- 2 gün önce
TARİHİ YAPILARIN İLGİNÇ ÖYKÜSÜ TARİHTE YÜRÜYEN ADAM’DA
Her köşesinde tarihten izler barından ülkemizin tarihi yapılarına dair bilgiler veren ve geçmişten günümüze uzanan öyküsünü anlatan “Tarihte Yürüyen Adam; Vakıf Eserleri”, izleyenlerini tarihi bir yolculuğa çıkarıyor. Ahmet Şahin Baykal'ın sunumuyla ekranlara gelen “Tarihte Yürüyen Adam; Vakıf Eserleri”, tarihi yapıların yapılış amacı, yapıldığı dönem ve günümüzdeki son durumunu inceliyor ve izleyenleriyle paylaşıyor.
Tarihi sade bir dille anlatan ve sevdiren program “Tarihte Yürüyen Adam; Vakıf Eserleri”, geçmişten günümüze bir bağ kurarak birçok döneme tanıklık etmiş tarihi yapılara dair önemli bilgiler aktarıyor ve yapıların çeşitli dönemlerdeki fotoğrafları ile günümüzdeki son durumunu ekranlara getiriyor. Tarihi yapıların inşa edildiği dönemin koşulları, o bölgeye verilen isim, günümüze dek uğradığı değişiklikler ve o dönemde yaşanmış hikayeler tarih meraklılarıyla buluşuyor.
Birçok medeniyete ev sahipliği yapmış dört bir yanı tarih kokan Türkiye’nin, tarihi mirasını ve öyküsünü ekranlara taşıyan “Tarihte Yürüyen Adam; Vakıf Eserleri” her cumartesi saat 16:00’da Ülke TV ekranlarında…
Her köşesinde tarihten izler barından ülkemizin tarihi yapılarına dair bilgiler veren ve geçmişten günümüze uzanan öyküsünü anlatan “Tarihte Yürüyen Adam; Vakıf Eserleri”, izleyenlerini tarihi bir yolculuğa çıkarıyor. Ahmet Şahin Baykal'ın sunumuyla ekranlara gelen “Tarihte Yürüyen Adam; Vakıf Eserleri”, tarihi yapıların yapılış amacı, yapıldığı dönem ve günümüzdeki son durumunu inceliyor ve izleyenleriyle paylaşıyor.
Tarihi sade bir dille anlatan ve sevdiren program “Tarihte Yürüyen Adam; Vakıf Eserleri”, geçmişten günümüze bir bağ kurarak birçok döneme tanıklık etmiş tarihi yapılara dair önemli bilgiler aktarıyor ve yapıların çeşitli dönemlerdeki fotoğrafları ile günümüzdeki son durumunu ekranlara getiriyor. Tarihi yapıların inşa edildiği dönemin koşulları, o bölgeye verilen isim, günümüze dek uğradığı değişiklikler ve o dönemde yaşanmış hikayeler tarih meraklılarıyla buluşuyor.
Birçok medeniyete ev sahipliği yapmış dört bir yanı tarih kokan Türkiye’nin, tarihi mirasını ve öyküsünü ekranlara taşıyan “Tarihte Yürüyen Adam; Vakıf Eserleri” her cumartesi saat 16:00’da Ülke TV ekranlarında…
Kategori
📺
TV ve DiziDöküm
00:00Vakıf Katılım, tarihte yürüyen adamla vakıf eserlerimizi sunar.
00:58İzlediğiniz için teşekkür ederim.
01:28İzlediğiniz için teşekkür ederim.
01:41İzlediğiniz için teşekkür ederim.
01:59İzlediğiniz için teşekkür ederim.
01:59Medreseler bununla beraber Sıbiyan Mektebi bir vakıf eserinin mütemmim cüzüdür diyebiliriz.
02:07Çünkü bir külliye olarak inşa ettirilen camiler ve külliyelerin kendisi toplumsal bir hafızayı bize kadar getiren ve bizden sonra da
02:17taşıyacak olan en önemli unsurlardır diyebiliriz.
02:20Peki burada hazire nasıl bir işlev görüyor?
02:23Bizler aslında ölülerimizle birlikte yaşayan bir toplumuz.
02:27Çünkü bizim için ölüm hayatın içerisinde ve asıl hayatın da ölümden sonra olacağına dair bir temel bir inancımız var.
02:36Burada camilerin bahçesine defnedilen ve burada küçük bir mezarlık olarak tanımlayabileceğimiz hazirelerin kendisi bu anlamda vakıf eserlerinin manevi taraflarına işaret
02:49eden önemli parçalardır diyebiliriz.
