- 15 saat önce
TARİHİ YAPILARIN İLGİNÇ ÖYKÜSÜ TARİHTE YÜRÜYEN ADAM’DA
Her köşesinde tarihten izler barından ülkemizin tarihi yapılarına dair bilgiler veren ve geçmişten günümüze uzanan öyküsünü anlatan “Tarihte Yürüyen Adam; Vakıf Eserleri”, izleyenlerini tarihi bir yolculuğa çıkarıyor. Ahmet Şahin Baykal'ın sunumuyla ekranlara gelen “Tarihte Yürüyen Adam; Vakıf Eserleri”, tarihi yapıların yapılış amacı, yapıldığı dönem ve günümüzdeki son durumunu inceliyor ve izleyenleriyle paylaşıyor.
Tarihi sade bir dille anlatan ve sevdiren program “Tarihte Yürüyen Adam; Vakıf Eserleri”, geçmişten günümüze bir bağ kurarak birçok döneme tanıklık etmiş tarihi yapılara dair önemli bilgiler aktarıyor ve yapıların çeşitli dönemlerdeki fotoğrafları ile günümüzdeki son durumunu ekranlara getiriyor. Tarihi yapıların inşa edildiği dönemin koşulları, o bölgeye verilen isim, günümüze dek uğradığı değişiklikler ve o dönemde yaşanmış hikayeler tarih meraklılarıyla buluşuyor.
Birçok medeniyete ev sahipliği yapmış dört bir yanı tarih kokan Türkiye’nin, tarihi mirasını ve öyküsünü ekranlara taşıyan “Tarihte Yürüyen Adam; Vakıf Eserleri” her cumartesi saat 16:00’da Ülke TV ekranlarında…
Her köşesinde tarihten izler barından ülkemizin tarihi yapılarına dair bilgiler veren ve geçmişten günümüze uzanan öyküsünü anlatan “Tarihte Yürüyen Adam; Vakıf Eserleri”, izleyenlerini tarihi bir yolculuğa çıkarıyor. Ahmet Şahin Baykal'ın sunumuyla ekranlara gelen “Tarihte Yürüyen Adam; Vakıf Eserleri”, tarihi yapıların yapılış amacı, yapıldığı dönem ve günümüzdeki son durumunu inceliyor ve izleyenleriyle paylaşıyor.
Tarihi sade bir dille anlatan ve sevdiren program “Tarihte Yürüyen Adam; Vakıf Eserleri”, geçmişten günümüze bir bağ kurarak birçok döneme tanıklık etmiş tarihi yapılara dair önemli bilgiler aktarıyor ve yapıların çeşitli dönemlerdeki fotoğrafları ile günümüzdeki son durumunu ekranlara getiriyor. Tarihi yapıların inşa edildiği dönemin koşulları, o bölgeye verilen isim, günümüze dek uğradığı değişiklikler ve o dönemde yaşanmış hikayeler tarih meraklılarıyla buluşuyor.
Birçok medeniyete ev sahipliği yapmış dört bir yanı tarih kokan Türkiye’nin, tarihi mirasını ve öyküsünü ekranlara taşıyan “Tarihte Yürüyen Adam; Vakıf Eserleri” her cumartesi saat 16:00’da Ülke TV ekranlarında…
Kategori
📺
TV ve DiziDöküm
00:00Vakıf Katılım, tarihte yürüyen adamla vakıf eserlerimizi sunar.
01:16Tarihte yürüyen adamla vakıf eserlerimiz programında bu hafta Kariye Camii'ndeyiz.
01:21Hora ismiyle müsemma sonrasında Kariye olarak vücut bulmuş, bugüne kadar devam eden aslında şehrin dışında kaldığı için Kariye yani köy
01:31hem Arapçada hem Türkçede de Kariye olarak kullanılan bu kelime bu mabede adını verdiği bilinmekte.
01:38Fakat içeride birazdan fresklerin yanında da göreceğimiz üzere hem Hz. İsa'nın ve Hz. Meryem'in figürlerinin yanında isimlerinin yani
01:47Kariye, Hora şeklinde yazılmış olması aslında buradaki taşrayı şehrin dışında olmaklığı değil de
01:54bütün her şeyin sonsuzluğun ötesinde bir anlamı da ihtiva ettiğini vurgulamak gerekiyor.
02:00Çünkü burada Kariye yani bir köy bir taşrayı ifade etmenin ötesinde burada Pantagratos, İsa figürüyle beraber yani bir yaratıcı, kainatın
02:10efendisi anlamında,
02:12Hz. İsa bağlamında sonsuzluğu da ifade eden bu anlamda dışarıda olan bir isim olarak Kariye Camii günümüzde önemli çalışmaların yapıldığı
02:23restorasyondan sonra varlığını devam ettirmekte bir vakıf eseri olarak bizlere çok şey anlatmakta.
02:29Burada caminin bir önceki programda da söylediğimiz üzere iki tane narteksi aslında bizim klasik Osmanlı camilerindeki son cemaat mahfiline tekabül
02:40eden iki bölümü var.
02:41Fakat bir önceki bölümde şu an tam olarak solumda gördüğünüz caminin kıble yönüne paralel bir şekilde bir mezar narteksi olduğunu
02:49da belirtmiştik.
02:51Bununla birlikte Teodoros'un kendi mezarını da buraya lahitini buraya yani mezar odasını buraya yaptırdığını da biliyoruz.
