- 2 days ago
Category
馃摎
LearningTranscript
00:03Przez tysi膮ce lat nocne niebo dostarcza艂o ludzko艣ci wi臋cej pyta艅 ni偶 odpowiedzi.
00:11Obecnie dzi臋ki odkryciom dokonanym w naukach o kosmosie mo偶emy bada膰 to, do czego nie mieli艣my wcze艣niej dost臋pu.
00:21Nowe uj臋cia objawiaj膮 najwi臋ksze tajemnice Wszech艣wiata.
00:27Odkrycia dokonywane nie tylko w Uk艂adzie S艂onecznym, ale i w odleg艂ych kra艅cach naszej galaktyki.
00:35Poszerzaj膮 kosmiczne horyzonty i zmieniaj膮 to, co wiemy o kosmosie i 偶yciu tu na Ziemi.
00:43Kosmiczne horyzonty
00:52Kosmiczny chaos
00:58Spogl膮daj膮c w majestatyczn膮 cisz臋 nocnego nieba, trudno my艣le膰 o mnogo艣ci niebezpiecze艅stw kryj膮cych si臋 w kosmosie.
01:09Nowe uj臋cia tajemniczych obiekt贸w dryfuj膮cych mi臋dzy galaktykami,
01:13pot臋偶ne burze na odleg艂ych planetach i ogromne ska艂y przemierzaj膮ce niewyobra偶alnie szybko pr贸偶nie otwieraj膮 nam jednak oczy
01:22na nieprzewidywalno艣膰 i niewybaczalno艣膰 kosmosu.
01:31Jednym z tych pi臋knych, potencjalnie gro藕nych zjawisk s膮 spadaj膮ce gwiazdy.
01:37Wszyscy 偶yczyli艣my sobie czego艣 na ich widok.
01:41W rzeczywisto艣ci to kawa艂ki asteroidy spalaj膮ce si臋 w atmosferze.
01:49Czasem udaje im si臋 przetrwa膰 podr贸偶 przez nasz膮 naturaln膮 tarcz膮 ochronn膮,
01:55by powodowa膰 zniszczenia na powierzchni.
02:00Z tym nieprzyjemnym faktem pr贸buj膮 co艣 zrobi膰 najwi臋ksze umys艂y 艣wiata.
02:12To, co fascynuje mnie w asteroidach, to fakt, 偶e to okruszki pozosta艂e po okresie,
02:17w kt贸rym tworzy艂 si臋 Uk艂ad S艂oneczny.
02:26Wi臋kszo艣膰 pochodzi z pasa asteroid mi臋dzy Marsem a Jowiszem,
02:30gdzie grawitacja Jowisza zapobiega 艂膮czeniu si臋 kawa艂k贸w ska艂贸w planety.
02:41Asteroidy maj膮 wiele kszta艂t贸w.
02:43Eros wygl膮da na przyk艂ad jak fistaszek albo but.
02:48To jedna z tych asteroid, kt贸re nie kr膮偶y w pasie asteroid,
02:52ale du偶o bli偶ej nas.
02:58Asteroidy s膮 fascynuj膮ce z wielu powod贸w.
03:05Maj膮 du偶膮 warto艣膰 dla nauki.
03:08Poza tym jest to odwieczne pytanie, czy uderz膮 w Ziemi臋.
03:13To Jokery Uk艂adu S艂onecznego.
03:19Zwykle trzymaj膮 si臋 raz obranych orbit,
03:21niekiedy zbaczaj膮 jednak z kursu.
03:28Pr臋dko艣ci kursu asteroidy zale偶膮 od przyci膮gania pobliskich planet,
03:32zw艂aszcza Jowisza.
03:34Ten mo偶e wybi膰 asteroid臋 z orbity
03:36i pos艂a膰 j膮 w innym kierunku,
03:39na przyk艂ad w stron臋 Ziemi.
03:43Uderzenie asteroidy zabi艂o dinozaury.
03:50Zderzenie pozostawi艂o 145-kilometrowy krater u wybrze偶y Meksyku.
03:59Asteroida, kt贸ra utworzy艂a krater Chixxulub,
04:05mia艂a moc 10 tysi臋cy razy wi臋ksz膮
04:07ni偶 ca艂o艣膰 obecnego arsena艂u nuklearnego Ziemi.
04:10Efektem by艂y po偶ary, tsunami oraz wygini臋cie niemal po艂owy gatunk贸w.
04:17To by艂o rzadkie, odmieniaj膮ce histori臋 planety wydarzenie.
04:23Nie wszystkie pot臋偶ne zdarzenia mia艂y miejsce tak dawno.
04:29W 1908 roku asteroida po艂o偶y艂a ponad 2 tysi膮ce kilometr贸w kwadratowych
04:35syberyjskiej Tajgi.
04:38By艂a to tak zwana katastrofa Tunguska.
04:41Naoczni 艣wiadkowie widzieli pono膰 s艂upy ognia.
04:44Odg艂os przypomina艂 uderzenie gromu.
04:49Je艣li chodzi o ludzi, ucierpieli ewenkowie pasterza renifer贸w.
04:53Zgin臋艂o trzech ludzi i setki renifer贸w.
05:01To najwi臋ksze uderzenia asteroidy odnotowane przez ludzko艣膰.
05:07Jak du偶e zagro偶enie stanowi膮 dla nas asteroidy dzisiaj?
05:12Ziemia przyci膮ga asteroidy, ale wi臋kszo艣膰 z nich
05:15nie dociera do powierzchni z uwagi na atmosfer臋.
05:23W powierzchni ksi臋偶yca, kt贸ry nie ma atmosfery,
05:27pokrywa jednak mn贸stwo krater贸w.
05:34Na Ziemi asteroidy zwykle spalaj膮 si臋,
05:36zanim dotr膮 do powierzchni.
05:40Kawa艂ek asteroidy nazywa si臋 meteoroidem.
05:43Je艣li ten kawa艂ek wyl膮duje na Ziemi,
05:45mo偶na go odzyska膰.
05:47M贸wimy o meteorycie,
05:49cho膰by takim, kt贸ry znaleziono w Ameryce Po艂udniowej.
05:55Niewielkie od艂amki wielko艣ci ziarenka piasku lub ry偶u
05:59uderzaj膮 w Ziemi臋 codziennie.
06:02Raz do roku mamy do czynienia z czym艣 rozmiaru samochodu.