02:52Burada hem toplumsal hafızayı taşıyan hem bize kadar aktaran hem de aslında bizden önce kim varmış biz burada yok iken
03:00dediğimiz önemli unsurlardan bir tanesidir.
03:03Ve vakıf eserlerinin neredeyse bir çoğunda bu hazireler mevcut.
03:07Bu hazirelerin varlığı bizden önce burada var olan ve aslında bir mekan olarak hem külliyeyi hem camiyi hem bir vakıf
03:17eserini bizimle beraber bize kadar aktaran bu toplumsal hafızayı da bizim tevarüz ettiğimiz ve bizden sonrakilere de aktaracağımız önemli noktalardan
03:26bir tanesi.
03:27Bununla beraber göstermek istediğim diğer bir parça da caminin ilk yapımında daha doğrusu külliye muhtemelen cami tamamlandıktan sonra bir inşa
03:36ettirilen medreseler bölümünü ise şöyle bir anlam düzeyinde yakalarsak bence Osmanlı'da yapılmak istenen aslında İslam mimarisinde bir külliyenin nasıl ve
03:49hangi noktalara tekabül ettiğini de anlayabiliriz.
03:51Burada özellikle vurgulamak istediğim şey şu. Bizler bir vakıf eserini gezdiğimizde bir medreseyi caminin hemen yanında görebiliyoruz bir külliyede.
04:00Burada aslında İslam'ın temel ilkeleri diyebileceğimiz birkaç ilkeden bahsedebiliriz. Bunlardan bir tanesi ilim, bir diğeri amel ve bir diğeri
04:09ihlas.
04:10Şimdi ilmin merkezi medreselerdir. Bu Sıbyan Mektebi olduğunda bugünkü yaz kurslarını düşünelim.
04:16Bu yaz kurslarını düşündüğümüzde çocukların dini bilgileri tedris ettiği, öğrendiği ve hocalar eşliğinde kendilerine aktarılan temel dini bilgileri aldıkları yer.
04:26Tabii daha büyük medreseler Fatih'teki Sahn-ı Seman medreselerini düşündüğünüzde orada artık entelektüel düzeyde ilmi, daha yüksek faaliyetlerin yapıldığı noktalar.
04:36Fakat burada ilmi en temel anlamda dinini ve dünyevi hayatını nasıl yaşayacağına dair temel ilkeleri öğrendiği bir okul olarak ele
04:47aldığımızda medreseler bu işlevi görüyor.
04:50Şimdi burada caminin yanı başında medreselerin inşa edilmesi ise bunu pratiğe dökecek.
04:55Yani ilmini amele dökebileceği bir noktanın hem bir külliye ile vakıf eseri ile hayatın merkezinde olması hem de bu şekilde
05:06yan yana olması da aslında medresenin cami ile iç içe oluşunu biz bu şekilde yorumlayabiliriz.
05:12Tabii bir de az önce bahsettiğim diğer bir ilke olarak da ihlas söz konusu.
05:17Fakat burada tabii hem İslam'da ahlakın hem pratik olarak hem de teorik düzemde nasıl ele alındığı, ne olduğu, nasıl anlaşıldığını
05:27anlatan kendine has ilim dalları mevcut.
05:31Bunların bir kısmı tasavvufun alt başlıkları altında ele alınabilir, bir kısmı İslam felsefesi olarak düşünülebilir.
05:37Buralara çok girmeden ilim ve amelin aslında bir vakıf eserinde bir bütün olarak ele aldığını hemen vurgulamak gerekiyor.
05:46Caminin iç avlusundayız. Arkamızda şadırvan var.
05:49Şadırvanlardan yola çıkarak İslam dünyasındaki Osmanlı tecrübesi üzerinden çeşmelerin neye tekabül ettiğini kısaca değineceğim.
05:58Fakat bu cami üzerinde şunu hemen belirteyim.
06:01Tabii bizler birçok camide program yapıyoruz. Fakat bu caminin hakikaten temizlik noktasında çok titizlikle temizlendiğini ve buranın temizliğine özel bir
06:11önem verildiğini de bir gözlem olarak, bir şahit olarak bu camide, bu çekim yaptığımız esnada bunu görüyoruz.
06:18Ve hakikaten güzel temizlenmiş ve caminin bahçesi, iç dizaynı, çiçeklerle beraber çok güzel bir bakım yapıldığı da aşikar.
06:27Bunu da özellikle belirtmek istedim.
