- 2 gün önce
TARİHİ YAPILARIN İLGİNÇ ÖYKÜSÜ TARİHTE YÜRÜYEN ADAM’DA
Her köşesinde tarihten izler barından ülkemizin tarihi yapılarına dair bilgiler veren ve geçmişten günümüze uzanan öyküsünü anlatan “Tarihte Yürüyen Adam; Vakıf Eserleri”, izleyenlerini tarihi bir yolculuğa çıkarıyor. Ahmet Şahin Baykal'ın sunumuyla ekranlara gelen “Tarihte Yürüyen Adam; Vakıf Eserleri”, tarihi yapıların yapılış amacı, yapıldığı dönem ve günümüzdeki son durumunu inceliyor ve izleyenleriyle paylaşıyor.
Tarihi sade bir dille anlatan ve sevdiren program “Tarihte Yürüyen Adam; Vakıf Eserleri”, geçmişten günümüze bir bağ kurarak birçok döneme tanıklık etmiş tarihi yapılara dair önemli bilgiler aktarıyor ve yapıların çeşitli dönemlerdeki fotoğrafları ile günümüzdeki son durumunu ekranlara getiriyor. Tarihi yapıların inşa edildiği dönemin koşulları, o bölgeye verilen isim, günümüze dek uğradığı değişiklikler ve o dönemde yaşanmış hikayeler tarih meraklılarıyla buluşuyor.
Birçok medeniyete ev sahipliği yapmış dört bir yanı tarih kokan Türkiye’nin, tarihi mirasını ve öyküsünü ekranlara taşıyan “Tarihte Yürüyen Adam; Vakıf Eserleri” her cumartesi saat 16:00’da Ülke TV ekranlarında…
Her köşesinde tarihten izler barından ülkemizin tarihi yapılarına dair bilgiler veren ve geçmişten günümüze uzanan öyküsünü anlatan “Tarihte Yürüyen Adam; Vakıf Eserleri”, izleyenlerini tarihi bir yolculuğa çıkarıyor. Ahmet Şahin Baykal'ın sunumuyla ekranlara gelen “Tarihte Yürüyen Adam; Vakıf Eserleri”, tarihi yapıların yapılış amacı, yapıldığı dönem ve günümüzdeki son durumunu inceliyor ve izleyenleriyle paylaşıyor.
Tarihi sade bir dille anlatan ve sevdiren program “Tarihte Yürüyen Adam; Vakıf Eserleri”, geçmişten günümüze bir bağ kurarak birçok döneme tanıklık etmiş tarihi yapılara dair önemli bilgiler aktarıyor ve yapıların çeşitli dönemlerdeki fotoğrafları ile günümüzdeki son durumunu ekranlara getiriyor. Tarihi yapıların inşa edildiği dönemin koşulları, o bölgeye verilen isim, günümüze dek uğradığı değişiklikler ve o dönemde yaşanmış hikayeler tarih meraklılarıyla buluşuyor.
Birçok medeniyete ev sahipliği yapmış dört bir yanı tarih kokan Türkiye’nin, tarihi mirasını ve öyküsünü ekranlara taşıyan “Tarihte Yürüyen Adam; Vakıf Eserleri” her cumartesi saat 16:00’da Ülke TV ekranlarında…
Kategori
📺
TV ve DiziDöküm
00:00Vakıf Katılım, tarihte yürüyen adamla vakıf eserlerimizi sunar.
00:58İzlediğiniz için teşekkür ederim.
01:09Tarihte yürüyen adamla vakıf eserlerimiz programında bu hafta Üryanizade Camii'ndeyiz.
01:15Üsküdar'ın en güzel yalı camilerinden bir tanesindeyiz.
01:19Bu hafta Üsküdar'da misafir olduk.
01:22Üsküdar belki de en kadim semtlerden bir tanesi.
01:25Üsküdar'ın tarihini, Üryanizade'leri ve Üryanizade Ahmet Esat Efendi'yi konuşmak üzere bugün buraya geldik.
01:33Boğaz'ın en güzel noktalarından bir tanesi.
01:37Ve bugün dolayısıyla bizim hem Üsküdar'ı hem Boğaz'ı hem caminin kendisini bir vakıf eseri olarak
01:431860'lı yıllardan günümüze kalan bu ahşap ve harika minaresiyle bu camiyi konuşmak için buradayız.
01:51Üsküdar aslında Bilade Selase olarak geçen Osmanlı döneminde kendine has bir şehir olmamakla birlikte
01:58kadim İstanbul'un yani tarihi yarım adanın da adeta dışında kalan biraz daha periferi dediğimiz noktada yerleşim yeri olarak kullanıla
02:07gelmiş.
02:08Üsküdar'ın birçok önemli özelliği var.
02:11Bizim Üryanizade Camii'ni konuşurken aslında Üsküdar'ı bir semt olarak ele almamız gerekiyor.
