- 2 days ago
Masowa produkcja tworzyw sztucznych trwa od połowy XX wieku. Jest ich coraz więcej. Tylko niewielka część plastikowych śmieci podlega recyklingowi, reszta trafia do środowiska. Widać je gołym okiem lub występują w postaci mikro i nanocząstek, które krążą w powietrzu, wodzie, a także w ludzkim krwiobiegu. Nanoplastik trafia do naszych płuc, jelit, wątroby. Jakie są tego konsekwencje?
Category
📚
LearningTranscript
00:00Co zostawiliśmy na Księżycu?
00:05Ślady stóp. Tak, ale nie tylko.
00:09Zostawiliśmy tam także plastik.
00:12Ta flaga jest z nylonu, tkaniny syntetycznej.
00:16Ten sztandar nie opowiada jedynie o podboju kosmosu,
00:19ale także o triumfie tworzywa, które zdetronizowało wszystkie inne.
00:34Przezroczysty plastik pozwala zobaczyć wszystko, co pakujesz.
00:38Pokochasz go.
00:40Od lat pięćdziesiątych plastik rewolucjonizuje nasze codzienne życie.
00:45Do przechowywania, gotowania, dekorowania, zabawy.
00:48Używamy go tak często, że przestaliśmy go zauważać.
00:57Lekki, plastyczny, tani.
01:00Stał się dla nas niezbędny.
01:07Plastik podbił wszystkie przestrzenie, by w końcu je zająć i przytłoczyć.
01:12Zanieczyszcza morza, rzeki, glebę, zwierzęta.
01:22A my, nasze ciało, czy ono także może zostać opanowane?
01:29Te pytania odnoszą się do mikro- i nanoplastików.
01:32Naukowcy chcą odkryć, czy te niewidzialne cząstki mogą skolonizować nasze organy.
01:40Badanie mikro- i nanoplastików w tkankach ludzkiego ciała
01:44to wyzwanie dla naukowców.
01:48Społeczność naukowa zasiewa ziarno wątpliwości.
01:51Czy jest bezpieczny dla zdrowia?
01:55Narażamy się już jako dzieci.
01:58Co będzie po pięćdziesiątce?
02:01Razem z tymi pionierami nauki
02:03zanurzamy się w nową dziedzinę badań,
02:05która może odmienić nasze postrzeganie plastiku.
02:09Czy to fantastyczne tworzywo może być toksyczne?
02:16Homo plasticus
02:23Wszystko zaczęło się w 2017 roku.
02:27O mikroplastikach mówiono już od dekady.
02:30Badania koncentrowały się na ich obecności w oceanach i u zwierząt morskich.
02:36Wtedy właśnie Filip Szwabl wpadł na przełomowy pomysł.
02:42Czytałem o obfitej obecności mikroplastików w rybach.
02:47Zaciekawiło mnie, czy można je znaleźć u człowieka.
02:53Filip Szwabl był pierwszym naukowcem,
02:56który poszukiwał plastiku u człowieka w kale.
03:01Zdobycie finansowania na taki projekt nie było łatwe,
03:04więc rozpoczął badanie własnymi, skromnymi środkami.
03:15Zbieranie próbek kału w całej Europie i na całym świecie
03:19mogło wydawać się dziwne.
03:24Skontaktowaliśmy się z przyjaciółmi i kolegami,
03:27przedstawiliśmy im nasz szalony pomysł
03:29i poprosiliśmy, by podarowali nam próbkę stolca.
03:35Koledzy Filipa poświęcają się i wysyłają swoje próbki kału
03:38z czterech stron świata.
03:40Mimo różnych diet, ich próbki mają wspólną cechę.
03:48Zaskakujące było to, że udało nam się zidentyfikować
03:52cząstki mikroplastiku we wszystkich próbkach.
03:59Nasza analiza pozwoliła po raz pierwszy wykazać,
04:02że rzeczywiście połykamy mikroplastik.
04:07To badanie dostarczyło dowodu.
04:14Opublikowane w 2018 badanie Filipa
04:18wywołało prawdziwe trzęsienie ziemi.
04:20Po raz pierwszy uświadomiliśmy sobie,
04:22że jemy plastik w postaci maleńkich fragmentów.
04:25To wywołało mobilizację.
04:34Dziesiątki naukowców na całym świecie rozpoczęło badania,
04:37by zidentyfikować zagrożenia, jakie niosą mikroplastiki.
04:45Zagrożenia dla naszego zdrowia.
04:47Ale jest jeden warunek.
04:49Trzeba ocenić naszą ekspozycję.
04:52Ocenić, w jakim stopniu nasz pokarm jest skażony.
05:13Margarita Ferrante to uznana łowczyni zanieczyszczeń.
05:18Śledzi szkodliwe substancje.
05:19Od kilku lat na jej celowniku znajduje się plastik.
05:28Szukamy cząstek plastiku w produktach spożywczych,
05:31które składają się na naszą dietę.
05:35Zaczęliśmy od tych najważniejszych i najobfitszych.
05:38Owoców i warzyw.
05:42Badanie rozpoczęło się na targu w Katanii.
05:45Klaudia i Paola, dwie członkinie zespołu Margarity,
05:48robią zakupy dla laboratorium.
05:54Na ich liście są owoce i warzywa pochodzące z Sycylii
05:57i innych regionów Włoch.
06:06Po powrocie do laboratorium
06:09zespół przygotowuje próbki do analizy.
06:12Rutynę naukową trzeba było jednak zrewolucjonizować.
06:16Chcąc wykryć mikroplastik,
06:18badacze napotykają nieoczekiwanego wroga,
06:20sam plastik.
06:21Jest wszędzie w laboratoriach.
06:23Może zanieczyścić próbki i zafałszować wyniki.
06:27Dlatego Margarita Ferrante musiała opracować surowe procedury.
06:31Protokół zero plastiku.
06:42Do mycia jabłek przed analizą
06:45naukowcy używają ultraczystej wody.
06:53Jeśli chodzi o pobieranie próbek,
06:56byliśmy otoczeni materiałami plastikowymi.
06:59Plastikowymi probówkami,
07:01rękawiczkami z polietylenu.
07:03Musieliśmy zwracać uwagę na ten aspekt,
07:06dlatego pracowaliśmy wyłącznie w szklanych pojemnikach,
07:09unikając plastiku.
07:15Rękawiczki wykonano ze specjalnego materiału,
07:18który pozwalał uniknąć jakiegokolwiek zanieczyszczenia.
07:24Próbkę jabłka umieszczono w mikroskopie elektronowym.
07:34Obraz powiększono 1500 razy.
07:38Pojawiły się pierwsze cząsteczki.
07:40Czy to mikroplastik?
07:44Klaudia i Paola analizują je jedna po drugiej
07:48za pomocą spektroskopu z dyspersją energii.
07:54Sprawdzam skład chemiczny,
07:55by upewnić się, że to mikroplastiki.