06:29Şimdi Osmanlı döneminde çeşmelerin neye tekabül ettiğini, biz Bizans'ın aslında bir yeraltı sarnışlarıyla İstanbul'un su ihtiyaçlarını giderdiğini biliyoruz.
06:40Burada bu sarnışların kendisi yeraltında olmaklığı aslında şuna tekabül ediyor.
06:45Bir noktada Mimar Sinan'ın yaptırmış olduğu, 1560'lı yıllarda inşa ettirilmiş olan, Mimar Sinan'ın aslında yeni bir şey
06:53denediği bir vakıf eserinde şadırvandan yola çıkarak,
06:56niçin çeşmeyi ve Bizans'ın sarnışlarını konuşuyoruz?
06:59Cevabı ise şurada saklı.
07:01İstanbul'da bugün biz suyu taşıma yöntemiyle evlerimize götürmüyoruz.
07:05Bizler bugün evimizde vanayı çevirdiğimizde suya ulaşabiliyoruz.
07:09Fakat bahsettiğimiz yıllar, 1500'lü yıllar veya daha öncesi Bizans'a gittiğimizde işte binli yıllardan bahsediyoruz.
07:17Dolayısıyla bir şehrin, ana merkezin su ihtiyacını Bizans döneminde yeraltı sarnışlarıyla veya su kemerleriyle İstanbul'un su ihtiyacı karşılanmış.
07:28Yeraltı sarnışları en temelde şu işlevi görüyordu.
07:32Bir noktada suyun muhafazası, bir diğer noktada ise suyun hakikaten merkezi noktaya taşınması.
07:38Tabii Osmanlılar Fatih Sultan Mehmet'le beraber İstanbul'un fethedilmesinden sonra üzerine inşa ettikleri şehrin öncesini yani sarnışları yani Bizans
07:50dönemini tabii ki yok saymadılar.
07:52Bunun birkaç güzel örneği var.
07:54Bir tanesi 2. Beyazıt döneminde ana meydanların hem Bizans için önemli olan bu ana meydanların aynı şekilde korunup
08:03fakat oraya bir İslami bir Osmanlı hüviyeti kazandırmakla beraber o meydanları kullandılar.
08:09Bir diğer nokta ise şudur.
08:11Bu sarnışların olduğu noktalarda yeraltı sularının veya o suların taşınabileceği noktalara hem kuyularla kuyu açmaları hem de bu kuyuların olduğu
08:22noktalara çeşme yapılması.
08:23Şimdi bizler tabii bu çeşmeleri dediğim gibi bugün anlamıyoruz.
08:28Bugün herhangi bir marketten su alıp içebiliyoruz veya evlerimizde dediğim gibi suya çok rahat ulaşabiliyoruz.
08:33Fakat o dönemde çeşmelerin yapılması hem Bizans'taki örneğini görüyoruz hem de bu çeşmelerin yapılmış olması aslında
08:41yani teşbihte hata olmaz ama tırnak içerisinde söyleyecek olursam ciddi bir belediyecilik örneği var Osmanlı tecrübesinde.
08:49Yani halkın ihtiyacını karşılayabilecek ve en temel ihtiyaç olan bu su çeşmeler üzerinden bu kuyular üzerinden İstanbul'da bu problemin olmaması
08:59için
08:59gerçekten ciddi anlamda çeşme medeniyeti ve bir su medeniyeti olarak bunu gerçekleştirmiş.
09:04Tabii bunu da kendisinden önceki Bizans tecrübesi üzerine inşa etmiştir.
09:09Bir diğer örnek de Osmanlıların kendilerinden önce burada var olan medeniyetin, kültürün doğru bulduğu ve işlevsel gördüğü noktaları devam ettirdiği
09:20bir diğer örnek de
09:22tabii bunlar çoğaltılabilir, tabii hukuk anlamında çok örnekleri var temel düşünce sistemi içerisinde, belli etkilenimler ve etkileşimler söz konusu
09:31ama bir daha somut örnekler üzerinden gidiyoruz bugün.
09:34Bir diğeri de hamamlar çünkü Bizans'ta ciddi bir yine olduğu bölgede hamam kültürü vardı ve Osmanlı da bunu kendi düşünce
09:42dünyasıyla yaşayış biçimiyle entegre edip bunu hem temizlik noktasında iyi bir işlevi olduğu için kullanmaya çalıştı.
