- 6 dakika önce
TARİHİ YAPILARIN İLGİNÇ ÖYKÜSÜ TARİHTE YÜRÜYEN ADAM’DA
Her köşesinde tarihten izler barından ülkemizin tarihi yapılarına dair bilgiler veren ve geçmişten günümüze uzanan öyküsünü anlatan “Tarihte Yürüyen Adam; Vakıf Eserleri”, izleyenlerini tarihi bir yolculuğa çıkarıyor. Ahmet Şahin Baykal'ın sunumuyla ekranlara gelen “Tarihte Yürüyen Adam; Vakıf Eserleri”, tarihi yapıların yapılış amacı, yapıldığı dönem ve günümüzdeki son durumunu inceliyor ve izleyenleriyle paylaşıyor.
Tarihi sade bir dille anlatan ve sevdiren program “Tarihte Yürüyen Adam; Vakıf Eserleri”, geçmişten günümüze bir bağ kurarak birçok döneme tanıklık etmiş tarihi yapılara dair önemli bilgiler aktarıyor ve yapıların çeşitli dönemlerdeki fotoğrafları ile günümüzdeki son durumunu ekranlara getiriyor. Tarihi yapıların inşa edildiği dönemin koşulları, o bölgeye verilen isim, günümüze dek uğradığı değişiklikler ve o dönemde yaşanmış hikayeler tarih meraklılarıyla buluşuyor.
Birçok medeniyete ev sahipliği yapmış dört bir yanı tarih kokan Türkiye’nin, tarihi mirasını ve öyküsünü ekranlara taşıyan “Tarihte Yürüyen Adam; Vakıf Eserleri” her cumartesi saat 16:00’da Ülke TV ekranlarında…
Her köşesinde tarihten izler barından ülkemizin tarihi yapılarına dair bilgiler veren ve geçmişten günümüze uzanan öyküsünü anlatan “Tarihte Yürüyen Adam; Vakıf Eserleri”, izleyenlerini tarihi bir yolculuğa çıkarıyor. Ahmet Şahin Baykal'ın sunumuyla ekranlara gelen “Tarihte Yürüyen Adam; Vakıf Eserleri”, tarihi yapıların yapılış amacı, yapıldığı dönem ve günümüzdeki son durumunu inceliyor ve izleyenleriyle paylaşıyor.
Tarihi sade bir dille anlatan ve sevdiren program “Tarihte Yürüyen Adam; Vakıf Eserleri”, geçmişten günümüze bir bağ kurarak birçok döneme tanıklık etmiş tarihi yapılara dair önemli bilgiler aktarıyor ve yapıların çeşitli dönemlerdeki fotoğrafları ile günümüzdeki son durumunu ekranlara getiriyor. Tarihi yapıların inşa edildiği dönemin koşulları, o bölgeye verilen isim, günümüze dek uğradığı değişiklikler ve o dönemde yaşanmış hikayeler tarih meraklılarıyla buluşuyor.
Birçok medeniyete ev sahipliği yapmış dört bir yanı tarih kokan Türkiye’nin, tarihi mirasını ve öyküsünü ekranlara taşıyan “Tarihte Yürüyen Adam; Vakıf Eserleri” her cumartesi saat 16:00’da Ülke TV ekranlarında…
Kategori
📺
TV ve DiziDöküm
00:00Vakıf Katılım, tarihte yürüyen adamla vakıf eserlerimizi sunar.
00:58İzlediğiniz için teşekkür ederim.
01:05Tarihte yürüyen adamla vakıf eserlerimiz programında bu hafta Davut Paşa Camii ve Külliyesini birlikte inceleyeceğiz.
01:13Davut Paşa Osmanlı'da uzun süre veziri azamlık yapmış,
01:17aynı zamanda aslında geçiş dönemi de diyebileceğimiz kuruluşun hemen ardında
01:222. Beyazıt döneminde devlet adamlığı yapmış en önemli şahsiyetlerden bir tanesidir.
01:27Bugün İstanbul'da aslında yanından böyle sessizce geçtiğinizde fark etmeyeceğiniz,
01:33bir o kadar da önemli kuruluşun kendisini de ifade eden,
01:36kuruluş sonrasında kenar mahallelerin hem Türkleşmesi hem İslamlaşması anlamında
01:42bu topraklarda kimin hakim olduğunu gösteren en önemli camilerden bir tanesindeyiz.
01:47Bu cami hiç şüphesiz bugün İstanbul'da tarihi yarımada içerisinde hem önemli konumuyla,
01:54hem tarihiyle, hem tarihçesiyle etrafında şekillenen hikaye ve menkıbelerle bizlere çok şey anlatmakta.
02:01Gelin hep birlikte bu caminin tarihini, tarihçesini, hikayesini birlikte dinlemeye başlayalım.
02:25Şu anda İstanbul'da kitabesi olan en eski Türk çeşmesinin başındayız.