07:58Zespół powtarzał tę operację na tysiącach cząsteczek.
08:01To prawdziwie mrówcza praca.
08:08Nie spodziewaliśmy się znaleźć aż tylu cząstek plastiku.
08:12Byliśmy zaskoczeni i zaniepokojeni.
08:15Kiedy spożywamy te produkty,
08:17wprowadzamy do organizmu
08:19znaczną ilość nanocząstek plastiku.
08:27Wszystkie warzywa i owoce
08:29przebadane przez włoski zespół
08:31zawierały cząstki plastiku.
08:32Wszystkie bez wyjątku.
08:34Najmniej miała sałata,
08:36średnio 50 tysięcy cząstek na gram.
08:39Najbardziej skażone okazały się jabłka,
08:42średnio 195 tysięcy cząstek na gram.
08:45Są to bardzo małe cząstki.
08:47Mają od 1,3 do 3 mikrometrów.
08:55Zostały zaklasyfikowane do kategorii mikroplastików.
08:59Mają rozmiar od pestki jabłka,
09:01czyli 5 milimetrów,
09:02aż do 1 mikrometra,
09:04czyli wielkości bakterii,
09:055000 razy mniejszej.
09:07Poniżej 1 mikrometra
09:08mówi się o nanoplastiku.
09:19Nasze owoce i warzywa są skażone.
09:22Nie tylko one.
09:23Zanieczyszczona jest ogromna liczba
09:25produktów spożywczych.
09:27Mięsa, ryby, sól, miód, ryż, soja, mleko,
09:31woda z kranu i woda butelkowana.
09:33Lista ta nieustannie się wydłuża.
09:43Naukowcy dokonali obliczeń.
09:46Przeciętny Francuz zjada każdego miesiąca
09:491,8 grama plastiku w postaci mikro- i nanocząstek.
09:54Amerykanin 2,4 grama,
09:57Indonezyjczyk 12,8 grama,
10:00czyli równowartość jednego flamastra.
10:04Plastik stał się naszym chlebem powszednim,
10:06bo podstawowe elementy produkcji naszej żywności,
10:08gleba i woda są nim skażone.
10:16Na każdym etapie swojego cyklu istnienia
10:18plastik rozpada się na cząstki.
10:21W wyniku użytkowania, a także deszczu i wiatru,
10:24miliardy cząstek odrywają się
10:25i zanieczyszczają glebę, rzeki
10:27oraz wody powierzchniowej gruntowe.
10:30Źródła tych mikro- i nanoplastików
10:32bywają zaskakujące.
10:39Farba z naszych budynków
10:41emituje 4,6 miliona ton mikroplastiku rocznie.
10:46To największe źródło emisji na świecie.
10:49Tuż za nią plasują się opony naszych pojazdów.
10:58Przy każdym praniu pralka wypełniona
11:01ubraniami syntetycznymi
11:02uwalnia 700 tysięcy mikrowłókien do ścieków.
11:07Są częściowo zatrzymywane przez oczyszczalnie,
11:09ale niektóre włókna trafiają do rzek.
11:12Inne kończą w osadach ściekowych.
11:14Te osady wykorzystywane jako nawóz
11:17rozprowadzane są po polach,
11:19które same są już skażone
11:20przez plastiki rolnicze.
11:22Po wyrzuceniu plastik nadal się rozkłada.
11:29Co roku na świecie gromadzi się
11:31350 milionów ton odpadów
11:33z tworzyw sztucznych.
11:35Nasze otoczenie zanieczyszcza
11:37astronomiczna liczba mikro- i nanoplastiku.
11:40Naukowcy chcą poznać te mechanizmy.
11:50Główne cechy polipropylenu
11:53to twardość, lekkość,
11:55wytrzymałość mechaniczna,
11:56niełamliwość oraz odporność
11:58na czynniki chemiczne.
12:06Jak wyjaśnić, że ten materiał
12:09uchodzący za niezniszczalny
12:10rozpada się na miliony cząstek?
12:14Aby to odkryć,
12:16specjalistka w dziedzinie
12:17degradacji materiałów
12:18Fabienne Lagarde
12:19odtwarza w swoim laboratorium
12:21naturalne siły
12:22oddziałujące na tworzywa sztuczne
12:24w środowisku.
12:33Oto komora
12:34przyspieszonego starzenia,
12:36w której lampy
12:37odtwarzają widmo słoneczne,
12:39w tym promieniowanie UV,
12:42najbardziej szkodliwe
12:43dla tworzyw sztucznych.
12:45W tej chwili ustawiona jest tak,
12:47aby symulować słońce w Miami
12:49w południe latem.
12:53Granulki, czyli surowiec
12:54wykorzystywany przez przemysł
12:56do produkcji wyrobów plastikowych,
12:58są przez miesiąc wystawiane
12:59na sztuczne słońce Miami.
13:26To są granulki,
13:29które spędziły miesiąc
13:30w komorze przyspieszonego starzenia,
13:32co odpowiada
13:33dwunastu miesiącom
13:34na pełnym słońcu.
13:37Utworzyła się krucha warstwa
13:39nazywana warstwą utlenienia.
13:45Jest to warstwa,
13:47którą widzimy
13:47na naszych meblach ogrodowych,
13:49gdy się kruszą.
13:53Podstawowym składnikiem plastiku
13:54jest polimer,
13:56długi łańcuch monomerów,
13:57ściśle połączonych ze sobą.
14:04Promieniowanie UV
14:05w obecności tlenu
14:06osłabia te wiązania,
14:08rozrywa je,
14:09a ich miejsce zajmuje tlen.
14:16W efekcie materiał
14:18traci elastyczność,
14:20staje się kruchy,
14:22a powierzchnia
14:24zaczyna pękać.
14:28Pod mikroskopem elektronowym
14:30widać, że powierzchnia granulki
14:32jest popękana.
14:37To jednak nie wyjaśnia
14:39wszechobecności mikroplastiku
14:40w naszym środowisku.
14:42Dlatego Fabienne
14:43kontynuuje doświadczenie.
14:51Odtwarza działanie wody
14:53za pomocą mieszadła magnetycznego.
15:02Oto rezultat.
15:04Przedtem granulka
15:05była tylko spękana.
15:06Po zanurzeniu w wodzie
15:08jej powierzchnia
15:09została całkowicie zniszczona.
15:17Po kilku miesiącach
15:19przyspieszonego starzenia
15:20granulka traci do 10%
15:23początkowej masy
15:24w formie mikroplastików.
15:30Większość tych cząstek
15:31ma zaledwie kilka mikrometrów.
15:33Widać je wyraźnie.
15:35Oznacza to, że do wody
15:37trafiają miliony mikroplastików.
15:42Zjawisko rozkładu plastików
15:44w środowisku
15:45obserwujemy także tam,
15:46gdzie byśmy się nie spodziewali,
15:48w naszym najbliższym otoczeniu.