02:57Gelin hep birlikte bu caminin nartekslerini son cemaat mahfili diyebileceğimiz bölümlerdeki mozaikleri birlikte inceleyelim.
03:24Bu mabedin en önemli özelliklerinden bir tanesi burada işlenen freskoların, fresklerin hem İncil'den hem de Tevrat'tan yani eski ahit ve
03:33yeni ahitten bazı kıssalardan mülhem bir şekilde yapılmış olması.
03:37Orijinalliğini koruyor olması günümüze kadar Bizans'ın aslında erken dönem diyebileceğimiz 1309 ile 1320 yılları arasında yapılmış olması ve bugüne
03:49kadar devam etmesi aslında en önemli özelliklerinden bir tanesidir.
03:52Fakat burada şimdi detaylı bir şekilde birkaç tanesini özellikle göstermek istiyorum.
03:58Bu freskleri ve mozaiklerin bütününde ciddi bir anlatı söz konusu.
04:03Bu anlatının ardında hiç şüphesiz Hristiyanlığın temel metni olan İncil'lerden alıntılar ve o kıssalarla birlikte günümüze kadar anlatılmak istenen
04:13hikayeleri burada görüyoruz.
04:15Şunu hemen ifade edelim. Hristiyanlıkta bu freskolar, bu resimlerin kendisi aslında çok şey ifade ediyor.
04:21Hem yaygınlaşması, inancın yaygınlaşması hem de halka ulaştırma babında bu fresklerin tamamı çok kıymetli bir noktaya tekabül ediyor.
04:31Fakat bu camide hiç şüphesiz İstanbul'daki diğer camiler gibi büyük depremlerde ciddi hasarlar almış.
04:38Fakat varlığını yani şu anki halini statik olarak en son ki restorasyon da statik bir şey de yapıldı.
04:46İçeride ciddi ölçerler de söz konusu.
04:48Bundan sonra bir doğuya doğru bir kayma söz konusu mu değil mi bunların hepsi ölçülüyor.
04:52Bu tür mabetlerin korunması gerekiyor.
04:54Şu an tam olarak altında bulunduğumuz noktada ifade etmek istediğim bir iki tane aslında burada bir fresk söz konusu ama
05:02şu an burada görmüş olduğunuz tam ortada Hazreti İsa sağında vaftizci Yahya dediğimiz Yahya aleyhisselam solunda ise Meryem aleyhisselamı görüyorsunuz.
05:12Orada kapalı üstünde örtü olan bir kadın figüründe ve etrafında yine ileri gelen insanların olduğu bir figür söz konusu.
05:20Bu figürün önemli bir özelliği var.
05:21Burası mahşer.
05:22Aslında şunu ifade edebiliriz.
05:25En temelde af dilemek ya da bizim İslami terminolojide şefaat dilemek noktasına tekabül ettiğini bildiğimiz bir şey söz konusu.
05:34Burada Hazreti Meryem ve Hazreti Yahya diğer insanlar için Hazreti İsa'dan şefaat dilemekteler.
05:41Bu bunu temsil ediyor ve bunların az önce de söylediğim gibi Hristiyanlık'taki özellikle İncil metninden bazı ayetlere bazı kıssalara refere
05:53etmesi yani onlara atıfta bulunması babından çok önemlidir.
05:56Hemen ortasında dürülmüş bir gökyüzünü andıran bir figür söz konusu hatta güneşi ve ayı biz o dürülen şeyin etrafında görüyoruz.
06:07Bu dürülmesi de yine İncil'den bir ayete atıfla tam olarak bunu ifade eden bir ayetin resmedilmiş halidir diyebiliriz.
06:18Bu noktada çok kıymetli yani bunların tamamı Hazreti İsa onu almış bir adeta bir meleğin sırtında gökyüzü dürülmüş ve gidiyor.
06:27Bunu ifade etmesi bakımından bu çok kıymetli bir fresk olduğunu da yine görmekteyiz.
06:33Etrafta gördüğünüz bu fresklerin tamamı orijinaldir.
06:37Islak fresk yani ıslak sıva üzerine belli boyaların yapılmasıyla yüzyılları aşan bir biçimde bugüne kadar gelen önemli eserlerdir bunlar.
06:49Ve burada bu aslında bir önceki bölümde ifade ettiğim tam karşıda Hazreti Adem ve Hazreti Havva'nın elinden tuttuğu onları
06:59mezardan kaldırdığı adeta onları kurtardığı büyük günahtan kurtardığı ve mezarlarından oradaki o mahşer sahnesi ve o diriliş sahnesini de ifade
07:08eden bu fresklerde önemli bir ayrıntı söz konusu.
07:11Aslında erken dönem Bizans fresklerinin neredeyse tamamında Hazreti İsa sabit duran hareket halinde olmayan bir figür olarak resim edilir.
07:21Fakat burada Hazreti İsa böyle adeta yürüyen bir vaziyette resim edilmiş.
07:26Burası mezar nerteksi.
07:28Buranın altında aslında mezar odaları var.
07:31Teodoros'un kendi mezarını da buraya yaptırdığını biliyoruz.
07:33Hem buradaki şefaat hem de burada özellikle yaptırılan bu figürler bir nevi bir duaya tekabül eden önemli figürlerdir.
07:42Dolayısıyla hem yapılış yeri hem de yapılış amacına uygun bir şekilde burada yapılmış olmasını ayrıca manidardır.
07:50Fakat bu fresklere baktığınızda gerçekten büyük bir tarih okuması yapabilirsiniz.
07:56Gözlerinizi alamıyorsunuz.
