- 20 hours ago
Category
📚
LearningTranscript
00:02Przez tysiące lat nocne niebo dostarczało ludzkości więcej pytań niż odpowiedzi.
00:10Obecnie dzięki odkryciom dokonanym w naukach o kosmosie
00:15możemy badać to, do czego nie mieliśmy wcześniej dostępu.
00:21Nowe ujęcia objawiają największe tajemnice Wszechświata.
00:27Odkrycia dokonywane nie tylko w Układzie Słonecznym,
00:31ale i w odległych krańcach naszej galaktyki.
00:34Poszerzają kosmiczne horyzonty i zmieniają to, co wiemy o kosmosie i życiu tu, na Ziemi.
00:43Kosmiczne horyzonty.
00:47Życie poza Ziemią.
00:51Milcząca odchłań kosmosu skrywa odpowiedź na jedno z najstarszych i najważniejszych pytań ludzkości.
01:00Czy jesteśmy sami?
01:05Planety zwracają na siebie uwagę jako obce światy, na których mogą istnieć jakieś formy życia.
01:15W ich cieniu kryją się miliony kosmicznych kapsuł czasu.
01:19Asteroid, które mogą odpowiedzieć na niektóre z nurtujących nas pytań.
01:25Lądowania na asteroidach.
01:30Wszyscy kojarzymy asteroidy z Gwiezdnych Wojen, Star Treka i innych filmów sci-fi.
01:35To okruszki pozostałe po procesie formowania się Układu Słonecznego, które krążą wokół Słońca.
01:45Cofnijmy się 4,5 miliarda lat.
01:51Nie ma planet.
01:52Jedynie wielki, wirujący dysk pyłu i gazu.
01:57Zrozumienie tego, z czego powstały asteroidy, powie nam, jak powstawały planety.
02:03A możliwe, że również życie.
02:15Ziemia jest stale zasypywana asteroidami.
02:18Te, które do niej dotrą, stają się meteorytami i możemy je badać.
02:23Problem w tym, że ulegają one w naszym powietrzu przemianom,
02:27zwłaszcza w kontakcie z reaktywnym tlenem.
02:32Poza tym są one częściowo spalone,
02:34co oznacza, że nie dysponujemy czystymi próbkami z momentu,
02:39zanim te uległy spaleniu i zanieczyszczeniu.
02:46Co dałaby nam czysta próbka asteroidy, niezmienionej od miliardów lat?
02:53Odpowie na to rzadko przeprowadzana misja,
02:56polegająca na pobraniu próbek asteroidy.
03:03Tylko na pewno liczbę znanych nam asteroid można polecieć i wrócić w rozsądnym czasie.
03:09Co więcej, tylko niewielka ich liczba jest zrobiona z materiałów,
03:14które nas interesują.
03:18To Bennu licząca sobie 4,5 miliarda lat asteroida węglowa,
03:23odkryta w 1999 roku przez naziemne teleskopy szukające pobliskich asteroid.
03:32Nie jest duża.
03:34Ma szerokość równą wysokości Empire State Building.
03:37Co 6 lat zbliża się jednak do Ziemi, stąd nasze zainteresowanie.
03:43Pobrać próbkę Bennu to jak zajrzeć do miski z kosmicznym ciastem
03:46i wydobyć z niego ziarenko cukru lub mąki.
03:50Jeśli znajdziemy na asteroidzie składniki życia,
03:54możliwe, że znajdziemy je również w miliardach innych układów gwiezdnych.
04:03Krobka z Bennu odpowiedziałaby na pytanie,
04:07czy jest tam gdzieś życie.
04:16Święty Graal Astronomii
04:18Odkrycie, które zrewolucjonizowałoby nasze rozumienie biologii
04:23i naszego miejsca we wszechświecie.
04:28NASA poświęciła więc długie lata
04:30i wydała miliardy dolarów na stworzenie statku,
04:33mogącego pobrać i dostarczyć próbkę asteroidy na Ziemię.
04:38Udana misja mogła zmienić wszystko.
04:413, 2, 1
04:47Osiris Rex
04:49Osiris Rex rusza w śmiałą siedmioletnią misję
04:52na asteroidę Bennu i z powrotem.
05:02Udany start, idealna trajektoria.
05:06Rozpoczęliśmy przygodę.
05:094 tysiące kilometrów na godzinę.
05:12Kolejny etap, odrzucenie sondy.
05:20Kolejna część misji jest często ignorowana.
05:2427 miesięcy podróży Osiris Rexa na Bennu.
05:34Wyobraźcie sobie taką przejażdżkę.
05:38Co byście zobaczyli?
05:39Czego doświadczyli?
05:52Po przebyciu niemal dwóch miliardów kilometrów
05:56Osiris ląduje na Bennu w grudniu 2018 roku.
06:02Kamery sondy nie po raz ostatni zaskakują członków misji.
06:09Powierzchnia była nierówna.
06:11Spodziewaliśmy się mnóstwa drobnego materiału.
06:14Czegoś w rodzaju plaży z pojedynczymi głazami.
06:19Zamiast tego zobaczyliśmy ich całe tysiące.
06:25Bardzo utrudniło to pracę zespołowi.
06:29Gdzie wylądujemy, by pobrać próbki.
06:34Czegoś takiego nie da się zaplanować.
06:37Zaskakujące jest, że trzeba było zbudować sprzęt i opracować wszystko.
06:42Nie znając kształtu asteroida, ani nie wiedząc,
06:44czy ta będzie jednolitym ciałem, czy zbiorem drobnych kamieni.
06:50Trudno jest zbudować statek, który ma gdzieś polecieć
06:53i wrócić z próbkami, gdy nie dysponujesz podstawowymi danymi.
06:59Wychowałem się na grze, w której strzelało się laserami do asteroid
07:02i koniec końców stało się to moją pracą.
07:08Wykorzystaliśmy kanadyjskie narzędzie OLA
07:10celem wykonania precyzyjnej trójwymiarowej mapy oddającej kształt Bennu.
07:16Wyobraźcie sobie, że rzucacie piłką o ścianę pół metra przed sobą,
07:20a teraz rzućcie nią o ścianę dwa metry przed sobą.
07:24W istocie jest to sposób na mierzenie odległości.
07:31Przez 29 miesięcy sonda krąży wokół asteroidy,
07:36skanując ją i tworząc jej trójwymiarową mapę.
07:41Wykonaliśmy niemal 3 miliardy pomiarów.
07:45Poznaliśmy kształt asteroidy z dokładnością do 5 centymetrów.
07:51Zespół rozważa cztery różne lokacje jako możliwe miejsce próbkowania.
07:56Wreszcie wybiera jedną z nich.