06:07Raz na tysi膮c, dwa tysi膮ce lat
06:10trafia si臋 asteroida rozmiaru boiska pi艂karskiego.
06:14Asteroidy o 艣rednicy 100 kilometr贸w
06:16s膮 bardzo, bardzo rzadkie.
06:18Ale moment zdarzenia mo偶e wydarzy膰 si臋 jutro.
06:21Czy si臋 tego boi?
06:22Tak.
06:25Z milion贸w asteroid orbituj膮cych wok贸艂 S艂o艅ca
06:29oko艂o 2,5 tysi膮ca okre艣lono jako gro藕ne dla Ziemi.
06:34W zale偶no艣ci od rozmiaru asteroidy otrzymuj膮 r贸偶ne nazwy,
06:38takie jak zab贸jca planet czy zab贸jca miast.
06:42To ja obserwuj臋 NASA.
06:49Obrona planetarna sta艂a si臋 priorytetem dla naukowc贸w
06:53chc膮cych ochroni膰 Ziemi臋 przed kosmicznym zagro偶eniem.
07:01W ostatnich latach stworzono pot臋偶ne, zautomatyzowane systemy,
07:06kt贸re skanuj膮 niebo w poszukiwaniu gro藕nych asteroid
07:09i oceniaj膮 prawdopodobie艅stwo, 偶e uderz膮 w Ziemi臋.
07:15Ma艂e, szybkie meteory trudno jest wykry膰 nawet z u偶yciem zaawansowanych teleskop贸w,
07:22zw艂aszcza w dzie艅, gdy te s膮 ukryte w blasku S艂o艅ca.
07:26Naukowcy wiedz膮, 偶e nawet relatywnie niewielka asteroida
07:30mo偶e spowodowa膰 powa偶ne zniszczenia.
07:33Niekiedy bez ostrze偶enia.
07:38W 2013 roku w atmosfer臋 wesz艂a 18-metrowa asteroida
07:42i wybuch艂a nad Czelabi艅skiem w Rosji.
07:49Mieszka艅cy m贸wili o kuli ognia ja艣niejszej od S艂o艅ca.
07:53Us艂yszeli pot臋偶ny grom d藕wi臋kowy.
07:58Niekt贸rzy czuli nawet ciep艂o gor膮cej chmury py艂u i gazu.
08:04Asteroida podzieli艂a si臋 na mn贸stwo kawa艂k贸w
08:06i spad艂a z dala od miejsca, w kt贸rym przebywali ludzie.
08:10Najwi臋kszy kawa艂ek wpad艂 do jeziora.
08:17Eksperci dr偶膮 na my艣l o tym, co by si臋 sta艂o,
08:19gdyby wyl膮dowa艂a w wi臋kszym, g臋sto zaludnionym mie艣cie.
08:25NASA ostrzega, 偶e katastrofa rozmiaru tej w Czelabi艅sku
08:28mo偶e si臋 powtarza膰 co mniej wi臋cej 60 lat.
08:32Daje to fa艂szywe poczucie cykliczno艣ci i regularno艣ci,
08:36czyli 偶e kolejny Czelabi艅sk czeka nas za p贸艂 wieku.
08:42Ale nie tak to dzia艂a.
08:45Ka偶dy dzie艅 jest tu jak rzut kostk膮.
08:52Asteroida, kt贸ra eksplodowa艂a nad Czelabi艅skiem,
08:55by艂a jak alarm w budziku.
08:58Przypomnia艂a wszystkim, 偶e je艣li nie usprawnimy systemu 艣ledzenia
09:01i gromadzenia danych, kwesti膮 czasu jest kolejne trafienie
09:05i kompletny chaos.
09:08Bok贸艂 Ziemi istniej膮 tysi膮ce wci膮偶 niezidentyfikowanych asteroid.
09:16Aby zaradzi膰 zagro偶eniu,
09:18NASA przysposobi艂a wycofany z u偶ytku teleskop kosmiczny
09:22i da艂a mu prac臋 na stanowisku 艂owcy asteroid.
09:27Nazwali go Neowise.
09:28W odr贸偶nieniu od teleskop贸w naziemnych,
09:30widzi obiekty w podczerwieni.
09:37Dowiod艂 swojej warto艣ci ju偶 sze艣膰 dni po uruchomieniu.
09:42Odnalaz艂 dzik膮 asteroid臋,
09:44kt贸rej inne teleskopy nie mog艂y dostrzec,
09:47z uwagi na to, 偶e by艂a ca艂kiem czarna.
09:50By艂a grud膮 w臋gla na nieregularnej orbicie.
09:55Poza tropieniem i klasyfikacj膮 asteroid,
09:57teleskop zapewni艂 nam te偶 nowe spojrzenie na niebo
10:00w spektrum podczerwieni.
10:04Nigdy nie patrzyli艣my na nie w ten spos贸b.
10:08Zrobi艂 ponad 26 milion贸w zdj臋膰,
10:11w tym wiruj膮cego kosmicznego py艂u mg艂awic i odleg艂ych kwazar贸w.
10:19Technologia zapewni艂a nam lepszy system ostrzegania,
10:23ni偶 ten, kt贸ry mieli mieszka艅cy Czerabi艅ska.
10:28Neo-Wise zapewnia nam kluczowe dane na temat wielu pobliskich asteroid.
10:34W roku 2024, po ponad 10 latach pracy,
10:39w naturalny spos贸b zacz膮艂 jednak zbacza膰 ze swojej orbity.
10:46Gdy obni偶y艂 lot na tyle, 偶e nie by艂 w stanie zapewnia膰 warto艣ciowych danych,
10:50jego misja dobieg艂a ko艅ca.
10:54Komenda wy艂膮czenia.
10:58Komenda wys艂ana i odebrana przez obiekt.
11:02Neo-Wise przechodzi w stan spoczynku.
11:07Wspania艂a misja wspania艂ego zespo艂u.
11:13Neo-Wise zostanie zast膮piony przez nowy teleskop
11:17widz膮cy w podczerwieni.
11:19Neo-Servior.
11:21Pierwszy teleskop stworzony specjalnie po to,
11:23by wykrywa膰 gro藕ne asteroidy.
11:28Gdy kolejne pokolenie 艂owc贸w asteroid nabiera kszta艂tu,
11:32swojej warto艣ci dowodz膮 te偶 systemy naziemne.
11:39Nie tylko otworzy艂y one nasze oczy na g艂臋boki kosmos,
11:43ale ukszta艂towa艂y spos贸b patrzenia na pobliskie obiekty
11:46czyhaj膮ce w mroku.