02:16Çünkü Üsküdar aslında hem Bizans döneminde hem Roma döneminde hem de Osmanlı döneminde dışarıda kalmış olsa bile
02:24belli başlı özellikleri olan İstanbul'un da aslında en güzel manzarasına sahip diyebileceğimiz semtlerinden bir tanesi.
02:31Burada Bizans döneminde altın şehir olarak yani o dönemdeki ismiyle altın şehir olarak anılıyor.
02:38Peki bir şehir ya da bir semt niçin altın şehir ya da altın bölge olarak anılır?
02:43Bunun hakkında iki tane rivayet söz konusu.
02:45Bunlardan birincisi burada gördüğünüz üzere boğazı çok yakın bir noktada kıyının kendisinde bulunması Üsküdar'ın bir nevi buradan geçen gemilerden
02:55alınan ücretlerden dolayı zenginleştiği
02:58dolayısıyla maddi anlamda bir zenginliğe sahip olduğundan dolayı Bizans döneminde altın şehir olarak anıldığı söylenmektedir.
03:06Fakat bununla beraber şöyle bir rivayet de söz konusu.
03:09Gördüğünüz üzere eğer İstanbul'da Üsküdar'a yolunuz düşerse hiç şüphesiz Üsküdar'ın kendi doğal güzellikleri olduğunu da biz biliyoruz.
03:18Yani bir yere altın gibi veya altın yakıştırması yapıldığında aslında sadece maddiyattan bahsedilmiyor.
03:25Doğal güzelliklerinden dolayı da altın benzetmesi yapıla gelmiş olabilir.
03:30Dolayısıyla Üsküdar'ın Bizans döneminden kalan altın şehir isminin temelde iki tane rivayeti söz konusu.
03:38Bunlardan bir tanesi az önce söylediğim gemilerden alınan o ücretlerden dolayı zenginleşen bir bölge veya kendi doğal güzellikleri ki
03:45şu an bulunduğumuz bölge Beylerbeyi ile Kuzguncuk arasında güzel bir nokta.
03:50Yani Üsküdar'ın merkezine de çok yakın fakat Üsküdar çok değişmiş ve tarihin sürekliliği içerisinde birden fazla medeniyette ev sahipliği
04:00yapmış olan İstanbul'un
04:01bu değişimden nasibini almış önemli semtlerinden bir tanesidir.
04:05Fakat bugün biz hemen şunu da ifade edelim.
04:09Roma döneminde kullanılan ismi ise biraz daha askeriyeyi çağrıştıran bir isim.
04:13Yani hatta aynı kökten gelen bugün Arnavutluk'taki İşkodra şehriyle Üsküdar'ın kelime kökeni aynı noktadan çıkmakta.
04:22Çünkü burası Roma döneminde askeriye olarak kullanılmış.
04:26Askeriye olarak kullanılmasının da aslında harita üzerinde ve coğrafi yani koordinasyon olarak da bulunduğu mefki askeri bir noktada askeriyenin burada
04:37olmasını aslında mantıklı kılan bir isim.
04:40Yani Bizans döneminde altın bir şehir olarak alınıyor.
04:43Fakat Roma döneminde ise kelimenin kökü itibariyle bugün kullanılan Üsküdar kelimesi az önce söylediğimiz gibi Arnavutluk'taki İşkodra ki Almanca'da ve
04:53İngilizce'de de bu kelimeden türeyen askeriyeyi askeri birliği çağrıştıran ciddi bir akrabalık söz konusu bu kelimeler arasında.
05:01Dolayısıyla askeriye olarak kullanıla gelen, askerlik için kullanıla gelen bölgelerden bir tanesi olmuştur.
05:08Bununla beraber şunu hemen ifade edelim ne Bizans döneminden ne de Roma döneminden Üsküdar'da herhangi bir kalıntının, herhangi bir vakıf
05:17eserinin, herhangi bir binanın olduğunu söylemek oldukça güç.
05:21Çünkü burası kadim dönemde yani klasik dönemde Osmanlı dönemi içinde burası Bilad-ı Selase dediğimiz ki Galata, Galata ile beraber
05:31Üsküdar bu Bilad-ı Selase'nin içerisinde aslında kadılıkla yönetilen ve kaza kelimesi.
05:37Yani bizim bugün filanca şehrin kazası dediğimiz orası ayrı bir kadılıkla yönetildiği için oraya kaza denmiş, merkezden uzak, asıl merkez
05:47olmayan merkeze bağlı bir semt olarak kullanıla gelmiştir.
05:51Fakat bugün Üsküdar'da, bugün şunu hemen ifade edelim, bugünkü Üsküdar'ın tabii ki son 1950'lerden sonra özellikle 2000'lerden
06:01sonra Üsküdar'da ciddi bir yapı değişikliği söz konusu.