02:33Bu çeşme İstanbul'un en önemli camilerinden bir tanesi olan Koca Davut Paşa,
02:38bir diğer adıyla Derviş Davut Paşa'nın adına yaptırılmış ki kitabeden merhum yazdığı için
02:44muhtemelen sonrasında Davut Paşa'nın vefatından sonra adına yaptırılan bir çeşme olmakla birlikte çok önemlidir.
02:51Burada sahibül hayrat merhum Davut Paşa yazmakta.
02:55Merhum yazdığı için biz bu çeşmenin Davut Paşa'nın vefatından sonra yaptırıldığını biliyoruz.
03:00İki önemli özelliği var. Bir tanesi hiç şüphesiz burada en eski Türk çeşmelerinden bir tanesi olması,
03:07bunun önemli özelliklerinden bir tanesi. Bir diğeri de caminin avlu kısmında, avlu tarafının dışında yer alan bir çeşme.
03:15Burada biraz bu çeşmeyi aslında İslam kültüründe suyu konuşmanın tam önemli olduğu noktalardan bir tanesindeyiz.
03:21Bugün aslında bizim su faturası olarak ödediğimiz para suyun karşılığı değil.
03:26O hizmetin karşılığı. Fakat suyun şükrünü yani teşekkürünü kime yapacağız?
03:32Suyu bize bahşedene yapacağız.
03:34Bu İslam'da suyun burada bizim kültürümüzde mücessem hali olarak,
03:38yani meydana geldiği şekil aldığı haliyle çeşmelerle birlikte suya verilen önemi göstermekte.
03:45Daha önceki programlarda biz şunu konuşmuştuk.
03:49Neredeyse bütün fıkıh kitapları taharet bahsiyle başlamakta.
03:52Bu taharet bahsi de hiç şüphesiz sular bahsiyle devam etmekte.
03:57Yani suları en temelde bu fıkıh kitaplarında temiz sular ve temizleyici sular olarak belli kategorilere ayırmaktadırlar.
04:05Şimdi aklıma gelen size bir hikayeyi paylaşmak istiyorum.
04:09Bir gün bir medresede bir hoca klasik yine fıkıh usulü kitaplarından birini okutmakta.
04:14Dışarıdan gelen bir zat, yaşlıca bir amca, bugüne kadar Elif'i görsem her tek zannedecek kadar aslında ilimden habersiz birisi,
04:22hocaya, hocam bana bir ilim öğret der.
04:25Hoca da yani sana ilim öğreteyim ama senin önce Elif bağ okuman lazım,
04:29sonra Kur'an öğrenmen lazım, okumasını öğrenmen lazım, sonra Arapça öğrenmen lazım.
04:34Fıkıha kadar bütün İslam ilimlerini baştan sona bunları okuman lazım.
04:37Yani sana bir şey öğreteyim ama bu öyle bir, bir günde öğretilecek bir şey değil.
04:41Hocam olsun, sen bana anlat demiş.
04:44Hoca da ya madem öyle hani Kur'an öğrenmedin ama gel sana fıkıhtan şu bahsi söyleyeyim.
04:49Yani fıkıhta bir ilk cümle olarak temizleyici sular, işte sular çeşitlidir, işte yedi çeşittir.
04:55Bunların bir kısmı temiz sulardır, bir kısmı kendisiyle temizlenilebilen,
04:59bir kısmı da suyun kendisi çok temizdir ve böyle bir bahisler vardır taharet bahsinde.
05:04Şimdi bu çeşmenin hatırlattığı bir hikaye.
05:06Sonra bir cümle okuduktan sonra bu yaşlı zat kenara çekilir.
05:10Uzunca böyle bir mütalaa yapar, kendi kendine düşünür ve bir süre sonra hoca fark eder.
05:15Der ki ya sen ne düşünüyorsun bu kadar?
05:18Yani ne okudun da ne düşünüyorsun?
05:21Sonrasında bu yaşlı zat der ki ya hocam düşünüyorum da ahirette biz alimlerin durumu ne olacak?
05:28Diye böyle anlatılan güzel bir hikaye.
05:30Aslında bir cümle okuyarak kendisini de alim zümresinden kabul edip bunun üzerine düşündüğünü ifade ediyor.
05:35Fakat tekrar çeşmeye dönecek olursak burada önemli olan şeyin bugünkü düzlemde bizim altyapıyla beraber her evde hem sıcak su hem
05:44soğuk suyumuz var İstanbul'da.
05:46Yani bütün dünyada artık suyun bir problem olmadığını düşünüyoruz yaşadığımız şehirden yola çıkarak.
05:52Fakat kadim dönem için özellikle İstanbul'un kuruluşunda suyun kendisinin getirilmesi ki ta Bizans'tan Roma'dan Doğu Roma'dan Osmanlı'ya kadar
06:01su İstanbul'da ihtiyaç için kullanına gelen suyun hayat olmaklığı çok kıymetli.
