- 1 gün önce
TARİHİ YAPILARIN İLGİNÇ ÖYKÜSÜ TARİHTE YÜRÜYEN ADAM’DA
Her köşesinde tarihten izler barından ülkemizin tarihi yapılarına dair bilgiler veren ve geçmişten günümüze uzanan öyküsünü anlatan “Tarihte Yürüyen Adam; Vakıf Eserleri”, izleyenlerini tarihi bir yolculuğa çıkarıyor. Ahmet Şahin Baykal'ın sunumuyla ekranlara gelen “Tarihte Yürüyen Adam; Vakıf Eserleri”, tarihi yapıların yapılış amacı, yapıldığı dönem ve günümüzdeki son durumunu inceliyor ve izleyenleriyle paylaşıyor.
Tarihi sade bir dille anlatan ve sevdiren program “Tarihte Yürüyen Adam; Vakıf Eserleri”, geçmişten günümüze bir bağ kurarak birçok döneme tanıklık etmiş tarihi yapılara dair önemli bilgiler aktarıyor ve yapıların çeşitli dönemlerdeki fotoğrafları ile günümüzdeki son durumunu ekranlara getiriyor. Tarihi yapıların inşa edildiği dönemin koşulları, o bölgeye verilen isim, günümüze dek uğradığı değişiklikler ve o dönemde yaşanmış hikayeler tarih meraklılarıyla buluşuyor.
Birçok medeniyete ev sahipliği yapmış dört bir yanı tarih kokan Türkiye’nin, tarihi mirasını ve öyküsünü ekranlara taşıyan “Tarihte Yürüyen Adam; Vakıf Eserleri” her cumartesi saat 16:00’da Ülke TV ekranlarında…
Her köşesinde tarihten izler barından ülkemizin tarihi yapılarına dair bilgiler veren ve geçmişten günümüze uzanan öyküsünü anlatan “Tarihte Yürüyen Adam; Vakıf Eserleri”, izleyenlerini tarihi bir yolculuğa çıkarıyor. Ahmet Şahin Baykal'ın sunumuyla ekranlara gelen “Tarihte Yürüyen Adam; Vakıf Eserleri”, tarihi yapıların yapılış amacı, yapıldığı dönem ve günümüzdeki son durumunu inceliyor ve izleyenleriyle paylaşıyor.
Tarihi sade bir dille anlatan ve sevdiren program “Tarihte Yürüyen Adam; Vakıf Eserleri”, geçmişten günümüze bir bağ kurarak birçok döneme tanıklık etmiş tarihi yapılara dair önemli bilgiler aktarıyor ve yapıların çeşitli dönemlerdeki fotoğrafları ile günümüzdeki son durumunu ekranlara getiriyor. Tarihi yapıların inşa edildiği dönemin koşulları, o bölgeye verilen isim, günümüze dek uğradığı değişiklikler ve o dönemde yaşanmış hikayeler tarih meraklılarıyla buluşuyor.
Birçok medeniyete ev sahipliği yapmış dört bir yanı tarih kokan Türkiye’nin, tarihi mirasını ve öyküsünü ekranlara taşıyan “Tarihte Yürüyen Adam; Vakıf Eserleri” her cumartesi saat 16:00’da Ülke TV ekranlarında…
Kategori
📺
TV ve DiziDöküm
00:00Vakıf Katılım, tarihte yürüyen adamla vakıf eserlerimizi sunar.
00:58İzlediğiniz için teşekkür ederim.
01:11Kuşkonmaz Camii'nin kendine has birkaç tane hikayesi var.
01:17Bu hikayelerin başında hiç şüphesiz niçin Kuşkonmaz Camii denmiştir bu sorunun cevabı var.
01:23Çünkü burada Şemsi Ahmet Paşa ile Sokullu Mehmet Paşa'nın bir rekabeti söz konusu.
01:29Bu rekabette Şemsi Ahmet Paşa hiç şüphesiz Sokullu gibi büyük bir devlet adamıyla yarışmakta.
01:35Burada anlatılan hikayelerin başında şu gelmekte.
01:39Sokullu Mehmet Paşa bir külliye yaptırmış.
01:41Fakat bu külliye ile muhtemelen devlet erkanı arasında da bir nevi böbürlenmiştir.
01:46Çünkü yani şunu net bir şekilde ifade edelim.
01:50Mimar Sinan'a yani tarihin en büyük ustasına bir sipariş vermek, bir cami yaptırmak, bir vakıf eseri yaptırmak, bir külliye
01:59inşa ettirmek başlı başına bir imtiyaz sahibi olmanın da bir diğer adıdır diyebiliriz.
02:05Çünkü Mimar Sinan döneminin en büyük mimarı hatta tarihleri tarih üstü bir şahsiyettir diyebiliriz bu noktada.
02:13Çünkü mimarların piridir ve aynı zamanda büyük bir mimar olmakla birlikte devlet erkanının kendisinin ona bir şey yaptırması hiç şüphesiz
02:22önemli bir şey.