06:05Fakat elde mevcut bütün tarihi mekanların, bütün vakıf eserlerinin neredeyse tamamı Osmanlı dönemi ve sonrasında hayatını yani Osmanlı döneminden beri
06:16hayatiyetini koruyan ve günümüze kadar ulaşmış eserler diyebiliriz.
06:20Bunlardan bir tanesi şu an hemen arkamda görmüş olduğunuz müthiş bir minare örneği ki İstanbul'da çok fazla yok.
06:27Yani maksimum 5-6 tane diyebileceğimiz bir örneğe sahip bu minare.
06:31Bu caminin önemli özellikleri var, bugün bunları konuşacağız.
06:35Üryanizade Ahmet Esad Efendi'nin kim olduğunu konuşacağız.
06:38Burada aslında bu cami özelinde şunu da hemen ifade etmek istiyorum.
06:43Osmanlı döneminde klasik vakıf eserlerinin belli başlı özellikleri vardı.
06:48Fakat burası yine bir devlet adamlığı yapmış.
06:52Yani devlette önemli noktalarda bulunmuş.
06:54Bir kişinin yaptırmış olduğu cami olmakla birlikte daha çok Osmanlı'da sivil mimari yani bir mahalle camisini andıran ve adeta onun
07:04için inşa ettirilen camilerden bir tanesidir.
07:06Bu çok kıymetli çünkü bizler bir paşanın yaptırdığı camilerin tek minareli olduğunu biliyoruz.
07:13Salatin camiler yani sultanın kendisi ya da onun ailesinden şehzadelerin ya da valide sultanların yaptırdığı camilerin de iki minareli olduğunu
07:23biliyoruz.
07:23Fakat Osmanlı'da bu vakıf eserlerinin külliye olarak inşa edilmesinin ardında ise birden fazla motivasyon vardı.
07:31Bu motivasyonlar başlı başına bir şehrin imarında ki imar kelimesiyle ömür kelimesinin aynı kökten geldiğini hatırlatarak uzun vadeli halka hizmet
07:43eden ve halkın birçok ihtiyacını karşılayan külliyeler olduğunu bilmekteyiz.
07:48Gelin biraz da bu sivil mimariyle resmi mimari diyebileceğimiz bu binalar arasındaki farkı camiyi gezerek anlatmaya devam edelim.
08:20Vakıf eserlerinin külliyelerin resmi mimariyle sivil mimarinin arasındaki farklara geçmeden önce az önce anlatmaya çalıştığım Üsküdar'ın hem koordinasyon olarak
08:31hem de tarihi önemini vurgulayan bir noktaya daha temas etmek istiyorum.
08:36Çünkü bizler aslında bu hayat içerisinde yaşadığımız noktada bu kültürün içerisinde şehrin bizim dilimizi etkilemesi ve bu dilin daha sonrasında
08:47hayatımızı ve içerisinde yaşamış olduğumuz bu gerçekliği etkilemesine çok güzel bir örnek olarak Üsküdar'ın da isminin içerisinde geçtiği bir
08:55ata sözüne veya bir deyişe bir deyime atıfta bulunmak istiyorum.
08:59Bu deyim şuydu. Atı alan Üsküdar'ı geçti. Şimdi bizler az önce Üsküdar'ın konum olarak tarihi yarımada'dan yani asıl
09:09İstanbul'dan biraz daha uzakta, periferide olduğunu biliyoruz.
09:13Burada bu bölgede o dönem için özellikle Osmanlı dönemi için şunu ifade edebiliriz.
09:18Üsküdar merkezden uzak bir noktada yani bugünkü aslında tırnak içerisinde bir gettoyu andıran fakat merkezden uzak olmasıyla birlikte burada yaşayan
09:30demografik olarak hem meslek erbabı anlamında hem de burada yaşayan insanların aslında merkeze uzaklığını da ifade eden
09:37atı alan Üsküdar'ı geçti deyiminin oluşması önemli. Çünkü şöyle düşünün merkezde işlenen herhangi bir suçun suçlunun yakalanması çok daha
09:48kolay bir şeydir.
09:49Fakat o suçlu yakalanamayacak bir bölgeye gittiğinde artık onun elden kaçmasını da ifade eden bir deyimdir bu.
09:56Yani merkezde yapılan veya işlenen bir suçu orada merkezde hemen yakalayabilirsiniz fakat merkezden uzaklaşınca atı alan Üsküdar'ı geçti.
10:04Aslında belki sadece bunun üzerine inşa edilmiş veya buradan çıkmış bir deyim olmaya da bilir.
10:10Fakat en azından merkeze olan uzaklığını ifade etmesi bakımından çok önemlidir.
10:16Bununla beraber Valide Sultanlar semti olduğunu da biliyoruz.
10:19Çünkü hemen az ileride Beylerbeyini geçtikten sonra Üsküdar merkezde Kuşkonmaz Camii var.
10:25Sahil yani Yalı camilerine en güzel örneklerinden bir tanesi olarak veya daha geriye doğru gittiğimizde Vaniköy Camii söz konusu.