06:07Az önce bahsettiğim o temiz temizleyici sular bahsinden yani suyun kendisi hem manevi anlamda hem de maddi anlamda İslam dünyası
06:14için önemli.
06:15Fakat susuz hayat olmaz. Dolayısıyla şehirlere taşınan ki biz İstanbul'da su kemerlerinin olduğunu da biliyoruz çok kadim dönemden kalan Osmanlı
06:24'nın ilk döneminde yapılmış ki 2. Beyazıt dönemi fethin hemen ardından işte 10-15 yıllık bir süre içerisinde.
06:30Buralar hep imar edilmiş ve bir caminin hemen dibine yaptırılmış olan ki kitabesi Türkçe olan en eski çeşmeyi Davutpaşa Camii
06:40'ni ve külliyesini konuşmadan önce bir girizgah mesabesinde bu programda sizinle paylaşmak istedim.
06:46Bu taraflara yolunuz düşerse tarihin bir parçasını görmek isterseniz mutlaka bu çeşmeyi ve Davutpaşa Camii'ni gezmeyi unutmayın.
06:55Gelin hep birlikte külliyenin dış unsurlarını birlikte anlamaya ve konuşmaya devam edelim.
07:20Az önce İstanbul'daki en eski Türkçeşmesinin başında İslam'da suyun önemini ki insan hayatında suyun önemine dair birkaç cümle kurduk.
07:29Bugün şu an burada arkamda görmüş olduğunuz şadırvan da aslında bu önemi bize anlatan en önemli unsurlardan bir tanesi.
07:37Çünkü cami müştemilatında şadırvanlar olmazsa olmazdır.
07:41Çünkü bizler namaza durmadan önce inanan insanlar olarak abdest alırız.
07:46Abdestsiz namaz olmaz.
07:47Dolayısıyla bu şadırvanları klasik dönemde yapılan bütün camilerin avlularında biz bu şadırvanları görmekteyiz.
07:55Peki bu şadırvanlar sadece bizim işte ellerimizi, ayaklarımızı ve yüzümüzü yıkadığımız yani dış temizliği mi ifade eden şeyler?
08:02Hayır. Burada temizliğin kendisi maddi temizlik ve manevi temizlik olarak da İslam dünyasında, İslam literatüründe kitaplarda yer almakta.
08:10Dolayısıyla bizler abdest aldığımızda sadece ellerimizi ve ayaklarımızı yıkamayız.
08:14Kendimizi zihnen ve kalbende o temiz dünyaya girebilmek için çok önemli bir kısmını yerine getirmiş oluyoruz ibadetin.
08:23Ve bu ibadetin öncesinde yapılması gereken bir şey.
08:25Dolayısıyla şadırvanlar ister kubbeli olsun, ister düz olsun, ister köşeli yani işte oktagon dediğimiz kubbeli ya da kubbesiz.
08:34Hangi dönemde yapıldıysa o dönemin şeklini de alan kubbelerle ya da mimari unsurla yapılmış olursa olsun bize hem maddi hem
08:42manevi temizliği birlikte ifade eden camilerin ve külliyelerin en önemli unsurlarından bir tanesidir.
08:48Bugün burada Davut Paşa'yı, Davut Paşa camini ve külliyesini birlikte konuşmak için Fatih'in aslında kalbi diyebileceğimiz bir noktada,
08:57tarihi yarımada da.
08:57Bir tarafta Cerrah Paşa, diğer tarafta Koca Mustafa Paşa arasında kalmış aslında çoğu insanın da gelip görmediği biraz da böyle
09:06sakin bir yerde kalmış bir camiden bahsediyoruz.
09:10Bu caminin birçok özelliği var.
09:12Birincisi ben bu programda bir külliyenin yani külliye inşa etmekle insan hafızası, şehir hafızası ve toplumsal hafızanın neye tekabül ettiğini,
09:26buradaki bütün bu hafıza etrafında dizdiğim üç unsurun mücessem hali yani cisimleşmiş, somutlaşmış ve bugün karşımızda bir metin olarak,
09:36yani bir tarihi bir kitabe olarak değil de bir bina olarak şu an arkamda görmüş olduğunuz bir camiyle hemen yan
09:43tarafında medresesiyle birlikte ayakta olan mimari bir eseri konuşmak istiyorum.
09:49Burada bu üç unsuru ve bu camiyi birlikte konuşmaya devam edelim.
09:53İlk etapta anlatmak istediğimiz şey temelde şuna tekabül ediyor.
09:57Yani insan hafızasını biraz ele alalım.
10:01Bir anlığına hafızamızın silindiğini düşündüğümüzde ne yaparız?
10:05Yani burada geçmişi olmayanın yani geçmişte yaslandığı bir tarihle beraber insanın çocukluğundan getirdiği bu düşünceyi anların toplamına biz hatıra ve
10:18hafıza diyoruz.