11:49Po艂膮czenie ziemskich i orbitalnych teleskop贸w
11:52pomaga nam zrozumie膰 to, co nam zagra偶a.
11:59W 2024 roku teleskop Atlas w Chile
12:03odkry艂a asteroid臋, kt贸ra zbli偶y艂a si臋 do Ziemi
12:06i zmusi艂a NASA do zorganizowania sztabu kryzysowego.
12:12Nazwano j膮 2024 YR-4.
12:17Przelecia艂a 820 tysi臋cy kilometr贸w obok Ziemi.
12:21Asteroidy uznajemy za gro藕ne,
12:23je艣li min膮艂 nasz膮 orbit臋
12:24w odleg艂o艣ci 7,5 miliona kilometr贸w.
12:27Ta by艂a niemal 10 razy bli偶ej.
12:32Asteroidzie nadano z艂owieszcze przydomek
12:34zab贸jcy miast.
12:40Wczesne modele strefy uderzenia
12:42wskazywa艂y na g臋sto zaludnione miasta.
12:44Mumbai i Bogot臋.
12:52Znalaz艂a si臋 na szczycie listy obiekt贸w,
12:54kt贸re sp臋dzaj膮 sen z powiek obserwatorom asteroid.
13:00Nie chodzi艂o tylko o to, 偶e przelecia艂a tak blisko.
13:03Chodzi艂o o to, jak zmienia艂o si臋 prawdopodobie艅stwo tego,
13:07偶e nas trafi.
13:10Na pocz膮tku wynosi艂o ono
13:131,4, a potem nagle 3%.
13:22Kolejne obserwacje pozwoli艂y jednak
13:25naukowcom poprawi膰 obliczenia.
13:30Obecnie wynosi ono 0,3%,
13:33a wi臋c asteroida nie jest uwa偶ana
13:36obecnie za gro藕n膮.
13:41Poziom zagro偶enia mo偶e wzrosn膮膰
13:43lub zmale膰 z wielu r贸偶nych przyczyn.
13:47Na asteroidy oddzia艂uje
13:49grawitacja innych planet,
13:50nie tylko Ziemi.
13:53Przy du偶ych, kosmicznych dystansach
13:55to, co zaczyna si臋 od niewielkiej zmiany kursu,
13:59mo偶e oznacza膰 zupe艂nie inny cel
14:01na trajektorii lotu.
14:03Wypatrzenie zagro偶enia to jedno.
14:06Jak jednak po偶ytek z ostrze偶enia,
14:08skoro nie mo偶na unikn膮膰 zderzenia?
14:14Na szcz臋艣cie to problem,
14:16nad kt贸rym cz艂onkowie obrony planetarnej
14:18ju偶 pracuj膮.
14:22S膮 r贸偶ne pomys艂y na to,
14:24jak powstrzyma膰
14:25zderzenia asteroidy z Ziemi膮.
14:28Zdetonowanie bomby atomowej
14:30w pobli偶u asteroidy
14:31wydaje si臋 dobrym pomys艂em,
14:33ale przy braku atmosfery
14:35efekt nie by艂by ten sam,
14:36co na Ziemi.
14:38Asteroida zosta艂aby rozbita,
14:41ale jej kawa艂ki lecia艂yby
14:42dalej w naszym kierunku.
14:50Inny pomys艂 to zmiana koloru asteroidy,
14:52cho膰by na bia艂y.
14:55Zmieni艂oby to stopie艅,
14:56w jakim asteroida jest ogrzewana
14:58przez S艂o艅ce.
15:01Niesamowite jest to,
15:03偶e spos贸b, w jaki asteroidy
15:04si臋 ogrzewaj膮
15:05lub och艂adzaj膮,
15:06ma wp艂yw na ich orbit臋.
15:08Je艣li wi臋c zmienimy
15:10ich temperatur臋,
15:11mo偶emy zmieni膰 te偶
15:12trajektori臋 ich lotu?
15:16Istnieje te偶 strategia
15:18impaktora kinetycznego.
15:20To wymy艣lne okre艣lenie
15:22na przywalenie czym艣
15:23w asteroid臋.
15:28T臋 metod臋 wybra艂a NASA.
15:32Start Falkona 9 i Darta.
15:37W 2021 roku NASA
15:39wystrzeli艂a statek,
15:40kt贸ry po raz pierwszy
15:42w historii mia艂 podj膮膰
15:43pr贸b臋 uderzenia w cia艂o niebieskie
15:45i zmiany jego orbity.
15:51Jego celem by艂a
15:52asteroida Dimorphos,
15:54okr膮偶aj膮ca du偶o wi臋kszego
15:56Didymosa
15:57w tak zwanym systemie podw贸jnym.
16:02Misja DART
16:03by艂a kluczowym
16:04sprawdzianem
16:04dla ziemskich
16:05mo偶liwo艣ci obrony
16:06przed zagro偶eniem
16:08ze strony asteroid.
16:14Dimorphos i Didymos
16:15nie zagra偶a艂y Ziemi.
16:17By艂y idealnymi celami,
16:19bo wiedzieli艣my,
16:20偶e nie zagro偶膮 Ziemi
16:21po wytr膮ceniu ich z orbity.
16:26Po od艂膮czeniu
16:27od rakiety no艣nej
16:28dziesi臋ciu miesi膮cach podr贸偶y
16:30i przemierzeniu
16:31jedenastu milion贸w kilometr贸w
16:33statek DART
16:34dociera do celu.
16:38Kontrolerzy misji
16:40uruchamiaj膮 kamery pok艂adowe.
16:42Wita ich niesamowity widok.
16:46Z mroku wy艂ania si臋
16:48asteroida.
16:51Widz臋 Dimorphosa.
16:54Asteroida nabiera kszta艂tu.
16:55Wida膰 te偶 pojedyncze ska艂y
16:57na Didymosie.
16:58Nie do wiary.
17:01Rzadko mo偶na ogl膮da膰
17:02relikty Uk艂adu S艂onecznego
17:04z bliska.
17:05W tak dobrej jako艣ci.
17:10Jako dzieci
17:11zderzali艣my ze sob膮
17:12samochodziki
17:13i by艂a to dla nas
17:14mega frajda.
17:15Pomy艣lcie teraz
17:16o zespole,
17:17kt贸ry wzi膮艂 statek kosmiczny
17:18i zderzy艂 go za asteroid膮.