15:53W domu
15:54za każdym razem,
15:56gdy używamy
15:56przedmiotów plastikowych,
15:58w skutek działania
15:59mechanicznego
15:59wytwarzamy cząstki.
16:02Na plastikowej desce
16:03do krojenia
16:04każdy ruch noża
16:05emituje tysiące mikrocząstek.
16:16Naukowcy badają
16:17fragmentację przedmiotów.
16:38Pod wpływem ciepła
16:40jest jeszcze gorzej.
16:41Rozpad plastiku
16:42znacznie się nasila.
16:47Torebka herbaty
16:48z nylonu lub PET
16:49zanurzona w wodzie
16:51o temperaturze
16:5195 stopni
16:53uwalnia
16:5411 miliardów
16:55mikrocząstek plastiku.
16:59W wodzie
17:00o temperaturze
17:0120 stopni
17:02butelka dla niemowląt
17:03z polipropylenu
17:04uwalnia
17:05przy każdym użyciu
17:06600 tysięcy
17:07mikrocząstek plastiku
17:08na litr.
17:09Przy 95 stopniach
17:1155 milionów na litr.
17:13Potrząsanie butelką
17:14zwiększa te wartości.
17:20Każdego dnia
17:21od śniadania
17:22po kolację
17:23nie sposób
17:23uniknąć
17:24spożywania plastiku.
17:30Naukowcy odkryli
17:32pierwszą bramę
17:33wejściową plastiku
17:34jest nią
17:34nasz układ pokarmowy.
17:36Cząstki
17:37niesione
17:37przez pokarm
17:38i napoje
17:38torują sobie
17:39drogę
17:39do żołądka
17:40i jelit.
17:41Te organy
17:42muszą stawiać
17:42czoło
17:43inwazji plastiku.
17:44Czy ta kolonizacja
17:45może zagrozić
17:46naszemu układowi
17:47pokarmowemu?
17:56Chcąc to sprawdzić
17:58francuscy naukowcy
17:59pracują
17:59z dziwnymi maszynami.
18:08To labirynt rur
18:10i kolanek
18:10odtwarzający
18:11żołądek,
18:12jelito,
18:12cienkie okrężnice,
18:14a przede wszystkim
18:15mikrobioty.
18:19To sztuczny układ
18:20pokarmowy,
18:21którym
18:21Lucie Etienne Mesmin
18:22może dowolnie
18:24manipulować
18:24poddając go
18:25działaniu
18:25mikroplastików.
18:28Możesz napełniać?
18:29Zaczynam.
18:31Ta specjalistka
18:32od mechanizmów
18:33trawiennych
18:33prowadzi pionierskie
18:34badania
18:35mikroflory jelitowej.
18:39Mikrobiota
18:40poza podstawową
18:41funkcją trawienia
18:42resztek pokarmowych
18:43odgrywa wiele
18:44innych ról.
18:46Jest kluczowa
18:47dla odporności,
18:48a także obrony
18:49przed czynnikami
18:49zewnętrznymi,
18:51patogennymi bakteriami
18:52czy zanieczyszczeniami.
18:59Tę mikrobiotę
19:01przez 14 dni
19:02wystawialiśmy
19:03na działanie
19:04mikroplastików
19:05polietylenowych.
19:06Poddawaliśmy
19:07ją ekspozycji
19:08i obserwowaliśmy
19:10różne parametry
19:11dotyczące
19:11wpływu
19:12mikroplastiku
19:12na mikrobiotę.
19:19Jak zareagowała
19:21flora jelitowa
19:22po dwóch tygodniach
19:23ekspozycji.
19:29Udało nam się
19:30wykazać zmiany
19:31w składzie mikrobioty.
19:33Wzrost liczby
19:34niektórych bakterii
19:35potencjalnie patogennych.
19:39Zaobserwowaliśmy
19:40zmiany w aktywności
19:41mikrobioty.
19:42Kiedy jest wystawiona
19:44na działanie
19:45pewnych substancji
19:46wytwarza cząsteczki
19:47zwane metabolitami.
19:48U dorosłych
19:50odnotowaliśmy
19:50wzrost metabolitu
19:51zwanego
19:52skatolem,
19:53a podwyższony
19:54poziom skatolu
19:54jest markerem
19:56niektórych chorób,
19:57zwłaszcza
19:57układu pokarmowego.
20:02Mikrobiota,
20:03której skład
20:04i aktywność
20:05zostały zmienione,
20:06jest w stanie
20:07nierównowagi,
20:08dysbiozy.
20:11Dysbioza może
20:12prowadzić
20:12do poważnych chorób,
20:14otyłości,
20:14choroby Crohn'a
20:15czy raka jelita grubego.
20:18Plastik zakłóca
20:19naszą mikrobiotę,
20:20ale nie tylko.
20:21Analiza wycinków
20:22jelita grubego
20:23przyniosła niepokojące
20:24wnioski.
20:25Pacjenci cierpiący
20:26na przewlekłe choroby
20:27jelit
20:28mają w jelicie grubym
20:29więcej mikroplastiku
20:30niż pacjenci zdrowi.
20:32Nasze jelita
20:33i mikrobiota
20:33mogą więc być
20:35chore
20:35od plastiku.
20:49Dziś bardziej
20:50niż kiedykolwiek
20:51plastik jest wszechobecny.
20:52To zanieczyszczenie
20:54nie zna granic.
20:57Naukowcy odkryli,
20:59że po glebie,
21:00żywności,
21:00oceanach
21:01i wodzie pitnej
21:01skażony został
21:03także inny
21:03życiodajny element.
21:12Mikroplastiki
21:13to cząstki
21:13bardzo lekkie,
21:16mogące z łatwością
21:17przemieszczać się
21:17w masach powietrza
21:18i podróżować
21:20w atmosferze
21:21na duże odległości.
21:24Znajdowano je
21:25w miejscach
21:26niezamieszkanych,
21:27na przykład
21:28na
21:28Pic du Midi
21:29powyżej
21:292000 metrów
21:30nad poziomem morza.
21:32Był to mikroplastik
21:33pochodzący
21:34z naszej aktywności.
21:38Naukowcy obliczyli,
21:39że nad miastem
21:40Oklęk w Nowej Zelandii
21:41w ciągu roku
21:42unosiły się
21:42w powietrzu
21:4374 tony mikroplastiku.
21:48Czy to na zewnątrz,
21:50czy w naszych domach
21:51otaczają nas
21:52unoszące się
21:52w powietrzu
21:53cząstki plastiku.
22:01W naszych domach
22:03również jest plastik
22:04w przedmiotach
22:06codziennego użytku.
22:07Samo korzystanie
22:08z nich
22:09generuje cząstki.
