17dwa największe
43:18mocarstwa świata
43:26amerykański obrońca
43:28Bluett
43:28odczytał odpowiedź
43:30Tojio
43:30na zarzut zbrodni wojennych
43:32i podejrzewałem
43:35że prowadzenie
43:35tej wojny
43:36zostanie uznane
43:37przez zwycięzców
43:38za międzynarodową zbrodnię
43:40ani że
43:40konstytucyjni urzędnicy
43:42pokonanego kraju
43:43będą uważani
43:44za przestępców
43:54w Norymberdze
43:55gdzie sądzono nazistów
43:57oskarżeni twierdzili
43:59że tylko wykonywali
44:00rozkazy
44:01że za wszystko
44:02odpowiadał Hitler
44:03w Tokio
44:04było to niemożliwe
44:05ich zwierzchnikiem
44:07był cesarz
44:13następnie
44:15główny amerykański
44:16oskarżyciel
44:17Kinan
44:17przesłuchał
44:18markiza
44:19Koichi Kido
44:20strażnika
44:21tajnej pieczęci
44:22i doradcę cesarza
44:24Pani Kido
44:25jest Pan
44:26jednym z oskarżonych
44:27czy cesarz
44:28miał cokolwiek
44:29wspólnego
44:29z decyzją
44:30podjętą
44:31na konferencji
44:35jak napisałem
44:37w oświadczeniu
44:38konferencję
44:39zwołano nagle
44:40pytałem o to
44:41Konoe
44:42cesarz uważał
44:44że to zły pomysł
44:46zdecydowano
44:47że trwające
44:48od jakiegoś czasu
44:49rozmowy
44:50japońsko-amerykańskie
44:51będą kontynuowane
44:54ale jeśli w określonym
44:56terminie
44:57nie przyniosą
44:58efektów
44:58dojdzie do wojny
45:04Kinan formułował
45:06swoje pytania
45:07tak żeby winą
45:08obarczyć
45:08Tojo
45:09nie cesarza
45:10nie wiedział Pan
45:12że pomagając
45:13Tojo
45:13zdobyć
45:14tekę premiera
45:15w październiku
45:1641 roku
45:17uczestniczył Pan
45:19w decyzji o wojnie
45:20lub pokoju
45:21z zachodnim mocarstwem
45:22w końcu
45:30pojawił się
45:31człowiek
45:31na którego
45:32wszyscy czekali
45:33Hideki Tojo
45:37ten drobny
45:38prostolinijny
45:39człowiek
45:41wziął na siebie
45:42odpowiedzialność
45:43za klęskę Japonii
45:44nie bał się śmierci
45:46wierzył
45:46że tylko tak
45:47odpokutuje
45:48za porażkę
45:49ten współczesny
45:50samuraj
45:51napisał
45:51aż 250
45:52stronicowe
45:53zeznanie
45:54świadom co go czeka
45:55od razu podważył
45:56legalność trybunału
45:58twierdził że
45:59Japonia działała
46:00samoobronie
46:01i nikogo
46:02nie napadła
46:03więc nie powinna
46:04być sądzona
46:13przesłuchanie Tojo
46:15rozpoczął jeden z
46:16amerykańskich
46:16oskarżycieli
46:19Pana pamięć
46:21podobnie jak innych
46:22uczestników
46:23konferencji
46:23łącznikowej
46:24nie jest najlepsza
46:25zeznania Tojo
46:27wywołały
46:28kryzys
46:29wśród sędziów
46:31to była
46:33ważna konferencja
46:35doskonale ją
46:35pamiętam
46:39jego wysokość
46:41przedstawił
46:41swoje pragnienia
46:42mnie
46:43i obu
46:43szefom sztabu
46:48czy podejmując
46:50decyzję
46:51o utajnieniu
46:51konferencji
46:52łącznikowej
46:53Nagano
46:53działał wbrew
46:54woli cesarza
46:59czując że
