- 2 days ago
Category
📚
LearningTranscript
00:11Pracowałem w elektrowni atomowej w Forszmark w Szwecji.
00:20Żeby wejść do strefy chronionej, musisz przejść kontrolę skażenia.
00:32To standardowa procedura, ale tamtego ranka czujnik zaczął wyjść.
00:38Nikt nie mógł wejść, wszyscy byli skażeni.
00:45Nie brałem tego poważnie.
00:49Poprosiłem kolegę o but.
00:52Sprawdziliśmy go.
00:55Wysokość piku mówi o poziomie skażenia.
01:01Ten przebił sufit.
01:06Koszmar.
01:09Kazali wszystkich ewakuować.
01:14Początkowo Szwedzi myśleli, że mieli wypadek jądrowy.
01:20Dopiero potem ustalili, że doszło do niego w ZSRR.
01:35Po prawej, hala centralna, blok numer cztery.
01:42Pojawiają się szczegóły wypadków sowieckiej elektrowni atomowej w Ukrainie.
01:47Wyżej.
01:49Utrzymuj pozycję.
01:52Mówi się o najgorszym wypadku jądrowym w dziejach.
01:56W reaktorze doszło do stopienia rdzenia.
02:02Wielkim problemem jest skażenie.
02:05Ten cichy zabójca wciąż wydobywa się z Czarnobyla.
02:10Skutkuje chorobą i śmiercią.
02:14Dzieciom wystawionym na radioaktywny odpad grozi rak tarczycy.
02:20Im dłużej żyjesz w skażonym regionie, tym większą dawkę promieniowania wchłaniasz.
02:28Panie prezydencie, to stopienie rdzenia?
02:31Na razie nie wiem.
02:33Prezydent Reagan był poza krajem.
02:35Ówczesny wiceprezydent, George Bush, spytał, jak bardzo jest źle.
02:39Odparłem, że to najgorsza katastrofa, jaką mógłbym sobie wyobrazić.
02:53Doszło tam do niezwykłych aktów heroizmu, poświęcenia i patriotyzmu.
03:02Straciliśmy przyjaciół i sąsiadów.
03:08Zmarło wielu młodych ludzi.
03:11Jak mamy zrozumieć, co się stało, skoro Sowieci milczą?
03:18Globalna katastrofa.
03:21Setki milionów ludzi boi się skażenia.
03:26A Sowieci nabrali wody w usta.
03:31Doszło do stopienia rdzenia reaktora.
03:38Czarnobyl. Świadkowie tragedii.
03:46Pierwsze 24 godziny.
03:56Przez ostatnie 40 lat nie miałem okazji mówić o tym publicznie.
04:01Jako oficer CIA rzadko rozmawiam z mediami.
04:06W 1986 byłem analitykiem atomowym CIA.
04:11Miałem 17 lat, pracowałem od czterech.
04:17Kiedy w poniedziałek, 28 kwietnia wróciłem z lunchu, Sowieci w końcu się przyznali.
04:25W elektrowni atomowej doszło do awarii.
04:30Oświadczyli, że w elektrowni atomowej w Czarnobylu doszło do wypadku.
04:34To było straszne.
04:36Czarnobyl był znacznie dalej niż podejrzewaliśmy.
04:42Szwedzi i Duńczycy proszą Sowieckie Ministerstwo Spraw Zagranicznych o więcej informacji.
04:49Wyatt Andrews, CBS News, Moskwa.
04:52Wyjaśnień żądała cała społeczność dyplomatyczna i medialna.
05:06Natychmiast zaczęliśmy szukać wskazówek.
05:11Oczywiście satelity szpiegowskie nie były tak dostępne jak dzisiaj.
05:18Musieliśmy mieć konkretny powód, żeby dostać zdjęcia.
05:25Zasugerowaliśmy, że możemy zobaczyć ekipy ratunkowe i tym podobne.
05:30Rano nasz główny analityk usłyszał, że doszło do wybuchu reaktora, jak podejrzewaliśmy.
05:38Nie mogliśmy w to uwierzyć.
05:40Reaktorom nie przytrafiały się takie rzeczy.
05:48Budynek był całkowicie zniszczony.
05:53Jako inżynier jądrowy byłem zdumiony, że eksplozja była aż tak potężna.
06:01Nigdy wcześniej nie doszło do stopienia rdzenia, ani do takiego skażenia.
06:05To było przerażające.
06:15Montaż reaktora.
06:17Przed nami nowa granica.