07:59Wybrano miejsce zwane Słowikiem w pobliżu bieguna północnego.
08:04Było na nim dość drobnego materiału, który można było pobrać.
08:08Sonda nie miała wylądować, a pobrać materiał w trakcie krótkiego kontaktu z powierzchnią.
08:13Wyobraźcie sobie grudę węgla poruszającą się 100 tysięcy kilometrów na godzinę
08:18i obracającą się raz na cztery godziny.
08:22Nasza sonda miała przebić z nią piątkę.
08:27Osiris Rex miał robotyczne ramię, które miało pobrać próbkę.
08:33Wysuwało się na długość jakichś trzech metrów.
08:36Mniej więcej na wysokość obręczy w koszykówce.
08:41Miało wejść w kontakt z powierzchnią, wystrzelić chmurę azotu,
08:45by wzburzyć drobne cząstki, które miał wessać filtr zwany TAGSAM.
08:51To filtr powietrza z silnika.
08:56Ma ten sam kształt i rozmiar co otwór TAGSAM.
08:59Urządzenie miało gromadzić materiał i być proste.
09:04To bardzo ważne, gdy najbliższy warsztat znajduje się 300 milionów kilometrów od ciebie.
09:11Statek powoli zbliżał się do powierzchni.
09:15Myśleliśmy, że ta będzie twarda, że naprzemy na nią,
09:18uwolnimy gaz, wzbijemy nieco pyłu i będziemy gotowi do powrotu.
09:24Asteroida ponownie jednak zaskoczyła zespół misji.
09:30Powierzchnia Bennu sprawiała wrażenie płynnej, jak ruchome piaski.
09:35Ramię zapadło się w niej na pół metra.
09:42Sonda wiedząc, że musi się wydostać,
09:45uruchomiła wsteczny ciąg, by bezpiecznie odlecieć.
09:49Gdyby nie to możliwe, że przeleciałaby przez asteroidę,
09:56Lata trwało sprawienie, że Bennu się tam znajdzie,
09:59a mimo to nie było gwarancji sukcesu.
10:01Wiele rzeczy mogło nie wypalić.
10:05W jedną z glab w części próbnika,
10:07które miała utrzymywać zgromadzony w środku materiał,
10:10wpadła niewielka drobina pyłu.
10:14Oznaczało to, że część tego, co pobraliśmy,
10:17wydostawała się na zewnątrz.
10:22Zmieniło to podejście zespołu do tego,
10:25jak i jak szybko musimy zabezpieczyć materiał.
10:30Z próbką zabezpieczoną w kapsule powrotnej,
10:34Osairis-Rex wraca na Ziemię.
10:40Przed nim seria wymagających manewrów
10:43i odłączenie się od kapsuły
10:44w odpowiednim momencie i przy odpowiedniej trajektorii,
10:48by właściwie wejść w atmosferę.
10:54Sukces misji i analizy próbki
10:57zależały od udanego lądowania.
11:03To będzie największa próbka materiału
11:06ze Starego Układu Słonecznego,
11:08jaką pobraliśmy od czasu misja Apollo w 72.
11:14Sonda weszła w atmosferę?
11:18Byliśmy w dużym stresie.
11:20Ostatnim kluczowym etapem było zapewnienie,
11:23że kapsuła wejdzie w atmosferę,
11:26otworzą się spadochrony
11:28i wyląduje bezpiecznie,
11:29tak byśmy mogli ją odzyskać.
11:33Maksymalne obciążenie.
11:36Płaszcz rozgrzewa się do 2700 stopni.
11:41To widok z naszej kamery widzącej w podczerwieni
11:44i sonda przecinająca niebo.
11:50Spadochron zadziałał.
11:53Westchnienie ulgi i oklaski.
11:57Sonda wylądowała.
11:59Powtarzam, sonda wylądowała.
12:04Kiedy zaczynaliśmy,
12:05miałem ciemne włosy słono,
12:07zapłaciłem za tę siwiznę.
12:10To jak wygrać mistrzostwo świata,
12:13od którego dzieliło cię 7 lat
12:14i 6,5 miliarda kilometrów.
12:20Sonda wylądowała bezpiecznie
12:23na pustyni w stanie Utah.
12:25Zespół odbiera ją
12:29i transportuje śmigłowcem
12:31do specjalnego pomieszczenia czystego.
12:35Cieszyłem się, że kapsuła wylądowała,
12:37ale był to początek pracy.
12:40Odkrycie tajemnic początków naszego układu
12:42było dopiero przed nami.
12:45By zobaczyć, co jest w środku kapsułę,
12:47trzeba było otworzyć.
12:50W kupiu utrzymywało ją 30 mocowań.
12:53Dwa z nich się przyblokowały
12:55i nie mogliśmy ich otworzyć.
12:59Musieliśmy stworzyć nowe narzędzie,
13:01które otworzy zbiornik.
13:04Gdy się udało,
13:05mogliśmy pozyskać
13:06obłędną ilość materiału.
13:08Ponad dwa razy więcej,
13:09niż się spodziewaliśmy.
13:16Niesamowite, że możemy wysłać coś,
13:18by pozyskać kawałki skał
13:19krążących wokół Słońca
13:21i wrócić z nimi na Ziemię.
13:25Byliśmy pod wrażeniem.
13:27Oto mieliśmy do dyspozycji
13:28czysty materiał,
13:30pochodzący z czasów
13:31narodzin Układu Słonecznego.
13:37Jakie tajemnice odkryła
13:38ta starożytna kapsuła czasu?
13:41Pierwsze wyniki były
13:42bardziej niż wstrząsające.
13:45Próbka zawierała aminokwasy
13:47i wszystkie pięć zasad azotowych,
13:49podstawowych składników DNA.
13:55Po raz pierwszy
13:57znaleźliśmy na jednej asteroidzie
13:59wszystko, czego potrzeba,
14:00by powstało życie.
14:06Nie pobraliśmy tego rodzaju materiału
14:09ani z Księżyca,
14:10ani z Marsa.
14:14Możemy z pewnością stwierdzić,
14:16że Beno potwierdza,
14:17że życie przy odpowiednich warunkach
14:19mogło powstać w innych miejscach.
14:27Składnik je życia
14:28na jednej z milionów asteroid
14:31w naszym Układzie.
14:37Ale to nie wszystko.
14:40Innym niesamowitym odkryciem
14:42było znalezienie minerałów,
14:45które mogły powstać
14:46jedynie w obecności ciekłej wody.
14:53Znaleźliśmy tronę,
14:55którą odnajduje się na Ziemi
14:56w jeziorze Sears w Kalifornii.