10:32Burada Üsküdar'la Beykoz arasında çok fazla Yalı Camii var.
10:37Birazdan bu Yalı camilerin bizim anlam dünyamızda neye tekabül ettiğini de konuşacağız.
10:42Fakat burada Üsküdar'ın Valide Sultanlar şehri olmaklığı Atik Valide Camii'ni hatırlayın veya merkezde Yeni Valide Camii'ni hatırlayın.
10:50Yani saraydaki hanımların, saraydaki şehzadelerin annelerinin, saray kadınlarının yaptırmış olduğu camiler, vakıf eserleri, külliyeler aslında İstanbul'un Üsküdar semtini biraz
11:04daha Osmanlı mimarisiyle harmanlayan en güzel örnekleridir diyebiliriz.
11:09Çünkü Üsküdar her ne kadar uzakta da kalsa lokasyon ve koordinasyon olarak tarihi yarım adaya, gerçek İstanbul'a uzak da
11:16olsa burası imar edilmiş.
11:18Ki hatta bugün 3. Selim döneminde yapılmış olan fakat kalıntıları bulunmayan, hatta o sarayın harem kısmının bugün harem otogarı olarak
11:28kullanıldığını da biz bilmekteyiz.
11:30Yani burası Osmanlı'nın son döneminde bizim için imar edildiğini gördüğümüz ve bizim için güzel bir örneklik olarak teşkil eden,
11:38güzel bir semt olarak burada vakıf eserleriyle hayatını devam ettiren en güzel örneklerinden bir tanesidir.
11:46Az önceki konuya dönecek olursak, klasik Osmanlı mimarisinde resmi tarih anlayışı üzerinden padişahların, paşaların, valide sultanların, şehzadelerin yaptırdığı camileri biliyoruz.
11:58Peki saray içerisinde halka hizmet anlamında bir külliye inşa edilmesinin ardında oradaki insanların ihtiyaçları en temelde söz konulardan bir tanesiydi.
12:08Bununla şunu ifade ediyoruz, yani bir vakıf eseri inşa edildiğinde birden fazla motivasyon vardır.
12:15Bunlardan bir tanesi halkın ihtiyaçları.
12:17Çünkü külliyeler içerisinde bizim hamamlar var, sıbyan mektepleri, çocukların okuyabileceği mektepler, medreseler var.
12:26Yemek yapılan imarethaneler var, yemek yapılan aşhane yani oradan geçen insanların veya orada o bölgede o esnafların yemek yiyebileceği, ihtiyaç
12:35sahiplerinin yemek yiyebileceği bütün unsurlarıyla beraber bir külliye en temelde bir ihtiyacı gideriyordu.
12:42Zaten bir vakıf eseri, bir ihtiyacı gidermesi ve o ihtiyaç mevcut olduğu sürece ihtiyacı giderebilecek resmi bir kanalla inşa edilmiş
12:51olması en temel motivasyonlarından bir tanesiydi.
12:54Bununla beraber bir külliyenin, bir vakıf eserinin inşa edilmesinin ardında hiç şüphesiz inanç ve inanca bağlı olarak bir iman, motivasyon
13:04olarak her zaman vardır.
13:05Burada neyi kastediyoruz?
13:06Bizler külliyeler içerisinde hem medreseyi ki İslam dininin ilme verdiği önemi anlatması bakımından orada yapılan eğitim faaliyetleri,
13:15hem de namazgah, bir mescit, bir cami olarak inşa edilmesi de başka motivasyonlardan bir tanesiydi.
13:21Burada bununla beraber aslında şunu da hemen ifade edelim.
13:25Büyük külliyeler, büyük camiler Osmanlı'nın kendisine has, 2. Beyazıt Camii ile beraber kendi mimarisini,
13:32bütün detaylarıyla kendine has bir mimariyi geliştiren Osmanlı mimarisinin belli başlı özellikleri vardı.
13:38Bu kubbe yapısından tutalım minarenin şekline kadar, içeride namaz kılınan bölgenin,
13:44yani haremin orada nasıl inşa edileceği, dikdörtgen mi, kare mi, uzun, ince şekilde mi,
13:51kendini bulduğu örneklerin en güzel numunesi diyebileceğimiz 2. Beyazıt Camii ile beraber bu özellikleri sayabiliriz.
13:57Ve büyük olması hiç şüphesiz.
13:58Bu resmi ve klasik Osmanlı camilerinin en güzel örnekleri olarak ifade edilebilinir.
14:05Bununla beraber sivil cami, sivil mimari diyebileceğimiz bugün,
14:09Üryanizade Camii'nde bu örneği biz görmekteyiz aslında.
14:13Çünkü en temelde ahşap olarak inşa edilmiş ve bugünkü tabirle minimalist bir mimari özelliğe sahip olan,
14:21aslında devasa, büyük, ihtişam göstergesi olmayan camiler de mevcut.