09:51Tekrar vakıf eserine dönecek olursak 1565 yılında tamamlanan bu eseri Kanuni Sultan Süleyman kızı Mihrimah Sultan adına yaptırıyor
10:00ve mimarı da Mimar Sinan ve Mimar Sinan'ın burada Süleymaniye'den sonra Edirne'den önce bir dokunuşla aslında yapmaya çalıştığı büyük
10:10bir kubbeyi dikdörtgen bir yapı üzerine
10:12fakat o taşıyıcı kolonları saklayarak iki yüzün üzerinde pencereyle bir cami inşa etmeye, bir külliye yapmaya çalışmış ve bunu denemiş
10:22büyük bir deha.
10:22Gelin hep birlikte caminin iç kısımlarını, Mimar Sinan'ın dehasını ve tarihin o dönemini birlikte anlamaya devam edelim.
11:00Caminin iç bölümünde özellikle üst taraftaki müezzin mahfilindeyiz.
11:06Burada caminin hem bu dikdörtgen yapısındaki duvarları göstermek hem de bu kubbeyi biraz daha yakından göstermek istedik.
11:15Çünkü gerçekten Mimar Sinan'ın aslında büyük bir kubbeyi bir deneme usulüyle burada yapmaya çalıştığını göstermek istiyoruz.
11:24Fakat hem üst tarafta kadınlar mahfilinde de hem de burada da devamı olan bir şeyi size göstermek istiyorum.
11:32Şimdi burada Esma-ül Hüsna'nın yazılı olduğu pencerelerin alındığında yazılar var.
11:38Burada Esma-ül Hüsna hatlarını görüyoruz.
11:40Aşağıda ise bazı Çin'i örnekleri var fakat bu Çin'i örneklerinin biz bu caminin orijinalinde olmadığını sonradan eklendiğine dair
11:48temel bir bilgiye sahibiz.
11:50Çünkü bunlar ilk etapta olsaydı belli kayıtlarda biz bunu görebilirdik.
11:55Fakat caminin buradan özellikle iç tarafını göstermek istediğimiz için buraya çıktık.
12:01Ve burayı hem merkezi sütunları hem de bu kubbeyi taşıyan ana unsurların duvarları ve aslında bir şekilde gizlendiğini bu duvarlarla
12:11göstermek istedik.
12:12Caminin şöyle özellikle iç tarafını ve kubbenin altını böyle dikdörtgen yapının kendisini de göstermek istiyorum.
12:20Burada görebiliyorsunuz.
12:22Birazdan aşağıda detaylarını konuşacağız ama mermerden yapılan gerçekten estetik olarak da çok şık duran, güzel duran hem mihrabı hem minberini
12:30de yukarıdan baktığınızda ne kadar güzel olduğunu tekrar görebiliyoruz.
12:35Gelin caminin detaylarını aşağıda birlikte konuşmaya ve anlamaya devam edelim.
12:571565 yılında tamamlanan Kanuni Sultan Süleyman'ın iradesiyle yaptırılmış ve kızı adına Mehrimah Sultan Cami olarak külliye olarak inşa ettirilen
13:07caminin şu an alt kısmındayız.
13:09Ve burada önemli olduğunu ve bu caminin kendine has özelliklerinden bir tanesi de Mimar Sinan'ın aslında büyük bir kubbeyi
13:18yüksekçe bir biçimde buraya yerleştirmesi.
13:21Tabi burada İstanbul'un altıncı tepesi dediğimiz nokta bu Ders Saadet'in en yüksek tepesi.
13:27Burada bunu Mimar Sinan fefkani bir usulde inşa ediyor.
13:31Yani yüksekçe bir yere inşa ediyor.
13:33Dolayısıyla bu camiye girdiğinizde hem kubbenin büyüklüğü hem de dikdörtgen biçimde bu alanın genişliği cami içerisinde ciddi bir ferahlama hissini
13:43de size mekanın kendisi katıyor.
13:46Bir önceki programda da ve bu programın girişinde de özellikle ifade ettiğim camları görüyorsunuz.
13:52Bu camlar aslında Mimar Sinan'ın kubbenin altına örmüş olduğu dört taraftan kapattığı duvarların bir şekilde içeriye ışık geçebilmesi için
14:02yapmış olduğu bir tür kurtarma operasyonu olarak bu caminin duvarlarında mevcut.
14:09Tabi biz az önce üst tarafta Esma-ül Hüsna'yı gördük.
14:12Burada Esma-ül Hüsna hem Kur'an-ı Kerim'deki vurgusuyla hem de Müslümanların bunu bir tür varidad, bir tür virt
14:19olarak da tasavvuf ehlinin özellikle zikrettiği Cenab-ı Hakk'ın isimleri.
14:25Bunlar mevcuttu buradaki yazılarda.