10:19Bunu bir anlığına unuttuğunuzda aslında geleceğinizi de kaybetmiş olursunuz.
10:23Yani bu dakikadan sonra benim örnek olarak bir insanın hafızasını kaybettiği anda yapabileceği hiçbir şey yoktur.
10:30Çünkü gidecek evini hatırlamaz, ailesini, akrabasını, eşini, dostunu hatırlamaz.
10:36Dolayısıyla şu andan itibaren gelecek dediğimiz şeylerin hiçbirisini yapamaz.
10:42Hafızanın kendisinin böyle bir noktaya tekabül ettiğini hem geçmişi hem de geleceği inşa eden bir unsur olarak insana bahşedilmiş hem
10:54bu hatırlama gücü hem de bu hatırlama gücüyle
10:56yaşamın en büyük enerji kaynaklarından bir tanesi olarak hafıza ve bu hafızada biriktirdiğimiz anıların kendisi bir insan için çok önemlidir.
11:06Şimdi ikinci unsur toplumsal hafıza.
11:08Toplumsal hafıza ise neye tekabül etmekte?
11:11Az önce bireysel yani ferdi bir düzlemde ifade etmeye çalıştığım şey şuydu.
11:16Yani bir insanın hafızası yoksa bir insan hafızasını yitirdiğinde geleceğini de yitirir.
11:22Bunun aynısı toplum için de geçerlidir.
11:24Yani toplumsal ortak dünyaya adapte olmuş ortak bir öyküye, ortak bir hikayeye, ortak bir mefkureye, bir vizyona, bir misyona sahip
11:35olmayan toplumların
11:36az önce bahsettiğim gibi hafızasız bir insana benzeyeceğini ve aslında geleceğini yok eden bir düzleme taşınmış olacağını da hiç şüphesiz
11:45çıkarabiliriz.
11:45Yani bu beni tarihte en çok etkileyen şeylerden bir tanesidir.
11:49Çünkü burada asıl anlatmak istediğim şey şu.
11:52Ferdi olarak bizler hafızamızı yitirdiğimizde geleceğimizi kaybederiz.
11:56Geçmişimizi yitirdiğimizde geleceğimizi kaybederiz.
11:59Bununla beraber bir toplumda ortak öyküsünü, ortak hikayesini, kuruluş amacını, bir araya gelme nedenlerini bütünlüklü olarak o toplum yitirmişse
12:09ne geçmişteki varlığı artık devam edebilir ne de gelecek inşa edecek bir mefkureye, bir vizyona, bir düşünceye sahip olabilir.
12:19Burada hem fert düzleminde hem de toplum düzleminde hem hafızanın hem hatıranın hem biriken anıların hem de en genel ve
12:29soyut tabiriyle tarihin öneminden bahsetmek istiyorum.
12:32Üçüncü unsura gelince burada şehir hafızası.
12:36Bu ikisi aslında aynı anda meydana gelir.
12:38Yani bir insanın hafızası toplumsal hafızayla birlikte meydana gelir.
12:43Çünkü bizler bir toplumun, bir kültürün daha soyut tabirlerle içine doğarız.
12:49Bununla beraber bir şehir, bir mekana da ihtiyaç duyarız.
12:52Bunun kendi elimizde inşa ettiğimiz tarih eserleri dahil aile de bir toplumdur.
12:58Toplumun en küçük parçasıdır. Şehir ise bir mekan olarak bu dünyada bizim aslında insanların kolektif bir araya gelerek inşa ettikleri
13:08en önemli dışa vurumlardan bir tanesidir.
13:11Peki şu soruyu sorarak caminin bahçesinde dolaşmaya ve tarihi anlamaya devam edelim.
13:16Bir şehrin hafızasını ayakta tutan unsurlar, mekanlar nerelerdir?
13:21Tarihin bize öğrettiği en önemli şeylerden bir tanesi bir şehri ayakta tutan, bir şehrin hafızasını, geçmişini ve geleceğini ayakta tutan
13:31en önemli eserler
13:32insanların ortak olarak toplumsal bir yapıyla inşa ettikleri mabetler, devlet daireleri ki klasik dönemde bunlara işte saray diyebilirsiniz veya kaleler
13:43diyebilirsiniz.
13:44Ama ibadethaneler bu şehir hafızasının hiç şüphesiz en önemli unsurlarının başında gelmekte.
13:52Çünkü İstanbul'u bir hayal edelim. Şu andaki bu yerleşim yerini, evlerin olmadığını düşünelim.
13:58Bu cami tek başına bir şehrin hafızasını, burayı inşa ettiren 2. Beyazıt döneminde bir paşayı, burayı kimlerin hangi amaçla inşa
14:08ettirdiğini
14:09aslında biz sadece bir vücuda gelmiş, bir unsur olarak bu camiden yola çıkarak hem o tarihi hem geleceğimizi inşa edebiliriz.