14:27Bunlara biz mahalle camileri diyebiliriz.
14:29Bunu diğer Osmanlı camilerinden,
14:32yani klasik 2. Beyazıt Camii'ni örnek verdik veya daha öncesinde ya da sonrasında yapılan,
14:37işte 16. yüzyılın, 17. yüzyılın başlarında yapılan diğer camilerden ayıran en önemli özelliklerinden bir tanesi,
14:44hiç şüphesiz boyut anlamında o camilerden farklı olması.
14:48Bir diğeri isteseydi, yani bir devlet adamı olarak,
14:51Üryanizade Ahmet Esat Efendi bu camiyi daha ihtişamlı yapabilirdi.
14:55Fakat bunu yapmamış olması bu caminin en önemli özelliklerinden bir tanesi olarak zikredilebilinir.
15:01Fakat yalı camilerinin neredeyse tamamı bu tarzda yapılmış,
15:06bu tarzda imar edildiğini de bizler söyleyebiliriz.
15:32Caminin tarihçesine girmeden önce size aslında önemli olduğunu düşündüğüm bir noktayı daha göstermek istiyorum.
15:39Bu camiyi diğer yalı camileri gibi İstanbul'daki kendisinden önce ve sonra yapılan camilerden ayıran önemli bir özellik var.
15:47Üryanizade Camii'nin aslında hem konumunu, belki bunu uzun süre konuşabiliriz fakat burada bunu göstermek istiyorum.
15:53Caminin bir kısmı denizin üzerine inşa edilmiş.
15:56Ahşap bir cami olmakla ile beraber denizin üzerine inşa edilmesi aslında enteresan bir şey.
16:022013-2017 arasında ciddi bir restorasyon, tadilat geçiren bu camide bugün burada görünmeyen
16:09fakat öncesinde hem fotoğraflardan hem eski gezilerden bildiğimiz kadarıyla burada bir kayıkhane söz konusu.
16:16Yani İstanbul'da ulaşımın kayıkla veya deniz yoluyla sağlandığı dönemlerde
16:21insanların gelip kayıklarını bağlayabildiği bir nokta.
16:25Aslında bugün şuna benzetebilirsiniz.
16:27Bir istasyon, bir istasyonun caminin hemen dibinde olması.
16:32Yani ulaşım açısından cami hemen şurada bugün kapatılmış olan bu bölge aslında önemli bir şey.
16:39Çünkü başka bir örneğini biz görmüyoruz.
16:41Bu kayıkhaneler camiye ulaşımı da önemli ölçüde bugünkü anlamda tabii ki trafiğin veya araçların bu kadar olmadığı bir noktada
16:50o dönem için söyleyecek olursak önemli bir şeye tekabül ettiğini de hemen ifade edelim.
16:54Çünkü burada caminin bir kısmının gerçekten boğaz suları içerisinde olması hem maddi hem manevi hem de metaforik olarak bize birçok
17:02şeyi ifade ediyor.
17:03Burada bir caminin ahşap olması ki eski çok eski fotoğrafları da var caminin.
17:08Orada caminin ahşap olması denizde bu kadar iç içe, boğazda bu kadar iç içe olması üzerine birkaç şey söylemek istiyorum.
17:16Daha önceki programlarda ifade etmiştim.
17:18Ben bir marangoz aileden gelen bir kişiyim.
17:22Yani abilerim mobilya marangoz işi yapmakta.
17:25Dolayısıyla ben ki hatta şöyle ustadırlar herhangi bir ağaca baktıklarında veya ahşap bir ürüne baktıklarında bu şu ağaçtan yapılmıştır.
17:35Bu Rus çamıdır veya bunu şu kadar süre bakarsanız şu kadar uzun yıllar kullanabilirsiniz.
17:40Hatta ben onlarla beraber bu camileri gezdiğimde caminin ahşap unsurlarını onlardan öğreniyorum.
17:46En temelde ahşap için şunu söyleyebiliriz.
17:49Ahşap su gördüğünde yani su almaya başladığında ki bu bir ev mobilyası bir eşyası da olabilir fakat bir cami unsuru
17:56da olabilir.
17:57Bu ahşap su gördüğünde uzun süre dayanıklılığı kalmaz.
18:01Ahşabın suya dayanıksızlığıyla çok enteresan bir şekilde Üryanizade Camii'nin bir kısmının denizin üstünde olması ki burada hem bazen kış
18:10aylarında çok fazla rüzgar eser bu sudan veya bu nemden nasibini alacaktır bu caminin ahşap olması.
18:16Fakat bir kısmının ki kayıkhane olarak kullanılması da çok enteresan.
18:21Burada bu şekilde inşa edilmesini de en azından Üryanizade Camii'ni anlattığımızda sizinle paylaşmak istedim.
18:46Üryanizade Ahmet Esat Efendi kimdir?