22:11Sporą część czasu
22:12spędzamy
22:13używając plastiku,
22:14który nas otacza,
22:15nosząc ubrania
22:16syntetyczne,
22:17czyli wytwarzając
22:18mikroplastik
22:19oraz nanoplastik.
22:21W tym momencie
22:21wytwarzając mikroplastik
22:21oraz nanoplastik.
22:2515 oddechów
22:26na minutę
22:27w spoczynku,
22:2850 podczas biegu.
22:30Za każdym razem,
22:31gdy wdychamy powietrze,
22:32do naszego organizmu
22:33dostaje się
22:33mikro- i nanoplastik.
22:35Po układzie pokarmowym
22:37układ oddechowy
22:38jest drugą bramą
22:39wejściową plastiku
22:40do naszego ciała.
22:43Nasze płuca
22:44są narażone.
22:45Z jakimi skutkami?
22:55To pytanie
22:56nie daje spokoju
22:57Carlosowi Baesie,
22:58który nie rezygnuje
22:59jednak ze swojego
23:00porannego joggingu.
23:01Carlos jest pulmonologiem.
23:04Odkrycie plastiku
23:05w powietrzu
23:05zmieniło jego losy.
23:07Oprócz pracy w szpitalu,
23:08w 2020
23:09rozpoczął badania naukowe.
23:19Płuco to organ
23:20najbardziej narażony
23:21na kontakt
23:22ze środowiskiem.
23:24Jest jak otwarte okno,
23:26co czyni je
23:26szczególnie wrażliwym.
23:29Dla porównania
23:30codziennie wdychamy
23:3112 tysięcy litrów powietrza.
23:34Jest jasne,
23:35że wraz z nim
23:36wdychamy mikroplastik.
23:38Czy jest on w stanie
23:39dotrzeć do najgłębszych
23:40partii płuc,
23:41tych tysięcy litrów powietrza?
23:41tych najbardziej wrażliwych
23:43i czy może odgrywać rolę
23:44w chorobach
23:45układu oddechowego?
24:00Proszę oddychać ustami.
24:03Carlos musiał znaleźć sposób
24:05na analizowanie
24:06najgłębszych obszarów płuc.
24:11Wciąż słychać zaleganie
24:13w płucach.
24:16Mieliśmy doświadczenie
24:17z innymi rodzajami mikrowłókien,
24:19takimi jak azbestowe,
24:20które docierały
24:21do najbardziej odległych
24:22obszarów układu oddechowego.
24:24Te włókna wykrywano
24:26wykonując płukania
24:28oskrzelowo-pęcherzykowe.
24:30Postanowiłem sprawdzić,
24:32czy mikroplastik jest
24:33tak samo odporny,
24:35skoro można go wykrywać
24:36tą samą metodą.
24:41Na oddziale pulmonologii
24:43płukania oskrzelowo-pęcherzykowe
24:45wykonuje się codziennie.
24:48Pozwalają lekarzom
24:49zajrzeć do dróg oddechowych
24:50i zdiagnozować niektóre choroby.
24:54Carlos wybrał
24:55czterdziestu czterech pacjentów,
24:57którzy mieli przejść to badanie
24:58w ramach kontroli medycznej.
25:04Oto jama główna,
25:06która dzieli się na dwie części.
25:08Główne oskrzelę prawe i lewe.
25:15Wchodzimy do prawego
25:16za pomocą bronchoskopu.
25:19Idziemy tak daleko,
25:20jak pozwala nam jego długość
25:22i średnica.
25:25Wprowadzamy sól fizjologiczną,
25:27która dociera do obszarów
25:29pęcherzykowych płuca,
25:30gdzie zachodzi wymiana gazowa,
25:32a więc do strefy
25:34najciekawszej do analizy.
25:37Następnie odzyskujemy ten płyn
25:39i poddajemy go analizie.
25:43Dzięki analizie tego płynu
25:44Carlos sprawdza,
25:45czy cząstki plastiku
25:46dotarły do najgłębszych
25:48obszarów płuc.
25:50Chcąc uzyskać
25:50niepodważalne wyniki,
25:52pulmonolog zmaga się
25:53ze wszechobecnością plastiku
25:55w szpitalu.
26:01Szklane szalki Petriego
26:02pozwoliły zebrać
26:03mikroplastik z powietrza.
26:05Rękawice,
26:06fartuchy i maski
26:07wysłano do laboratorium,
26:09żeby uwzględnić polimery,
26:11które się z nich uwalniały.
26:12Liczone były także cząstki plastiku
26:14uwalniane przez bronchoskop.
26:20W pierwszym badaniu
26:23na próbkach spłukania
26:24oskrzelowo-pęcherzykowego
26:26wykryliśmy mikroplastik
26:28u ponad dwóch trzecich pacjentów.
26:32najbardziej zaniepokoiły mnie
26:34rozmiary tych cząstek,
26:36podobne do rozmiarów włókien
26:38azbestu,
26:38które znajdowano
26:40w tych samych obszarach płuc.
26:48Azbest był odpowiedzialny
26:50za śmiertelne choroby płuc.
26:52Zakazano go w Europie
26:54w 2005 roku.
26:58Pulmonolog chce ustalić,
27:00czy choroby jego pacjentów
27:01mogą być związane z plastikiem.
27:05Wydech.
27:07Teraz mocno wciągnij.
27:10Znowu wydech.
27:13Dmuchnij.
27:15Jeszcze.
27:19Bardzo dobrze, dziękuję.
27:23Pacjenci biorący udział w badaniu
27:25przeszli serię testów
27:26w celu zmierzenia
27:27wydolności oddechowej
27:28i stopnia zwężenia oskrzeli.
27:36Wyniki funkcji oddechowej
27:38są uderzające.
27:40Im wyższe stężenie mikroplastiku,
27:43tym gorsza wydolność
27:44oddechowa pacjentów.
27:47Zaobserwowaliśmy
27:48wyższy odsetek niedrożności oskrzeli
27:50u pacjentów z większym stężeniem
27:52mikroplastiku.
27:57Taka obturacja oskrzeli
27:59jest częstym zaburzeniem
28:00w chorobach takich jak
28:01astma czy POCHP,
28:03które wiązano z paleniem tytoniu.
28:16Nie sądzę, aby mikroplastik
28:18był jedyną czy podstawową
28:19przyczyną tych chorób,
28:22ale uważam, że jest
28:23wysoce prawdopodobne,
28:25iż wdychanie tych mikrocząstek
28:27może odgrywać rolę
28:29w nasileniu chorób.
28:30To właśnie chcemy sprawdzić.
28:40Dzięki uzyskanym wynikom
28:42Carlos otrzymał
28:43dodatkowe fundusze.
28:44Może kontynuować badania
28:46i rozszerzyć się
28:47na kilkuset pacjentów,
28:48a także na zdrowych ochotników.
28:56Oddychamy plastikiem
28:57i spożywamy go.