07:57Bu kadar eski olması hem de bu kadar orijinalliğini koruyan başka bir Türkiye'de en azından Ayasofya'da bazı örneklerini görüyoruz.
08:05Benzer şeyleri gördüğümüzde mutlu oluyoruz.
08:08Bir başka mabedin freskleriyle veya mozaikleriyle benzerlikleri gördüğümüzde de mutlu oluyoruz.
08:13Fakat gerçekten fresklere baktığınızda bu figürleri gördüğünüzde hem İncil'in hem tarihi hem dinler tarihini birlikte görme imkanı olarak Kariye
08:25Camii müthiş bir imkan sunuyor.
08:26Yine Mezar Narteksinden çıkmadan önce bir freski size tekrar göstermek istedi bu bölümden çıkmadan önce.
08:33Çünkü az önce ifade ettiğim üzere bazı kıssalar İncil'den yani yeni ahitten mülhemle yapılmış ve oraya atıfla yapılmış oraya refere
08:42ediyor.
08:43Bazı fresklerde ise burada görmüş olduğunuz özellikle Hazreti Yakup'un rüyasına dair bir atıf var.
08:50Bu eski ahitte yani Tevrat'a atıfla yapılmış bir şey burada aslında hemen bir meleğin orada bir kucaklaşması söz konusu.
08:58Bu rüyadan mülhem maddi olanı manevi olanla bir şekilde bütünleşmesi mananın maddeyle buluştuğu enteresan hikayelerden kıssalardan bir tanesidir.
09:09Fakat bunun önemli özelliği şu bu kıssa İncil'den ziyade Tevrat'ta yani eski ahitte geçer.
09:14Dolayısıyla Yakup Aleyhisselam'ın rüyasına atıfla bunun buraya yapılmış olması ve en tepede tam olarak bu yukarıda görmüş olduğunuz lunet
09:24dedikleri bu pencerelerin üst kısmında yarım ay şeklinde bir unsurdur.
09:29En azından kiliselerde.
09:30Bu pencerelerin üstündeki bu lunetlerin en üstünde de yine Hazreti Meryem ve kucağında Hazreti İsa figürü söz konusu.
09:36Bu bölümden çıkmadan önce size bunu da göstermek istedim.
09:40Dolayısıyla sadece yani eski ahit ve yeni ahit aslında bir nevi birbirini tamamlayan unsurlar.
09:47Buradan çıkmadan önce bu figürleri de göstermek istedim.
09:51Gelin hep beraber caminin birinci narteksindeki diğer figürleri incelemeye devam edelim.
10:10Evet İncil'de özellikle Matta'da geçen ve tarihsel olarak da bazı kitaplarda yer eden Herodes veya Herod isminde bir hükümdarın özellikle
10:20Hazreti İsa'nın doğduğu dönemde çocukları öldürdüğüne dair rivayetler söz konusu.
10:25Bu rivayetin bizzat kendisi yine İncil'de yeni ahitte de mevcut.
10:28Burada sağ tarafta görmüş olduğunuz bu küçük bir çocuk katliamı gibi onu öldürmeye çalışan bir şey söz konusu.
10:35Hemen üstünde yine kucağında bir çocuk var ve muhtemelen Hazreti Meryem'i, Hazreti İsa'yı korumakla bunu anlatan bir figür
10:44söz konusu.
10:45Yine burada şunu görmekteyiz.
10:471300'lü yıllarda yapılan bir fresk.
10:49Şunu da özellikle göstermenizi istiyorum.
10:51Burada bu yine çocuk katliamı ile alakalı anlatmaya çalıştığım en temelde şey şu bir figür olarak tarihsel bir anlatı olarak
10:59özellikle İncil'de geçen bazı kıssaların burada figür olarak ifade edilmiş olması.
11:05Yani Herodes'in biz tarihsel bir figür olarak biliyoruz.
11:08Özellikle Kudüs'te Hazreti İsa'nın doğduğu dönemde çocukların öldürülmesine dair hem emri hem kendisinin yapmış olması önemli bir ayrıntı.
11:17Bu freskler üzerinde olması da kıymetli bir şeydir.
11:20Gelin hep beraber burada özellikle 1. Narteks kısmında son cemaat mahfiline tekabül eden önemli bir bölge.
11:28Buradaki diğer freskleri birlikte incelemeye devam edelim.
11:32Şu an önemli bir freskleri yine mozaikleri görmeye başladık.
11:36Duvarda freskler var fakat yukarıda ciddi mozaikler var.
11:40Burada en son yapılan ve çok uzun süren.
11:42Ben bu camiye özellikle restorasyondan çok önce gelmiştim.
11:47Dolayısıyla restorasyon çok yakın bir dönemde bitti.
11:50Burada restorasyonla alakalı okuduğum metinlerden de yola çıkarak şunu söyleyebilirim.
11:55Buradaki mozaiklerin tamamı orijinaldir.
11:58Bu orijinaldiğini koruyor olması bizim aslında ülke olarak hem entelektüel hem akademisyen hem de bu işlere merak salan insanlar olarak
12:06bu restorasyonun bu kadar başarılı bir şekilde yapılmış olmasından mutlu olmamız gerekiyor.
12:10Çünkü üzerindeki o küçük mozaiklerin her birisi tamamıyla orijinal halini korumakta.
12:17Sadece bildiğim küçük bir örnek var.
12:19Özellikle büyük bir Hazreti İsa figürünü burada kainatın efendisi anlamına gelen
12:25Pantakratos İsa figürü şu an tam aslında giriş kapısında.