14:18Bununla beraber aslında 3 unsur noktasında külliyelerin, camilerin, mabetlerin, devlet erkanının yani padişahın,
14:29salatin camileri dediğimiz valide sultanlarıyla birlikte padişah ailesine ait insanların ürettiği bu mekanlarla birlikte
14:37paşa camileri de dahil olmak üzere mabetlerin tamamının şehir hafızasını taşıyıcı unsurlar olarak değerlendirebiliriz.
14:45Tabiri caizse bugün bu mabetleri, vakıf eserlerinin kendisini yani biraz benzetmede, teşbihte hata olmaz ama
14:54hafıza kartları olarak düşünebilirsiniz.
14:57Toplumun, şehrin bir mabet etrafında, bir hafıza kartında yanımızda taşıdığımız ve onu görebildiğimiz, okuyabildiğimiz,
15:07geleceğe taşıdığımız en önemli taşıyıcı unsur olarak da hem şehir hafızası hem bireysel hafızamızda bu aslında çok önemli bir yere
15:16tekabül ediyor.
15:17Bu üç unsuru insan hafızası, toplum hafızası ve şehir hafızasının birleştiği bir yer olarak bir vakıf eserini bugün
15:26koca Davut Paşa ya da diğer adıyla Derviş Davut Paşa Camii'ni birlikte gezmeye devam ediyoruz.
15:59Davut Paşa Camii ve Külliyesi'nin aslında hem Hazire kısmı,
16:03hem de içeride kalan Davut Paşa'nın türbesinin de bulunduğu bir yerdeyiz.
16:08Burada toplumsal hafıza olarak Hazirelerin kendisinin ne kadar kıymetli olduğunu biz birçok programda konuştuk.
16:15Ben şahsen bir Hazire'ye baktığımda koca bir tarihi, biz yokken kim varmış burada diye bir cümleyle beraber
16:23bizden öncekilerin burada neye tekabül ettiğini, ne yaşadıklarını, kim olduklarını, yaptıkları meslekleri hep birlikte düşünerek
16:31mezar kitabelerini incelerken bütünlükte olarak böyle düşünüyorum.
16:35Bununla birlikte bir kitabeyi yani bir mezar kitabesini okuduğumda aslında bizden önce buralarda bazı insanların yaşadığını,
16:43ortak duyguya, ortak inanışa, neredeyse benzer bir hayata, gerçi modern dönemde hayatlarımız değişmiş olabilir,
16:49bizden önce de buralarda insanların yaşadığını en nihayetinde bu kitabeler ve Hazireler üzerinde görebiliriz.
16:57Bunun üzerinden biraz daha toplum içerisinde adeta bir hafıza mesabesinde fakat ölümle birlikte bir hayatın varlığını da imleyen
17:07en önemli unsurlardan bir tanesidir bu Hazireler.
17:09Çünkü bizler klasik dönemde şunu biliyoruz, ölüm hayatın bir parçası ve hayatın içerisinde ciddi bir noktaya tekabül eden,
17:18hayat içerisinden dışlanmayan bir gerçeklik olarak bizler ölümü biliyoruz modern öncesi dönemlerde.
17:25Fakat bugün gerçekten sosyal medya aracılığıyla, bizlere anlatılan hikayeler aracılığıyla,
17:31okuduğumuz kitapların belki kişisel gelişim kitaplarını vesaire düşünebilirsiniz.
17:36Bizlere hep alt metinde paylaşılan şey şu, ölmeyecek gibi çalışmak, ölmeyecek gibi bu dünyaya sarılmak.
17:43Bunun da tabii belli amaçları var, bu sistem içerisinde buna hizmet etmek vesaire diyebilirsiniz.
17:48Fakat şunu da hemen söyleyeyim, yani ölümün hayatın bir parçası olarak gördüğümüzde
17:54kaybetmediğimiz belli başlı duygular ve bu dünyayı imar ederken
17:59daha öte bir dünyaya, daha büyük bir gerçekliğe atıfla bir şeyleri imar etmek,
18:05burada yaptığımız iyiliğin sadece burayı ilgilendirmediğini,
18:08faziletin bu dünyanın ötesinde bir dünyayla bağı olduğunu da,
18:13hiç şüphesiz bir mezar kitabesini okuduğunuzda canlanacak şeylerdir.
18:17Fakat bu hazireler, mezarlıklar şehrin yaşanılan hayatın dışına çıktığında biz neyi kaybediyoruz?
18:24Kaybettiğimiz en önemli unsurlardan bir tanesi,
18:27hayatımızın bir parçası bu hayatın içinde var olan ölümü dışlamış oluyoruz.
18:32Fakat bu ölüm dışlandığında tamamen dünyevileşen,
18:36tamamen bu dünyaya tamah eden, bu dünyanın bir parçası olduğunu düşündüğümüz
18:40gerçekten adeta sadece bir canlıya dönüşmüş oluyoruz.