17:20Co艣 niewyobra偶alnego.
17:27Misje kosmiczne
17:29to gry o wysok膮 stawk臋.
17:30Sukces misji DART
17:32mo偶e w przysz艂o艣ci
17:33ocali膰 miliony,
17:34je艣li nie
17:35miliardy istnie艅.
17:43Po dziesi臋ciu miesi膮cach podr贸偶y
17:46DART w ko艅cu
17:47dostrzeg艂 podw贸jn膮 asteroid臋
17:49Didymosa i Dimorphosa
17:50i obra艂 za cel
17:52mniejszego Dimorphosa.
17:57Statki tworzy si臋 zwykle
17:59tak, by unika膰
18:00zdarze艅 ze ska艂ami.
18:02Tam misja wymyka艂a si臋
18:03logica.
18:06DART zaczyna nurkowa膰
18:08w kierunku celu
18:09z pr臋dko艣ci膮
18:1022 tysi臋cy kilometr贸w
18:12na godzin臋,
18:13przekraczaj膮c t臋
18:14osi膮galn膮 na Ziemi.
18:19Do zdarzenia
18:20dwie minuty.
18:21Smart Nuff
18:21wy艂膮czony.
18:22DART zmierza
18:23prosto w Dimorphosa.
18:30Niesamowicie by艂o
18:31m贸c patrze膰
18:32na zesp贸艂.
18:34By艂am pewna,
18:35偶e trafimy.
18:37M贸j Bo偶e,
18:38sp贸jrzcie na to.
18:40Niech to jest.
18:41Niech to jest.
18:42Zmierzamy prosto
18:43do celu.
18:47To co艣
18:48Rodemski na Sejfaj.
18:50Brzmi to jak szane艅stwo,
18:52ale od tego
18:52mo偶e zale偶e膰
18:53przysz艂o艣膰 ludzko艣ci.
18:56M贸j Bo偶e.
19:10Potwierdzam zderzenie.
19:13Sukces.
19:15Co艣 niesamowitego.
19:17A potem rado艣膰
19:18nerd贸w.
19:20Ciesz膮ce si臋 nerdy
19:21z NASA
19:21to m贸j ulubiony
19:22gatunek filmowy.
19:25Aby uwieczni膰
19:26t臋 chwil臋,
19:27dwa teleskopy
19:27zwr贸ci艂y swoje oczy
19:29ku asteroidzie.
19:32Nie mo偶emy
19:33wy艣wietli膰 obrazu
19:34z kamer Darta.
19:35To teleskopy
19:35Hubble'a
19:36i James'a Webba
19:37pozwoli艂y nam
19:38zobaczy膰 od艂amki,
19:39kt贸re odkruszy艂y si臋
19:40od asteroidy.
19:45NASA
19:46nie spodziewa艂a si臋
19:47takiego sukcesu.
19:50Zderzenie
19:50odchyli艂o orbit臋
19:51Dimorphos o 32 minuty.
19:53Wi臋cej ni偶
19:54zak艂adano.
19:56Po raz pierwszy
19:57zmienili艣my
19:58kurs masywnego
19:58obiektu
19:59w kosmosie.
20:04Misja DART
20:05to sukces
20:06obrony planetarnej.
20:08Wiemy ju偶,
20:08偶e ostrze偶enie
20:09odpowiednio
20:10wcze艣niej
20:10mo偶emy zmieni膰
20:12tor lotu asteroidy
20:13b臋d膮cej na kursie
20:14kolizyjnym
20:15z Ziemi膮.
20:17Obecnie
20:17naukowcy
20:18pracuj膮 nad misjami,
20:19kt贸re usprawni膮
20:20t臋 technik臋,
20:21zapewniaj膮c,
20:23偶e b臋dziemy w stanie
20:23uchroni膰
20:24nasz膮 planet臋
20:25przed kosmicznym
20:26chaosem.
20:32Gdy za偶yczycie
20:33sobie czego艣
20:34na widok
20:34spadaj膮cej gwiazdy,
20:36pami臋tajcie,
20:37偶e s膮 ludzie,
20:38kt贸rzy patrz膮 tam,
20:39by upewni膰 si臋,
20:39偶e nic nam nie grozi.
20:48Asteroidy
20:49to nie jedyny
20:50przyk艂ad kosmicznego
20:51chaosu.
20:52Z dala
20:53od naszej planety
20:54mo偶emy dostrzec
20:55skutki
20:56nieprzewidywalnych
20:57si艂
20:57wyst臋puj膮cych
20:58we Wszech艣wiecie.
21:01Mo偶emy ich jednak
21:02do艣wiadczy膰
21:02r贸wnie偶 tu na Ziemi.
21:07Jedn膮 z
21:07najpot臋偶niejszych
21:08katastrof naturalnych
21:09na naszej planecie
21:10s膮 burze.
21:18Burze
21:19to zaburzenia
21:20w atmosferze.
21:22Atmosfera
21:23to koktajl
21:24gaz贸w
21:24otaczaj膮cy
21:25planet臋
21:26lub gwiazd臋.
21:29Ziemska atmosfera
21:30to dynamicznie
21:31zmieniaj膮ce si臋
21:32艣rodowisko.
21:33Nie rozumiemy
21:34jeszcze wielu
21:34aspekt贸w
21:35jej interakcji
21:36z ekosystemem.
21:37Jednym z jej
21:38efekt贸w
21:38s膮 jednak
21:39burze.
21:42Co roku
21:43du偶e obszary
21:43naszej planety
21:44obejmuj膮
21:45huragany,
21:46cyklony,
21:47tornada
21:47i 艣nie偶yce.
21:57to jest
22:16niszczycielskie.
22:17zjawisk pogodowych, maj膮 miejsce na Jowiszu.
22:23W jego atmosferze szaleje chyba najbardziej znana burza Uk艂adu S艂onecznego.
22:28Fascynuje astronom贸w, odk膮d zobaczono j膮 po raz pierwszy
22:32przez prymitywne, siedemnastowieczne teleskopy.
22:36Obecnie mo偶emy obserwowa膰 j膮 w pe艂nej krasie.
22:40Nazwali艣my j膮 Wielk膮 Czerwon膮 Plam膮.
22:46Wygl膮da jak przekrwione oko艂o 艣rednicy 16 tysi臋cy kilometr贸w.
22:53Zmie艣ci艂aby si臋 w niej ca艂a Ziemia.
23:03Na Ziemi burza trwa g贸ra 2-3 dni.