06:24Sowiecka propaganda od lat twierdziła, że ich energetyka jądrowa jest najlepsza.
06:32Budowę elektrowni w Czarnobylu zaczęto w 1970 roku.
06:37W 1986 działały cztery reaktory.
06:43Były ogromne.
06:46Znacznie większe niż ich odpowiedniki na zachodzie.
06:52Jeden reaktor wytwarzał 1000 megawatów.
06:56Zapewniał prąd około milionowi gospodarstw domowych.
07:04Elektrownia leżała na północny zachód od Kijowa.
07:081290 kilometrów od Forszmarku w Szwecji, gdzie wykryto promieniowanie.
07:18Nad Europą płynęła wielka chmura radioaktywnego materiału.
07:22Odległość i poziom skażenia świadczyły, że emisja była ogromna.
07:32Trudno było ocenić, jaki wpływ miała radiacja na organizm i zdrowie.
07:40Nawet mniejsze dawki mogą powodować raka.
07:44To wyszło wiele lat później.
07:51Kiedy jechaliśmy autobusem z Forszmarku do Uppsali,
07:56zobaczyłem dzieci.
07:58Chciałem zatrzymać autobus i odesłać je do domów.
08:05Ale się nie zatrzymał.
08:12Nikt nie wiedział, jak taki poziom skażenia wpłynie na atmosferę,
08:16jak daleko dotrze, ani jak jest niebezpieczny.
08:27W starowni w Forszmark rozmawialiśmy tylko o tym, jak było w Czarnobylu.
08:43W elektrowni, w której doszło do wypadku.
09:12W wieczór wypadku byłem starszym inżynierem kontroli turbiny w bloku czwartym.
09:20Miałem 28 lat.
09:36Czemu blisko 40 lat pan minczał?
09:40Zacząłem nowe życie.
09:43Nie chciałem wracać do przeszłości.
10:11Przyjechaliśmy pół godziny przed początkiem naszej zmiany.
10:17Siedziałem po prawej, przy pulpitach turbin.
10:26Po rozpoczęciu zmiany zaczęliśmy przygotowania do eksperymentu.
10:32Reaktor czwarty miał zostać wyłączony do przeglądu.
10:37Wykorzystano to do przeprowadzenia dawno odkładanego testu.
10:45Jak na ironię, ten test miał zwiększyć bezpieczeństwo w razie utraty zasilania.
10:55Mieli zacząć eksperyment dzień przed wypadkiem.
11:02Niestety ingerował operator sieci.
11:06Potrzebował więcej prądu.
11:08Dłączenie wstrzymano.
11:13To oznaczało, że test przeprowadzi nocna zmiana.
11:19Nie wiedziałem o teście.
11:22Nikt nas nie informował.
11:25Kierownik zmiany powiedział, co mamy robić i w jakiej kolejności.
11:36Poza Igorem Kirschenbaumem, w teście brał udział także kierownik zmiany Aleksandr Akimow
11:44oraz Leonid Toptunow.
11:47Odpowiedzialny bezpośrednio za reaktor.
11:53W czasie wyłączania reaktor był niestabilny.
12:01Ale Toptunow miał znikome doświadczenie.
12:06Robił to pierwszy raz.
12:12W czasie przełączeń, włączeń i wyłączeń.
12:17Wszyscy szaleli.
12:21Delikatnie mówiąc.
12:28Byli zmęczeni, ale chcieli to zrobić.
12:32Takie okazje nie zdarzały się często.
12:37Najwyższy rangą był Anatolij Diatłow, zastępca głównego inżyniera elektrowni.
12:46Było wiele uwag co do protokołu testu.
12:49Odkładano go.
12:52W końcu część zespołu zagroziła, że wyjdzie.
12:57Diatłow nie słynął z łagodności, a nie spał już 24 godziny.
13:05Jego ostatnie słowa do Akimowa brzmiały.
13:11Na co czekasz?
13:22Dostałem polecenie.
13:25Wcisnąłem guzik i odłączyłem reaktor od sieci.
13:37Na koniec Toptunow wcisnął guzik Scrum reaktora AZ-5, żeby go wyłączyć.
13:55Rozległ się głośny huk.
14:03Coś się stało.
14:06Ale nikt nie wiedział co.
14:17W 1986 miałem 29 lat.
14:26Tamtego wieczora patrolowałem okolice elektrowni.
14:35Był tam staw z wodą do reaktora.
14:39Dwaj kłusownicy rzucali sieci.
14:43Musiałem ich zatrzymać.