18:44Peki burada Davut Paşa Camii'nde, 14 yıllığa yakın, 14 yılın da üstünde,
18:50bir vezir azamlık yapmış bir devlet adamının yaptırmış olduğu bir Paşa Camii.
18:54Bunun haziresinde bunların çağrışması gayet normal.
18:57Çünkü klasik bir Osmanlı Camii'ne gittiğimizde,
19:00hiç şüphesiz aklımıza gelen bütün bu çağrışımların tamamı burada da bizi karşılıyor.
19:07Burada şuna devam etmek istiyorum.
19:10Fatih Dönemi'nde kuruluş felsefesiyle, hiç şüphesiz bir dönem için,
19:14yani bir şehri fethettiğinizde, orada ilk yapacağınız şey şehrin fiziki imarıdır.
19:20Fatih Dönemi ile 2. Beyazıt Dönemi'ni ben karşılaştırdığımda,
19:232. Beyazıt Dönemi'nin en önemli özelliklerinden bir tanesi şuydu.
19:27Kenar mahallelere biraz zaviye ile birlikte, biraz medrese ile birlikte camilerin ve külliyelerin inşa edilmesi.
19:34Şimdi bu cami, yani Koca Davut Paşa Camii veya Derviş Davut Paşa Camii'nin en önemli özelliklerinden bir tanesi de,
19:41hiç şüphesiz külliye olarak inşa edilmesi.
19:44İnsanların ihtiyaçlarını karşılayan, burada medresesiyle, imarethanesiyle, mektebiyle,
19:51bütünlüklü olarak bir Müslüman gencin hayatından tutun o mahallede yaşayan,
19:57insanların maddi manevi ihtiyaçlarını karşılayan en önemli mekanlardan bir tanesi inşa ediliyor.
20:042. Beyazıt Dönemi'nin en önemli özelliklerinden bir tanesi buydu.
20:07Biraz daha dini bir altyapıyla, salt imar edilimin ötesinde biraz daha o mamur,
20:13hem kalbin mamur edilmesi, imar edilmesi, hem de bununla beraber bir külliyenin, bir vakıf eserinin inşa edilmesi,
20:21hiç şüphesiz 2. Beyazıt Dönemi'nde İstanbul'un tarihi yarımadanın etrafındaki kenar semtlerde
20:27yapıla gelmiş en önemli işlerden bir tanesidir diyebiliriz.
20:31Çünkü biz Aşık Paşezade'nin de Tevarihi Ali Osman kitabında bahsettiği bir camiden bahsediyoruz.
20:38Bu arada Tevarihi Ali Osman meselesini de birazdan konuşalım.
20:43Şu an hazır avlunun dışındayız.
20:45Hemen caminin, camiyi karşımıza aldığımızda, kıble yönünü aldığımızda sol tarafında kalan medreseyi biraz konuşmak istiyorum.
20:53Tabi biraz daha ilerleyen dakikalarda 1500'lü, 1600'lü yıllarda meydana gelen depremler ki sonrasında yangınlarla birlikte
21:00bu cami bütün bu afetlerden nasibini almış.
21:04Bunu birazdan konuşacağız.
21:05Bu medresede en son 1900'lü yılların başında geçirdiği bir yangından sonra harap hale geliyor.
21:11O yangında insanların sığındığını biliyoruz.
21:13Bugün fakat yapıldığı dönem itibariyle hem medrese olarak hem de birçok ihtiyacı karşılayan bir bina olarak ayakta durmakta.
21:22Bugün tekrardan restorasyonu yapılmış, yakın bir döneme kadar restorasyonu yapıldı.
21:26Şu an bir yüksek ihtisas merkezi olarak, yani Türkiye'de yüksek sans ve doktora yapan öğrencilere
21:32bir nevi klasik dönemin ilim erbabı olarak diyebileceğimiz yüksek sans ve doktora öğrencilerinin kullanabileceği bir hüviyet kazanmış ki
21:41bence bu aslına uygun bir şekilde tekrar kullanıma açılmış olması hem İstanbullular açısından hem de kendisini bu işe vakfetmiş
21:49hem bir nevi ilim talebesi olan bütün insanlar için bu sevindirici bir haber.
21:53Fakat medresenin caminin mütemmim cüzü olarak inşa ettirilmiş olması bize bir vakıf eserini,
22:00bir külliyenin aslında inşasının ardındaki o mefkureyi, o hayata bakışı da gösteriyor.
22:06Yani şöyle düşünelim, bugün inşa ettiğimiz bir yapı, herhangi bir kurum kuruluş tarafından yapılan yapının
22:12aslında ilme verdiği önemi bu kanallara, yani ilmin aktarıcısı olan hem öğrencilere, hem hocalara,
22:19hem akademisyenlere, hem talebelere ne kadar kapı açtığıyla doğrudan alakalıdır.