15:00W próbce był też
15:01fosforan magnezu,
15:03który znajdujemy
15:04na grzbietach oceanicznych.
15:07Minerały te sugerują,
15:08że Beno była częścią
15:09większego obiektu,
15:10na którym występowała
15:12słona woda.
15:13Dlaczego to ważne?
15:14Bo to warunki,
15:15które poprzedzają
15:16powstanie życia.
15:21Beno potwierdza też
15:23inną teorię,
15:24wedle której życie na Ziemi
15:25zaczęło się w kosmosie.
15:29Wiemy, że Ziemia
15:30długo była bombardowana
15:31przez asteroidy,
15:32a zatem,
15:33jeśli w kosmosie
15:34istnieją aminokwasy
15:35i kwasy nukleinowe,
15:37to może życie
15:38zaczęło ewoluować w kosmosie
15:40i przybyło na Ziemi
15:41już jakoś rozwinięte,
15:42nie musząc zaczynać
15:44od zera,
15:45co do tej pory
15:46zakładaliśmy.
15:58Dzięki udanej misji
15:59Osiris-Rex
16:00i asteroidzie Benu
16:02przybliżyliśmy się
16:03o krok do odpowiedzi
16:04na pytanie,
16:05czy istnieje życie
16:07poza Ziemią.
16:10Misje pobierania próbek
16:12są jak stale
16:12otrzymywany prezent.
16:14Wciąż dokonujemy odkryć
16:15w oparciu o próbki
16:17dostarczone z Księżyca
16:18w latach 70.
16:21Nie chodzi więc tylko o to,
16:23czego dowiemy się
16:24w roku 2024 czy 2025,
16:27a czego dowiemy się
16:27w 2075 albo 2085.
16:37Specjaliści analizują
16:39odkrycia minionych misji,
16:42myśląc jednocześnie
16:43o poszukiwaniach życia
16:44pozaziemskiego w przyszłości.
16:47Przy setkach ciał niebieskich
16:49w naszym zasięgu
16:50możliwości są nieskończone.
16:53Niektórzy naukowcy uważają,
16:54że wskazówek na temat tego,
16:56na czym powinniśmy się skupić,
16:58może dostarczyć aktywność
16:59wulkaniczna innych planet.
17:02Kosmiczne wulkany.
17:05Wulkany pozaziemskie
17:06były niszową,
17:07ale fascynującą
17:08dziedziną zainteresowania.
17:11Patrząc na Księżycy
17:12widzimy ciemniejsze plamy.
17:13To pozostałość
17:14po dawnych jeziorach lawy.
17:24Obecnie wulkany na Księżycu
17:26pozostają uśpione,
17:27ale w czasach dinozaurów
17:30były aktywne i wybuchały.
17:44W Układzie Słonecznym
17:46znajdują się tysiące
17:47pozaziemskich wulkanów.
17:52Są interesujące
17:54z punktu widzenia
17:55planetologów,
17:56jako że ziemskie wulkany
17:58odegrały kluczową rolę
17:59w rozwoju życia.
18:02Bez lawy gazów
18:03i ciepła Ziemia
18:04byłaby niemożliwa
18:05do zamieszkania.
18:09To one sprawiły,
18:10że jest tu
18:11dość ciepło i wilgotno.
18:13Mało tego,
18:14nawet na Ziemi
18:14spotykamy organizmy,
18:16które są w stanie przeżyć
18:17w środowisku wulkanicznym.
18:20Badając aktywność
18:21wulkaniczną planet,
18:22badamy możliwość
18:23istnienia życia
18:24w przeszłości lub
18:25teraźniejszości.
18:26Nie wszystkie wulkany
18:27są jednak
18:28sobie równe.
18:31Ziemskie wulkany
18:32powstają
18:33często w wyniku
18:34ruchu płyt tektonicznych.
18:36Niekiedy dwie płyty
18:37się rozchodzą,
18:38wówczas magma
18:39wypełnia przestrzeń,
18:40w której te się stykały.
18:43Bywa też tak,
18:44że jedna płyta
18:45wślizguje się pod drugą,
18:46topi się
18:47i staje się magmą,
18:48która napiera
18:49na powierzchnię.
18:52Czasem też wulkany
18:53formują się
18:54na środku płyty.
18:57Wenus czy Mars
18:58nie mają jednak
18:59płyt tektonicznych.
19:01Wulkany tworzą się
19:02więc na nich
19:03poprzez wyciek
19:04stopionych skał
19:04na powierzchnię.
19:07W ten sposób
19:08powstały ogromne wulkany,
19:10większe od ziemskich.
19:13Nasza wiedza
19:14o pozaziemskich
19:15wulkanach
19:15zmienia się.
19:17Jednym z miejsc,
19:18które nam ją zapewnia
19:19jest zły bliźniak
19:20Ziemi,
19:21Wenus.
19:23Powstała w tym samym czasie,
19:25znajduje się
19:25w podobnej odległości
19:26od Słońca
19:27i pokrywają ją
19:29chmury.
19:30Tyle podobieństw.
19:34Związek Radziecki
19:36opanował rynek
19:36wenusjeńskich sąd
19:37w latach 70.
19:38i 80.
19:40odkryli
19:411600 dużych
19:42wulkanów
19:43i miliony mniejszych.
19:44Piękna, żołtawa
19:45powierzchnia Wenus
19:46jest więc
19:47maską skrywającą
19:48świat
19:49rodem z koszmarów.
19:54Zbliżenie się
19:55do jej powierzchni
19:56okazało się
19:57jednak bardzo trudne.
19:59To nieprzyjazny świat.
20:01By tam wylądować
20:02trzeba przebić się
20:03przez 20 km
20:05chmur kwasu siarkowego.
20:07W dolnych barach
20:09atmosferach
20:09atmosfery
20:10ciśnienie
20:10dochodzi
20:11do 92 atmosfer.
20:14To tak jakby
20:14na każde 6 cm
20:16kwadratowych
20:17przypadał ciężar
20:17600 kg
20:19czyli małego samochodu.
20:21Człowiek zostałby
20:22zmiażdżony,
20:23a nawet jeśli nie,
20:24zginąłby
20:24od temperatury
20:25wynoszącej
20:26460 stopni.
20:29Dość,
20:30by roztopić ołów.
20:33Nic nie może
20:34przetrwać
20:34na rozpalonej
20:35powierzchni Wenus,
20:36ale co z chmurami?
20:37Ponad nią?
20:39Naukowcy natrafili
20:41w nich niedawno
20:41na ślady
20:42fosforowodoru.
20:46Na Ziemi
20:47wiążemy go
20:47z mikroorganizmami.