12:30Birinci nartekse bu kapıdan girdiğinizde tam karşınızda bulunan bu figürdür.
12:34Onun bildiğim kadarıyla tek değişen gözlerindeki küçük üç tane nokta mozaiğin biz düştüğünü biliyoruz.
12:43Ve orada kötü bir görüntü olmamasına dair üç tane küçük nokta dışında bu restorasyonda
12:48hatta bugüne kadar gelen restorasyonların tamamında bu mozaiklerin biz orijinal olduğunu biliyoruz.
12:52Burada az önce dışarıda ifade etmeye çalıştığım yine Hazreti İsa ve Meryem'in isimlerinin kısaltması var üst tarafta
13:00fakat sol tarafta yine hora dediğimiz burada hani hora k-h-o-r diye yazılan sonrasında kariye olarak değişen
13:08bizim de bugün kariye, kariye, köy, Arapçada da kariye, köy demek burada bu kelimenin buradan geldiğine dair bir ifade söz
13:15konusu.
13:16Fakat kainatın efendisi anlamında Hazreti İsa'nın isminin yanında yazılmış olması
13:22bunun aslında surların dışında kalan bir yeri taşrayı ifade etmenin ötesinde sonsuzluğu ifade eden bir kariye
13:31yani taşra dediğimizde burada surların içinden bağımsız olarak bu kainatı aşan bir yer olarak kariye isminin verildiğini biz bilmekteyiz.
13:40Bu figür çok önemli ve çok büyük elinde yine incil söz konusu ve burada sağ eliyle de göstermiş olduğu şey
13:48bir kutsama işareti.
13:50Bu çok kıymetli.
13:51Birinci nartekste bu kapıdan girdiğinizde tabi şu an burası bu kapı çıkış olarak kullanılıyor
13:56çünkü bu kısımlar hala ziyaretçilere özellikle müze olarak görmek isteyen ziyaretçilerimize açık.
14:01Bu kapıdan dışarıya çıkıyorsunuz muhtemelen en son göreceğiniz figürlerden bir tanesi
14:06fakat kariye caminin en önemli figürlerinden bir tanesi olduğunu söyleyebilirim.
14:11Burada size göstermek istediğim başka bir figür var yine birinci nartekste.
14:14Gelin hep beraber oradan devam edelim.
14:33Az önce dışarıda dinler tarihini bilmenin özellikle bir Müslüman için Hristiyanlığı ve Yahudiliği
14:39kendi metinlerinden eski ahit ve yeni ahitten bilmenin önemine dair birkaç şey söyledim.
14:44Özellikle burada bu freskte iki figür söz konusu.
14:47Birincisi Hz. Meryem bir katır üzerinde ilerliyor.
14:51Arkasında vaftizci Yahya dediğimiz Yahya aleyhisselam söz konusu.
14:55Fakat önde birisi var.
14:57Bu öndeki kişinin adı Yusuf.
14:59Bu Hristiyan teolojisinde aslında önemli birisi.
15:03İşte Hz. Meryem henüz evlenmemişken kendisine talip olanlar vardır.
15:07Bunlar arasından birisi seçilir vesaire.
15:08Fakat İslam teolojisinde özellikle İslam kelamında Hz. İsa'nın babasız dünyaya geldiği
15:15ve Hz. Meryem'in adeta tek başına çocuğu doğurduğunu, Hz. İsa'yı doğurduğunu biz bilmekteyiz.
15:22Fakat buradaki Yusuf figürü önemlidir.
15:24Hristiyanlık teolojisinde anlatılarında böyle bir durum söz konusu.
15:28Fakat bunun İslami teolojiyle doğrudan bağdaşmadığını özellikle belirtmek istiyorum.
15:33Burada bu fresk önemli.
15:35Bununla beraber belirtmek istediğim, anlatmak istediğim bir durum daha söz konusu burada.
15:41Yine Hz. Meryem'in tek başına doğumu gerçekleştirdiği, bir dağa çekildiği.
15:47Aslında şunu hemen ifade edelim.
15:49Kur'an-ı Kerim'de en uzun surelerden bir tanesi ki en uzun sure Bakara suresidir.
15:54Orada da Beni İsrail'in Yahudi milletinin aslında dünyayla olan ilişkilerini bir inek üzerinden anlatması
16:01ki Bakara'nın inek anlamına geldiğini de biz bilmekteyiz.
16:03Bundan sonrasında ise Ali İmran diye bir suremiz var.
16:08Kur'an-ı Kerim'deki en uzun 2-3 sureden bir tanesidir.
16:11Uzunca bir şey anlatır.
16:12Ali İmran dediği İmran, Hz. Meryem'in babasıdır.
16:16Bizim literatürdeki ismiyle Hz. Meryem'in annesinin adı da Hennadır.
16:20Hennadır aynı zamanda Zekeriya Aleyhisselam'ın eşinin kardeşidir.
16:24Böyle bir bağlantı söz konusu ve Ali İmran yani İmran'ın ailesi adında bir surenin
16:30Kur'an-ı Kerim'deki en uzun sure olması yine dinler tarihi açısından
16:35bizim niçin bilmemize gerektiğine dair önemli bir vurgu söz konusu.
16:39Çünkü sizler kendi dininizi yine kendi kutsal metninizden Kur'an-ı Kerim'den öğrenmelisiniz.
16:45Hz. Peygamber'in hayatını bilmelisiniz.