47:00cesarz jest
47:01zagrożony
47:01Kinan
47:02interweniował
47:03Panie Przewodniczący
47:05sugerowałbym
47:06unikać takich
47:07pytań
47:09co więcej
47:11jak już mówiłem
47:12dowody z
47:13opinii o charakterze
47:14są niedozwolone
47:15jeśli ta zasada
47:18ma być poluzowana
47:19sugeruje
47:20wysłuchać
47:21zeznań
47:21ważniejszego źródła
47:26dlaczego
47:27Panie Główny
47:28Oskarżycielu
47:31powód jest
47:33prosty
47:34zbliżamy się
47:36do zakończenia
47:37tego postępowania
47:39główny
47:41Oskarżyciel
47:42ma wiele
47:42innych
47:42zadań
47:43o których
47:45wysoki sąd
47:46z pewnością wie
47:48dlatego
47:50w tych okolicznościach
47:51sam dokończę
47:52przesłuchiwanie
47:54oskarżonego
48:01oskarżony
48:02Tojo
48:03czy usprawiedliwia pan
48:04atak na
48:05Stany Zjednoczone
48:06i inne
48:07zachodnie
48:07mocarstwa
48:08zagrożeniem
48:09dla swoich planów
48:10wobec
48:11strefy
48:11wspólnego
48:12dobrobytu
48:13Wielkiej Azji
48:13Wschodniej
48:17przyznaje
48:18przyznaje pan
48:18że chciał
48:19zaprowadzić
48:20nowy porządek
48:21w Azji Wschodniej
48:24oddalam pytanie
48:27Rozpoczął się
48:29pojedynek
48:29sędziego
48:30Webba
48:30broniącego
48:31interesów
48:32Trybunału
48:32z prokuratorem
48:33Kinanem
48:34broniącym
48:35interesów Ameryki
48:36Chcę wiedzieć
48:38czy świadek
48:39przyzna
48:39że wiedział
48:40że popełnia
48:41zbrodnie
48:45Pytam
48:45bezpośrednio
48:46świadka
48:51Jego opinie
48:52nie są elementem
48:53obrony
48:54i jako takie
48:55nie mają znaczenia
48:57Panie Przewodniczący
48:58nikt tutaj
48:59nie jest na tyle
49:00głupi
49:00żeby zakładać
49:01że ten oskarżony
49:03czy świadek
49:03sam podjął decyzję
49:07Czy jeśli chce
49:09przyznać się do winy
49:10sąd mu to
49:11uniemożliwi?
49:17Nie był pytany
49:18czy jest winny
49:19czy nie
49:19Pytano go tylko
49:20o opinię
49:32MacArthur wezwał Kinana
49:33i kazał mu
49:34naciskać na Tojo
49:35żeby cesarz
49:36nie stanął
49:37przed sądem
49:44Proszę rozpatrzeć
49:46to w czerni
49:47i bieli
49:47to czasem
49:48pomaga
49:48pańskiej pamięci
49:51ale Tojo
49:52trzymał się swego
49:56Przeczytałem to uważnie
49:58i nie wycofam
49:59swoich zeznań
50:01Sytuacja była
50:02niebezpieczna
50:03Tojo oskarżył
50:04cesarza
50:05rozwścieczając
50:06Amerykanów
50:07którzy nie chcieli
50:08uznać winy
50:08Hirohito
50:13MacArthur
50:14wezwał
50:15Webb'a
50:15i powiedział
50:16wprost
50:16Japonia ma być
50:18sojusznikiem
50:19Stanów
50:19Cesarz
50:21zadba
50:21o jej wierność
50:22Hirohito
50:23nie stanie
50:24przed sądem
50:25i kropka
50:36Płynąc tu
50:37być może
50:38naiwnie sądziłem
50:39że sprawiedliwości
50:40stanie się zadość
50:41ale sprawiedliwość
50:43jest względna
50:44i lepiej być
50:45zwycięzcą
50:46niż pokonanym
50:50Pod rządami
50:51MacArthur'a