20:49Znalezienie go
20:50na Wenus
20:50wywołało ekscytację,
20:52bo może to
20:52dowodzić
20:53istnienia życia
20:53na innej planecie.
20:56Niestety,
20:57późniejsze badania
20:58wykazały,
20:58że wcześniejsze
20:59rezultaty
21:00były wynikiem błędu
21:01i kolejne testy
21:02nie potwierdziły
21:03wcześniejszych odczytów.
21:04Zdaje się więc,
21:07że mieliśmy tu
21:07do czynienia
21:08z fałszywym tropem,
21:09choć niewykluczone,
21:11że substancja
21:12ma jakiś związek
21:13z wulkanami.
21:16Możliwe,
21:17że wypluwają one
21:18materię bogatą
21:19w fosfor,
21:20który reaguje
21:21z kwasem siarkowym
21:22w chmurach.
21:26Czy to oznacza,
21:28że wulkany
21:28na Wenus
21:29są aktywne?
21:32Czasem odpowiedź
21:34przychodzi
21:34w niespodziewanym
21:35momencie.
21:38Planetolog Robert Herrick
21:39uczestniczył
21:40w nudnym spotkaniu
21:41na Zoomie.
21:42Zbijał bąki
21:43przeglądając
21:43stare zdjęcia Wenus.
21:46W latach 90.
21:47NASA wysłała
21:48na Wenus
21:48sondę Magellan.
21:50Herrick przeglądał
21:51zdjęcia
21:51największego wulkanu
21:52Wenus,
21:53Matt Mons.
21:55Zwrócił uwagę na to,
21:56że w przeciągu
21:57ośmiu miesięcy
21:58część wulkanu
21:58urosła dwukrotnie.
22:01Aktywność wulkaniczna
22:02na Wenus
22:03stała się faktem.
22:08Planuje się
22:09kolejne misje
22:09na Wenus,
22:10których celem
22:10będzie badanie
22:11jej aktywności
22:12wulkanicznej
22:13i geologii.
22:15Licząc,
22:16że dostarczy
22:16to wskazówek
22:17na temat
22:17przeszłości Wenus,
22:19znacznie bliżej
22:20osiągnięcia
22:21tego celu
22:21jesteśmy w przypadku
22:22naszego drugiego
22:23sąsiada,
22:25Marsa.
22:27Mars
22:28obecnie jest
22:29zimny
22:30i suchy,
22:30ale kiedyś
22:30mogło być
22:31na nim
22:31dużo cieplej
22:32i wilgotniej,
22:34a wulkany
22:34mogły przyczynić się
22:35do rozwoju
22:36na nim
22:36życia.
22:38Na planecie
22:39znajduje się
22:40największy wulkan
22:41w Układzie Słonecznym,
22:42Olympus Mons.
22:44Olympus Mons
22:45to wulkan
22:47w obszarze
22:47plamy gorąca,
22:48gdzie lawa
22:49wypływa na powierzchnię
22:50tworząc
22:50coraz to większą warstwę.
22:54Jest tak duży,
22:55że mogliśmy go obserwować
22:56przez teleskopy
22:57200 lat temu.
22:59Dopiero jednak
22:59w latach 70
23:00uświadomiliśmy sobie
23:02jak jest wielki.
23:05Ma 25 tysięcy kilometrów
23:07wysokości,
23:08trzy razy więcej
23:09niż Mount Everest
23:09i szerokość
23:11600 kilometrów,
23:12tyle co Arizona.
23:15Uważa się,
23:16że wybuchł
23:1725 milionów lat temu.
23:19Dla planety
23:20liczącej sobie
23:214,5 miliarda lat
23:22to jak mgnienie oka.
23:23W czasie ostatnich misji
23:25wykryto jednak
23:26coś, co wstrząsnęło
23:27tym, co wiemy
23:28na temat wulkanu.
23:31Łaziki wykryły
23:32metan, który może powstać
23:34w wyniku
23:35aktywności wulkanicznej
23:36działania organizmów
23:37żywych
23:38lub też
23:40w wyniku
23:40kontaktu wody
23:41ze skałami.
23:43Każda z tych opcji
23:44budzi ekscytację.
23:45Jak na razie
23:46nie jesteśmy jednak
23:47w stanie określić,
23:48która jest prawdziwa.
23:50Może pochodzić
23:51z jednego z setek
23:52znanych marsjańskich
23:54wulkanów.
23:55Możemy się też mylić
23:56i Olympus Mons
23:56wciąż jest uśpiony.
23:58Możliwe, że
23:59rozstrzygniemy te kwestie
24:00w bardzo bliskiej
24:01przyszłości.
24:09Gdzie jeszcze w naszym
24:11układzie występuje
24:12aktywność
24:13wulkaniczna?
24:17Przez długi czas
24:18najbardziej aktywne
24:19pod tym względem
24:20miejsce było
24:20niewidoczne.
24:22Wszystko zmieniło
24:23przypadkowe odkrycie.
24:265 lutego 1979 roku
24:30pierwsze zdjęcia Jowisza
24:31z kamer
24:31Voyagera 1.
24:34Zdjęcia Jowisza
24:35i jego satelitów
24:37budzą zachwyt.
24:38Inżynier Misilinda
24:40Morabito bada je
24:41w celach nawigacyjnych.
24:42Gdy dostrzega
24:43coś zaskakującego
24:45na uznawanym dotąd
24:46za martwy
24:47księżycu
24:47Io.
24:49Dostrzegła na nim
24:50masywny
24:50pioropusz wulkaniczny
24:52wytyczając szlak
24:53dla eksploracji
24:54kosmicznych wulkanów
24:55co jest chyba
24:56najfajniejszą
24:58frazą jaka istnieje.
25:01Nie możemy
25:02wylądować na Io
25:03ale możemy
25:04przelecieć
25:05obok niej.
25:07Zdjęcia
25:08której dotąd
25:08zrobiliśmy
25:09budzą grozę.
25:10Wyobraźcie sobie
25:11400 wulkanów
25:12plujących
25:13lawą.
25:15Jeziora lawy
25:16z brzegami
25:16o wysokości
25:17setek metrów.
25:19Erupcje
25:19wyrzucające
25:20odłamki.
25:21Gaz i pył
25:22unoszące się
25:23500 kilometrów
25:24w górę.
25:26Io nie ma
25:26płyt tektonicznych
25:27ani plam gorąca.
25:28Jego wulkany
25:29to wynik
25:30ogrzewania
25:30pływowego.
25:31Wyobraźcie sobie
25:32że to Io.
25:35ściskając ją
25:36wytwarzam ciepło.