16:48Ona dair gelen rivayetleri bilmelisiniz.
16:49Fakat ben neye inanıyorum?
16:52Hangi noktalarda Hristiyanlıkla benzer noktalara sahibim?
16:56Hangi noktalarda Yahudilerden ayrılıyorum?
16:58Bunu bilmeniz için bile yine Kur'an-ı Kerim'i temel referans aldığınızda
17:02bu bilgileri haiz olursunuz.
17:04Çünkü aslında Kur'an kendisinden önce gelen
17:07vahyin bozulmamış kısımlarını onaylayan
17:11fakat tahrif olmuş kısımlarını
17:13bu Yahudilik yani Tevrat ve İncil için söylüyorum bunları
17:17onların bozulmuş taraflarını da düzenleyen
17:20onları düzelten bir kitaptır.
17:23Kapsayıcıdır bu anlamda.
17:25Yani şöyle bir argümanla yola çıktığımızda
17:27burada anlatılan özellikle eski ahitten ve yeni ahitten
17:31kıssalardan mülhem bir şekilde
17:33burada bir şekilde tasvir edilmiş bütün freskleri gördüğümüzde
17:38bir kısmının Kur'an'la örtüştüğünü
17:40bir kısmının ise örtüşmediğini görürüz.
17:42Fakat burada temel referans metnimiz Kur'an-ı Kerim olduğu için
17:46biz bunun üzerinden hareketle anlamaya çalışır ve yorumlamaya çalışırız.
17:50Fakat burada önemli bir şey söz konusu
17:53bu mozaikler hem orijinal olmaklığı hem de 1320 yılında
17:581309 ile 1320 yılında yaptırılan bu mabette
18:02bir inanışın dışa vurumu söz konusu.
18:05Bu bağlamda hem Hazreti Meryem'in hayatı hem Hazreti İsa'nın hayatı
18:10Hazreti İsa'nın vahiyle muhatap olduktan sonra insanlığı dönüştürmesi
18:14ondan sonra Hazreti Peygamber'e kadar olan gelen süreç
18:17İstanbul'un burada hem medeniyetlerin hem kavimlerin hem dillerin hem dinlerin
18:23bir kesişimi olarak ayakta durması çok önemlidir.
18:27Çünkü bu tür mabetler birden fazla katmana sahiptir.
18:32Bu katman hem tarih anlamında hem medeniyet anlamında
18:35hem de dini ritüelleri ve geleneği barındırması anlamında önemlidir.
18:40Bugün Kariye Camii'nde biz bu kesişimi görmekle beraber
18:44aslında hem ustalıkla yapılmış olan bir restorasyonla birlikte
18:48içerideki mozaikleri ve freskleri anlamaya çalışıyoruz.
18:52Gelin hep beraber caminin ikinci narteksindeki
18:55diğer mozaikleri ve freskleri anlamaya devam edelim.
19:14Şu an kilisenin ikinci narteks bölümündeyiz.
19:19Birinci narteks bölümü arkada kaldı.
19:20Cami olarak kullanılan kısım bu tarafta kaldı.
19:23İkinci narteks bölümündeyiz.
19:24Burada size özellikle göstermek istediğim yine mozaikler ve duvar resimleri söz konusu.
19:30Fakat bu en son ki restorasyonda ortaya çıkan
19:33antik çağda sıvı maddelerinin saklanması için kullanılan anforalardan bir tanesi.
19:38Bunu da gösterip direkt yukarıdaki çatıya doğru bir figür göstermek istiyorum.
19:42Bunlardan bir tanesi tam ortada yine Hazreti Meryem'in kucağında Hazreti İsa bulunmakta.
19:48Burada etrafında ise peygamberler ve önemli insanların figürleri tasvir edilmiş.
19:53Bu çok kıymetli.
19:54Yine buradaki ikinci nartek kısmındaki kubbelerden bir tanesinde bulunan önemli mozaiklerden bir tanesi.
20:01Ve burada gerçekten inanılmaz derecede tasvir edilmiş önemli figürlerden bir tanesi.
20:07Şimdi burada ikinci nartek kısmında çok önemli figürler söz konusu.
20:11Tavana baktığımızda her birinin bir hikayeyi anlattığı, eski ahitte ya da yeni ahitte hikayelerin tamamının bir şekilde temsil edildiği önemli
20:20bir bölme.
20:20Fakat burada şu an oraya geçmeden önce yine caminin aslında mihrap kısmına doğru gidebileceğimiz dediğimiz şu ön tarafta Pantagratos İsa
20:31figürü vardı.
20:32Büyük kainatın efendisi anlamında Hazreti İsa figürü birinci nartekste kapıdan girdiğimizde yukarıdaydı.
20:38Bunun yine paralelinde caminin iç kısmında ise yukarıda bir minyatür söz konusu.
20:44Bu minyatür özellikle göstermek istiyorum.
20:46Bu caminin yani Kariye Camiinin, Hora Camiinin veya kilisesinin ilk etapta bir manastır olarak inşa edilmiş olması bir Hazreti İsa
20:54figürü söz konusu.
20:55Bir tahta oturuyor fakat ayaklarının altında bir kademe söz konusu.
20:59Bu kademe ise bizim minyatürden anladığımız kadarıyla büyük bir süsle süslenmiş.
21:04Ve burada aslında zenginliği de ayaklarının altına alan bir peygamber, tanrı peygamber figürü olarak ki tesli silancını biz konuştuk.
21:12Şu an tam olarak onu görmekteyiz.