14:47Rozebrałem się do bielizny.
14:49Byliśmy 400 metrów od reaktora.
14:54Kiedy miałem ich aresztować, rozległ się grzmot.
15:00Obejrzeliśmy się.
15:08Potem zagrzmiało jeszcze raz.
15:21Grzmot.
15:22Z sufitu sypie się pył.
15:27Światła migają.
15:30Włączyły się awaryjne.
15:36Nad nami wirowała chmura.
15:39Spadał jakiś pył.
15:45Śmierdział.
15:50Lampy ostrzegające przed skażeniem z zielonych zmieniły się w czerwone.
16:01Przejechaliśmy 200 metrów.
16:03Stanęliśmy przed czwartym reaktorem.
16:08Nie wierzyłem własnym oczom.
16:10Połowa budynku znikła.
16:23Prypeć.
16:24Halo.
16:25Halo.
16:26Blok trzeci i czwarty.
16:28Tak.
16:29Trzeci i czwarty.
16:30Doszło do wybuchu?
16:32Tak.
16:33Dach płonie?
16:34Tak.
16:35Płonie.
16:38Przychodziły różne informacje.
16:43Przynieśli poparzonego.
16:46To był Szaszenok.
16:51Władimira Szaszenoka, kontrolera turbiny, poparzyła radioaktywna para.
16:57Był całym mokry i jęczał.
17:02Zabrali go.
17:04Potem zmarł.
17:09Wiatłow mówił, że nie rozumie, co się stało.
17:12Nie rozumiem, co się stało.
17:16Storownie musiał panować chaos.
17:19Wiedzieli, że coś się stało, ale nie wiedzieli, co.
17:25Nie wierzyli, że reaktor mógł wybuchnąć.
17:32Elektrownia w Czarnobylu składała się z czterech reaktorów.
17:40Każdy z własną sterownią.
17:44Oddzieloną od niego wieloma grubymi, betonowymi ścianami.
17:52Reaktor numer cztery wybuchł, niszcząc wszystkie czujniki,
17:58które pokazywały stan rdzenia.
18:04Błądzili po ciemku.
18:09Co się pali?
18:11Główny budynek, blok trzeci i czwarty i między nimi.
18:16Są tam ludzie?
18:18Tak.
18:20Obudź wszystkich.
18:30Widziałem ogień.
18:35Przypominał świecę.
18:41W niebo wznosił się słup światła.
18:48Ci strażacy
18:50nigdy nie widzieli czegoś takiego.
18:54Resztki reaktora świeciły.
18:59Jedziemy przez most, widać poświatę.
19:03Jura Chyłko mówi, że to droga w jedną stronę.
19:09Jak to?
19:11Widzicie?
19:12Nie wrócimy stamtąd.
19:19Ryzykowali życie tak samo jak strażacy w World Trade Center, 11 września.
19:25Wiedzieli, co ich czeka, a mimo to tam szli.
19:33To była wielka, okrągła, czarna chmura.
19:42Mieliśmy iść na dach czwartego reaktora.
19:47Budynek był zniszczony.
19:55Kawałki betonu, grafit, płomienie.
20:05Trudno było opanować sytuację.
20:09Nie wiedzieliśmy, jak silne jest promieniowanie.
20:23Promieniowanie
20:23To nieuchwytny, bezsmakowy, potencjalnie zabójczy i cichy wróg.
20:32Najgorsze są promienie gamma.
20:37Przenikają przez ciało jak pociski z karabinu maszynowego,
20:41niszcząc je na poziomie komórkowym.
20:44Niszcząc DNA.
20:47Działają na dużą odległość.
20:50Powstrzymać je mogą tylko ołowiane lub grube betonowe ściany.
21:02Natychmiast po wypadku części reaktora emitowały promieniowanie
21:06na poziomie tysięcy rentgenów na godzinę.
21:10Już kilkuminutowa ekspozycja groziła śmiercią.
21:18Mieliśmy tylko maski.
21:23To wszystko.
21:26Żadnych ochronnych skafandrów.
21:31Pali się dziesięć tysięcy metrów kwadratowych dachu.
21:35Jeśli runie, będzie po wszystkim.
21:38Po czterech blokach.
21:42Wysłaliśmy 30-40 jednostek z całego regionu.
21:49Wszędzie się paliło.
21:52Wchodząc na dach, zobaczyłem, że ma mnóstwo dziur.
21:56Trząsł się.
22:03Mieli tylko wodę i pianę, jak przy zwykłym pożarze.