25:37To samo
25:38robią z Io
25:39iowisz
25:39i księżyce
25:40takie jak
25:40Ganimedes
25:41czy Kalisto.
25:42Ciepło
25:43szuka ujścia
25:44i w końcu
25:45rozsadza
25:46powierzchnię Io.
25:50To zdecydowanie
25:52najbardziej
25:52wulkaniczne miejsce
25:53w Układzie Słonecznym
25:54ale nawet tam
25:56możemy znaleźć
25:56życie
25:57podobnie jak
25:58przy kominach
25:58hydrotermalnych.
26:02Podobne wulkany
26:03tworzą niesłychanie
26:05wymagające środowisko.
26:07Temperatura wody
26:08przekracza wokół nich
26:09400 stopni.
26:10Ta jednak nie wrze
26:11z uwagi na ciśnienie
26:12setki razy wyższe
26:13niż na powierzchni.
26:15Nie docierają tam też
26:16promienie słoneczne.
26:18A z samych kominów
26:19wydostają się
26:20trujące gazy.
26:22Trudno uwierzyć
26:23że coś mogłoby tam żyć.
26:27A jednak
26:29rurko-czółkowce
26:31żyją tam
26:32i nieźle
26:33sobie poczynają.
26:35Odkrycie ich
26:36przez badaczy
26:37dynamorskiego
26:37zmieniło pogląd
26:39na to
26:39gdzie poza Ziemią
26:40może zaistnieć życie.
26:42Organizmy
26:42które tam żyją
26:43nazywamy ekstremofilami.
26:52Czy to
26:53możliwe
26:54że w milczącym kosmosie
26:56życie
26:57zaistniało
26:58gdzieś poza Ziemią?
27:03Naukowcy uważają
27:05że pozaziemskie wulkany
27:07na lodowych
27:07księżycach
27:08planet zewnętrznych
27:09mogą dawać
27:11ku temu
27:11pewne wskazówki.
27:14Nie są to jednak
27:16wulkany
27:16które znamy
27:17z Ziemi.
27:20Nie plują one
27:21ogniem
27:22a lodem.
27:26Enceladus
27:26księżyc
27:27Saturna
27:28to jeden z kilku
27:28lodowych księżyców
27:30w naszym kładzie.
27:32Znajdują się one
27:33tak daleko od Słońca
27:34że mówimy tu
27:35właściwie o kulach
27:36lodu.
27:37Przyciąganie
27:38grawitacyjne
27:39Saturna
27:39i związane z tym
27:40siły pływowe
27:41powodują jednak
27:42tarcie wewnątrz
27:43Enceladusa.
27:44Temperatura
27:44z tym związana
27:45sprawia
27:46że jego powierzchnia
27:47jest zaskakująco ciepła
27:49lód w dolnych warstwach
27:50ulega topnieniu.
27:53Woda krążąca
27:55pod zamarzniętą skorupą
27:56często się przez nią
27:57przebija.
28:00Tworzy lodowe wulkany
28:01i natychmiast
28:02zamarza.
28:07Może płynnego metanu
28:08i amoniaku
28:09byłoby groźne
28:11dla ludzi
28:11ale możliwe
28:13że znajdziemy tam
28:13jakiś rodzaj
28:14rurkoczułkowców.
28:16W lodowcach
28:18Grenlandii
28:18spotykamy
28:19tysiące mikroorganizmów
28:21bakterii,
28:22algwirusów,
28:23grzybów.
28:25Wszystko to żyje
28:26w wodach roztopowych
28:27wewnątrz lodowców
28:28w warunkach
28:29niskiej temperatury
28:30wysokiego ciśnienia
28:32i braku światła.
28:34Czemu nie mogłyby
28:35dokonać tego samego
28:36na lodowym księżycu?
28:41Możliwość
28:42znalezienia
28:43ekstremofilii
28:44w wulkanach
28:45na odległych planetach
28:46napędza
28:48szeroko zakrojone
28:49poszukiwania życia
28:50w Układzie Słonecznym.
28:57A co jeśli
28:59spojrzymy dalej?
29:04W 1992 roku
29:07dwóch astronomów
29:08korzystając
29:09z potężnego
29:10teleskopu
29:11w Portoryko
29:12odkryło
29:13pulsującą
29:14w nietypowy sposób
29:15gwiazdę
29:15oddaloną
29:162300 lat
29:17świetlnych
29:18od Ziemi.
29:20Tajemnicze zjawisko
29:22okazało się być
29:22tym samym,
29:23które zachodzi
29:24w Układzie Słonecznym.
29:26Jowierz i Słońce
29:26stale toczą
29:27ze sobą bój.
29:28Jowierz
29:29oddziałuje
29:29grawitacyjnie
29:30na Słońce
29:31sprawiając,
29:32że to się chwieje.
29:33To samo
29:34dostrzeżono
29:34w głębokim kosmosie,
29:36gdzie jakaś
29:37bardzo duża planeta
29:38wywierała wpływ
29:39na swoją gwiazdę
29:40tak, że ta
29:40zdawała się
29:41pulsować.
29:44Niewielki ruch
29:45w odległych
29:46rejonach
29:47galaktyki
29:47był dowodem
29:49na coś,
29:49w czego istnienie
29:50wierzono
29:50od setek lat.
29:53W to,
29:54że istnieją
29:55inne układy
29:56gwiezdne,
29:58inne Słońca
29:59skrążącymi
30:00wokół nich
30:00planetami,
30:03egzoplanetami.
30:06Myślę o tym,
30:08że istnieją
30:08planety
30:09poza Układem Słonecznym
30:10jest dość nowa.
30:12Starożytni
30:13Grecji
30:13jako pierwsi
30:14dostrzegli
30:14obiekty
30:15poruszające się
30:15inaczej
30:16niż gwiazdy.
30:18Zdawały się
30:19coś obiegać,
30:20nazwali je planetami,
30:21co oznacza
30:22w Grece
30:22wędrowców
30:23i nadali im
30:24imiona,
30:24swoich bogów.
30:27Uważali,
30:28że Ziemia
30:29jest wyjątkowym
30:30miejscem,
30:30dosłownie
30:31pępkiem świata.
30:35W renesansowych
30:36Włoszych
30:37pojawiły się
30:38odpowiednio
30:38dobre teleskopy.
30:40Galileusz
30:41dokonał
30:41za ich pomocą
30:42niesamowitych
30:42obserwacji.
30:44Przedstawił
30:45światu
30:45rewolucyjną
30:46ideę,
30:46że to
30:47Ziemia
30:47obiega
30:48nieruchomą
30:49gwiazdę.
30:51Oskarżony
30:52o herezję,
30:52Galileusz
30:53spędził
30:53ostatnie
30:54dziewięć lat
30:54życia
30:55w areszcie
30:55domowym.