21:14Fakat dönemin krallarından birisi burada tam olarak Hazreti İsa'ya bu yaptırdığı mabedi sunuyor.
21:20Burada mabedin kendisinin bir peygambere Hazreti İsa adına yapılmış olması ve bunun burada ifade ediliyor olması önemli.
21:29Çünkü burada Hristiyanlık yani Hristiyanlığın inanç itibariyle düşünce yapısını eski ahitten hem Tevrat'tan aktarılan hikayeler hem de yeni ahitten İncil'den
21:39aktarılan hikayelerle birlikte
21:40burada resmedilmesi önemli demiştik.
21:43Devam edelim.
21:44Şu an bu tarafta yukarıda birkaç figür var bunları göstermek istiyorum.
21:50Bizim özellikle İncil'den mülhem ki Kur'an-ı Kerim'de de Hazreti İsa'nın mucizelerine dair birçok rivayet söz konusu.
21:58Burada özellikle İncil'deki rivayetlerin tamamını incelediğimizde burada birçok Hazreti İsa'nın mucizesini tasvir ettiklerini görmekteyiz.
22:08Aslında Hazreti İsa'nın mucizelerinin başında ölen birisini diriltmesi, hastalıklara şifa bulması veya şu an burada yukarıda görüyoruz tam olarak
22:17şu sağ üst köşede iki tane ama yani gözleri görmeyen iki kişinin gözlerini tedavi etmesi önemli bir ayrıntı.
22:25Fakat şu an burada tam olarak benim karşımda duran buradaki minyatürde birden fazla insan var.
22:32Kambur bir kadın görüyorum veya işte bacakları arasında büyük bir kis çıkmış birisi duruyor.
22:37Çeşitli hastalıklara düçar, işte bir çocuk var.
22:40Hepsi Hazreti İsa'ya bir şekilde şifa bulmak için geliyorlar.
22:44Fakat şunu ifade edelim.
22:46Bu hastalıkların bir kısmı Hazreti İsa döneminde yoktu.
22:49Muhtemelen burayı yaptıran Teodoros dönemindeki hastalıklara şifa olması umuduyla bu tasvir yapılmış olabilinir.
22:56Bu önemli bir şey.
22:57Şu an tam olarak sol çaprazında yukarıda yine Hazreti İsa'nın bizim İncil'den bildiğimiz, Matta'dan bildiğimiz cüzzamlı hastalıklara da şifa
23:06olduğunu gördüğümüz bir şey söz konusu.
23:08Oradaki figürün üzerinde nokta nokta böyle benekli bir hastalık söz konusu.
23:12Muhtemelen cüzzamlı Hazreti İsa tarafındaki o figür maalesef günümüze kadar ulaşmamış.
23:18Üst tarafı üzerine yapılan muhtemelen sımadan dolayı dökülmüş.
23:21Fakat cüzzamlı birini tedavi ettiği, burada yine ama birisinin tedavi ettiği, bir sürü hastalıklı insanların kendisine tedavi için geldiğini biz
23:29görmekteyiz.
23:30Bunları şunun için anlatıyorum.
23:31Hem Hristiyanlıkta hem İslamiyet'te Hazreti İsa'nın belli mucizeleri gerçekleştirdiğini biliyoruz.
23:38Hatta en büyük mucizesinin Hristiyanlığa göre, çarmıha gelildikten sonra, üç gün sonra tekrar dirilmiş olması.
23:45Şimdi bütün bunları düşündüğümüzde bunun inancın tasvir edilmesi, burada, Kariye Camii'nde burada bulunması önemlidir.
23:53Şimdi gelelim en önemli figürlerden bir tanesine.
23:56Şu an arkamda görmüş olduğunuz yine kocaman Hazreti İsa ve Hazreti Meryem, yine Hazreti Meryem kendisinden bu altta bulunan iki
24:04kişi için af diliyor.
24:05Bunu şunun için özellikle göstermek istiyorum.
24:08Sağ taraftaki kadın, yani bizim bildiğimiz kadarıyla Moğol Meryem dediğimiz birisi.
24:14Hatta Hülagü'ye gönderildiğinde küçük bir genç kız ve Hülagü o sırada 70 yaşında.
24:19Fakat genç kız İran'da yaşadığı için Hülagü o dönemdeki toprak bütünlüğü içerisinde.
24:23Gidene kadar Hülagü ölüyor.
24:25Gitmişken Hülagü'nün yerine onun oğlu, 30'lu yaşlarında olan oğluyla evlendiriliyor.
24:29Sonra o da ölünce tekrar bu taraflara geri dönen aslında kendini mabede kapatan bir figür orada.
24:36Sol taraftaki ise dönemin burada bu tasviri yapan Theodoros diyebiliriz.
24:41Burada Hazreti Meryem figürünün yani duvardaki bu figürün ellerini açıp Hazreti İsa'dan aman dilemesi, af dilemesi veya bir nevi şefaat
24:49onların bağışlanmasını dilemesi burayı önemli yapan unsurlardan bir tanesi.
24:54Az önce söylediğim şu an yukarıda görmüş olduğunu Hazreti İsa'nın aslında mucizelerini gerçekleştirdiği olaylar,
25:00hastalara şifa dağıtması, konuşmayan birini konuşturması, görmeyen birinin görmesini sağlaması gibi mucizeler burada tasvir edilmişti.
25:08Tam karşısında da Hazreti Meryem'in yine iki kişi için bir nevi şefaat ve bağışlanmalarını Hazreti İsa'dan dilemesi.