18:48Ve bu cami 40 günde inşa edilmiş olmasının ardındaki en azından rivayetleri ve söz konusu hikayeleri birlikte konuşabilmek için buyurun
18:57caminin içini gezmeye devam edelim.
19:05Osmanlı'nın son döneminde önemli görevlerde bulunmuş önemli devlet adamlarından bir tanesidir Üryanizade Ahmet Esat Efendi.
19:12Kendisi aslında 3 padişahla birlikte ciddi görevler yapmış Sultan Abdülmecit, Abdülaziz ve 2. Abdülhamit dönemlerinde büyük bir iş yapmış hem
19:24devletin farklı kademelerinde çalışmış hem de 2. Abdülhamit döneminde Şeyhülislamlık yaptığı da bilinmektedir.
19:30Kendisine Üryanizade denmesinin sebebi ise içerisinde büyümüş olduğu ve büyük dedelerinden bir tanesinin yine Osmanlı döneminde çok önemli bir alim
19:42olan ki bu ailenin ismi itibariyle Üryanizade dendiğini de biz bilmekteyiz.
19:482. Abdülhamit döneminde Şeyhülislamlığa kadar çıkmış olması aslında çok kıymetli bir şey.
19:53Çünkü biz şunu biliyoruz devlet adamlığı içerisinde birden fazla şey söz konusu yani farklı kademelerde görev yapmış birisinin en son
20:03Şeyhülislamlıkla görev yapmış olması ki Medine'de de ciddi anlamda bir kadılık yaptığı bir dönem söz konusu sonrasında tekrar İstanbul'a
20:11geliyor farklı yerlerde görev yapıyor.
20:13Ama en temelde ilmiye sınıfından birisinin olması, bununla beraber kadılık yapmış olması, Medine'de görev yapmış olması, sonrasında kendisine İstanbul payesinin
20:23de verilmiş olması aslında dikkate değer önemli devlet adamlarından bir tanesi olduğunu gösteriyor.
20:29Bir rivayet söz konusu niçin bu camiyi buraya yaptırdı?
20:32Ki bu arada hemen şunu da ifade edelim, kendisinin türbesi bugün Eyüp Sultan Hazretleri'nin bölgesinde, Eyüp'te orada metfundur daha
20:42sonrasında üzerine bir türbe yapılmıştır.
20:44Yani şu an bu bölgede metfun şekilde değildir yani Eyüp sınırları içerisindedir.
20:48Bununla beraber niçin? Burada cami yaptırdığına dair de birkaç tane rivayet söz konusu.
20:54Bunlardan bir tanesi aslında evinin buraya yakın olması, burada bir yalıda yaşadığına dair bir rivayet söz konusu.
21:00Dolayısıyla adeta bir mahalle camiyi inşa ettirmek istemiştir.
21:06Bu önemlidir. 1800'lü yılların ortası ve hemen sonrasında bir mahalle camiyi inşa ettirmiş olması da önemli.
21:13Çünkü bir yalı camiyi söz konusu olduğunda ezan sesinin boğaz sularıyla birlikte iç içe geçtiği, ezan sesinin boğaza karıştığı güzel
21:24örnekleridir aslında yalı camileri İstanbul'da.
21:26Üryanizade camide bu yalı camilere verilebilecek en güzel örneklerden bir tanesidir.
21:32Hem ahşap olması hem ardında bir Şeyhülislam'ın ki ilmiye sınıfından bir alimin, devlet adamlığı yapmış bir alimin yaptırmış olması
21:39da aslında bunu hem resmi hem sivil mimarinin iç içe geçtiğini de ifade eden,
21:46belki de ayakta duran en güzel vakıf eserlerinden bir tanesidir.
21:49Bir rivayete göre bu cami 40 günde yaptırılmıştır.
21:52Çok hızlı bir süre aslında.
21:54Peki bu 40'ın, burada hemen öyle bir parantez açayım.
21:58Çünkü aklıma gelen birkaç nokta var.
22:00Arapçada 40 ifadesi, 7, 70 ve katları ifadeleri aslında kesretten kinaye hem tamamlanmış olmayı hem de aslında çokluğu ifade eder.
22:11Yani bunu Türkçe ifade edecek olursak şöyle ifade ederiz.
22:14Özellikle Kur'an'da geçen 7, 70, 7 bin gibi rakamlar aslında çokluğu ifade eder.
22:21Yani burada işte Cenab-ı Hakk'ın rahmetini anlatırken bir örnek verilir.
22:26Şu kadar bir başak olsa, böyle çiçek açmış olsa her birinin ucundan yine de Allah'ın rahmeti onlar.
22:31Şimdi burada sayılabilir bir şey bu rakamlar.
22:34Fakat asıl ifade etmek istediği kesretten kinaye olması.
22:38Ve 40'da hem bizim hadis literatüründe hem tasavvuf geleneğinde çok önemli bir rakam.