23:06Burza na Jowiszu jest najd艂u偶ej trwaj膮c膮 burz膮 Uk艂adu S艂onecznego.
23:11I szaleje ju偶 od 200, mo偶e nawet 300 lat.
23:16Wiatr osi膮ga w niej pr臋dko艣膰 ponad 600 kilometr贸w na godzin臋.
23:23Burze okr膮偶aj膮 mas臋 powietrza, przez co obejmuj膮 coraz wi臋ksze obszary
23:27i przyspieszaj膮 z uwagi na obr贸t planet wok贸艂 w艂asnej osi.
23:32Jowisz obraca si臋 szybciej ni偶 Ziemia,
23:35wi臋c tam, gdzie nasze cyklony osi膮gaj膮 wysoko艣膰 16 kilometr贸w,
23:39antycyklon Wielkiej Czerwonej Plamy si臋ga ponad 300 kilometr贸w wzwy偶.
23:48Ziemskie cyklony rodz膮 si臋 nad oceanem i rozpraszaj膮 nad l膮dem.
23:55Jowisz sk艂ada si臋 we wi臋kszo艣ci z gazu,
23:58wi臋c cyklon nie ma gdzie si臋 rozproszy膰.
24:05Na innym gazowym olbrzymie Saturnie
24:08r贸wnie偶 szalej膮 trwaj膮ce wiele lat burze.
24:14Zrozumienie ich istoty zawdzi臋czamy niezwyk艂ej s膮dzie Cassini
24:18i setce tysi臋cy zdj臋膰, kt贸re ta wykona艂a w ci膮gu 10 lat.
24:29Cassini zgromadzi艂a r贸wnie偶 dane na temat pogody Saturna,
24:33w tym wieloletniej burzy zwanej Wielk膮 Bia艂膮 Plam膮.
24:40Burze zaobserwowano ju偶 w roku 1876.
24:45Pojawia si臋 co 30 lat.
24:54Jedno z najdziwniejszych zjawisk Cassini
24:57zaobserwowa艂a jednak na biegunie p贸艂nocnym Saturna.
25:01Geometryczna formacja nie przypomina艂a niczego,
25:04co kiedykolwiek widzieli艣my.
25:09Naukowcy byli zdumieni, gdy okaza艂o si臋,
25:12偶e to ogromny huragan,
25:14kt贸rego wiatry wia艂y z pr臋dko艣ci膮 ponad 500 km na godzin臋.
25:22Mia艂 艣rednic臋 dwa razy wi臋ksz膮 ni偶 艣rednica Ziemi.
25:28Burz przybieraj膮cych kszta艂t sze艣ciok膮ta
25:32nie wykryto nigdzie indziej,
25:34jedynie na Saturnie.
25:39Zewn臋trzny Uk艂ad S艂oneczny,
25:41miliard kilometr贸w za Saturnem,
25:43to Kr贸lestwo Lodowych Olbrzym贸w.
25:48Burze jednak znajdziemy r贸wnie偶 i tu,
25:50na Neptunie.
25:53Przy temperaturach spadaj膮cych do minus 212 stopni
25:57i przy atmosferze sk艂adaj膮cej si臋 g艂贸wnie z wodoru i helu,
26:01Neptun nie wydaje si臋 mie膰 za wiele wsp贸lnego z Ziemi膮.
26:06W jego g臋stej atmosferze r贸wnie偶 maj膮 miejsce burze.
26:13Jeden z eliptycznych antycyklon贸w
26:16ma rozmiar naszej planety
26:18i otrzyma艂 nazw臋 Wielkiej Ciemnej Plamy.
26:24Wiatry wiej膮 tam z pr臋dko艣ci膮 1500 km na godzin臋.
26:29Rekord w skali naszego uk艂adu.
26:34Chmury sk艂adaj膮 si臋 tu z kryszta艂k贸w metanu.
26:38Rozbijaj膮c si臋, uwalniaj膮 w臋giel
26:40i tworz膮 do艣膰 nietypowy rodzaj deszczu.
26:45Atomy w臋gla spadaj膮 przez atmosfer臋.
26:48Jej g贸rne warstwy s膮 zimne,
26:50ale w miar臋 zmniejszenia wysoko艣ci,
26:53ci艣nienie oraz temperatura wzrastaj膮,
26:55艣ciskaj膮c atomy w臋gla.
26:57Czasem pada wi臋c tam diamentami.
27:01Nawet na tych odleg艂ych, zimnych planetach
27:04cyklony i wzorce pogodowe,
27:06podobnie jak na Ziemi,
27:07mog膮 wp艂ywa膰 na ewolucj臋 planety
27:09oraz zmiany w jej atmosferze.
27:20Heksagonalne formacje chmur.
27:23Superszybkie wiatry.
27:24Trwaj膮ce stulecia cyklony.
27:28Wielkie burze na planetach zewn臋trznych
27:31to zjawiska doprawdy nie z tej Ziemi.
27:35Ale bli偶ej nas, po艣r贸d skalistych planet
27:38naszej wielko艣ci,
27:39dostrzegamy zjawiska bardziej znajome,
27:42cho膰 du偶o bardziej niebezpieczne.
27:44O Wenus i Marsie my艣limy jako o towarzyszach Ziemi.
27:49S膮 jednak zupe艂nie innymi miejscami,
27:51je艣li chodzi o atmosfer臋
27:53i spos贸b, w jaki rozwijaj膮 si臋 na nich burze.
28:00Tak r贸偶ne dzisiaj, a w przesz艂o艣ci
28:02tak bardzo do Ziemi podobny,
28:04Mars jest najcz臋艣ciej
28:06odwiedzan膮 przez nas planet膮.
28:12Na Marsie by艂a kiedy艣 woda
28:14i mog艂o na nim istnie膰 偶ycie.
28:17W pewnym momencie
28:18planeta och艂odzi艂a si臋 jednak
28:19i utraci艂a pole magnetyczne,
28:21bez kt贸rego S艂o艅ce mog艂o
28:23odrze膰 planet臋 z atmosfery.
28:28Mars dowodzi jednak,
28:30偶e nawet przy atmosferze
28:31o grubo艣ci 1% atmosfery ziemskiej
28:34na planecie mog膮 wyst臋powa膰
28:36dynamiczne zjawiska pogodowe.
28:39Nazywamy go Czerwon膮 Planet膮,
28:41ale to zwodnicze imi臋,
28:43bo wcale nie jest na nim gor膮co.