22:24Bunu şunun için ifade ediyorum, yani bizler üniversiteler veya düşüncenin merkezi olarak ilim yuvalarını düşündüğümüzde
22:33şunları hesap etmemiz gerekiyor.
22:34Hayatı sadece kas gücüyle, bilek gücüyle kavrayıp diğer milletlerle ya da rakip gördüğümüz diğer insanlarla yarışamayız.
22:43Bizler bir millet olarak bu düşünceyi sadece kas gücüyle elde edeceğimizi sandığımızda yanılırız.
22:50Çünkü ilim dediğimiz akıl gücüdür.
22:52Burada ilmin kendisinin kıymetini ilim insanlarına, ilim erbabına açılan imkanlarla ölçebiliriz.
23:01Bugün bir medresenin aslında aslına rücu ettiği, aslı gibi korunduğu ve yıllar sonra restorasyondan sonra
23:08bugün yine bir ilim merkezi olarak kullanılması Davut Paşa Medresesi'nin hem sevindirici bir şey
23:15hem de ülkemiz adına umut verici bir şey olarak bendeniz mutlu olduğumu ifade etmek istiyorum.
23:21Gelin caminin diğer bileşenlerini, son cemaat avlusunu konuşarak Davut Paşa'yı, Davut Paşa tarihini 2. Beyazıt'a anlamaya devam edelim.
23:52İkinci Beyazıt dönemi az önce de ifade ettiğimiz üzere
23:56İstanbul'un aslında maddi ve manevi imarının yapıldığı en önemli dönemlerden bir tanesidir.
24:03Çünkü bizler fethin sadece açmak ve açılmak olmadığını,
24:08sonrasında gönüllerin fethinin de olması gerektiğini daha önceki programlarımızda konuşmuştuk.
24:13Fakat Koca Davut Paşa ki bugün Davut Paşa adıyla anılan bir bölgede vardır.
24:19Bugün aslında eskiden kışla olan bir nokta, bugün bir üniversite olarak kullanılmakta.
24:24Oradan da bahsedeceğiz çünkü hem maddi hem manevi imarının yapıldığı bir dönemde bir paşa camii olarak burası inşa ediliyor.
24:32Bu aslında şöyle bir önemi haiz.
24:35Bizler 2. Beyazıt döneminin hem maddi hem manevi imarından bahsediyoruz.
24:39Çünkü aslında devlet aklı olarak, devlet mefkuresi olarak görev verilen paşaların ne kadar meziyetli olduğunu da gösteren bir dönemdir 2.
24:48Beyazıt dönemi.
24:49Çünkü Koca Davut Paşa hem askeri hem içtimai hayatta çok fazla rol almış.
24:5514 yıldan fazla bir süre itibariyle vezir-i azamlık yapmış ki bu Osmanlı padişahları arasında onu çok yüksek bir noktaya
25:02da çıkarmakta.
25:04Bütün bunlarla beraber yaptığı işler çok önemli.
25:07Çünkü bizler bugün Davut Paşa aslında bir dönem kışla olarak kullanıldığını söylemiştik.
25:12Batıya yapılan seferlerde askerlerin toplandığı yerdir.
25:15Orada sancak-ı şerif dediğimiz Hazreti Peygamber'e atfedilen sancağın orduya teslim edildiği,
25:21o sancakla beraber hem bir hürmetin hem de manevi bir gücün sembolik olarak orduya teslim edilmesi de bugünkü Davut Paşa
25:30kışlasında yapılıyordu.
25:32Bu kışla şu açıdan önemli.
25:35Askerlerin toplandığı ki hiç şüphesiz bu sancak açılıp gösterilmiyor ama bir kutu içerisinde sembolik olarak o askere verilirdi.
25:41Bugün o kışlanın aslında daha sonrasında 2. Abdülhamit döneminde orada yapılan bir fırın da var ki bu kışta hala duruyor.
25:48Dediğim gibi bir üniversitenin kampüsü olarak kullanılmakta, bir devlet üniversitesinin.
25:52Bu açıdan önemlidir.
25:53Hem Davut Paşa'nın bir semt olarak anılması, hem kışlanın kendisi, hem bugün bir üniversite olarak da kullanılması,
25:59bir dönemin devlet erkanının aslında ne kadar yönlü olduğunu da bize gösteren önemli olaylardan bir tanesidir.
26:07Bugün camiye dair şunu da söyleyelim, bazı depremlerde ön kubbelerin, son cemaat avlusundaki bu kubbelerin bazılarının yıkıldığını biliyoruz.
26:16Çünkü bu cami aslında her yüzyılda meydana gelen depremlerden, yangınlardan ciddi anlamda nasibini almış bir cami.
26:24Belki birazdan da konuşacağız.
26:26Bu kubbesi diğer paşa camilerine nazaran biraz daha büyük inşa edilmiş.
26:31Ki burada belki bir deneme usulü de olabilir, bir kare plan üzerine büyük bir kubbe yapılmaya çalışılmış.