30:57Kościół
30:57przeprosił
30:58za to
30:58dopiero
30:59po
30:59trzystu
30:59latach.
31:03Sto
31:04lat
31:04po
31:04Galileuszu
31:05Immanuel Kant
31:06jako pierwszy
31:07zasugerował,
31:08że nasz
31:09układ
31:09gwiezdny
31:09nie jest
31:10niczym
31:10wyjątkowym.
31:13Że jest
31:14jednym z
31:15miliardów
31:16istniejących
31:16w Drodze
31:17Mlecznej.
31:22Uwolniło to
31:23naszą wyobraźnię.
31:24Myślę o tym,
31:25że może
31:26nie jesteśmy
31:27sami.
31:30Że są
31:32inne planety.
31:33gwiazdy.
31:35Że
31:35obiegają
31:36inne
31:36gwiazdy.
31:38Że
31:38może
31:39istnieć
31:39na nich
31:40życie.
31:43Ile
31:43ich
31:43musi być
31:43przy tylu
31:44widocznych
31:45gwiazdach.
31:47Przez długi
31:48czas nie
31:49byliśmy
31:49jednak
31:50w stanie
31:50potwierdzić
31:51istnienia
31:52egzoplanet.
31:54Teleskopy
31:55nie były
31:55ich w stanie
31:56wykryć
31:56z uwagi
31:57na blask
31:57ich gwiazd.
31:59Przykładem
31:59niech będzie
32:00światło
32:00Słońca.
32:0110 miliardów
32:02razy
32:03jaśniejsze
32:03niż
32:03światło
32:04odbite
32:04od
32:04planet.
32:06Ta piłka
32:07to Ziemia.
32:09Wszystko
32:09gra póki
32:10nie poświecimy
32:11sobie
32:11światłem
32:11w oczy.
32:13Wówczas
32:14przestajemy
32:14widzieć
32:15piłkę.
32:16Fakt
32:17ten
32:17stanowił
32:17duże
32:18wyzwanie
32:18przy
32:18obserwacjach
32:19kosmicznych.
32:20Wielu
32:21rzeczy
32:21nie
32:21mogliśmy
32:22dostrzec.
32:23Jak
32:23dostrzec
32:24egzoplanety
32:24w
32:25układach
32:26gwiezdnych
32:26zatopionych
32:27w
32:27świetle
32:28swojej
32:28gwiazdy?
32:31Pamiętacie
32:32tamto
32:32pulsujące
32:33światło?
32:34To był
32:35przełomowy
32:35moment,
32:36bo
32:36astronomowie
32:37doszli
32:37wówczas
32:38do wniosku,
32:39że można
32:39identyfikować
32:40egzoplanety,
32:41mierząc
32:42zmiany w
32:42natężeniu
32:43światła
32:44gwiazd.
32:47Na
32:48czystym
32:48niebie
32:49ludzkie
32:49oku
32:49jest w stanie
32:50dostrzec
32:50około
32:51pięciu
32:51tysięcy
32:52gwiazd.
32:54wiele z
32:55nich jest
32:55podobnych
32:56do
32:56Słońca
32:56i mamy
32:57prawo
32:57myśleć,
32:58że krążą
32:58wokół
32:59nich
32:59planety.
33:02Możliwe,
33:02że takie,
33:03na których
33:03panują
33:04warunki
33:04sprzyjające
33:06życiu.
33:07Ich
33:07identyfikacja
33:08przybliżyłaby
33:09nas do
33:09jego
33:09odkrycia.
33:13Życie
33:13na Ziemi
33:14zaistniało
33:14w ramach
33:15jednego drzewa
33:16rodowego,
33:17którego
33:17owocami są
33:18wszystkie
33:18organizmy
33:19żywe,
33:19rośliny
33:20i zwierzęta.
33:23Odkrycie
33:24śladów
33:24życia
33:25na innej
33:25planecie
33:25zmieniłoby
33:26nasz
33:27pogląd
33:27na to,
33:28jak
33:28powstaje
33:28życie.
33:33W
33:342009 roku
33:35NASA
33:36zorganizowała
33:37pierwszą
33:37misję
33:38szukania
33:38planet.
33:40Kosmiczny
33:41teleskop
33:41Keplera
33:42mogący
33:42obserwować
33:43obiekty
33:43oddalone
33:44od
33:44trzy
33:44tysiące
33:45lat
33:45świetlnych
33:46wyszukiwał
33:47egzoplanet
33:47wykorzystując
33:48metodę
33:49tranzytu.
33:50Uznajmy,
33:51że latarka
33:52jest gwiazdą,
33:52a piłka
33:53egzoplanetą.
33:54Gdy przechodzi
33:55ona pomiędzy
33:56latarką
33:56a nami,
33:57blokuje
33:57części
33:57i światła,
33:58co możemy
33:59wykryć,
34:00nawet jeśli
34:00nie jest to
34:01wyraźnie
34:02widoczne.
34:04Jeśli
34:05powtórzy się
34:05to odpowiednią
34:06liczbę
34:06razy,
34:07możemy
34:07stwierdzić
34:08istnienie
34:09egzoplanety.
34:12Obserwowaliśmy
34:12te zmiany
34:13światła
34:13za pomocą
34:14naziemnych
34:14teleskopów
34:15już w
34:15latach
34:1690.
34:18Kepler
34:19miał
34:19zrewolucjonizować
34:20proces
34:21poszukiwania
34:22egzoplanet
34:22i rzucić
34:24nowe światło
34:25na nasze miejsce
34:25we Wszechświecie.
34:28Świętym Graalem
34:30misji jest
34:30odkrycie
34:31planety
34:31w rozmiarze
34:32Ziemi
34:32w ekosferze
34:33gwiazdy
34:34podobnej do
34:35Słońca.
34:36Kepler
34:37stale
34:38monitoruje
34:38światło
34:39ponad
34:39150 tysięcy
34:41gwiazd
34:41na części
34:42nieba
34:42w okolicy
34:43konstelacji
34:44Łabędzia.
34:49Ile planet
34:50mogliśmy
34:50znaleźć?
34:51Parę dziesiąt?
34:56Po
34:57dziesięciu
34:57latach
34:58misji
34:58Kepler
34:58zidentyfikował
35:002600
35:01egzoplanet.
35:03Dużo
35:03więcej niż
35:04się spodziewano.
35:06W bazie
35:07czeka na
35:07weryfikację
35:08kolejnych
35:083000.
35:17Kepler
35:19zmienił
35:20nasz pogląd
35:21na to
35:21jak mogą
35:22się formować
35:22układy
35:23gwiezdne.