22:11Ciemność, dym, płomienie.
22:15Część dachu się wali.
22:16Chłopaki są cali w smole.
22:19Nie było czasu się rozejrzeć.
22:23Baliście się?
22:25Czy się baliśmy?
22:27Musiałem działać.
22:30Ktoś krzyczał, gdzie są węże.
22:33O tym myślałem.
22:34Nie o strachu.
22:36Dawajcie węże.
22:38Dawajcie wodę.
22:40Strach przyszedł później.
22:47Jest zagrożenie.
22:50Co?
22:50Zagrożenie skażeniem.
22:59Promieniowanie na dachach było tak silne,
23:02że część strażaków od razu miała objawy napromieniowania.
23:08Wymiotowali.
23:13Jeden po drugim mówili,
23:15Petro, źle się czuję.
23:18Chazałem im iść do karetek na dole.
23:26Ludzie w sterowni nadal nie do końca wiedzieli, co się stało.
23:31Nawet kilka godzin po wybuchu.
23:38Diatłow wrócił z kolejnego obchodu i spokojnie powiedział, że cały zbędny personel ma wyjść.
23:46Kiedy zobaczył mnie znowu, że cały zbędny personel miał opuścić sterownię.
23:5820 minut później zbędny personel ma wyjść do karetek na dole.
23:5920 minut później zjawił się główny inżynier.
24:02Kazał zaleć reaktor wodą.
24:08Reaktor nie dostawał wody.
24:10To mogło doprowadzić do stopienia rdzenia.
24:14Zaczęli ją pompować.
24:19Ale zawory systemu chłodzącego otwierało się ręcznie.
24:28Akimow i Toptunow wyszli ze sterowni, żeby je otworzyć.
24:32I schłodzić reaktor.
24:38Przez dłuższy czas byli w zasięgu promieni gamma.
24:43Nie wiedzieli, że otwieranie zaworów to strata czasu.
24:50Reaktor był zniszczony.
24:52Już nic nie mogło mu pomóc.
24:59Akimow i Toptunow przyjęli zabójcze dawki promieniowania.
25:04Zmarli kilka tygodni później.
25:09Oddali życie, robiąc wszystko, co mogli.
25:16Gdyby Diatłow mnie nie odesłał,
25:20pewnie skończyłbym tak samo.
25:24Ocalił mi życie.
25:34Rankiem 26 kwietnia pożar na dachu reaktora został ugaszony.
25:43Strażacy uratowali blok trzeci i resztę kompleksu.
25:47Podziwiam ich.
25:49W kolejnych dniach i tygodniach wielu z nich zmarło.
26:06Alarm odwołano o siódmej.
26:10Wszyscy zeszli z dachu.
26:16Najpierw poczułem ulgę.
26:19Ale potem się zaczęło.
26:23Miałem poparzone nogi i bardzo źle się czułem.
26:29Zemdlałem.
26:32Obudziłem się w szpitalu w Prypeci.
26:42Kilku strażaków z dachu bloku trzeciego
26:45wchłonęło śmiertelną dawkę promieniowania.
26:49Czuliśmy się potwornie.
26:51I ciągle sprawdzaliśmy, czy żyjemy.
26:53Ten żyje.
26:54Ten też.
26:58Skóra pierwszych na dachu przypominała pieczone mięso.
27:02Jakie mięso pieczone było takie.
27:23Pokrywa reaktora miała dwa czy trzy metry grubości
27:27i ważyła ponad dwa tysiące ton.
27:29Poleciała sto metrów w górę.
27:33Dwa tysiące ton.
27:35To pokazuje, jaki potężny był wybuch.
27:44186 strażaków zgasiło wszystko, co płonęło na dachu
27:47i w pobliżu.
27:53Ale gdzie nie gdzie wciąż się paliło.
28:00W reaktorze wciąż szalał pożar.
28:04Był bardzo gorący i trudny do ugaszenia.
28:10Radioaktywny materiał unosił się wraz z dymem,
28:13zagrażając okolicy,
28:17a potem także innym krajom i całemu światu.
28:22Mówimy o bezprecedensowej emisji skażenia.
28:27W każdej minucie na Ziemię spadały olbrzymie ilości radioaktywnych cząstek.
28:40Najbliższe miasto, Prypeć, leżało trzy kilometry od elektrowni.
28:46Nikt nie ogłosił alarmu.
28:49Ludzie zajmowali się swoimi sprawami,
28:51jak w każdy wiosenny poranek.
29:01Nie powiedziano im, że ich życie jest zagrożone.