02:23Bununla birlikte Şemsi Ahmet Paşa'nın Sokullu Mehmet Paşa'nın yaptırmış olduğu külliye ile birlikte şunu ifade ediyor.
02:30Diyor ki paşam çok güzel bir külliye yaptırdınız ama kuşlar üstünden eksik olmuyor.
02:35Burada aslında biraz tahfif yani istifaf edici bir durum söz konusu.
02:40Sokullu Mehmet Paşa'yı biraz küçümseyici bir durum çünkü yaptırdığınız caminin üzerinden kuşlar eksik olmuyor.
02:45Bu diyalogdan sonra Sokullu Mehmet Paşa'nın bu sözü üzerine yeryüzünde yapılmış bütün binaların üzerinde kuşlar gezinir.
02:52Hele hiç şüphesiz İstanbul gibi İstanbul'un boğazına nazır burada bir uçta bir burunda bulunan bir camiden bahsediyoruz.
03:01Burada yapılacak daha doğrusu İstanbul'un bütün camileri için geçerli bu.
03:04Çünkü her tarafta martılar her tarafta kuşlar söz konusu.
03:06Ne zaman Üsküdar'a gelsem burada Üsküdar'da bir camiyi ziyaret etsem veya bu sahilde Kız Kulesi'ne doğru ilerlerken bir
03:16yolculuk yapsam kuş konulmaz camini görürüm.
03:19Ve hatta benimle beraber gelen misafirlere de burayı gezdirdim.
03:22Fakat şunu hemen ifade edeyim.
03:24Burada bu camiyi gezdirirken aklıma ilk gelen şeylerden bir tanesi hiç şüphesiz kuşlarla sohbetin şartları.
03:32Sevgili Ahmet Murat Özel'in o kitabı o denemesi çok harikadır.
03:35Hatta bununla beraber benim de doktora tezimi üzerine çalıştığım İbni Hazm'ın güvercin gerdanlığı.
03:41Çünkü hem isminde bir kuş geçiyor hem de kuşlarla doğrudan bağlantısı var.
03:46Dolayısıyla Sokollu Mehmet Paşa'nın o şekilde ifade ettiği üzere Şemsi Ahmet Paşa bundan rahatsız olur ve bir cami yaptırmak
03:55ister.
03:55Aslında bir önceki bölümde şunu söylemiştik.
03:59Yani burada üstüne kuş konmayan bir cami yaptırmak istemesinin ardında Şemsi Ahmet Paşa'nın adeta kendi titizliği de söz konusudur.
04:09Çünkü bizler yaptığımız işlerde en temelde kendi mizacımız, karakterimiz, doğuştan getirdiğimiz pozitif ve negatif, artı ve eksi yönlerimiz hayatımız boyunca
04:21yaptığımız bütün işlere yansımaktadır.
04:23Burada hususen özel bir hususiyete sahip olan Şemsi Ahmet Paşa'nın titiz olduğu, burada onun bu titizliği üzerinden caminin üzerine
04:33kuş konmamasını istemesi,
04:35Mimar Sinan'dan bana öyle bir yerde cami yaptır ki üzerine kuşlar konmasın talebi biraz daha kişisel bir talebin olduğunu da
04:44söyleyebiliriz.
04:45Gelin hep beraber bu camiye niçin kuş konmaz cami dendiğini ve Mimar Sinan'ın bunu hesaplarken, kuşların konmayacağı yeri bulurken
04:55yapmış olduğu hesaplamaları hep birlikte yakından inceleyelim.
05:15Mimar Sinan'a verilen zor görevlerden bir tanesidir.
05:18Aslında yıl 1580'li yıllar, yani 16. yüzyılın sonlarına doğru gelinmiştir.
05:25Şemsi Ahmet Paşa üstüne kuşların konmasını istemediği bir cami yaptırmak istemekte.
05:30Bununla beraber aslında biz şunu biliyoruz.
05:33Mimar Sinan kendi tarihinde, yaşadığı dönemde, kendi dönemini aşmış ve hala bugün için dünyanın en büyük ustalarından bir tanesidir.
05:41Kendisine verilen bu görevde birkaç tane zorluğu birlikte aştığını söyleyebiliriz.
05:47Bu zorluklardan bir tanesi yapılacak olan binanın denize doğru kaymasını engellemek.
05:52Bunun için bir önceki bölümde söylediğimiz gibi buraya kazıklar çakmıştır.
05:56Yeri adeta sağlamlaştırmış ve bunun üzerine inşa etmiştir.
05:59Diğer zorluklardan bir tanesi burası hiç şüphesiz boğazın en fazla su alan,
06:05daha doğrusu boğaza çok yakın bir yerde olduğu için su baskınlarını önlemek için su drenajlarının olduğunu da söylemiştik.
06:12Fakat bunlarla beraber kuşların konmaması, yani kuşların konmasını engelleyecek noktayı nasıl bulduğuna dair ciddi çalışmalar yapmıştır.