35:23Pokazał,
35:24że mogą
35:24istnieć
35:25inne
35:25planety
35:26takie jak
35:26Ziemia.
35:34Dziewięcioletnia
35:35misja
35:35Keplera
35:36przerosła
35:36wszelkie
35:37oczekiwania.
35:41Jej
35:41celem
35:41było jednak
35:42zbadanie
35:42jedynie
35:43kawałka
35:44nieba.
35:45Ile
35:45egzoplanet
35:46kryje się
35:46poza nim?
35:49Na ilu
35:50z nich
35:50może
35:51powstać
35:51życie?
35:53Na te
35:54pytania
35:54miał
35:54odpowiedzieć
35:55większy
35:56łowca
35:56planet.
36:00Nawet
36:01największe
36:01misje
36:02kosmiczne
36:02zaczynają
36:03się
36:03na Ziemi.
36:06W tym
36:07przypadku
36:07na wschodnim
36:08wybrzeżu
36:08Ameryki
36:09w stacji
36:09sił
36:09powietrznych
36:10na przylądku
36:11Canaveral
36:11na Florydzie.
36:14Wyobraźcie
36:15sobie
36:15sterylny
36:16poruszający
36:16się
36:16na resorach
36:17kontener
36:18wypełniony
36:19kontrolowaną
36:20atmosferą.
36:23Ostrożność
36:24nabiera
36:24nowego
36:25znaczenia,
36:25gdy mowa
36:26o tak
36:26cennym
36:26ładunku.
36:28Test to
36:29skrót od
36:29satelity
36:30badającej
36:30tranzytujące
36:31egzoplanety.
36:33To
36:34najnowszy
36:34teleskop
36:35kosmiczny
36:35stworzony
36:36przez NASA
36:36celem
36:37poszukiwania
36:38planet,
36:39mierzenia
36:39ich
36:40rozmiaru
36:40oraz
36:41badania
36:42orbit.
36:54start
36:55statku
36:56Falcon 9
36:56wynoszącego
36:58w przestrzeń
36:58TESS
36:59satelitę,
37:00który będzie
37:01wypatrywał
37:01planet
37:01poza
37:02Układem
37:02Słonecznym.
37:04Jej
37:04głównym
37:05zadaniem
37:05było
37:05poszukiwanie
37:06egzoplanet
37:07podobnych
37:07do
37:07Ziemi.
37:08Misja
37:09potrwa
37:09dwa
37:10lata
37:10i jej
37:10celem
37:10będzie
37:11szukanie
37:11planet,
37:12na których
37:12może
37:12istnieć
37:13życie.
37:14TESS
37:15była w stanie
37:16zrobić w ciągu
37:16jednego dnia
37:17to, co
37:18Kepler
37:18robił w ciągu
37:19roku.
37:20Cztery kamery
37:21o szerokim
37:22kącie widzenia
37:22będą mapować
37:23niebo i gwiazdy
37:24w odległości
37:25od 30 do
37:26300 lat
37:27świetlnych
37:28od Ziemi.
37:30Wyciągnijcie rękę
37:31i przyjmijmy,
37:32że to zasięg
37:33obserwacji
37:33Keplera.
37:36Teraz wyobraźcie
37:37sobie, że to samo
37:38robi 400 ludzi.
37:40To obszar
37:41przestrzeni
37:41mapowany
37:42przez TESS.
37:45Okrążając
37:45Ziemię
37:46raz na 14 dni
37:47i robiąc
37:47zdjęcia
37:48co 30 sekund,
37:50satelita
37:50zgromadziła
37:51jak dotąd
37:51250 terabajtów
37:53danych.
37:54To 167 tys.
37:56streamowanych
37:57filmów
37:57Full HD.
37:59TESS
37:59zbadała
38:0093%
38:01nieba,
38:01tworząc
38:02obłędną
38:02mozaikę galaktyk.
38:04Znalazła
38:05potencjalne
38:06egzoplanety,
38:07które będziemy
38:07dalej badać.
38:09TESS
38:12znalazła planety
38:13wulkaniczne
38:13z morzami
38:14lawy.
38:15Gazowe,
38:15olbrzymie
38:16i lodowe
38:16planety,
38:17planety
38:17lekkie
38:18jak styropian.
38:20Planety
38:20z wiatrami
38:21siedmiokrotnie
38:22szybszymi
38:22niż prędkości
38:24dźwięku,
38:25na których
38:25może padać
38:26deszcz szkła,
38:28ale i skaliste
38:28planety
38:29w odległości
38:29od swojej gwiazdy
38:30odpowiedniej
38:31dla narodzin
38:32życia.
38:34Co czyni
38:35planetę
38:36przyjazną
38:36życiu?
38:37Odpowiedź
38:38jest prosta.
38:39Prosta
38:40jak bajka.
38:43Zbyt blisko
38:44gwiazdy
38:44jest zbyt
38:45gorąco.
38:47Zbyt
38:47daleko
38:48gwiazdy
38:48jest zbyt
38:49zimno.
38:50Ziemia
38:51jest w
38:51odpowiednim
38:51miejscu,
38:52jak w
38:53bajce o
38:54złotowłosce,
38:54w strefie,
38:55w której
38:56woda
38:56może istnieć
38:57w stanie
38:58ciekłym,
38:58co według
38:59biologów
39:00jest warunkiem
39:00koniecznym
39:01do powstania
39:02życia.
39:06W ostatnich
39:08dekadach
39:08staliśmy się
39:09gatunkiem
39:09szukającym
39:10planet,
39:11spoglądającym
39:12poza własny
39:13układ
39:13gwiezdny
39:14w kierunku
39:15możliwych
39:15do zamieszkania
39:16obiektów,
39:18drugich
39:19ziem,
39:19na których
39:20mogłoby
39:20istnieć
39:21życie.
39:23Lista
39:24kandydatów
39:25rośnie,
39:25a jednym
39:26z najbardziej
39:26intrygujących
39:27jest
39:27K2-18b
39:29w gwiazdozbiorze
39:31Lwa.
39:34jest ciekawa
39:35z uwagi
39:36na gazy
39:36w atmosferze,
39:37które na Ziemi
39:38produkują
39:38organizmy
39:39takie jak
39:40algi.
39:42Możliwe,
39:43że to efekt
39:43zjawisk
39:44fotochemicznych,
39:45a nie działanie
39:46organizmów
39:47żywych.
39:48Daje nam to
39:49jednak możliwość
39:50wykrycia
39:51biomarkerów
39:51lub sygnatur
39:52wskazujących
39:53na istnienie
39:54tam
39:54życia.
39:57egzoplanetą.