29:01Nasze układy
29:02oddechowe i pokarmowe
29:04są skażone,
29:05ale czy kolonizacja
29:07naszego organizmu
29:08sięga jeszcze dalej?
29:14Naukowcy mają już dowód,
29:16że jelita i płuca
29:17nie stanowią bariery
29:18dla cząstek.
29:21Ich funkcja ochronna
29:22wobec reszty organizmu
29:23została osłabiona.
29:30Dowodem jest wykrycie
29:31cząstek we krwi.
29:33Plastik krąży
29:34w naszych żyłach.
29:35Dociera do wszystkich organów,
29:37wątroby, nerek,
29:38serca i mózgu.
29:39Wszystkie są zanieczyszczone.
29:48Przenikanie cząstek plastiku
29:50przez nasze wewnętrzne bariery
29:51stawia przed naukowcami
29:53nowe pytania.
29:54zaczyna się nowa wyprawa
29:56w świat nieskończenie mały,
29:57w uniwersum nanoskali.
30:00Tam, gdzie cząstki plastiku
30:01mogą wchodzić w interakcję
30:03z naszymi komórkami.
30:16Jeśli weźmiemy tę garść piasku
30:20i spojrzymy na najmniejsze ziarenko,
30:23to nanoplastik
30:24jest milion razy mniejszy od niego.
30:30Według klasyfikacji naukowej
30:32nanoplastiki mają rozmiar
30:34od jednego mikrometra
30:36do jednego nanometra.
30:37Są od pięciu do pięćdziesięciu tysięcy
30:40razy mniejsze od komórek
30:41naszego ciała.
30:45Ta wielkość sprawia,
30:47że w porównaniu z mikroplastikami
30:48mogą być jeszcze bardziej niebezpieczne.
30:54Chcąc zrozumieć potencjalną
30:57toksyczność nanoplastiku,
30:59spójrzmy na ten sześcian.
31:02Ma sześć ścian.
31:04Ale jeśli go rozłożymy,
31:06liczba ścian wzrasta do czterdziestu ośmiu.
31:10Oznacza to, że ten nanomateriał
31:12ma o wiele więcej powierzchni
31:14i znacznie więcej możliwości
31:16oddziaływania z lipidami,
31:18białkami, DNA
31:19i innymi molekułami
31:21istotnymi dla funkcjonowania komórki.
31:26Dlatego Alba Hernández
31:28skupiła się na nanoplastiku.
31:31Jako jedna z najlepszych specjalistek
31:33na świecie w dziedzinie nanomateriałów
31:34zgromadziła zespół
31:3621 naukowców.
31:46Zaczynają od wytworzenia materiału
31:48niezbędnego do ich badań.
31:50Cząstek plastiku w skali nanometrycznej.
31:53To absolutna nowość.
32:02Szlifując cienkie warstwy plastiku,
32:05ten młody badacz
32:06odtwarza naturalny proces
32:08zużycia butelki wykonanej
32:10z politereftalanu etylenu,
32:11czyli PET.
32:12To długie i żmudne zadanie.
32:19Po dwóch, trzech tygodniach pracy
32:21po osiem godzin dziennie
32:23uzyskujemy cztery gramy PET.
32:29Tylko tyle.
32:32Z tych czterech gramów proszku
32:33po kilku etapach
32:34otrzymuje się
32:3540 miligramów nanocząsteczek PET.
32:38To ilość wystarczająca na sześć miesięcy.
32:43Ten proszek to bardzo cenny materiał.
32:46Żadne inne laboratorium na świecie
32:48nie dysponuje PET
32:50o rozmiarze poniżej mikrometra.
32:52Jest wyjątkowy,
32:54bo odpowiada nanoplastikom,
32:56jakie możemy znaleźć wokół nas.
32:59Wytworzony w laboratorium nanoplastik
33:02zostaje poddany kontaktowi
33:03z komórkami naczyń krwionośnych.
33:05Jak zareagują w obecności
33:07cząstek nanometrycznych?
33:11Naukowcy używają
33:13zaawansowanego mikroskopu konfokalnego.
33:15Pozwala on oddzielnie obserwować
33:20jądra komórkowe,
33:24ich błony
33:25oraz nanoplastiki.
33:32Dzięki trzem planom w różnych kolorach
33:35odwzorowanym w trójwymiarze
33:37badacze mogą określić położenie
33:39skupisk nanocząstek
33:40względem komórki.
33:44Każde jądro
33:45reprezentuje jedną komórkę.
33:48Wokół jądra i w cytoplaźmie
33:50każda komórka jest wypełniona plastikiem.
33:53Tu oznaczonym na zielono.
33:57Cząstki mają 50 nanometrów.
34:00Natomiast skupiska, które tu widzimy
34:03to dużo większe pęcherzyki
34:05o rozmiarze około 4-5 mikrometrów.
34:08Plastik, którego użyłeś ma 50 nanometrów,
34:11czyli jest 3000 razy mniejszy od tej komórki.
34:17Tak właśnie cząstki dostają się do wnętrza.
34:21Nie wnikają siłą przez grawitację
34:23ani działanie mechaniczne.
34:25Komórka sama się uaktywnia,
34:27gdy wyczuwa coś na swojej błonie.
34:29Otacza to i wchłania.
34:32Zespół Alby powtórzył doświadczenie
34:34na komórkach płuc, wątroby i jelit.
34:37Wszystkie wchłaniały nanoplastik.
34:42Trudno sobie wyobrazić,
34:44aby komórka przepełniona plastikiem
34:46wypełniającym całą cytoplazmę
34:49nie wykazywała skutków funkcjonalno-zdrowotnych.
34:56Cząstki plastiku już są w naszych komórkach.
35:01Dowiedziono, że plastik może dotrzeć do komórki
35:04budulca naszego organizmu.
35:17Plastik jest intruzem w naszym organizmie.
35:21Powstał w przemyśle petrochemicznym.
35:23To mieszanina ropy naftowej
35:25i dodatków syntetycznych.
35:28Produkt, który nie ma prawa
35:30znajdować się w naszym ciele,
35:31a który organizm musi izolować lub zniszczyć.
35:36To zadanie układu odpornościowego
35:38zwalczać czynniki chorobotwórcze.
35:41Ale czy jest on przygotowany,
35:43by stawić czoło plastikowi?
35:45Naukowcy wyzwali plastik na pojedynek.
35:48Thierry Rabiot jest immunologiem,
35:50bada makrofagi,
35:51komórki układu odpornościowego,
35:53które pierwsze interweniują,
35:54gdy nasz organizm zostaje zaatakowany.
36:01W naszym organizmie istnieje kilka barier.
36:04Płucna, jelitowa i skórna.
36:07Są one mniej więcej nieprzepuszczalne,
36:09ale tylko mniej więcej.
36:11Zawsze coś się przedostaje.
36:14Dlatego pod nimi czuwają strażnicy,
36:16a do nich należą makrofagi.