14:27Özellikle göstermek istediğim birkaç yazı var.
14:29Benim bazı arkadaşlarım camilere gittiğindeki o cami levhalarını, kitabelerini özellikle okumaya çalışıyorlar.
14:35Bu tür cami kitabelerine meraklı olan arkadaşlar için ben gittiğim camilerde, gittiğim vakıf eserlerinde, programlarda özellikle bu levhaları, bu kitabeleri
14:47okumayı önemsiyorum.
14:48Burada şöyle gösterelim.
14:50Burada Besmele ile başlayan ve bir Fatiha Suresi yanında devamı.
14:54Fakat şöyle gösterelim.
14:56Hemen burada minberin soluna geçtiğimizde, kıbleyi karşımıza aldığımızda burada başka bir ayet söz konusu.
15:04Şöyle gösterelim.
15:05Minberin hemen solunda burada doğuda, batıda Allah'ındır.
15:10Ve lillahi'l meşriku vel maghrib.
15:12Yüzünüzü her nereye dönerseniz Allah'ın rızası oradadır.
15:16Bu iki ayet, yani bir ayetin devamı ikiye bölünmüş durumda.
15:20Bu da mihrap kısmının sağında ve solunda bulunmakta.
15:24Fakat burada az önce başlayan Fatiha Suresinin devamı ise burada tamamlanmakta.
15:31Yani cami levhalarını biz daha önceki programlarda konuşmuştuk.
15:35Burada cami levhalarının kendisi yine bir anlamı ihtiva eden, onunla beraber bir şekilde bir bize anlatmak istediği mesajların olduğunu düşündüğümüz
15:45levhalar.
15:45Burada yine yukarıya doğru baktığımızda caminin bu sütunların hemen üstünde yine Cihari Yari Güzün dediğimiz Ulefay Raşid'in ve Hazreti
15:55Peygamber'den sonra hilafet makamına oturmuş.
15:58Hazreti Peygamber'in sahabeleri Hazreti Öbekir, Hazreti Ömer, Hazreti Osman ve Hazreti Ali'nin isimleri.
16:03Yine lafzatullah bunlar cami levhaları dediğimiz hemen hemen her camide görebildiğimiz bizim özellikle bir estetik vurguyla da hem yazılabilen hem
16:14de bu anlamda bir hatırlatıcı unsur olarak cami içerisinde bulunan levhalardır.
16:20Yine mihrap ayeti tam olarak mihrabın üstünde.
16:26Şeklinde mihrap ayetinin de orada yine yazılı olduğunu görüyoruz.
16:31Burada kıble tarafına doğru geldiğimizde yine mihrabın sağında ve solunda aslında bu camide birçok pencere kapağını özellikle göstermek lazım.
16:41Burada güzel bir işçilik söz konusu.
16:43Tabi burada yine birbirine geçme usulüyle yani kündekari tekniğinin aslında güzel örneklerini görüyoruz.
16:49Tabi burada bunu özellikle koymuşlar hani açılmaması ve dokunulmaması için.
16:53Çünkü bunlar çok özel teknikle birbirine geçme usulüyle yapılan özel ahşap işçilik.
16:59Dolayısıyla bunların hem ustasını bulmak zor hem yenisini yaptırmak çok zor.
17:03Bunlara da dikkat etmek gerekiyor.
17:05Bu tarafa gelmişken özellikle göstermek istediğim hakikaten yanında durduğumuzda devasa bir şekilde görünen ama caminin bütününde aslında boyut olarak o
17:16kadar da büyük olmadığını,
17:17camiye uygunluğun açısından gerçekten güzel bir estetik özenle yapıldığını gördüğümüz minber söz konusu.
17:24Minber yine bir mermerden yapılma.
17:26Mihrap kısmı da özellikle yine mermerden yapılma ama şunu tekrar vurgulayalım.
17:31Bu cami 1766'da, 1830'lu yıllarda, 1800'lü yılların sonunda yine depremlerden etkilenmiş,
17:39minaresinin ciddi bir kısmı yıkılmış, sonradan tekrar yapılmış.
17:43Bununla beraber caminin içerisinde ciddi restorasyonlara ihtiyaç duyulmuş ve bu depremlerden etkilenen önemli camilerden bir tanesi.
17:51Mimar Sinan'ın aslında Süleymaniye veya Şehzadebaşı veya Edirne'deki camileri düşündüğümüzde depremlerden bu derece etkilenmediklerini,
18:00aslında daha sağlam yapılar olduğunu, Üsküdar'daki örnekleri de dahil buna olduğunu biliyoruz.