25:15Bu narteks içerisindeki bütün hepsi önemli fakat özellikle size aktarmak istediğim önemli noktaları burada paylaştım.
25:22Gelin şu an restorasyondan sonra cami olarak namaz kılınabilecek bölümde de üç tane figür var.
25:30Onları konuşarak bu bölümümüzü tamamlamaya çalışalım.
25:58Müzik
26:01Şu an Kariye Camii'nin artık iç kısmındayız. Burası artık ibadethane ve Müslümanların namaz kılabileceği bir bölme olarak restorasyondan sonra
26:10tekrar açıldı.
26:11Yakın bir dönemde oldu bu. Fakat bu cami içerisinde absit dediğimiz bir kısım var.
26:16Burada normalde kıblenin Kudüs'e ya da doğuya doğru olduğunu biz biliyoruz.
26:20Fakat camiye çevrildikten sonra bir mihrap kısmı yapılır ve bir minber hutbe okunması için bir minber yapılır.
26:27Orijinal klasik dönemde yapılan minberin şu anda burada olmadığını biliyoruz.
26:32O minberin de burası cami fonksiyonunu bitirdiği zaman artık cami olarak kullanılmadığı zaman bilebildiğimiz kadarıyla Zeyrek Camii'ne götürülmüştü.
26:40Fakat sonrasındaki durumu ben şu an tam olarak bilmemekle beraber en azından yine aynı yerine bir minber yapıldığını biz görmekteyiz.
26:48Şunu hemen ifade edelim. Klasik kliseden camiye çevrilen mabetlerin tamamında bu yön aslında bunu görebiliyoruz.
26:56Fakat burada cami içerisinde güzel ve mermerlerin birbirliğiyle olan uyumu da bir imparatorluğun simgesi olarak adeta bir zenginliğin simgesi olarak
27:07yapıldığını da vurgulamak gerekiyor.
27:09Camii içerisinde artık iç bölümde sizinle paylaşmak istediğim 3 tane önemli figür var.
27:15Bunlardan bir tanesi burada Hazreti Meryem ve kucağında Hazreti İsa'nın olduğu çok önemli bir figür.
27:21Bu figürün önemi şuna binaen biz vurguluyoruz.
27:25Burada Hazreti Meryem'in yüzünün biraz daha aslında yani çok da mutlu tasvir edilmediğini görüyoruz.
27:32Fakat burada bizim yine İslami kaynaklardan yola çıkarak Hazreti Meryem eline erkek eli değmeden hamile kalmıştır.
27:39Ve burada Meryem'in bunu nasıl yaptığını insanların anlamadığı bir durum söz konusudur.
27:44Kur'an-ı Kerim'de kendisine de susma orucu tavsiye edilmiştir ve onu yapmıştır.
27:48Sonrasındaki süreci Kur'an-ı Kerim'den biz biliyoruz.
27:51Fakat burada cami içerisinde özellikle Kariye Kilisesi'nde manastırında Hazreti Meryem figürü,
27:58Hazreti Meryem olarak tasvirinin çok fazla yapıldığını görüyoruz.
28:02Şimdi orada Hazreti İsa'ya dair bir figür daha var.
28:06Onu gösterdikten sonra cami çıkışında yine bir Meryem figürü var.
28:09Bunun çok önemli olduğunu düşünüyorum.
28:11Hemen gösterelim.
28:12Bu tarafta yine kıble tarafının sağ tarafında Hazreti Meryem ve kucağında Bebek İsa.
28:17Ve bu tarafta ise Hazreti İsa elinde ise İncil.
28:21Yani bir kurtuluş vesilesi olarak vahiy elinde bir figür olarak bu tarafa yapılmış durumda.
28:27Bunlar çok kıymetli çünkü hem tarihe aktarılması babından hem de burada önemli bir düşünceyi aktarma biçimi olarak tasvirin kendisi Hristiyanlık
28:39da çok önemlidir.
28:39Fakat bir Hristiyan mabedi olarak inşa edilmesine rağmen bugün artık bir mescit olarak, bir cami olarak burada Müslümanlara, inananlara ve
28:49aslında bütün insanlığa hizmet eden büyük bir mabet olarak devam ediyor.
28:53Bütün bu figürlerle beraber tam namaz vakitlerinde kıble tarafında olduğu için cami içerisindeki 3 tane figürü namaz vakitlerinde otomatik olarak
29:01o perdeler kapatıyor.
29:02Dolayısıyla namaza engel bir durum söz konusu değildir.
29:06Ve içeriye gelen ziyaretçilerin de bunlara dokunmasının yasak olduğunu özellikle belirtelim.
29:10Çünkü bu mabet içerisindeki herhangi bir figüre her gelen bir kez dokunsa bir daha biz bu figürleri de bu tarihi
29:17değeri olan, manevi değeri olan hiçbir şeyi bir daha bulamayız.
29:20Bu önemli bir nokta.
29:21Son figürü buradan açıklamaya çalışalım.
29:24Caminin giriş iç kısmında özellikle namaz kıldığımız bu alanın girişinde dışarıya çıkarken yukarıya başımızı kaldırdığımızda bir tasvir görüyoruz.
29:33Bir yine mozaik görüyoruz.
29:35Bu mozaikte önemi şu Hz. Meryem'in vefatını temsil eden önemli mozaiklerden bir tanesi.
29:40Fakat hemen karşıda Hz. İsa kucağında yine bir bebek görüyoruz.