36:18Makro znaczy duży,
36:19fagai jeść.
36:21Makrofag to wielki pożeracz.
36:24Kiedy do naszego ciała
36:26przedostaje się bakteria lub wirus,
36:28makrofagi otaczają je,
36:29a następnie niszczą.
36:31Ich celem jest ochrona organizmu przed infekcjami.
36:38Ale co robią makrofagi
36:40w obliczu cząstek plastiku?
36:42Thierry i jego zespół
36:43zaaranżowali pojedynek pod mikroskopem.
36:52Widzimy tu makrofagi
36:54oznaczone na czerwono.
36:57Kontury ich komórek
36:58zostały podbarwione.
37:01A zielone to
37:02kuleczki polistyrenu,
37:04które podano im do internalizacji
37:07na 24 godziny.
37:10Na zbliżeniu kulki polistyrenu
37:13oznaczone fluorescencyjnie
37:15są wyraźnie widoczne
37:17wewnątrz komórek odpornościowych.
37:21Wszystkie komórki pochłonęły plastik.
37:24Makrofagi zasługują na swoją nazwę.
37:30Pozostaje pytanie,
37:31czy makrofagi zdołają
37:32wypełnić swoją misję
37:34i zniszczyć cząstki plastiku,
37:36które pochłonęły.
37:38To kolejny etap doświadczenia Thierry'ego.
37:41Makrofagi pozostają w kontakcie
37:42z polistyrenem przez tydzień.
37:49Jeden dzień ekspozycji,
37:51tydzień regeneracji.
37:53Najadły się.
37:54Ale plastik nadal tam jest.
37:57Widać wyraźnie.
37:59Fluorescencja utrzymuje się,
38:01czyli plastik wciąż tam jest.
38:02Nie został zniszczony.
38:05Jeśli podamy bakterie,
38:07po jednym dniu nie ma po niej śladu.
38:10Mamy więc sytuację odmienną
38:12od normalnej pracy makrofaga,
38:14który niszczy to, co pochłania.
38:18Plastik wychodzi zwycięsko z pojedynku.
38:21Pokonuje makrofaga,
38:23który go nie niszczy.
38:29Ostatnie doświadczenie polega na tym,
38:31że podajemy im codziennie po trochu.
38:34Kilka mały dawek?
38:36Pięć razy po dziesięć.
38:39Niesamowite.
38:40Pochłonęły je.
38:41Zjadły wszystko.
38:44Jeśli podajemy kilka dawek,
38:46to nie jest tak,
38:46że makrofag weźmie jedną dawkę i koniec.
38:50Przyjmuje pierwszą, drugą, trzecią i kolejne.
38:52To ważne, bo pokazuje,
38:54że w warunkach zbliżonych do rzeczywistości,
38:57gdzie jesteśmy codziennie narażeni
38:59na trochę plastiku,
39:00makrofagi będą go wchłaniać
39:02coraz więcej i więcej.
39:10W długiej perspektywie
39:12akumulacja plastiku może prowadzić
39:14do przeciążenia komórek odpornościowych.
39:17Pierwszy skutek makrofagi
39:18stają się mniej skuteczne
39:20w niszczeniu czynników chorobotwórczych.
39:22Ale to nie wszystko.
39:24Efektem nagromadzenia cząstek plastiku
39:26jest nadaktywność makrofagów.
39:36Komórki odpornościowe,
39:37w tym makrofagi,
39:39używają wody utlenionej,
39:40by dezynfekować,
39:41czyli zabijać bakterie
39:43oraz niszczyć wiele substancji,
39:45bo wiele z nich jest podatnych
39:46na działanie wody utlenionej.
39:49Makrofagi, które pochłonęły plastik,
39:51próbują się go pozbyć
39:52poprzez wydzielanie nadtlenku wodoru,
39:55czyli wody utlenionej.
39:59Niestety polistyren jest chemicznie
40:01bardzo odporny,
40:02więc makrofagi nie są w stanie
40:03go rozłożyć.
40:05Produkują nieustannie wodę utlenioną,
40:08a ta przecieka na zewnątrz makrofagów
40:10do otaczających tkanek.
40:11Jeśli to trwa długo,
40:13może prowadzić do uszkodzeń.
40:20Podobny mechanizm działa
40:21w chorobach przewlekłych,
40:23takich jak pylica krzemowa
40:24czy choroby odazbestowe.
40:29Czy ten mechanizm
40:30nie zachodzi również
40:31przy długotrwałej ekspozycji
40:32makrofagów na cząstki plastiku?
40:35Czy ten mechanizm
40:36przy długotrwałej ekspozycji makrofagów
40:36na cząstki plastiku?
40:46W skali całego życia.
40:48Czy plastik może nasycić nasze ciało
40:51tak jak nasycił już planetę?
40:54W miarę kolejnych odkryć
40:56naukowcy uświadamiają sobie,
40:57że kluczem do zrozumienia
40:59toksyczności mikro- i nanoplastiku
41:00może być długotrwała ekspozycja.
41:10Dlatego ALBA
41:11wprowadza nowatorską metodę.
41:14Jej badanie in vitro
41:15nie potrwa kilka dni,
41:16ale będzie długoterminowe.
41:18To prawdziwe wyzwanie
41:19dla zespołu badaczy.
41:26Ludzie są narażeni
41:28na niskie dawki plastiku
41:29przez całe życie.
41:31Chcemy odtworzyć ten proces
41:33w warunkach laboratoryjnych.
41:38Barceloński zespół
41:40pracował bez przerwy
41:41przez 7,5 miesiąca.
41:42Dzień po dniu
41:43wystawiali komórki płuc
41:45na działanie nanoplastików PET.
41:50Podobnie jak Thierry i Rabiou,
41:53ALBA stwierdza,
41:53że komórki wytwarzają wodę utlenioną,
41:55by pozbyć się niechcianych cząstek.
41:58To zjawisko to stres oksydacyjny
42:00i może być szkodliwe dla komórki.
42:03Powtarzane wielokrotnie
42:04może prowadzić
42:05do pęknięcia nici DNA.
42:17To jest końcowy etap,
42:19w którym możemy zmierzyć
42:20ilość DNA uszkodzonego
42:22przez działanie zanieczyszczeń,
42:24w tym przypadku nanoplastiku.
42:29Każda z widocznych tu komórek
42:31składa się z jądra.
42:34DNA jest w nim skondensowane
42:36i tworzy tak zwaną głowę komety.
42:41Poddaliśmy jądro
42:42procesowi migracji.
42:45DNA przesunie się w prawo
42:47tylko wtedy, gdy jest uszkodzone.
42:51Tutaj widzimy wynik testu.
42:53Wszystko, co przemieściło się w prawo,
42:55to uszkodzone DNA,
42:57które opuściło jądro.
43:03Te pęknięte nici DNA
43:05są nowym dowodem
43:06na szkodliwość wywołaną
43:07obecnością nanoplastiku.