50:52rodziła się
50:53nowa Japonia
50:54wyrzekająca się
50:55wojny
50:57Ameryka
50:58pompowała
50:58miliony dolarów
50:59w odbudowę
51:00kraju
51:01w zamian
51:01narzucając
51:02Japonii
51:02swój system
51:03polityczny
51:04model gospodarczy
51:05i kulturę
51:08Społeczeństwo
51:09się
51:09amerykanizowało
51:12Nowa konstytucja
51:13napisana
51:14przez MacArthur'a
51:15zakazywała krajowi
51:17posiadania wojska
51:18Hirohito
51:19przyjął nową rolę
51:20kiedyś
51:21status Boga
51:21nie pozwalał mu
51:22na kontakty
51:23z poddanymi
51:24teraz na żądanie
51:26MacArthur'a
51:27dyszedł z cienia
51:32Japończycy
51:32nie musieli
51:33już mu się kłaniać
51:34chcieli go
51:35oglądać
51:36nawet w Hiroshima
51:38która wyglądałaby
51:39inaczej
51:39gdyby przyjął
51:41amerykańskie
51:41ultimatum
51:48bomba z Hiroshima
51:50wybuchła także
51:51na procesie
51:51w Tokio
51:54Japończycy
51:55popełniali
51:56straszliwe zbrodnie
51:57ale Amerykanie
51:59też
52:01Bruce Blakely
52:03jeden z obrońców
52:04zrównał
52:05sprawców
52:06i ofiary
52:06mówiąc
52:07o koszmarze
52:08broni atomowej
52:13atak na Pearl Harbor
52:15był zbrodnią
52:20znamy nazwisko
52:22człowieka
52:23który zwolnił
52:24bombę atomową
52:24nad Hiroshima
52:28znamy nazwisko
52:30szefa sztabu
52:31oraz jego zwierzchnika
52:39czy żałują
52:41tej zbrodni
52:45wątpię
52:50przekonanie
52:51że Japończycy
52:52też byli ofiarami
52:53wojny
52:53wywołanej
52:54przez ich przywódców
52:55sprzyjało
52:56przyjęciu demokracji
52:57w ich kraju
52:59zimna wojna
53:01zmuszała świat
53:01do wybrania stron
53:03Japonia
53:04wiązała się
53:04z USA
53:05nadszedł czas
53:07by zakończyć
53:08tokijski proces
53:14sędzia Bernard
53:16uwięziony
53:16w legalistycznym
53:17podejściu
53:18był bardzo krytyczny
53:19spisek
53:21zbrodnia
53:22przeciwko pokojowi
53:23to głęboce
53:24niesłuszne
53:25koncepcje
53:26prawa międzynarodowego
53:27cesarz
53:28odpowiadał
53:29za wszystko
53:29ale nie jest winny
53:30niczego
53:31to niesprawiedliwe
53:34nie skaże żadnego
53:36z oskarżonych
53:36na śmierć
53:41sędziowie
53:42z Chin
53:43i Filipin
53:44nalegali
53:44na karę śmierci
53:45web preferował
53:47dożywocie
53:48wiedziony
53:49antyzachodnimi
53:50sentymentami
53:51hindus pal
53:53chciał uniewinnienia
53:54sytuacja
53:55była patowa
53:56amerykanie
53:57przeprowadzili
53:58więc sądowy
53:59zamach stanu
54:00wykluczając
54:00z obrad
54:01czterech sędziów
54:02przewodniczącego
54:04webba
54:04pala
54:05rolinga
54:06i oczywiście
54:07ory bernarda
54:13jestem tu
54:14od dwóch lat
54:15a teraz
54:16zakazano mi
54:17nie obowiązków
54:18sędziego
54:19a wyrażania
54:20mojej opinii
54:4112 listopada
54:44kiedy odczytano
54:45werdykt
54:45panowała cisza
54:56wyroki
54:57ogłosił
54:58przewodniczący
54:59webb
54:59robił to