22:43Gerçekten 40 günde mi inşa edildi?
22:46Bunun hakkında bence net bir bilgimiz yok.
22:48Fakat 40 gündenmesi ise bir binanın yani bir vakıf eserinin inşası söz konusu olduğunda 40 rakamı aslında evet çok çabuk
22:56yapıldığını da gösteren bir şey.
22:58Çünkü bizim İslam literatüründe, tasavvuf edebiyatında 40 çok önemli bir rakam.
23:03Neyi ifade ediyoruz?
23:05Hadis literatüründe şunu görüyoruz biz.
23:07İşte 40 hadis ezberleyen ve onunla amel eden, onunla beraber hayatını bu hadisler üzerine imar eden kişi aslında cennete gider.
23:15Buradaki 40 elbette hadis literatüründe ciddi bir 40 hadis kültürü oluşmuştur.
23:20Fakat hadislerden bir kısmını yeteri miktarda, eser miktarda hadisi ezberlemeyi ifade eder.
23:25Bununla beraber bu caminin 40 günde yapılmış olması da en temelde bize şunu gösteriyor.
23:31Evet çok kısa süre içerisinde yapıldığını biz biliyoruz.
23:34Buradaki 40 üzerinden en azından İslam edebiyatı, tasavvuf literatürü üzerinden ve özellikle hadis literatüründeki 40 işte Kur'an'daki tefsirlerdeki o
23:447-70 katmanlarıyla
23:45çok yani kesrekten kinaye çoğunluğu, çokluğu ifade etmesi babından birkaç şeye değinmek istedim.
23:52Tekrar geri dönelim.
23:531850'lerin sonrası aslında Osmanlı'nın klasik mimarisini bıraktığı batının etkisiyle biraz barok, biraz neoklasik mimarinin de
24:05Osmanlı vakıf eserleri üzerinde ciddi bir etkisinin olduğu dönemden bahsediyoruz.
24:11Yani burada aslında şunu ifade etmek istiyorum.
24:13Bir yanda klasik kendinize has getirmiş olduğunuz mimari özellikler söz konusu, bununla beraber yeni bir iletişim ve etkileşim söz konusu.
24:24Batının etkisiyle beraber bizim mimaride ciddi bir değişim ve dönüşüm söz konusu.
24:29Bunun başında hiç şüphesiz kalem işçiliği ve daha çok S ve C diyebileceğimiz bazı şeyler söz konusu.
24:37Burada yani sonradan yapılmış çok yakın dönemde olduğunu düşündüğümüz bazı motifler var ama motifin kendi andırdığı, bize bıraktığı hissiyat yine
24:46elbette klasik Osmanlı camilerindeki ne bir Çini'ye benziyor
24:49ne de daha önceki o had sanatlarıyla süslenmiş şeylere benziyor.
24:54Yani bizim o cami süslemelerine benziyor.
24:55Dolayısıyla burada da bir neoklasik bir barok dönemin de etkilerinin olduğunu düşündüğümüz bir cami.
25:02Aslında 1800'lü yılların ortalarından sonra görmüş olduğumuz birçok örnekte de biz bunu görüyoruz.
25:08İç kısımda biraz bu etkileşimi biraz da 1850'li yıllardan sonra bizim mimarimizde neler oldu,
25:14Üryanizade Camii bundan ne kadar nasibini aldı onu sizinle paylaşayım.
25:3619. yüzyılda önemli değişimler oldu.
25:40Dünya 19. yüzyıl öncesinde ve sonrasında ikiye ayrılsa yeridir diyebileceğimiz değişimler ve dönüşümler bunlar.
25:46Hiç şüphesiz Osmanlı'nın hem politik anlamda hem ekonomik anlamda birçok etkileşimi batıyla doğrudan olmuştu.
25:55Ve bu etkileşimin sonucunda biz batıda görmüş olduğumuz mimari özellikleri ki bu binalardaki farklı unsurlardan tutun da süsleme sanatına kadar
26:06etkilendiği bir dönemdi.
26:07Dolayısıyla bu caminin yapılmış olduğu dönemde 1850 yılların sonrası 1860 yılında aslında bu etkileşimin çok da fazla cereyan ettiği,
26:16artık bu etkileşimden nasibimizi aldığımız enteresan bir döneme tekabül ediyor.
26:21Bununla birlikte bu caminin sade yapılmış olması, buradaki sadeliğin kendisi belki de Üryanizade Ahmet Esat Efendi'nin tercihi de olabilir.
26:30Bir mahalle camisi olduğu için de bir noktada böyle tercih edilmiş olabilinir.
26:36Fakat bununla birlikte biz şunu biliyoruz, bir yalı cami adeta bir yalının camiye dönüştürülmüş hali olduğunu da bizler düşünebiliriz.
26:46Burada direkt boğaz sularına hem ezan sesinin hem burada okunan Kur'anların adeta karıştığı bu kadar yakınlıkta bir cami ki
26:55bu boğaz hattında çok fazla var.