06:22Burada bunların başında rüzgarların, yani kuşlar rüzgarlarla oradaki o hava boşluklarını kullanarak uçuyorlar malumunuz.
06:29Fakat bunu 500 yıl öncesinde oturup hesaplamış.
06:32Baştan sona bu ters rüzgarların nerede olacağını hesaplamıştır.
06:37Bununla birlikte muhtemelen İstanbul'u karış karış gezmiş, bu rüzgarların hepsini hesaplamış,
06:43bu rüzgarlarla birlikte kuşların kubbenin üzerine konmasını engelleyecek bu ters rüzgarları nasıl bulacağını kendisi hesaplamıştır.
06:52Burada bulmuş olduğu yer hiç şüphesiz boğaza biraz girinti olarak, bir burun olarak bulunan ve dolgu malzemesi olmayan boğazın bu
07:01noktasını seçmiştir Mimar Sinan.
07:03Mimar Sinan'ın daha önce de söylediğimiz gibi en büyük özelliklerinden bir tanesi,
07:07büyük mimar aslında hem hendeseyi hem matematiği hem mimarlığı birlikte kullanan önemli bir mimar olmasının ardında şu özellikleri sayabiliriz.
07:17Bir, topografyayı iyi kullanması, ikincisi coğrafyayı çok iyi bilmesi,
07:22üçüncüsü kullandığı malzemelerin binayı veya o vakıf eserini o camiyi yaptırmak istediği yerle uygunluğu,
07:30burada topografyanın uygunluğu Atik Valide Camii'nde de konuşmuştuk,
07:35oradaki İstanbul'un süliyetinin o bugünkü tabirle kod farkının kullanılabilmesini ve bunu sembolik bir dille yapabiliyor olması.
07:44Yani Mimar Sinan'ı büyük yapan şey bütün bunların hepsini tek tek hesaplayıp ortaya mükemmele yakın bir bina veya bir
07:54vakıf eserini ortaya çıkartmasıdır.
07:56Çünkü biz onun bazı yaptırmış olduğu, kendisini mimar başı olarak görev aldığı ve yaptırmış olduğu külliyelerde
08:04mabedin en yüksek konumda olduğu, ona en yakın konumda olan noktanın bir ilim merkezi,
08:11bir dershane, bir derslik, bir sıbyan mektebi olarak inşa ettirildiğini,
08:15bir külliyenin bir yaşam merkezi olarak inşa ettirildiğinde,
08:19o külliyede yemekhanenin, aş evinin nasıl ve nereye konulacağını hesaplamasıdır.
08:24Bununla birlikte Üsküdar semtinde bulunan Atik Valide Camii'nden örnek verecek olursak,
08:29herhangi bir noktadan bakıldığında İstanbul'un yüksek noktalarından bir tanesinde topografyanın,
08:36coğrafyanın, malzemelerin kullanılımıyla birlikte aslında biz şunu görüyoruz.
08:40Mimar Sinan bu anlamda bütün bunları hesaplayan büyük bir deha.
08:43Bununla birlikte şunu hemen ifade etmek istiyorum.
08:46Çünkü Mimar Sinan aslında en temelde kullanmış olduğu sembolik bir dil söz konusu.
08:52Bu sembolik dil şudur, yani sadece merkezi ayaklar üzerine büyük bir kubbe inşa ettirmek istemesi,
09:00Ayasofya'nın tamirini yaparken Ayasofya'yla birlikte onu geçmeye ve aşmaya çalışması,
09:06bunlar yer almıyor fakat sembolik bir dil kullanıyor.
09:08Cami içerisinde de adeta caminin banisine, camiyi yaptırana,
09:14camiyi orada inşa ettirmek istenen mefkureye uygun bir zeminde bir sembolizm yapıyor diyebiliriz.
09:22Çünkü Mimar Sinan'ın en büyük özelliklerinden bir tanesinin bu olduğunu söyledik.
09:25Adeta Şehzadebaşı Camii'ne gittiğinizde,
09:28bugün Vezneciler semtinde yine Fatih'in merkezinde yer alan noktalardan bir tanesi,
09:33orada erken yaşta vefat eden bir şehzadenin açıkçası böyle bir matem havasında yapıldığını da görmüş olduğumuz bir camidir.
09:44Çünkü Mimar Sinan'ı büyük yapan şeylerin başında bu geliyordu.
09:47Mimar Sinan hiç şüphesiz Şemsi Ahmet Paşa'yla Sokollu Mehmet Paşa arasındaki bu çekişmeyi, bu rekabeti görmüş.
09:54Fakat burada Şemsi Ahmet Paşa'nın isteğini de yerine getirmeye çalışmıştır.
10:00Kuşun konmaması.
10:01Burada hemen şunu da ifade edip caminin iç kısmını da size göstermek istiyorum.
10:06O da şöyle önemli bir özelliğe sahip,
10:09her mevsimde boğazın her noktası aynı anlamda ters rüzgara almıyor.