28:47Planeta zawdzi臋cza swoj膮 nazw臋
28:49偶elazu,
28:50kt贸re zmieni艂o si臋
28:51na jej powierzchni w rdze.
28:54Wyst臋puj膮 tu burze py艂owe
28:55przy膰miewaj膮ce te na Ziemi.
28:57To ostrze偶enie
28:58dla przysz艂ych ludzkich badaczy.
29:02Burze py艂owe mog膮 obj膮膰
29:04ca艂膮 planet臋
29:04i trwa膰 miesi膮cami.
29:07Py艂 jest tak drobny,
29:08偶e unosi si臋 w powietrzu
29:10niczym 艣nieg.
29:11Latem wiatr i temperatura
29:13unosz膮 go wysoko do atmosfery,
29:16tworz膮c wiry,
29:17kt贸re z kolei prowadz膮
29:18do powstawania burz.
29:29Wys艂ali艣my na Marsa
29:30kilka 艂azik贸w,
29:31by zbada膰 jego geologi臋,
29:33atmosfer臋
29:34i mo偶liwo艣ci zasiedlenia.
29:38Pojazdy uchwyci艂y rdzaw膮
29:40powierzchni臋 planety,
29:41mierz膮c si臋 z trudnymi warunkami
29:43i zbieraj膮c dane,
29:45kt贸re przeros艂y oczekiwania badaczy.
29:58Jeden z 艂azik贸w,
30:00Opportunity,
30:01w roku 2018
30:02nie sprosta艂 marsja艅skiej burzy.
30:06Burza zako艅czy艂a misj臋.
30:09Ogromne ilo艣ci py艂u
30:10blokowa艂y 艣wiat艂o s艂oneczne,
30:12przez co panele 艂azika
30:14nie mog艂y si臋 艂adowa膰.
30:17Bez energii s艂onecznej
30:19Opportunity pad艂.
30:25Los 艂azika by艂 wa偶n膮
30:27i bardzo praktyczn膮 lekcj膮.
30:31Energia s艂oneczna
30:32to z艂y wyb贸r
30:33przy marsja艅skich burzach piaskowych.
30:35Je艣li planujemy zbudowa膰
30:37tam ludzkie osiedla,
30:38potrzebny nam b臋dzie
30:39inny plan.
30:43Nawet przy zapewnieniu mocy
30:45cienka atmosfera Marsa
30:46przepuszcza wi臋kszy poziom promieniowania.
30:49Musieliby艣my mieszka膰 pod powierzchni膮.
30:53Mars to nie jedyne miejsce
30:56w Uk艂adzie S艂onecznym,
30:57kt贸rego klimat
30:58przypomina艂 kiedy艣
30:59klimat Ziemi.
31:00Na Wenus r贸wnie偶 panowa艂y
31:02do艣膰 umiarkowane warunki.
31:06Kiedy艣.
31:08Obecnie Wenus jest planet膮
31:10niemaj膮cych ko艅ca
31:12burz.
31:15B艂yskawice wichry,
31:17opady kwasu siarkowego
31:18i 450-stopniowy upa艂.
31:22Na jej powierzchni
31:23prze偶yliby艣my chwil臋
31:25w piekle temperatury,
31:26w kt贸rej topi si臋 o艂贸w.
31:30Na Wenus panowa艂
31:31pono膰 kiedy艣 klimat
31:32zbli偶ony do ziemskiego.
31:34Co si臋 sta艂o?
31:36Zmiana klimatu.
31:47Dane i obrazy
31:49zgromadzone od pocz膮tku
31:50w eksploracji planety
31:51w latach 60-tych
31:53rysuj膮 przed nami
31:54obraz spalonego 艣wiata.
31:57Nieprzyjazny ekosystem planety
31:59to rezultat czego艣
32:00dobrze nam znanego.
32:06Ekstremalne globalne ocieplenie.
32:09Efekt szklarniowy
32:11stawa艂 si臋 coraz wi臋kszy.
32:13Temperatury wzrasta艂y,
32:14a偶 powierzchnia planety wysch艂a,
32:16a ciek艂e oceany
32:18wyparowa艂y.
32:2140 lat temu
32:23jeden z astronom贸w
32:24uzna艂 histori臋 Wenus
32:26za przestrog臋 przed tym,
32:27co mo偶e sta膰 si臋 na Ziemi.
32:29Carl Sagan ostrzega艂,
32:32偶e nieograniczone korzystanie
32:34z paliw kopalnych
32:35podniesie efekt cieplarniany
32:36do gro藕nych poziom贸w.
32:41Przekazywa艂, jak to,
32:42co obserwowali艣my
32:43na innych planetach,
32:45bezpo艣rednio wp艂ywa na nas,
32:46na Ziemi.
32:48Jego analiza to idealny przyk艂ad
32:51astronomii stosowanej.
32:53Wenus odegra艂a kluczow膮 rol臋
32:55w zrozumieniu mechanizmu
32:56zmian klimatu
32:57i ich apokaliptycznego wymiaru.
33:04W przesz艂o艣ci klimat
33:06zmienia艂y si艂y natury,
33:07takie jak wulkany.
33:09Ostatnio to my jednak
33:10zaburzamy t臋 delikatn膮 r贸wnowag臋.
33:14Zmiany klimatu na Ziemi
33:16prowadz膮 do gro藕niejszych burz.
33:21Ociepla si臋 zar贸wno atmosfera,
33:23jak i oceany.
33:24Wiatry wij膮 mocniej,
33:25nieopady s膮 intensywniejsze,
33:27a wybrze偶a podtapiane.
33:31Wenus i Mars pokazuj膮,
33:33偶e klimat nie jest czym艣
33:35danym raz na zawsze.
33:37Obie planety zacz臋艂y tak jak Ziemia,
33:39z czasem schodz膮c
33:40na inne 艣cie偶ki ewolucyjne.
33:43Jedna zmieni艂a si臋
33:44w planet臋 toksycznych burz,
33:47druga w pustyni臋.
33:51Musimy dba膰 o nasz膮 atmosfer臋.
33:54Nie chcemy, aby pogoda
33:55sta艂a si臋 cho膰 odrobin臋
33:56tak nieprzyjazna,
33:57jak na innych planetach.
34:02Burze to ob艂臋dny, pi臋kny,
34:04ale i przera偶aj膮cy przyk艂ad
34:05chaosu panuj膮cego w kosmosie.
34:11Nie tylko na innych planetach.