29:09Mieszkaliśmy dwa kilometry od elektrowni.
29:12Blisko.
29:17W 1986 miałam osiem lat.
29:27Miasto Prypeć powstało przy elektrowni.
29:33Radosne.
29:35Z mnóstwem dzieci.
29:37Kwiatami.
29:43Różami.
29:45Zrobiono mi tam zdjęcie dla miejskiej broszury.
29:55W czasie awarii byłam główną architektką Prypeci.
30:06Pracowałam nad rozwojem miasta.
30:17Większość mieszkańców była młoda.
30:20Średnia wieku to 27 lat.
30:25A to oznacza miłość i wiele, wiele dzieci.
30:48Wstaliśmy jak zwykle.
30:50Poszliśmy do szkoły.
30:55Sowieckie szkoły działały także w soboty.
30:58Wszyscy byli wystawieni na promieniowanie.
31:05Nie uczono nas zasad bezpieczeństwa.
31:11Elektrownia miała być bezpieczna.
31:14Nikt nie spodziewał się kłopotów.
31:25W szkole nie było paniki.
31:32Nauczycielka dała nam pastylki jodu.
31:35Nikt nam niczego nie wyjaśnił.
31:46Wypluliśmy je w ubikacji.
31:48Kto by chciał brać tabletki?
31:53Zwolnili nas z lekcji.
31:55Mieliśmy iść prosto do domów.
31:58Była ładna pogoda.
32:00Cieszyliśmy się, że nie ma szkoły.
32:02Wow, nie ma szkoły.
32:21Około dziewiątej lokalne władze wezwano na naradę.
32:28Powiedziano im, że wszystko ma działać jak zwykle,
32:31że nie wolno wywoływać paniki.
32:38W dniu wypadku zwołano zebranie.
32:41Oficjalnie nas o nim poinformowano.
32:46Ktoś spytał o zagrożenie dla miasta,
32:51ale nikt nie mówił o promieniowaniu.
32:58Poziom promieniowania badali przysłani do miasta żołnierze.
33:06Spytałam, jaki jest.
33:08Podparli, że w porządku.
33:17Na filmach z Prypeci z 26 i 27 kwietnia
33:22pojawiają się białe błyski.
33:24To efekt promieniowania.
33:32To byli żołnierze.
33:34Nie mogli nic mówić.
33:39Od czasów Stalina wszyscy wiedzieli,
33:42że najlepiej jest milczeć.
33:44Z czasów Stalina
33:44przywykł
33:45trzymać rotyk na zamocie.
33:53Sowieckie władze chciały zachować
33:55wypadek w Czarnobylu w tajemnicy.
33:59Policja zablokowała drogi
34:01do i z Prypeci.
34:03KGB odciąło linie telefoniczne.
34:09W razie problemów
34:12Sowieci zawsze wszystko ukrywali,
34:14aż do znalezienia rozwiązania.
34:21Kiedy skala problemu była coraz bardziej oczywista,
34:25odpowiedzialność za jego rozwiązanie
34:27spadła na Moskwę.
34:36Komitet Centralny spotykał się bez przerwy.
34:40Powołali rządową komisję.
34:45To była wielka tajemnica.
34:54Wszystko, co związane z atomem,
34:57było tajne.
35:03Sklejarow był ministrem
35:05podlegającym szefowi
35:06Komunistycznej Partii Ukrainy.
35:09Należał do pierwszej fali
35:11rządowych urzędników,
35:12których wysłano na miejsce.
35:16Mieli ustalić, co się stało
35:18i posprzątać.
35:21Byłem na wszystkich zebraniach komisji.
35:24W Prypeci powitał mnie
35:27wiceminister.
35:30Pojechaliśmy do bloku czwartego.
35:35Nie wierzyłem własnym oczom.
35:41Dosłownie zamarłem ze zdumienia.
35:54Przejdźmy do godziny czternastej.
35:57Trudno uwierzyć,
35:58ile wiedziały sowieckie władze.
36:00Wiedziały, że rdzeń
36:01emituje do atmosfery
36:02potężne dawki promieniowania.
36:06Wiedziały, że cała Prypeć
36:08jest skażona.
36:12ale nikomu nie powiedziały.
36:23Władze miasta powiedziały mamie,
36:25żeby nie panikowała
36:27i że wszystko odbywa się
36:29zgodnie z planem.
36:31Także śluby.
36:45Zobaczyłem Irynę na placu
36:46i od razu się zakochałem.