10:13Mimar Sinan bunu hesaplamış, yukarıda arkamda görmüş olduğunuz minarenin içerisine rüzgarlarla beraber giren bir uğultu söz konusu,
10:20bu uğultu da kuşların konmasını yine engelleyen bir özellik olarak burada bulunmakta.
10:26Şemsi Ahmet Paşa hakkında önemli bir noktayı caminin içerisinde anlatmak istiyorum.
10:30Gelin hep beraber caminin iç detaylarını birlikte inceleyelim.
10:33MÜZİK
10:35MÜZİK
10:37MÜZİK
10:39MÜZİK
11:00Aslında yolu Üsküdar'a düşen bütün turistler,
11:05yerli ve yabancı, burayı keşfetmek isteyen hem öğrenci hem de araştırmacıların yolunun düştüğü bir camideyiz.
11:13Kuşkonmaz Camii ile alakalı birkaç tane noktaya temas etmek istiyorum.
11:17Burada caminin içini size gezdirirken hem kubbedeki ayetleri hem yan tarafta türbeyle olan bu açık bağlantıyı göstereceğim.
11:25Fakat bunlardan önce Şemsi Ahmet Paşa ile alakalı şunu ifade etmek istiyorum.
11:30Şemsi Ahmet Paşa bu caminin yapılmasını çok istemiştir.
11:36Mimar Sinan'dan özellikle bir baskıyla bunun yerinin belirlenmesi,
11:40burada kuşların konmayacağı bir camiyi istemesi,
11:43bununla birlikte ısrarla istediği bir camidir.
11:47Fakat ömrü vefa etmemiştir.
11:49Yani son halini nasıl olduğunu Şemsi Ahmet Paşa görmemiştir.
11:54Bu bana en temelde birkaç şeyi hatırlatıyor.
11:59Bizler bugün hayatın kendi içerisinde, akışında çok fazla taleplerimiz var.
12:04Hayattan çok beklentilerimiz var.
12:06Bu beklentilerle beraber şöyle bir şey olursa şunu yapacağız deyip
12:10veya bir inşa etmeye çalıştığımız bir dünya söz konusu.
12:14Burada yani unutmadığım bir anımdır.
12:17Doktora yapmak çok uzun soluklu bir şeydir.
12:19Fakat siz bunu kendi hayatınızda uzun soluklu talep ettiğiniz,
12:22uğruna emek verdiğiniz herhangi bir şey olarak düşünebilirsiniz.
12:26Yani doktora bitmeden vefat edebilirsiniz.
12:29Yani yıllarca emek verdiğiniz bir şeyin sonucunu görmeden vefat edebilirsiniz.
12:32Çünkü ölüm aslında bizim en temelde herkesin tadacağı,
12:37her nefisin tadacağı,
12:38küllü nefsin zayikatül mevt ayetinin manası mucibince
12:43hepimizin bir gün tadacağı önemli bir gerçekliktir adeta.
12:47Dolayısıyla burada şu an tam olarak arkamızda yatmakta olan Şemsi Ahmet Paşa'nın kendisi
12:53bu kadar istediği, ısrarla yapılmasını istediği,
12:56Mimar Sinan gibi büyük bir ustadan talep ettiği,
13:00yapılmasını arzuladığı caminin son halini görmemiştir.
13:03Ne zaman Üsküdar'dan geçsem,
13:05ne zaman yolum Üsküdar'a düşse,
13:07burada Mihrimah Sultan Camii'ni,
13:10Yenivalide Camii'ni birlikte gördüğümde,
13:12burada Kuşkonmaz Camii'ni hatırladığımda aslında bana bir nebze şunu da söylemekte.
13:17Burası dünya ve burada bütün işler yarım kalır.
13:21Sonucunu görmemiş olması,
13:23istediğinin arzusunu son merhalede kendisine nasip olmamış olması da
13:28aslında büyük bir ders olarak,
13:30burada Üsküdar'a gelen herkesin gördüğü,
13:33aa bak bu camiye kuşlar konmuyormuş,
13:35acaba neden buradaki rüzgar akıntıları vs.
13:37Mimar Sinan'ın dehasını konuşturduğu önemli bir nokta.
13:41Bununla birlikte caminin son halini görmemiş olması,
13:44camiyi yaptıran vani olarak bunu görmemiş olması,
13:48bende böyle duyguları uyandırıyor.
13:50Bunu da sizinle paylaşmak istedim.
13:51Bununla birlikte dışarıda da az önce göstermiş olduğumuz,
13:55minaresinden anlaşılacağı üzere,
13:57burası bir paşanın yaptırmış olduğu cami.
13:59Daha önceki programlarda ifade etmiştik.
14:02Salahatin camilerinde,
14:03yani padişahın kendisi ya da valide sultanlar,
14:07ya da evlatları şehzadeler tarafından yaptırılan camiler,
14:11en az iki minareli oluyor.