43:12Nanoplastik może uszkadzać DNA.
43:15Jest genotoksyczny.
43:19Powtarzające się uszkodzenia DNA
43:22mogą wywoływać
43:23liczne mutacje genetyczne.
43:24To niepokoi Albe,
43:26która kontynuuje
43:28swoje badania.
43:43Na oddziale położniczym w Bolonii
43:45co roku przychodzi na świat
43:47dwa tysiące dzieci.
43:48To wyjątkowe chwile,
43:50które Antonio Ragusa
43:51dzielił z wieloma rodzinami.
43:53W ciągu trzydziestu lat kariery
43:55ten położnik nigdy nie przypuszczał,
43:57że plastik wtargnie
43:58w te szczęśliwe wydarzenia.
43:59Nigdy, aż do tamtego lata
44:01na Sardynii.
44:07Spacerowałem po pięknej,
44:09odosobnionej plaży.
44:10W pewnym momencie
44:12zobaczyłem migotanie
44:13na białym piasku.
44:18Było piękne.
44:19Okazało się plastikiem.
44:22Zacząłem się zastanawiać,
44:24jak mógł się tutaj dostać.
44:27Jako położnik
44:29pomyślałem wtedy,
44:32skoro woda
44:33niesie plastik
44:35w tak odległe miejsca
44:36jak morze śródziemne,
44:38czy działa tak samo
44:40w naszym wewnętrznym morzu,
44:44czyli płynie owodniowym?
44:50Po powrocie z urlopu
44:52Antonio i jego zespół
44:53zaczęli szukać
44:54cząstek plastiku
44:55in utero.
44:57Sprawdzili sześć łożysk.
44:59Po raz pierwszy na świecie
45:01wykryto mikroplastik
45:02w tym organie,
45:03który łączy matkę z płodem.
45:05Odnaleźli cząstki
45:06polipropylenu
45:07w części matczynej
45:08i w części płodowej łożyska.
45:10Mikroplastik przekroczył więc
45:12barierę łożyskową.
45:15Kiedy po raz pierwszy
45:17zobaczyłem pod mikroskopem
45:18cząstki plastiku,
45:19byłem w cudzysłowie
45:21szczęśliwy.
45:23Co za piękne odkrycie.
45:28Ale to trwało tylko moment.
45:31Pomyślałem,
45:32to bardzo zła wiadomość,
45:34bo liczyliśmy,
45:35że ich tam nie będzie.
45:38Kiedy Antonio ogląda teraz
45:40reklamy ze swojego dzieciństwa,
45:42uświadamia sobie,
45:43jak bardzo zmieniło się
45:45jego spojrzenie na plastik.
45:53To reklama,
45:55którą oglądałem,
45:56kiedy byłem dzieckiem
45:57w latach 60.
46:03Reklama Moplenu,
46:04czyli polipropylenu,
46:06z którego robiło się wszystko.
46:08Włochy zbudowały
46:10na polipropylenie
46:10swoją potęgę,
46:11bo to Włoch go odkrył.
46:13Nazywał się Natta
46:14i dostał za to
46:15Nagrodę Nobla.
46:18To ciekawe,
46:19że jeden Włoch
46:20w latach 50.
46:21odkrywa polipropylen,
46:23a potem inny Włoch
46:2460 lat później
46:25odkrywa go
46:26wewnątrz łożyska.
46:27to pokazuje,
46:30jak plastik przeszedł drogę
46:31od czegoś wspaniałego
46:33do czegoś
46:35przerażającego.
46:43Po tym badaniu
46:45inni naukowcy
46:45potwierdzają
46:46ustalenia Antonia
46:47i idą dalej.
46:52Wykrywają cząstki
46:53plastiku w macicy,
46:54płynie owodniowym
46:55i w smułce,
46:56czyli pierwszych
46:57odchodach płodu.
47:01Zanieczyszczenie
47:02naszego ciała
47:02plastikiem
47:03zaczyna się
47:04więc już
47:04in utero.
47:08Jakie będą
47:08konsekwencje
47:09dla zdrowia dzieci?
47:11Aby odpowiedzieć
47:12na to pytanie,
47:13naukowcy muszą
47:14prowadzić badania
47:15długoterminowe,
47:16obejmujące
47:16dużą liczbę osób.
47:29W Belgii
47:30prowadzi się
47:31obserwacje
47:31dwóch i pół tysiąca
47:32matek i dzieci
47:33już od
47:342010 roku,
47:36a więc
47:37zanim
47:37odkryto
47:37obecność
47:38mikroplastików
47:39w organizmie.
47:40W badaniu
47:41uczestniczy
47:41Patrycja
47:42i jej córka
47:43Linkę.
47:50Kiedy zrobisz
47:51ten test,
47:52będziesz
47:52wiedzieć
47:53ile to jeszcze
47:53potrwa.
47:58Podczas
47:59porodu
47:59Patrycji
47:59pobrano
48:00jej łożysko
48:01oraz krew
48:01pępowinową.
48:07Linkę
48:08jest monitorowana
48:09od chwili
48:09narodzin.
48:10Co
48:11cztery lata
48:11zapisywana
48:12jest jej
48:12waga,
48:13wzrost,
48:13stan układu
48:14krążenia
48:14i rozwój
48:15poznawczy.
48:22Dzięki temu
48:22powstała
48:23wyjątkowa
48:24baza
48:24danych
48:24klinicznych
48:25i próbek
48:25biologicznych.
48:30To
48:32nasz
48:33biobank.
48:34Zawiera
48:35wszystkie
48:35zabrane
48:35próbki
48:36tkanek
48:36łożyskowych.
48:38Dla
48:39naukowca
48:40dostęp
48:40do tak
48:40wielu
48:41próbek
48:41badawczych
48:41jest czymś
48:42niezwykle
48:43cennym,
48:43unikatowym.
48:45mogę powiedzieć,
48:47że to
48:47prawdziwe
48:48złoto.
48:55Nellie
48:55Sunnen
48:56wpadła
48:56na pomysł,
48:57by wykorzystać
48:58próbki
48:58do badania
48:59skutków
48:59skażenia
49:00plastikiem
49:00już
49:01u zarania
49:01życia.
49:04Już
49:05przed narodzinami
49:06dziecko
49:06jest wystawione
49:07na działanie
49:08wielu
49:08substancji,
49:09na które
49:10nie wyraziło
49:10zgody.
49:13Chcemy
49:14zbadać,
49:14w jaki sposób
49:15mikro-
49:15i nanoplastik
49:16może wpływać
49:17na zdrowie
49:18dziecka
49:18i czy
49:19może być
49:19powiązany
49:20z rozwojem
49:20niektórych
49:21chorób.
49:26Trwa
49:27analiza
49:27biopsji
49:28700
49:28łożysk,
49:29by określić
49:30stężenie
49:31mikro-
49:31i nanoplastiku.