18:05Tabi İstanbul depremi çok hisseden ve depremden çok fazla etkilenen bir şehir.
18:09Fakat burası diğer camilere göre niçin bu kadar etkilenmiş olabilir diye düşündüğümüzde,
18:15aslında Mimar Sinan'ın burada bu kubbeyle beraber başka bir şey denediğini,
18:20kagir yapıyla estetik bir mekanı nasıl oluşturabilirim adeta böyle bir soru sormuş ve bunu gerçekleştirmeye çalışmış diyebiliriz.
18:29Fefkani bir usul ve İstanbul'un 6. tepesinde aslında konum itibariyle de,
18:34yani İstanbul silüetine ciddi bir katkı sağlayabilecek.
18:37Bugünkü gözden baktığımızda tabi bunu görmek biraz zor çünkü şehir yapısı itibariyle çok değişmiş durumda.
18:43Fakat böyle düşündüğümüzde aslında Mimar Sinan'ın ne yapmak istediğini anlıyoruz.
18:48Fakat bu yapının tabi bu kadar badireler atlatmış olması da gerçekten enteresan.
18:53Burada birkaç tane daha ahşap işçiliğinin güzel örneklerini göstermek istiyorum.
18:57Yine bu kapıya baktığımızda burada da yine hakikaten müthiş örneklerini görebiliyoruz.
19:03Bu geçme usulünün.
19:05Bundan çok kıymetli.
19:06Ahşab'ın kendisi yine mermer işçiliğiyle beraber taşların bir şekilde ensicamı ve nizami bir şekilde üst üste konmasını biz görebiliyoruz.
19:16Şurada bu hatların hemen yanı başında devam ede gelen, tabi bu yine hatların kendisi de kalem işi.
19:22Bu Çin'i gibi duruyor ama bunlar Çin'i değil.
19:24Fakat şöyle bir şey söyleyelim.
19:26Burada bunun farklı örnekleri de mevcut.
19:28Bunların altındaki bu alçı yapısının kendisi de aslında orijinalinde Mimar Sinan'ın, Mihrimah Sultan adına yapmış olduğu bu camide Çin
19:37'i çok da fazla kullanılmamış.
19:39Hatta hiç kullanılmamış diyebiliriz.
19:41Orijinalinde böyle bir bilgimiz söz konusu değil.
19:43Bu önemli bir ayrıntı.
19:45Caminin hakikaten hem ışık anlamında hem içerisinin ferahlığı anlamında önemli bir detaya sahip olduğunu da özellikle belirtmek gerekiyor.
19:54Çünkü az önce de söylediğim gibi bu duvarlar aslında tamamen kapalı olduğunda veya biraz daha az pencere açılmış bir senaryoda
20:02içerisinin bu kadar aydınlık olamayacağını söyleyebiliriz.
20:06Cami içerisinde dört tane temel sütun görüyoruz.
20:09Karşılıklı yönümüzü kıbleye döndüğümüzde iki tane sağ tarafta, iki tane de sol tarafta görünen büyük ayaklar var.
20:14Fakat bu dışarıdan görünmeyen, bununla beraber tek bir kubbe ve tek minaresi olan bir Salatin Camii.
20:21Az önce biz yukarıda da özellikle müezzin mahfili kısmına çıktığımızda da oradan devam ettik ve levhalar kısmında eksik kaldığını düşündüğüm
20:30yukarıyı özellikle göstermek istiyorum.
20:33Yine çok güzel bir cami levhası.
20:35Ya Hazreti Bilal-i Habeşi şeklinde radıyallahu anh yazılı durumda.
20:40Daha önce de konuştuk bu camideki tabelaları, tabloları, levhaları okuyabilmek tabii ki önemli.
20:46Hem anlamak açısından hem de örneğin onun niçin oraya asıldığını bilmek gerekiyor.
20:51Orası aslında bir müezzin mahfili.
20:53Caminin tamamen dolu olduğu bir durumda müezzinler, hoca efendiler oradan salayı veya oradan ezanı veya oradan kameti okuduklarında hem cami
21:04içerisine tamamıyla ses gidecektir.
21:07Ve dolayısıyla klasik bir Sinan Camii'nin biraz değişik hali de olsa yine sadeliğiyle Mimar Sinan'ın yaptığı anlaşılan ve
21:16aslında hem Üsküdar'daki Mihrimah Sultan hem de Edirnekapı'daki Mihrimah Sultan birlikte düşünüldüğünde birbirini tamamlayan güzel iki caminin bir tanesi diyebiliriz.