14:13Fakat bir paşanın yaptırmış olduğu camiyi,
14:16öbürlerinden ayırt etmek için tek minareli olduğunu vurgulamıştık.
14:19Burası Şemsi Ahmet Paşa Camii,
14:21diğer adıyla Kuşkonmaz Camii.
14:24Hiç şüphesiz bir paşanın yaptırdığı için,
14:26tek minareli olarak inşa ettirilmiş.
14:28Ve bugün,
14:29Boğaz'da bir yalı cami olarak mevcut,
14:32camilerimizden bir tanesidir.
14:34Burada hem Anadolu yakasında,
14:37hem Avrupa yakasında,
14:38İstanbul'un Boğaz'ının bir yakası ve öbür yakasında,
14:43karşı tarafta,
14:44yalı camileri diyebileceğimiz,
14:46özellikle 18. yüzyılda ve sonrasında,
14:49inşa ettirilen camiler mevcut.
14:50Fakat burada,
14:51Şemsipaşa Camii'ni direkt yalı camilerinden ayıran,
14:55en önemli özelliklerden bir tanesi,
14:571580,
14:58yani yaklaşık olarak,
14:59neredeyse 500 yıllık bir cami olması,
15:02ve Mimar Sinan eseri olması,
15:04burada önemlidir.
15:05Şunu hemen ifade edelim,
15:07Şemsi Ahmet Paşa,
15:08bu caminin banisi.
15:09Şems,
15:10Arapça'da güneş anlamına gelmekte.
15:13Kamer'de ay anlamına gelmekte.
15:15Şemsi mahlasının da bir önemi olduğunu düşünüyorum ben.
15:19Klasik Osmanlı uleması için,
15:21şöyle bir tespitte bulunsam,
15:23yanılır mıyım bilmiyorum.
15:24İşin erbabı elbette.
15:25Yani hiç şüphesiz onlar daha iyi bilirler.
15:27Eğer ismi Ahmet olan,
15:29ulemadan ya da urefadan,
15:31yani Arif zümresinden,
15:33insan-ı kamillerden veya ilim erbabının tamamından,
15:36ismi Ahmet olanların lakapları ya da künyelerinin,
15:39biz Şems'i ya da Şems-i din olduğunu görüyoruz.
15:43Fakat ismi Mehmet ya da Muhammed olanların da,
15:45Muhyiddin olduğunu.
15:46Yani burada tabii bir kişisel bir gözlem,
15:49ama önemli olduğunu düşünüyorum.
15:50Çünkü aklıma ilk etapta gelen,
15:53Osmanlı ulemasından,
15:55büyük zatların,
15:55neredeyse çoğunun,
15:56eğer ismi Ahmet ise Şems-i din gibi bir lakapla,
15:59bir künyeyle anıldığını,
16:01fakat Mehmet ise Muhyiddin olarak anıldığını,
16:03ben deniz okuduğum kitaplardan bugüne kadar ki bir gözlem olarak söylüyorum bunu.
16:07Hiç şüphesiz işin erbabı,
16:08alimlerimiz bu konuda daha iyi bilgi sahibidir.
16:11Burada şunu,
16:11şunun için ifade ettim,
16:13isminin Şems-i olması,
16:15burada yatan zatın,
16:16neredeyse caminin içerisinde diyebileceğimiz,
16:19açık demirlikle buradan bir perde gibi ayrılmış olan,
16:23türbesinin hemen caminin yanı başında bulunan bir paşanın isminin şems-i olması,
16:27yani bir güneş metaforunun olması,
16:30hem kubbede hem de kubbenin tam ortasında,
16:33yine Nur suresinden bir ayet-i kerime seçilmiş durumda.
16:37Burada şunun orada,
16:38Allah-ı nuru semavati vel ard şeklinde ifade edilen,
16:42yani Allah yerin ve göğün nurudur.
16:44Burada nuru direkt ışık veya işte bir güneş gibi temsilen algılayabiliriz.
16:51Burada Şems-i olması,
16:53Şems-i Ahmet Paşa olmasının bir etkisi olduğunu düşünüyoruz.
16:57Çünkü bizler daha önceki programlarımızda da ifade ettiğimiz üzere,
17:01camilerdeki kitabeler, cami yazıtları,
17:05caminin örneğin mihrabın üzerinde de yine mihrab ayeti dediğimiz ayetin yazılı olması,
17:11bu kitabelerin belli belirsiz veya lalet tayin bir biçimde seçilmediğini,
17:16yerine, konumuna, muktezaya hâle mutabakatla,
17:20yani bir hikmetle oraya yazıldığını,
17:23oraya ayet seçilirken, yazılırken hem hattatlarımız hem caminin bahanisi,
17:27hem sonrasında renove edilirken veya bir şekilde cami yenilenirken seçilen bu ayetler,
17:33bilinçli bir şekilde ardında bir dünya görüşü
17:37ve cami ile bütünlüklü bir anlamı ihtiva eden bir biçimde seçiliyordu.