26:57Bunları görmekteyiz.
26:58Caminin bu kısmını da size göstermek istedim.
27:01Bununla beraber tekrar az önceki konuya dönecek olursak,
27:05etkileşim sadece burada iletişim sadece politik düzeyde veya iktisadi ekonomi noktada batıyla entegre bir düzlemde gerçekleşmiyor.
27:15Bununla beraber hiç şüphesiz her temas bir iz bırakıyor.
27:19Bu izin ardında bu bizim vakıf eserlerimize kadar da yansıyor.
27:22Yani klasik bir Osmanlı camiine gittiğinizde içerideki süsleme unsurlarıyla beraber,
27:27onunla beraber caminin yapılışı, kare şekli, bütünüyle beraber aslında bir dönüşümün,
27:34elbette Osmanlı'nın kendine has bir barok sistemi, süslemeleri de oluyor.
27:38Fakat bizim görmüş olduğumuz şey, buradaki bu sadelik, bu ahşap yapının kendisi biraz da nevi şahsına münhasır,
27:46kendisine has diyebileceğimiz bir özellikte.
27:50Şunu da hemen söyleyelim, bu caminin bu şekilde adeta bir kutuyu andırması çok güzel.
27:57Yani bir huzurlu bir yer.
27:59Yani Üryanizade Camii'ne mutlaka Üsküdar'a geldiğinizde yolunuzu düşürün.
28:04Ben daha önce Beykoz'da yaşadığım dönemde Üsküdar'a her geldiğimde bu camiye mutlaka uğrar.
28:10İşte akşam vakti ise bir akşam halini görmek veya buradan geçerken hiç şüphesiz bu cami minaresinin şerefesi diğer camilerde yok.
28:19Malumunuz 4 ya da 5 tane camide biz bunu görüyoruz.
28:22Bu minarenin kendine has özelliği, Boğaz'la müthiş bir uyum içerisinde olması,
28:27yani Boğaz hattında kocaman bir cami veya devasa, ihtişamlı bir yapı söz konusu değil.
28:35Gayet mütevazi ve bununla beraber buradaki bütünlüğü sağlayan,
28:40bir de ne olursa olsun hiçbir şekilde İstanbul'un silüetine zarar verecek veya o İslami silüeti yok edecek bir cami
28:48değil.
28:48Bütün bunları düşündüğümüzde İstanbul'un tamamlayan, İstanbul'un mütemmim cüzü diyebileceğimiz,
28:55tarihten bize kalmış en güzel vakıf eserlerinden bir tanesidir diyebiliriz.
29:01İstanbul'da yani 1860'lı yıllardan bize tevarüz eden, İstanbul'un da mütemmim cüzü dediğimiz bir İstanbul'u tamamlayan
29:08ve İstanbul'un kendisiyle tamamlandığı en güzel yalı camilerinden bir tanesi olmaklığıyla
29:14bu haftaki yolumuz Üryanizade Ahmet Esat Efendi Camii'ne düştü.
29:18İlmiye sınıfından bir zatın yaptırmış olduğu ki 2. Abdülhamit döneminde Şeyhülislamlık da yaptığını biz bilmekteyiz.
29:24Böyle bir devlet adamının yaptırmış olduğu mütevazi ve sade bir camiyi gezmeye, onu tanımaya, onu anlamaya çalıştık.
29:31Dolayısıyla bütün kendine has özellikleriyle, minaresiyle, minaresinin şerefesinin köşk halinde ifade ediliyor olmasıyla birlikte
29:40burada konum itibariyle Nakkaçtepe'nin hemen boğazla buluştuğu yerde bir tarafta Kuzguncuk, öbür tarafta Beylerbeyi,
29:48Üsküdar'ın aslında ne kadar önemli bir semt olduğunu, Bizans, Roma, Osmanlı dönemleriyle birlikte Cumhuriyet dönemimizde
29:56hala güzelliklerini koruyan, Üsküdar'ı önemli kılan ve Üsküdar'a mutlaka gidilmesi gereken diye bizim için güzel bir sebep olarak
30:06Üryanizade Ahmet Esat Efendi Camii burada bütün ziyaretçilerini bekliyor.
30:12Bence Üsküdar'a geldiğinizde yolunuz mutlaka düşsün.
30:15Gelin caminin bu güzel minaresini tekrar dışarıdan birlikte bakalım.
30:19Müzik
30:49Müzik
30:55Müzik
31:11Müzik
31:28Müzik
31:51Müzik
32:18Müzik
32:47Müzik
33:16Müzik
33:45Müzik
33:47Müzik
33:49Müzik
33:59Müzik
34:00Müzik
34:02Müzik
34:04Müzik
34:07Müzik
34:10Müzik
34:16Müzik
34:19Müzik
34:20Müzik
Yorumlar