36:50Urzekła mnie jej uroda.
36:55Oświadczyłem się wieczorem,
36:57tego samego dnia.
37:01Ślub był zaplanowany
37:03na czternastą.
37:08To był ostatni ślub
37:10w Prypeci.
37:2726.00 po południu
37:29do miasta dotarli
37:30członkowie rządowej komisji.
37:32Byli kompletnie nieprzygotowani.
37:37Mieliśmy na radę
37:39w biurze sekretarza
37:40Komitetu Miejskiego.
37:42Zdziwiłem się,
37:43że nie ma specjalistów,
37:44którzy szybko i skutecznie
37:45rozwiązaliby problem.
37:48Nie było ani jednego
37:54inżyniera nuklearnego.
37:59Informacje płynące do Moskwy
38:01nie oddawały sytuacji
38:03i były pełne przekłamań.
38:08To utrudniało reakcję.
38:11Widać to chociażby
38:13w opóźnieniu ewakuacji.
38:18Rządowa komisja
38:19spierała się,
38:20czy Prypeć należy
38:21ewakuować, czy nie.
38:24Wszystko było tajne.
38:27Nie chcieli,
38:29by pogłoski się rozniosły
38:30i ludzie zaczęli uciekać.
38:36Nic nie wskazywało,
38:38że doszło do katastrofy.
38:42Życie toczyło się normalnie.
38:48Widziałem nawet wesele.
39:03Złożyliśmy przysięgi.
39:07Staliśmy się mężem i żoną.
39:18Zatańczyliśmy pierwszy taniec.
39:20Walc.
39:27Przy stole ludzie rozmawiali
39:29o wypadku w elektrowni.
39:37Poziom skażenia w Prypeci
39:39cały czas rósł.
39:41Wieczorem osiągnął
39:43skrajnie wysoki poziom.
39:50Ludzie wiedzieli,
39:52że coś się stało,
39:54ale nie znali
39:56skali katastrofy.
40:03Wróciliśmy do mieszkania.
40:06Zmęczeni, ale szczęśliwi.
40:12Mój bukiet zwiądł.
40:16Róże wyglądały na spalone.
40:24Włożyłam je do wanny.
40:27Liczyłam, że odżyją.
40:33W sobotę wieczorem
40:35rada miasta Prypeć
40:36sama z siebie
40:37zaczęła przygotowania
40:38do ewakuacji.
40:45okazało się, że potrzebujemy
40:46aż 1500 autokarów.
40:55wyobraźcie sobie ten ogrom pracy.
41:00Ściągali każdy autokar,
41:02jaki mogli.
41:04to było naprawdę imponujące.
41:10Świadkowie mówili,
41:12że konwój miał kilka kilometrów długości.
41:20W sobotę wieczorem
41:22przewodniczący rządowej komisji
41:24wciąż nie zgadzał się
41:25na ewakuację
41:26ani ostrzeżenie ludności,
41:29choć ściągnięto
41:30setki autokarów.
41:32Większość mieszkańców
41:34czekała w domach.
41:39Nie działały telefony
41:42poza awaryjnym.
41:43Byliśmy odcięci.
41:49Widziałam elektrownię
41:50i powiedziałam mamie,
41:52że się pali.
41:58Była tak wystraszona,
42:00że kazała mi się zamknąć.
42:03Coś się działo,
42:05ale poszliśmy spać jak zwykle.
42:19Sowieci wierzyli,
42:21że wszystko ukryją,
42:22choć doszło do stopienia rdzenia.
42:27Mieli do czynienia
42:29z katastrofą jądrową
42:30na niespotykaną skalę
42:31i musieli coś zrobić.
42:35Ściągnęli tysiące robocników.
42:38Powiedzieli im,
42:38że będą bohaterami
42:39Związku Sowieckiego
42:40i rzucili ich do pracy.
42:44Istniało ryzyko,
42:45że radioaktywny materiał
42:46przeniknie do wód gruntowych.
42:49To zrujnowałoby
42:50miejscowe rolnictwo
42:51na dziesięciolecia.
42:53Podejmowano
42:54desperackie działania.
42:57Górnicy kuli tunele
42:58pod reaktorem.
43:01Piloci śmigłowców
43:02wlatywali w strefę promieniowania,
43:04żeby ograniczyć
43:05skutki wybuchu.
43:13Rdzeń wciąż płonął.
43:15Radioaktywny dym
43:16dostawał się do atmosfery.
43:20To zagrażało całej planecie.
43:22Wersja polska
43:23i unijna.