17:42Burada Şems-i Ahmet Paşa caminin kubbesinin tam ortasında onun olması,
17:47yani nuru ve güneşi temsil etmesi veya bu anlamı içeren Şems-i mahlasını da,
17:53ki burada biz şunu biliyoruz, Şems-i Ahmet Paşa'nın Şems-i mahlasıyla şiirler yazdığını da biliyoruz.
18:00Bu çok önemli bir şey.
18:02Burada bu ayetin seçilmiş olması hiç şüphesiz tesadüfi bir şey değildir.
18:06Şems-i Ahmet Paşa'nın muhtemelen adındaki o güneş temsilinin olmasıdır.
18:11Burada yine Mimar Sinan'a dönecek olursak,
18:14Mimar Sinan'ın burada bu zemini güçlendirmek için vakıf eserini üzerine inşa ettirirken,
18:21buranın denize doğru kaymamasını, boğaza doğru kaymamasını istemekte.
18:25Tabii haliyle bu başka türlü bir vakıf eseri burada, ayakta duramaz.
18:29Kazıklar çaktığını biliyoruz.
18:30Fakat burada bunu temsil eden, şurada biraz şu sağdaki çok fazla oynamıyor.
18:37Bunların içerisinde bunun yeri var.
18:39Bakın bu çok rahatlıkla oynuyor.
18:42Bunun oynuyor oluşu caminin bu tarafında herhangi bir kayma, bir eğim söz konusu olmadığını gösteriyor.
18:48Fakat burada biz bunun biraz oynadığını,
18:50bu artık buradan mı yoksa caminin genel şakülünde bir problem olup olmadığını bilmiyoruz.
18:56Ama bunlar Mimar Sinan'ın ki buraya koymuş olduğu bu taşların kendisi de değerlidir.
19:01Fakat caminin şakülünün bu sisteminin ayakta kalmasının herhangi bir kayma olup olmadığını gösteren önemli noktalardan bir tanesidir.
19:11Yine mermerden yukarıda görmüş olduğunuz mukarnaslar,
19:14bir üç boyutlu derinlikli bir hem din anlayışı hem mimari hem tasavvuf hem de burada bu inancın birleştiği önemli noktalardan
19:24bir tanesidir.
19:25Cami ile alakalı anlatacak olduğumuz bu kullanılan taşların kendisi de kıymetli.
19:29Hiç şüphesiz Mimar Sinan'ın dehasının, Şemsi Ahmet Paşa'nın isteği ve arzusuyla buluştuğu yerlerden bir tanesidir.
19:39Üsküdar gibi bir semtte, kadim bir semt, burada aklımıza gelen önemli noktalardan bir tanesi de semti, şehri ayakta tutan vakıf
19:48eserlerinin kendisidir.
19:49Çünkü bir vakıf eseri ortak, kümülatif toplumun kendisi dışında,
19:55orada yaşayan insanların bir gün öleceğinin farkında olup,
19:59sadakayı cariye kabilinden yaptırmış olduğu ve sürekliliği de devam ettiren bir unsur olarak vakıf eserlerinin varlığı,
20:07hem Üsküdar'ı buranın hem havasını hem bizde bıraktığı intibayı değiştirmesi açısından
20:14hem de İstanbul'un kendine has bir artık bir tavrı olduğunu göstermesi bakımından
20:19Sinan eserlerinin ne kadar değerli olduğunu bizler görmekteyiz.
20:24Şu an caminin yine kıbleyi karşımıza aldığımızda sol tarafta yukarıda bulunan bir tablo söz konusu.
20:31Bu tabloda yani ilk etapta andıran şey bir V harfi muhtemelen bir derviş hırkasını andıran
20:37fakat tasavvufla doğrudan özellikle mevleviliği çağrıştırdı.
20:41Fakat bu konuda net bir bilgim olmadığını ifade edeyim.
20:44Çünkü bu tablonun tam olarak neyi ifade ettiğini bilmemekle beraber bir tasavvufi bir altyapısı olduğunu,
20:50bununla birlikte bir nevi mevlevilikteki o hırkaları, V yaka olması, mevlevilikteki veya benzeri tarikatlardaki
20:59Osmanlı dönemindeki o kıyafetleri andırması önemlidir.
21:03Çünkü klasik dönem için şunu söyleyebiliriz.
21:06Her meşrebin eğer ulema sınıfından birisi ise onun ayrı kıyafetleri söz konusuydu.
21:11Eğer derviş ise onların kendine has böyle aba dediğimiz veya kendine has diyebileceğimiz kıyafetleri söz konusuydu.
21:19Oradan o temsil makamı da aslında biraz daha görünür bir şey olduğunu ifade edelim.
21:24Burada caminin içerisinde olması önemli.
21:27Yukarıda yine bir tablo görmekteyiz.
21:29Bu tabloda da okuyabildiğimiz kadarıyla
21:32İkrak kitabek diye başlayan, kitabını oku diye başlayan yine bir ayeti kerimenin yukarıda asılı olduğunu görmekteyiz.