49:33Wyniki
49:33zostaną
49:34zestawione
49:34z danymi
49:35klinicznymi
49:36gromadzonymi
49:36w długiej
49:37perspektywie.
49:46W Barcelonie
49:48Alba
49:48kontynuuje
49:49swoje badania.
49:52Po odkryciu,
49:53że nanoplastiki
49:54mogą łamać
49:55DNA
49:55i powodować
49:56mutacje
49:57genetyczne,
49:58chce sprawdzić
49:59ich konsekwencje.
50:04Komórka,
50:05która gromadzi
50:05mutacje,
50:06ale nie umiera,
50:07zmienia się
50:07w komórkę
50:08nowotworową.
50:09Nagromadzenie
50:10mutacji
50:11wiąże się
50:11z rozwojem
50:12raka.
50:18Czy nowotwory,
50:20choroba stulecia
50:21o wielu przyczynach,
50:23mogą być
50:23powiązane
50:24z naszą
50:24ekspozycją
50:25na plastik?
50:26Czy komórki
50:27płuc
50:27narażone
50:28na nanoplastik
50:29przez 7,5 miesiąca
50:30stają się
50:31nowotworowe?
50:35Komórkę
50:36nowotworową
50:37odróżnia
50:37odróżnia
50:38od zdrowej
50:38szczególne zachowanie.
50:40Podczas,
50:40gdy zdrowa komórka
50:41żyje i umiera,
50:42komórka rakowa
50:43rozmnaża się
50:44w nieskończoność.
50:45Może też
50:46przemieszczać się,
50:47przenikać tkanki
50:48i opanowywać
50:49cały organizm.
50:54Alba testuje
50:55zdolność
50:56inwazyjną
50:56komórek.
50:58Używa
50:58urządzenia
50:59z wieloma warstwami,
51:00które odtwarza
51:01środowisko
51:02komórki
51:02w naszym ciele.
51:04Jeśli komórki
51:05przedrą się
51:05przez te warstwy
51:06i dotrą
51:07do dna
51:08urządzenia,
51:08oznacza to,
51:09że zmutowały
51:10i stały się
51:11nowotworowe.
51:16Alba
51:17zabarwiła je
51:17na fioletowo,
51:18by śledzić
51:19ich drogę.
51:26Po 48 godzinach
51:28inkubacji
51:29wynik widać
51:29gołym okiem.
51:35Oto
51:36finał
51:36testu
51:37inwazyjności.
51:38Zdrowe
51:39komórki,
51:39które nie były
51:40wystawione
51:40na plastik,
51:41nie wykazują
51:42fioletowego
51:43zabarwienia.
51:44Oznacza to,
51:45że na dnie
51:45urządzenia
51:46nie ma komórek.
51:47Nie miały
51:47zdolności
51:48do pokonania
51:49wszystkich warstw.
51:51Z kolei
51:52komórki eksponowane
51:53przez 7 miesięcy
51:54na PET
51:54całkowicie
51:55pokrywają
51:56dno fioletem.
51:58To dowód,
51:59że były w stanie
52:00strawić
52:01macierz
52:01zewnątrzkomórkową,
52:03przebić się
52:04przez nią,
52:05dotrzeć do warstwy
52:06z porami
52:06i je pokonać.
52:11To komórki
52:13rakowe.
52:15Dodatkowo
52:15mają zdolność
52:16do tworzenia
52:17przerzutów,
52:18mogą
52:18przenikać
52:19tkanki.
52:22Na podstawie
52:24posiadanych
52:25dowodów
52:25stwierdzamy,
52:26że nanoplastik,
52:28a zwłaszcza PET
52:28pochodzący
52:29z butelek
52:30na wodę,
52:30jest czynnikiem
52:32potencjalnie
52:33rakotwórczym.
52:38trzestek.
52:41Trzeba
52:42trzeba zebrać
52:42więcej dowodów
52:43in vitro
52:44i przejść
52:44do badań
52:45in vivo.
52:47Jeśli zostanie to
52:48potwierdzone
52:49przy innych dawkach,
52:50w odniesieniu
52:51do innych materiałów
52:52i modeli komórkowych,
52:53zniosek będzie jasny.
52:55Plastik
52:56jest rakotwórczy.
53:05asymetryczna
53:06jednostka
53:06monomeryczna.
53:07Moplen
53:08jest niezniszczalny,
53:09nie hałasuje
53:10i trwa
53:11bardzo,
53:12bardzo długo.
53:18Zaledwie w kilka lat
53:19naukowcy
53:20dokonali
53:20niezwykłych odkryć.
53:21Wykryli cząstki
53:23plastiku
53:23w całym naszym ciele
53:24i zaczynają
53:25ujawniać
53:26powiązania
53:26z chorobami
53:27takimi jak
53:27przewlekłe choroby
53:28zapalne
53:29i nowotwory.
53:34Biorąc pod uwagę,
53:35że mamy już
53:36dowody
53:36na wysoką ekspozycję,
53:38a do tego
53:39pojawiają się
53:40badania
53:40wskazujące
53:41na szkodliwe skutki,
53:42stoimy wobec
53:44problemu,
53:45który może być
53:46globalnym zagrożeniem
53:47dla zdrowia publicznego.
53:51Ze względu
53:53na swoją wszechobecność
53:54mikro- i nanoplastik
53:55to wyjątkowe
53:56skażenie.
54:01Ta fala
54:03zanieczyszczeń
54:04wcale nie hamuje.
54:05Do
54:062060 roku
54:07światowa produkcja
54:09plastiku
54:09ma się potroić,
54:10a nasza ekspozycja
54:12będzie nadal
54:12rosnąć.
54:18Trzeba
54:19pilnie zdobyć
54:20więcej informacji
54:22o roli
54:23tych zanieczyszczeń,
54:24tak by móc
54:25wprowadzić
54:26środki
54:27pozwalające
54:28ograniczyć
54:29narażenie ludności
54:30na ich działanie.
54:33Rozwiązanie
54:35jest proste.
54:35Musimy
54:36bezwzględnie
54:37ograniczyć
54:38ilość plastiku,
54:39którego używamy.
54:41Camus
54:42powiedział coś
54:43bardzo ważnego.
54:44Trzeba się buntować.
54:45Trzeba mieć odwagę,
54:47by się sprzeciwić.
54:48A to znaczy
54:49nie róbmy tego,
54:51nie zalewajmy
54:51świata plastikiem.
54:52Musimy to zmienić.
54:55Zmiana.
54:57Osiągnięcia naukowców
54:58wzywają do refleksji
55:00i decyzji.
55:00Czy zdołamy
55:02zmienić nasze
55:03podejście do plastiku?
55:05Czy homo sapiens
55:06obudzi się,
55:07zanim zmieni się
55:09w homo plasticus?
55:10muzyka
55:13muzyka
55:13muzyka
55:15muzyka