55:00bardzo niechętnie
55:03oskarżony
55:04to jo hideki
55:05międzynarodowy
55:06trybunał
55:07dla dalekiego
55:08wschodu
55:08skazał pana
55:09na karę śmierci
55:10przez powieszenie
55:11w sumie
55:23siedmiu
55:24oskarżonych
55:25skazano na śmierć
55:26a szesnastu
55:27na dożywocie
55:28tylko dwóch
55:30dostało
55:30lżejsze wyroki
55:32byli to
55:33dawni ministrowie
55:34spraw zagranicznych
55:35Mamoru Shigemitsu
55:38i Shigenori Togo
55:41trybunał
55:42skazał ich
55:43na 7 i 20
55:44lat więzienia
55:47to był koniec
55:49proces zakończył się
55:5012 listopada
55:511948
55:53po dwóch latach
55:55wykluczeni
55:56z obrad
55:57sędziowie
55:57byli sfrustrowani
55:58Henri Bernard
55:59jako pierwszy
56:00wniósł głos
56:01odrębny
56:02w kwestii
56:02zasad i obowiązków
56:06żeby usprawiedliwić
56:08zbrodnię
56:09przeciwko pokojowi
56:10trybunał
56:11oskarżył
56:11Japończyków
56:12o wojnę
56:13agresywną
56:13nie istnieje
56:15coś takiego
56:15wojna to wojna
56:17my
56:19którzy zabiliśmy
56:20setki tysięcy
56:21niewinnych
56:21mężczyzn
56:22kobiet
56:23i dzieci
56:23nie czujemy
56:25wstydu
56:25za własne czyny
56:3222 grudnia
56:341948
56:36siedmiu skazanych
56:38na śmierć
56:38napisało
56:39ostatnie listy
56:40do rodzin
56:40potem trafili
56:42na Szafot
56:43gdzie
56:43tatami
56:44byli dawni jeńcy
56:45wojenni
56:51zanim umarli
56:52każdy z nich
56:53zdążył krzyknąć
56:54Banzai
57:04w dawnej feudalnej
57:06Japonii
57:07zapanowała
57:08demokracja
57:08bo proces
57:09tokijski
57:10uwolnił kraj
57:11od winy
57:12poświęcając
57:13ofiarne kozły
57:14czystka
57:15wśród
57:16przywódców
57:16kraju
57:17była ceną
57:18kiedy zaczęła się
57:20zimna wojna
57:20zamknięto
57:22przeszłość
57:22ogłaszając
57:23amnestię
57:24idąc na rękę
57:25nowemu sojusznikowi
57:26Ameryka
57:27zgodziła się
57:28ułaskawić
57:29skazanych
57:29w Tokio
57:30do 1955
57:32wszyscy wciąż
57:34żyjący
57:35zbrodniarze
57:35wojenni
57:36wyszli
57:37na wolność
57:46Hato Yama
57:47przyszły premier
57:48był skazanym
57:49urzędnikiem
57:50Okawa
57:52teoretyk
57:54rasowej dominacji
57:55który uderzył
57:56Tojo
57:56po zakończeniu
57:57procesu
57:58cudownie
57:58odzyskał
57:59zdrowe zmysły
58:04tablice
58:05wyczyszczono
58:08negacjoniści
58:09stali się
58:09prominentami
58:10podręczniki
58:12historii
58:12zapomniały
58:13o masakrach
58:14straceni
58:16stali się
58:16męczennikami
58:19cesarz
58:20Hirohito
58:21zmarł w styczniu
58:221989
58:23do samego końca
58:25czczony
58:25i być może
58:26dręczony
58:27przez sumienie
58:28najbliższym
58:29wyznał
58:30że nie pochwala
58:31odznaczania
58:32zbrodniarzy
58:32może myślał
58:34o 30 milionach
58:35ofiar wojny
58:36którą popierał
58:37wojny
58:38za którą nigdy
58:40nie stanął
58:41przed sądem
58:48wersja polska
58:50zmaragd