29:44Aslında burada yine Hristiyan mitolojisinde veya Hristiyan inancında Hz. İsa'nın elindeki bebeğin bir Hz. İsa'nın ruhu olduğu, orada
29:53Hz. Meryem'in vefatının tasvir edildiği aslında çok önemli.
29:57Bizler burada bu caminin görevlisiyle sohbet ettiğimizde aslında benim klasik Osmanlı camileri için yaptığım yani kitabelerin, hat yazılarının belli belirsiz
30:07bir şekilde asılmadığı, her birinin bir anlamı olduğu, kıble tarafında kıble ayetinin olduğu, mihrap ayetinin olduğu veya çıkarken işte ölümü
30:14hatırlatan bir sürü bu anlamda yerli yerince uygun ayetlerin kullanıldığını hep anlatmıştım.
30:19Fakat buradaki din görevlisi hocamız dedi ki, ibadet burada yapılır, burada Tanrı veya işte Hristiyanlar için veya Müslümanlar için Allah
30:27hatırlanır fakat dışarıya çıkarken ölümün sürekli bizimle olduğunu hatırlatması babından burada Hz. Meryem'in vefatının tasvir edilmiş olması çok manidardır
30:37dedi.
30:37Ki katılıyorum bu kıymetli bir şey, ölüm düşüncesi modern öncesi dönemde hem inananlar için yani Hristiyanlar için, Yahudiler için, Müslümanlar
30:46için ölüm hayatın bir parçasıydı.
30:47Dolayısıyla mabetten çıkarken ölümün kendisinin hatırlatılması önemli bir şey.
30:52Burada Hz. Meryem'le alakalı hemen şunu da ifade edeyim.
30:55Ben yaklaşık olarak 2010'lu yıllardı, 2010 ya da 2009'du dinler tarihi bir profesörle Selçuk ve Meryem Ana Kilisesi'ni
31:05o zaman İzmir'de ve işte Aydın bölgesinde o bölgeyi gezmiştik.
31:10Orada öğrenmiş olduğum, dinlediğim çok önemli bilgiler vardı bundan epey bir zaman öncesinde.
31:15Fakat Hz. Meryem'in yanında bir havariyle, Hz. İsa onları emanet etmişti.
31:20Bu senin evladındır, o da senin annendir diye birbirine emanet ettiği o kişiyle beraber aslında bugünkü Anadolu toprakları dediğimiz noktalarda
31:28dini yaymaları açısından yolculuk yaptıklarını biliyoruz.
31:31Burada Hz. Meryem'in gelip durduğu en son yerin biz Selçuk'ta olduğunu biliyoruz.
31:38Ve aslında büyük bir ihtimalle Hz. Meryem'in vefat ettiği yer orası olabilir.
31:43Hem Hristiyan din adamlarının hem de büyük devlet başkanlarının özellikle batıdan o bölgeyi ziyaret etmesinin ardında sadece Hristiyanlar için bir
31:51haç merkezi olduğu anlamına gelmiyor ki başka anlamları da vardır.
31:55Selçuk ve Efes'in özellikle oradaki Meryem Ana Kilisesi ve o bölgenin kendisi Hristiyanlar için önemlidir.
32:03Bu tasvir edilen olayın büyük bir ihtimalle o bölgede meydana geldiğini düşünmekteyiz.
32:08Bununla birlikte biz bugün Kariye Camii'ni İstanbul'un en eski camilerinden bir tanesini hep birlikte gezmeye ve anlamaya çalıştık.
32:17Yaptığımız şey en temelde şuydu.
32:19Çok katmanlı bir yapıyı, bir camiyi, bir mabedi öncesinde şapel, kilise, manastır olarak kullanılmış.
32:26Sonrasında 2. Beyazıt döneminde camiye çevrilmiş.
32:29Teodoros gibi önemli bir devlet adamının, şairin, entelektüelin yazdıklarıyla günümüze kadar aktarılan bilgilerle
32:35çok katmanlı bir yapıyı, bir vakıf eserini anlamaya çalıştık.
32:39Bu vakıf eseri sadece bizim için önemli değil.
32:42Aynı zamanda Hristiyanlara, bu dine inanan insanlar için de önemli bir mabed olduğunu biz her zaman vurguladık.
32:50Fakat burası artık bir cami, bir cami olarak kullanılmakta.
32:54Fakat 1. ve 2. Narteks kısımları da ziyaretçileri, yani Hristiyan olanların da gelip
32:59oradaki o figürleri görmesinde bir mani söz konusu değil, gelip görebilirler.
33:03Dolayısıyla bizler bugün çıktığımız yolculukta yolumuz tarihin, dinlerin ve medeniyetlerin kesiştiği
33:11önemli noktalardan bir tanesine geldi.
33:13Bizler Kariye Camii'ni gezerken tarihte bir yolculuğa çıktık.
33:17Bir vakıf eserini anlamaya çalıştık.
33:19İstanbul'un dönüşümünü ve bugün bize neler anlattığını hep birlikte anlamaya çalıştık.
33:24Programlarımızın kayıtlarını ülketv.com'dan ve YouTube kanallarından izleyebilirsiniz.
33:29Sizler de bu şehre, bu güzel, bu kadim şehre, vakıf eserlerine, bütün bu mabetlere güzel ve hoşça bakmanız dileğiyle.
34:28İzlediğiniz için teşekkür ederim.
35:00Vakıf Katılım tarihte yürüyen adamla vakıf eserlerimizi sundu.
Yorumlar