21:40Yine kubbenin altını gösterelim.
21:44Kubbenin tam ortasındaki ayetin Nur suresinden yine Şemsi mahlasıyla o güneşi temsil etmesi bağlamında önemli bir ayetti.
21:51Fakat tam olarak altında hemen bakıyorum.
21:55Ayet-el Kürsi'nin baştan sona döndüğünü, bir alttaki ayetin Ayet-el Kürsi olduğunu, baştan sona yazıldığını görmekteyiz.
22:02Cami levhalarında yine Çariyari Güzin Efendilerimizin, Cenab-ı Allah'ın Lafzatullah ve Hazreti Peygamber'in isminin yan yana ve etrafta
22:11yine Çariyari Güzin dediğimiz Hulefay-i Raşidun,
22:14dört sahabenin Hulefay-i Raşidun olmaları ve Hazreti Hasan ve Hüseyin'in isimlerini yine yukarıda görmekteyiz.
22:25MÜZİK
22:46Tam olarak şu an burada türbe kısmının üstünde, bayrağımızın üstünde bulunan burada altın yaldızlı bir güneş motifi söz konusu.
22:56Bu da yine camiyi yaptıran Bani olarak Şemsi Ahmet Paşa'nın ismindeki, künyesindeki o şemsin güneş temsili olması ve aslında
23:06burada bu motifin kendisinin de kendi içerisinde bir anlamı, bir bütünlüklü bir anlamı olduğunu da ifade edelim.
23:12Burada yine Mimar Sinan camilerinde karşımıza çıkan Kale Planı'nın üzerine bir kubbe söz konusu.
23:19Yani Şemsi Ahmet Paşa Camii, Kuşkonmaz Camii diğer adıyla.
23:23Bu da yine Mimar Sinan'ın diğer eserlerindeki aslında gördüğümüz bu mimari yani sanat tarihi açısından önemini de biz görmekteyiz.
23:32Şunu hemen ifade edelim.
23:34Çünkü bir sanat eserini değerli yapan ya da sanat tarihi açısından kıymetli yapan şeyin kendisi hacim olarak büyüklüğü değildir hiç
23:43şüphesiz.
23:44Çünkü Mimar Sinan'ın hem estetik hem sanat tarihi açısından vurguladığı şeyin büyüklük olmadığını biz görmekteyiz.
23:51Bununla birlikte şunu hemen ifade edelim.
23:54Yani o sanatı, sanatın kendisini büyük bir camide konuşturabildiği kadarıyla böyle küçük, sadelikte de görebiliriz.
24:03Burada Kare Planı'nın üzerindeki bu kubbenin kendisi Mimar Sinan'ın hedeflediği, aslında bizim Osmanlı'nın klasik mimarisini,
24:112. Beyazıt döneminde kendisini bulduğu, nevi şahsına münhasır bir Osmanlı mimarisinden bahsettiğimizde o dönemlerde şekillendiğini görmekteyiz.
24:19Fakat burada ifade etmek istediğim şey şu, buradaki sanat anlayışı yani sadelik, İngilizce ifadesiyle söyleyecek olursak,
24:27the simple is the best, yani sadelik en büyük sıra dışılıktır şeklinde ifade edebileceğimiz bir estetiğin kendisini Mimar Sinan'ın
24:36neredeyse bütün eserlerinde görmekteyiz.
24:39Çünkü bu camideki sadelik onun eksik olduğu anlamına gelmemekte, bilakis bunun iyi bir zihin, iyi bir zeka sonucunda inşa ettirildiğini
24:49de görmekteyiz.
24:50Burada hem kubbenin kendisi, hem kuşların konmayacağı bir nokta, hem bu caminin varlığını devam ettirebilmesi için yere kazıkların çakılması,
25:00su drenajlarının, su tahliyelerinin yapılması, hem de rüzgarların hesaplanmasıyla birlikte.
25:05Burada kuşların konmayacağı bir camiyi yaptırmak bir vizyon işidir.
25:12Aynı zamanda Mimar Sinan gibi bütün çağların büyük ustası diyebileceğimiz büyük bir ustaya nasip olacak bir iştir.
25:18Dolayısıyla 1580'li yıllara geldiğimizde hem Mimar Sinan'ı, hem Şemsi Ahmet Paşa'yı, hem de Sokullu Mehmet Paşa'yı
25:26bütün tarihiyle beraber birlikte incelememiz,
25:29aslında bununla birlikte onları anlamamız gerekiyor.
25:32Çünkü bir vakıf eserini anlamak sadece binayı, taşları anlamaktan ibaret değildir.
25:37Arkasındaki mefkureyi de görmek gerekmektedir.
25:41Burada caminin bu küçük yapısını size gösterdikten sonra bölümü bitirmeden dışarıda caminin avlusunda biraz daha caminin dış tarafını keşfetmeye devam
25:51edelim.