21:27Tabii bu bölgeye geldiğinizde burası Edirnekapı.
21:29Bir tarafta Karagümrük, Fatih'e doğru gittiğiniz bir yol söz konusu.
21:33Yine burada Kariye Camii çok yakın. Orası da bence bu bölgeye gelildiğinde mutlaka ziyaret edilmeli.
21:40Programın içerisinde yine değinmeye çalıştığımız Edirnekapı'nın kendisi Fatih'in İstanbul'a girdiği kapı olarak bu bölgeye Karagümrük denmesinin sebebi
21:49olan o kapının da mutlaka ziyaret edilmesi gerektiğini düşündüğümüz bir bölge burası.
21:56Ve dolayısıyla bunu burada belirtmiş olalım.
21:59Yine bu bölgeye gelildiğinde Edirnekapı şehitliğini mutlaka ziyaret edilmesi gerektiğini belirtelim.
22:05Çünkü buradaki önemli noktalardan bir tanesi.
22:07Benim de yine böyle muhabbet duyduğum Cumhuriyet döneminin belki Osmanlı'nın son dönemi ve Cumhuriyet'in ilk döneminde gerçekten çok
22:15saygıyla andığım isimlerden bir tanesi orada yatmakta.
22:18Mehmet Akif Ersoy. Çünkü Akif'i şöyle yani bizim milli şairimiz şüphesiz zaten bu şiiriyle bile önemlidir.
22:27Fakat Akif'in insani hasletleri, sahip olduğu o erdemler, o vefa, o arkadaşlığa, o dostluğa verdiği, o önem, o hakikaten
22:36dertli bir insan olmaklığı Mehmet Akif'i benim için ayrı bir konuma getiriyor.
22:40Buralara yolunuz düşerse ona da bir fatiha okumaklık yani bir teşehit miktarıca olsa bile ziyaret edilmesi, onun anılmasının önemli olduğunu
22:50düşünüyorum.
22:50Ne zaman Edirnekapı dense Mehmet Akif Ersoy'u hatırlarım ve dolayısıyla buraya yolunuz düşerse mutlaka onu da ziyaret etmenizi öneririm
22:59diyelim.
23:24Bugün tarihte çıktığımız yolculukta 1565 yılında tamamlanan aslında bir örneği daha doğrusu bir benzeri Üsküdar'da Mihrimah Sultan Külliyesi olarak inşa
23:36ettirilen yine Mimar Sinan'ın yaptığı,
23:38yine Banisi'nin Mihrimah Sultan olduğu, yine Kanuni'nin aslında yaptırdığı bir cami olarak orada bir diğeri de Edirnekapı'daki Mihrimah
23:47Sultan Camii yani bugünkü ziyaret ettiğimiz,
23:49anlamaya çalıştığımız, birlikte gezdiğimiz bir vakıf eseri olarak bizim aslında ilgi odağımıza girdi ve yolumuz buraya düştü.
23:57Bugün anlamaya çalıştığımız şey aslında Mihrimah Sultan'ın Kanuni dönemindeki aslında en fazla hayır sahibi, hayrat sahibi yine halka hizmet
24:07anlamında yaptırmış olduğu binalarla,
24:10bu vakıf eserleriyle Osmanlı'da önemli bir kadın olduğunu görüyoruz.
24:14Bununla beraber buranın bir külliye olarak inşa edilmesi yine Üsküdar'daki Mihrimah Sultan Camii gibi aslında halkın hayrat olarak kullandığı,
24:23halkın hizmetine sunulduğu, yine bir geçiş güzergahı diyebileceğimiz aslında Ders Saadet'in en uç noktası İstanbul'un 6. tepesine inşa
24:32ettirilmiş olunan bir külliye.
24:33Burada halkın kullanımına sunulmuş medresesiyle, sıbyan mektebiyle, hamamlarıyla, aslında dükkanlarla beraber büyük bir kompleks olarak inşa ettiriliyor.
24:43Bizler programın içerisinde medresenin İslam'da ilim ilkesini, caminin içerisinde ise amel ilkesinin bir bölümünün birlikte aslında yan yana yapılmış olmasında
24:55böyle bir hikmet söz konusu olabileceğini vurguladık.
24:58Bununla beraber bir vakıf eseri yine işte 16. yüzyılda inşa edilmiş ama bugün de bizim için aslında büyük bir önemi
25:05haiz bir eser olarak günümüzde devam ediyor.