40:02Inną ciekawą
40:03i podobną
40:03do Ziemi
40:04egzoplanetą
40:05jest
40:05tak zwana
40:05Ziemia 2.0.
40:07Kepler
40:09452b
40:09w konstelacji
40:10Łabędzia.
40:15Kepler
40:16452b
40:17to
40:17planeta
40:18w rodzaju
40:18skalistej
40:19superziemi.
40:20Znajduje się
40:21w ekosferze,
40:22obiega gwiazdę
40:2320 dni
40:24dłużej niż
40:24Ziemia-Słońce,
40:25ma gęstą atmosferę,
40:27a możliwe,
40:29że również
40:29oceany.
40:31Jej gwiazda
40:31jest 1,5 miliarda
40:32lat starsza
40:33od Słońca,
40:34więc życie
40:35mogłoby się
40:35tam pojawić
40:36wcześniej.
40:39Jest tak
40:39obiecującym
40:40okazem,
40:40że naukowcy
40:41wysłali
40:41w jego kierunku
40:422 miliardy
40:43sygnałów
40:43radiowych.
40:45Na razie
40:46nikt nie odbiera.
40:48Przy obecnej
40:49technologii
40:50podróż
40:50tam zajęłaby
40:5126 milionów
40:52lat.
40:55Najbliższa
40:56znana
40:56egzoplaneta
40:57to oddalona
40:57o 40
40:58trylionów
40:59kilometrów
41:00Proxima
41:01Centauri
41:01b.
41:02Już teraz
41:03szukamy
41:04sposobu na to,
41:05by przyjrzeć się
41:05jej z bliska.
41:07Pomysł
41:07zakłada
41:08wysłanie
41:09gromady
41:09małych
41:10statków
41:10z małymi
41:11żaglami
41:12słonecznymi.
41:15Spodziewamy się,
41:16że wiele z nich
41:17nie doleci
41:18do celu.
41:19Wystarczy jednak,
41:20by dotarła tam
41:21ledwie garstka
41:22z nich, by miała
41:22działający sprzęt
41:24komunikacyjny.
41:27Możliwe, że po dotarciu
41:29okazałoby się, że
41:30Porxima Centauri b
41:31padła ofiarą
41:32promieniowania
41:33ultrafioletowego
41:34i nie może
41:35na niej
41:36zaistnieć życie,
41:37mimo, że
41:37planeta znajduje się
41:39w ekosferze.
41:42Umiejscowienie w ekosferze
41:43to tylko jeden
41:44z warunków.
41:45Ziemia ma pole
41:46magnetyczne
41:47chroniące
41:48przed promieniowaniem.
41:49Nie ma pewności,
41:50czy mają je
41:51inne planety.
41:5440 lat
41:56świetlnych
41:56od nas
41:57w konstelacji
41:57Wodnika
41:58znajduje się
41:59grupa planet
42:00krążąca
42:00wokół
42:01czerwonego
42:01karła.
42:02Gwiazdy
42:03innego typu
42:04niż nasze
42:05Słońce.
42:07Słońce
42:07jest gwiazdą
42:08żółtą.
42:09Okazuje się
42:10jednak, że
42:10większość gwiazd
42:11w naszej galaktyce
42:12to czerwone
42:13karły.
42:15Są mniejsze,
42:16chłodniejsze
42:17i bardziej czerwone
42:18niż Słońce.
42:19I uważamy, że
42:20częściej krążą
42:21wokół nich
42:22planety,
42:22na których
42:23mogłoby
42:23narodzić się
42:24życie.
42:26Może ono jednak
42:27wyglądać dużo
42:28inaczej niż to,
42:29co widzimy na Ziemi.
42:31Słońce
42:32nigdy tam nie
42:33wschodzi
42:33lub nigdy
42:34nie zachodzi,
42:35więc połowę
42:36roku spędzasz
42:37w czerwono-pomarańczowym
42:38blasku gwiazdy,
42:39a drugą połowę
42:41w zupełnym
42:41mroku.
42:43Rośliny są tam
42:44pewnie czerwone
42:44lub fioletowe
42:45albo szare.
42:47Rok trwa
42:48od jednego
42:48do dwunastu dni.
42:52Niektóre z tych
42:53siedmiu planet
42:54mogą pomieścić
42:55więcej wody
42:55niż ziemskie
42:56oceany.
42:58Nie podpalajmy się
42:59jednak zbytnio,
43:00bo na razie
43:01nie mamy,
43:02jak się tam
43:03dostać.
43:05No ale pokolenie
43:06temu nie mieliśmy
43:06też pojęcia
43:07o tych planetach,
43:08a teraz są
43:09obiektami naszych
43:09obserwacji
43:10i szukamy
43:11na nich
43:11życia.
43:16Kepler przetarł
43:18szlak,
43:18którym podąża
43:19teraz Tess,
43:20spoglądając
43:21w odległe
43:22zakątki
43:22kosmosu.
43:25Jesteśmy o krok
43:26od odkrycia
43:26drugiej Ziemi
43:27i satelita
43:28jest naszym okiem
43:29szukającym
43:30odpowiedzi
43:30na jedno z
43:31najważniejszych
43:32pytań ludzkości.
43:34Czy jesteśmy
43:35sami?
43:37Osobiście
43:37nie wierzę,
43:38że kiedykolwiek
43:39uda nam się
43:39dotrzeć
43:40na którąś
43:40z tych planet.
43:42To fajna
43:42myślę,
43:43fajna jak
43:43science fiction.
43:44Niemniej
43:45jesteśmy znakomici
43:46w zbieraniu
43:47danych
43:47i wykorzystywaniu
43:48ich w sprytny,
43:49zaskakujący
43:49sposób z korzyścią
43:50dla naszej
43:51planety.
43:57Poszukiwania
43:57składników
43:58życia w naszej
43:59galaktyce
43:59dopiero się
44:01zaczęły.
44:02Generacja
44:02teleskopów
44:03i statków
44:04międzyplanetarnych
44:05przetarła
44:05szlaki
44:06wiodące
44:06do planet,
44:08o których
44:09istnieniu
44:10nie mieliśmy
44:10pojęcia.
44:11Gwiezdny pył,
44:13planety
44:14podobne
44:14do Ziemi,
44:15a nawet
44:16pozaziemskie
44:17wulkany
44:18wskazują
44:19na możliwość
44:20istnienia
44:20życia
44:21poza Ziemią.
44:22Jedno,
44:23co wiemy
44:23na pewno,
44:24to, że
44:25nasza przygoda
44:26dopiero się
44:27zaczęła.
44:28Wersja polska
44:29wskazujące
44:29wskazujące