34:13Reina Ziemi
34:14to klucz do odpowiedzi na pytanie
34:16dotycz膮ce tego,
34:18jak planety funkcjonuj膮
34:19i ewoluuj膮.
34:22Planety to cuda kosmosu.
34:24Cudem jest te偶 to,
34:25偶e Ziemia i inne planety
34:26potrafi膮 przetrawa膰
34:28te wielkie burze.
34:38Czasem obserwowany na niebie
34:40chaos przybiera
34:41tajemnicz膮 form臋.
34:45Wy艂ania si臋 zmroku.
34:48Wpada do nas,
34:50a potem znika bez 艣ladu.
35:0119 pa藕dziernika 2017 roku
35:05teleskop panoramiczny na Hawajach
35:07zaobserwowa艂 co艣 niespotykanego.
35:10Po niebie prze艣lizgn膮艂 si臋 dziwny obiekt.
35:14Jeden z najszybszych, jakie widziano w naszym uk艂adzie.
35:18Astronomowie zareagowali natychmiast.
35:22Teleskopy na ca艂ym 艣wiecie
35:23pr贸bowa艂y ustrzeli膰 obiekt,
35:25by zebra膰 o nim jakie艣 dane,
35:26zanim ten zniknie.
35:32lecia艂 90 kilometr贸w na sekund臋.
35:37Przy tej pr臋dko艣ci przyci膮ganie S艂o艅ca
35:40nie mia艂o na niego 偶adnego wp艂ywu.
35:44Dziwny, szybko poruszaj膮cy si臋 obiekt
35:46wzbudzi艂 zdumienie u astronom贸w.
35:49Nikt czego艣 takiego nie widzia艂.
35:52呕aden z teleskop贸w
35:54nie m贸g艂 mu si臋 dobrze przyjrze膰.
35:58艁膮cz膮c obserwacj臋 optyczn膮 i podczerwon膮
36:01uzyskali艣my obraz obiektu
36:03o zmiennej jasno艣ci.
36:05Ustalili艣my te偶,
36:07偶e mia艂 on ob艂y kszta艂t.
36:11Mia艂 mniej wi臋cej p贸艂 kilometra d艂ugo艣ci,
36:13a jego d艂ugo艣膰
36:1410 razy przekracza艂a jego szeroko艣膰.
36:19Wymiary pr臋dko艣ci
36:21oraz trajektoria
36:22pozwoli艂y doj艣膰
36:23do niesamowitych wniosk贸w.
36:28Obiekt pochodzi艂
36:29spoza Uk艂adu S艂onecznego.
36:39Nasz pierwszy
36:41mi臋dzygwiezdny go艣膰.
36:45Astronomowie, kt贸rzy go odkryli,
36:47nazwali obiekt
36:48Oumuamua.
36:50To hawajskie s艂owo
36:52oznaczaj膮ce przybysza z daleka.
36:55Adekwatna nazwa.
36:58Przyby艂 nie tylko z daleka,
37:00ale i szybko.
37:02Co wi臋cej,
37:03stale przyspiesza艂.
37:07Przyspiesza艂 nawet
37:08w momencie opuszczenia
37:09Uk艂adu S艂onecznego,
37:11jakby mia艂 jaki艣 silnik.
37:16Co to by艂o?
37:18Sk膮d do nas przyby艂o?
37:20Dok膮d pod膮偶a艂o?
37:23Asteroidy nie poruszaj膮 si臋
37:25tak szybko.
37:26No i nie przyspieszaj膮.
37:30Przerost pr臋dko艣ci
37:31obserwuje si臋 ju偶 jednak
37:33w przypadku komet.
37:36Aby lepiej sobie
37:38zobrazowa膰,
37:39czym jest kometa,
37:41pomy艣lmy o brudnej 艣nie偶ce.
37:43Tworzy j膮 l贸d,
37:44ale i drobiny
37:45znajduj膮cych si臋 w nim
37:46kamieni.
37:47Gdy 艣nie偶ka
37:48obiega s艂o艅ce,
37:49l贸d zaczyna si臋 topi膰
37:51i parowa膰.
37:54Paruj膮cy l贸d
37:55tworzy charakterystyczny
37:56dla kometogon
37:57w wyniku zjawiska
37:58zwanego
37:58odgazowaniem,
38:00kt贸re dodaje
38:01komecie pr臋dko艣ci.
38:05Czy Oumuamua
38:06by艂 komet膮?
38:09Problem w tym,
38:10偶e Oumuamua
38:11nie mia艂 ogona
38:12i przyspiesza艂
38:13bardziej ni偶
38:14jakakolwiek znana nam
38:15kometa.
38:18艢wieci艂 te偶
38:19dziesi臋膰 razy mocniej
38:20od innych komet.
38:22Odbija艂 艣wiat艂o
38:24tak, jak robi to metal.
38:28Je艣li to nie asteroida
38:30ani nie kometa,
38:32to co?
38:34Niekt贸rzy m贸wi膮,
38:35偶e nie by艂
38:35obiektem naturalnym.
38:39Wed艂ug pewnej teorii
38:40by艂 偶aglem 艣wietlnym,
38:43podobnym do tych
38:44z p艂贸tna,
38:45kt贸re nap臋dzaj膮
38:46偶agl贸wki.
38:50Pomys艂 zak艂ada,
38:51偶e 艣wiat艂o
38:51mo偶e nape艂ni膰
38:52taki 偶agiel
38:53i nap臋dza膰 obiekt.
38:55Je艣li 艣wiat艂o
38:57pochodzi ze S艂o艅ca,
38:58m贸wimy o 偶aglu s艂onecznym.
39:00呕agle 艣wietlne
39:02to technologia,
39:03kt贸r膮 testujemy
39:03na Ziemi.
39:05W ostatnim dwudziestoleciu
39:08uda艂o nam si臋
39:09stworzy膰
39:09dwa dzia艂aj膮ce projekty.
39:11Jeden z nich,
39:13Icaros,
39:14zosta艂 wystrzelony
39:15przez japo艅sk膮
39:16agencj臋 kosmiczn膮.
39:17Icaros nie ma silnika
39:19ani paliwa.
39:21Nap臋dzaj膮 go
39:22w promienie S艂o艅ca,
39:23co dowodzi,
39:24偶e technologia dzia艂a.
39:28Wystrzelenie statku
39:29z 偶aglem 艣wietlnym
39:30poci膮ga艂oby za sob膮
39:32wiele korzy艣ci.