26:18İstanbul'un en önemli sevklerinden bir tanesinde Üsküdar'da Denize Nazır Yalı Camisi diyebileceğimiz camilerden bir tanesindeyiz bu hafta.
26:27Kuşkonmaz Camii, asıl adıyla Şemsi Ahmet Paşa Camii.
26:31Bu caminin hiç şüphesiz diğer camilerden ayıran hikayeleri, özellikleri, Mimar Sinan'ın zorlukları aşmaya çalıştığı bütün hikayeleriyle beraber bu cami
26:41diğer camilerden ayrılmakta.
26:43Hem İstanbul'un en fazla turist alan semtlerinden bir tanesi olması, hem de Valide Sultanlar semti olarak bilinmesi, bildiğimiz bütün
26:51neredeyse Valide Sultanların adeta vakıf eseri yapmak için yarıştığı semtlerden bir tanesidir.
26:58Burada Kadıköy'e çok yakın olması, ayrılık çeşmesinin hikayesini daha önceki programlarda ifade etmiştik.
27:03Fakat burada Şemsi Ahmet Paşa'nın Sokollu Mehmet Paşa'yla neredeyse 60 yıl devlet adamlığı yapmış olan Sokollu Mehmet Paşa
27:11'yla adeta bir rekabet içerisinde olması önemli noktalardan bir tanesidir.
27:16Peki Mimar Sinan'ın böyle bir dehaya, çağların en büyük ustası olmaya, en büyük mimar olmasının ardında ne var diye
27:24soracak olursak,
27:24hiç şüphesiz büyük bir deha, ardında hiç şüphesiz bir zeka var.
27:29Fakat neredeyse bildiğimiz kayıtlara göre 10 küsur yıl, 17 yıl kadar yeniçerilik yapmış olan Mimar Sinan birçok şehri gezme imkanı
27:38bulmuştu.
27:39Hem şehir gezmiş olması hem de bu işin kitabını okumuş olması, onun bu şekilde büyük ve önemli sanat eserleri yapmasında
27:48da hiç şüphesiz bu tür motivasyonların olduğunu söylemek doğru olacaktır.
27:53Bunlarla birlikte Üsküdar'a gezmeye geldiğinizde bir yanda Valide-i Cedid Camii, Yeni Valide Camii, 10 dakika mesafede Atik Valide
28:02Camii,
28:02Mihrimah Sultan Camii, etraftaki diğer vakıf eserleriyle birlikte Çemsi Ahmet Paşa Camii ve diğer adıyla Kuşkonmaz Camii de görülmeye değer.
28:11Burada hiç şüphesiz içerisinde bulunduğumuz Darül Hadis olarak inşa ettirilen medrese odalarıyla birlikte mutlaka görülmesi gereken yerlerin başında geliyor.
28:21Yalı Camii olmakla şu açıdan önemlidir.
28:23Hem neme hem rüzgara hem boğazın sularına dayanabiliyor olması bir caminin bir vakıf eserinin neredeyse neredeyse 500 yıl ayakta kalabiliyor
28:34olması
28:35burada büyük bir medeniyetin büyük bir varoluşun kendisini hayatiyetini devam ettirmesi önemlidir.
28:42Çünkü toplumsal hafızada biz şunu biliyoruz Yunus Emre şiirleri gibi veya sözlü kültürün ürünleri gibi ezberden yani zihin üzerinden insanların
28:53hafızaları üzerinden devam ettire geldiği, unutmadığı, yazarak değil ama ezberleyerek devam ettire geldiği önemli metinler bulunmakta.
29:02Hiç şüphesiz bu camiler Kuşkonmaz Camii gibi veya diğer vakıf eserleri gibi camiler anlamını zihnimizde bir sonraki nesillere aktardığımız vakıf
29:13eserleridir diyebiliriz.
29:14Yolunuz Üsküdar'a düşerse buradan İstanbul'u gözlemlemek, İstanbul'u izlemek isterseniz, Avrupa yakasını, tarihi yarımadayı Kız Kulesi'ni görmek
29:23isterseniz yolunuz mutlaka Şemsi Ahmet Paşa Camii'ne, Kuşkonmaz Camii'ne düşecektir.
29:29Bu hikayelerle beraber bu camiyi görmenizi elbette tavsiye ediyorum.
29:34İstanbul'daki vakıf eserleri hakkında yapmış olduğumuz bu programları, etrafında dönen hikayeleri, tarihi backgroundlarını tekrar izlemek isterseniz ülketv.com'dan ve ülketv
29:45'nin YouTube sayfasından izleyebilirsiniz.
29:47Bir sonraki programda görüşünceye kadar İstanbul'a, bu kadim şehre, bu güzide eserlere, vakıf eserlerine hoşça bakmanız dileğiyle.
30:27İzlediğiniz için teşekkür ederim.
30:58İzlediğiniz için teşekkür ederim.
31:07Vakıf Katılım tarihte yürüyen adamla vakıf eserlerimizi sundu.
Yorumlar