25:08Bu kıymetli bir şey çünkü bizler vakıf eserleri açısından baktığımızda onlar bir şekilde sadaka-i cariye olarak yani devam edecek,
25:18hayırın işletileceği yerler olarak yapılıyor.
25:21Ve bu akıp gitmesi, hayrın devam etmesi anlamında bu vakıf eserleri bir şekilde varlığını korumak için halk tarafından veya o
25:30halk içerisinden bazı insanlar tarafından efsaneler de üretilebiliyor.
25:34Bunlardan bir tanesinin Mimar Sinan'ın aslında Mehrimah Sultan'a aşık olduğu gibi bir kurgu bir hikaye bu ve bu
25:41çok yakın bir dönemde kurgulandı, böyle yazıldı.
25:44Bunun niçin yapıldığını aslında biz iki programdır anlatmaya çalıştık.
25:48Çünkü vakıf eserleri bu tür hikayelerle, bu tür menkıbelerle, rivayetlerle vakıf eseri olmaklığını sadece taşların, binanın yapı olarak bizden sonraki
25:59nesillere aktarılmasından ziyade
26:01bir o kadar da duygu dünyamızda nerelere tekabül ettiğini de aktarmamız gereken önemli mekanlardır diyebiliriz.
26:10Biz bütün bu mekanların felsefesi etrafında oluşan hikaye ve bütünlüklü olarak bu hikayenin kendisini anlamaya çalışan, bu dönemde yaşayan birer
26:21insanız.
26:22Fakat bu hikayelerle beraber aslında almaya çalıştığımız şey o duygunun da insana, şehrin duygusunun, tarihin duygusunun bize geçmesi
26:32ve aslında bu geçen duygunun da bizden sonrakilere aktarılması için hikayenin kendisinin de bir nevi bir vesile olduğunu,
26:41bir geçiş güzergahı, söz üzerinden bir mekan üretimi ve varlık üretimi anlamında önemli olduğunu tekrar vurgulamak gerekiyor.
26:52Bizler tarihte çıktığımız yolculukta yolculuğumuz 16. yüzyıla Osmanlı İmparatorluğu'nun aslında büyük bir devlet olduğunu,
26:59Kanuni Sultan Süleyman'la beraber aslında büyük bir ihtişamı da kendisinde barındırdığı bir döneme gittik.
27:06Yani Mimar Sinan'ın aslında büyük bir kubbeyi burada denemiş olmasının ardında siyasi bir güçte,
27:13siyasi bir gücü hissetmeyi ve hissettirmeye yönelik bir çaba olduğunu da özellikle düşünüyorum ve bunu da belirtmek istedim.
27:22Çünkü bizler dönemi anlarken aslında şeyi kaçırabiliriz.
27:26Arkasındaki o sosyoekonomik, kültürel ve o güç ilişkilerini de görmek gerekiyor.
27:31Dolayısıyla büyük bir kubbe hem tepsil anlamında hem de gücün gösterilmesi anlamında önemli olduğunu düşünüyoruz.
27:38Burada yine klasik Sinan camilerinin güzel örneklerinden bir tanesi.
27:43İç avluda bir şadırvan söz konusu.
27:45Bu caminin birçok depremde, 1766 depreminde, 1800'lü yıllarının içerisinde olan iki büyük depremde yine ciddi hasar aldı.
27:54Minaresinin ciddi bir şekilde yıkıldığını biz biliyoruz ve sonrasında tabii restorasyon ve tamiratla bugünkü hale geldiğini,
28:01aslında bazı şeylerin orijinal olmadığını ama orijinaline sadık kalınarak restorasyon geçirdiğini biz biliyoruz.
28:08Burası Edirnekapı, Karagümrü'ye geçen yol. Edirnekapı'nın hemen ardından İstanbul'a, Fatih'e buradan girerseniz,
28:14Edirnekapı şehitliğinde Mehmet Akif Ersoy'u aklıma ilk gelen isimlerden birisi olduğu için mutlaka ziyaret etmenizi öneririm.
28:21Çünkü tavırlarıyla, davranışlarıyla hakikaten güzel bir örneklik sergileyen önemli isimlerden bir tanesi.
28:27Programlarımızın tekrarını izlemek isterseniz ülketv.com'dan izleyebilirsiniz.
28:31Aynı zamanda YouTube hesaplarından da izleyebilirsiniz.
28:33İstanbul'a, vakıf eserlerine, bu kadim şehre, bu güzel eserlere ve kendinize güzel bakınız.
29:32İzlediğiniz için teşekkür ederim.
29:52İzlediğiniz için teşekkür ederim.