39:33Nie by艂by potrzebny
39:34silnik ani baterie.
39:36Skoro ludzie
39:37stworzyli technologi臋
39:39偶agli 艣wietlnych,
39:40czy czego艣 podobnego
39:41nie mog艂aby dokona膰 inna?
39:43Jeszcze nieodkryta
39:44cywilizacja
39:45spoza Uk艂adu S艂onecznego?
39:49Pewien fizyk z Harvardu
39:50uwa偶a,
39:51偶e to najlepsze wyja艣nienie
39:53tajemniczego,
39:54kosmicznego przybysza.
39:56To co艣 mia艂o
39:58niezwyk艂y kszta艂t.
39:59Nast臋pnie
40:00oddali艂o si臋 od S艂o艅ca
40:01z u偶yciem
40:02tajemniczej si艂y.
40:03Nie mia艂o te偶 ogona
40:05jak kometa.
40:07Zasugerowa艂em,
40:08偶e to obiekt sztuczny.
40:10Pytanie,
40:11kto go zbudowa艂.
40:17Oumuamua oznacza te偶
40:18zwiadowc臋.
40:20Mo偶e to jaka艣
40:21zaawansowana sonda,
40:22kt贸ra zbiera艂a
40:23u nas informacje?
40:25Czemu nie?
40:26My te偶 badamy
40:27przestrze艅 mi臋dzygwiezdn膮.
40:35W 1977 roku
40:38NASA wystrzeli艂a
40:39dwie sondy.
40:40Voyager 1
40:41i Voyager 2.
40:46Mia艂y przelecie膰
40:47obok gazowych olbrzym贸w
40:48Jowisza i Saturna.
40:51Nast臋pnie planet zewn臋trznych
40:53Urana i Neptuna.
40:56By w ko艅cu
40:58opu艣ci膰 nasze
40:59kosmiczne podw贸rko.
41:04Zaj臋艂o to kilka dekad,
41:06ale obu sondom
41:07uda艂o si臋 w ko艅cu
41:07opu艣ci膰 Uk艂ad S艂oneczny.
41:10Voyager 1 i 2
41:12sun膮 przez przestrze艅
41:13mi臋dzygwiezdn膮
41:14w imi臋 nauki.
41:16Nios膮 ze sob膮
41:17nagran膮 na z艂otej p艂ytce
41:18wiadomo艣膰
41:19dla innych cywilizacji.
41:22Mogliby艣cie trzyma膰
41:24tak膮 w piwnicy.
41:25Jest zrobiona
41:26z pokrytej z艂otem miedzi
41:27zabezpieczonej uranem,
41:29by przetrawa艂a
41:304 miliardy lat.
41:32Je艣li natrafi
41:33na nie obca cywilizacja,
41:36poznaj nieco
41:36nasz膮 kultur臋,
41:37nas
41:38oraz nasz
41:39Uk艂ad Gwiezdny.
41:45Nagrano na niej
41:47Louis Armstronga,
41:48Mozarta
41:48i wiele innych
41:49gatunk贸w muzycznych.
41:51S膮 tam zdj臋cia
41:53odg艂osy zwierz膮t,
41:54ptak贸w,
41:54zjawisk atmosferycznych
41:55oraz powitania
41:57w 55 j臋zykach.
42:07Czy Oumuamua
42:09m贸g艂 by膰
42:10obc膮 sond膮
42:11zawieraj膮c膮
42:11dla nas
42:12wiadomo艣膰?
42:19Skoro my wys艂ali艣my
42:20nasze sondy
42:21w latach 70-tych,
42:22dlaczego inne gatunki
42:24nie mia艂yby zrobi膰
42:25tego samego?
42:29Nie ma do艣膰 dowod贸w
42:31potwierdzaj膮cych,
42:32偶e by艂 to statek kosmiczny.
42:34Cytuj膮c
42:35Karla Seigena,
42:36nadzwyczajne stwierdzenia
42:37wymagaj膮 przedstawienia
42:39nadzwyczajnych
42:40dowod贸w.
42:46Po latach analizowania
42:49danych
42:49wi臋kszo艣膰
42:50naukowc贸w
42:51uwa偶a,
42:51偶e Oumuamua
42:53by艂 obiektem naturalnym
42:54nap臋dzanym
42:55przez pozbywanie si臋
42:56gaz贸w,
42:57podobnie jak
42:57kometa,
42:58cho膰
42:59pozbawionym ogona.
43:04Mo偶liwe,
43:05偶e to od艂amek
43:06odleg艂ej planety
43:07poruszaj膮cy si臋
43:08od milion贸w,
43:09miliard贸w lat.
43:13Od zaobserwowania
43:15Oumuamu艂y
43:16w 2017 roku
43:17dostrze偶ono
43:18wiele innych
43:19obiekt贸w
43:19mi臋dzygwiezdnych.
43:23Ich liczba
43:24b臋dzie ros艂a
43:25w miar臋,
43:25jak b臋dziemy si臋
43:26dowiadywa膰 wi臋cej
43:27na temat
43:27odleg艂ych
43:28zakamark贸w
43:29nieba.
43:33Wieczymy,
43:34偶e pomo偶e
43:34w tym nowe
43:35obserwatorium
43:36Beresirubin
43:37w Chile.
43:40Nazwano je
43:41na cze艣膰
43:41astronomki,
43:42kt贸ra
43:42zmar艂a rok
43:43przed
43:44zaobserwowaniem
43:45Oumuamua.
43:47Nowy teleskop
43:49wyposa偶ono
43:50w najnowocze艣niejsz膮
43:51kamer臋 cyfrow膮,
43:52kt贸ra stworzy
43:53szczeg贸艂ow膮 map臋
43:54Drogi Mlecznej.
44:03Mo偶e b臋dzie te偶
44:04mia艂a oko
44:05na innych go艣ci,
44:06kt贸rzy do nas
44:06wpadn膮.
44:08Niewa偶ne,
44:09czy chodzi o go艣ci
44:10z innego uk艂adu
44:11gwiezdnego,
44:12ogromne burze
44:13na planetach,
44:14czy zakradaj膮ce si臋
44:16do Ziemi
44:16asteroidy.
44:18Chaos kosmosu
44:19nie przestaje
44:20nas
44:21fascynowa膰.
44:24Przypominam,
44:25nam o tym,
44:26偶e wszyscy
44:27tworzymy razem
44:28jedn膮 galaktyk臋.