26:37Aslında erken dönem mimarinin, yani Osmanlı'nın erken döneminde inşa edilen diğer camilerin özelliklerini taşıyan,
26:45sembolik olarak ve şekil itibariyle mimari unsurlar açısından da bir nevi benzerlik gösteren bir camidir.
26:52Fakat bir paşa cami olmakla birlikte kubbesi biraz daha diğer paşa camilerine nazaran biraz daha büyük yapılmıştır.
26:58Fakat bütün paşa camileri gibi bu o dönemde ve sonrasında inşa edilen tek minarelidir.
27:03O dönem için aslında büyük bir külliye olarak inşa edilmesi buranın bir dönem İstanbul'unda ne kadar önemli olduğunu da
27:11gösteren unsurlardan bir tanesidir.
27:14Bizler bugün tarihte çıktığımız yolculukta, 2. Beyazıt döneminde meydana gelen bir düşüncenin dışa vurumunu,
27:22toplumsal hafızanın insan hafızasıyla buluştuğunda şehrin hafızasına ne tür bir katkı yaptığını gösteren en önemli camilerden bir tanesini gezmekteyiz.
27:34Bu aslında bize şunu gösteriyor.
27:36Bizler tarihte çıktığımız yolculukta karşımıza çıkan herhangi bir mabedi, bir mimari eseri,
27:44ya evet bunlar da üst üste taşları inşa etmişler ve böyle de bir cami yapmışlar seviyesinden çok daha yukarılara çıkıp
27:52aslında bu caminin toplumsal hafızada ve şehir hafızasında adeta bir hafıza kartı mesabesinde bizlere neler taşıdığını da düşünmemiz gerekiyor.
28:03Çünkü ben örneğin bu camiye geldiğimde veya bu tür camilere geldiğimde, erken dönem veya işte klasik Osmanlı mimarisi camilerine geldiğimde
28:12adeta kendi hafızamda çocukluk yıllarıma dönüyorum.
28:16Çünkü çocukluğumu geçirdiğim Manisa'da, Selçuklu'dan sonra, Beylikler dönemi ve Osmanlı'ya ait sadece merkezde 20 küsur tane cami ve müştemilatlı
28:26ile beraber işte hamamları vs. var.
28:28Özellikle lise yıllarında bu camilerin avlusunda çok fazla vakit geçirdim.
28:33Arkadaşlarımızla konuştuğumuz yerler, banklar, oturup sohbet ettiğimiz insanlar veya ailemizle geçerken yanında
28:39örneğin işte Sultan Camii, Manisa Muradiye Camii veya yukarıda Beylikler döneminden kalan yanlış hatırlamıyorsam 1366 Manisa Ulu Camii
28:48bütün bununla beraber bana bir hem bireysel olarak anı anlamında hafıza ve hatıra hem de şehir anlamında da.
28:57Şimdi bunun aslında çok önemli bir noktaya tekabül ettiğini şöyle vurgulamak istiyorum.
29:02Manisa Muradiye Camii'nde veya Sultan Camii'nde bir ziyaretçi gözünü kapatsa, faraza,
29:10gözünü kapatsa ve ışınlansa, gözünü burada derviş ya da Koca Davut Paşa Camii'nin avlusunda,
29:18son cemaat mahfilinde şu revakların altında açsa, başka bir yerde gözünü açtığını düşünmeyecektir.
29:25Bu aslında mimaride süreklilik, insan hafızasındaki o sürekliliğe benzetiyorum bunu.
29:32Yani bu çok önemli bir şey.
29:34Bunun bir benzerini ki pandeminin hemen bitişinde Üsküp'te bulunma imkanım olmuştu.
29:40O dönemde Üsküp'te yine Davut Paşa'nın yaptırmış olduğu bir tane hamam var.
29:44Bugün müze olarak kullanılıyor.
29:45Orada da yani Üsküp'e gittiğinizde de yine bu mimarinin, işte kesme taşlarla yapılan bir mabedin veya insanların hizmetine sunulan
29:54bir medresenin veya bir hamamın
29:56Üsküp'le, Bursa'yla, Edirne'yle, Manisa'yla, Anadolu'daki herhangi bir yerde bir farklılık arz etmemesi,
30:03hem bireysel hafızamda evet ben burada kendimi evimde hissediyorum hissi çok önemli ve çok büyük bir şeydir.
30:10Çünkü şehir değişebilir, zaman değişebilir fakat bu mabetler, bu vakıf eserleri tarihi bize taşıyan en önemli unsurlar olarak
30:20hatta bugünkü benzetmeyle birer hafıza kartı olarak yanımıza taşıdığımız, içinde dolaştığımız ve bizi geleceğe taşıyan en önemli eserlerdir diye sizlerle
30:31paylaşmak istiyorum.
30:32Tarihte yürüyen adamla vakıf eserlerimiz programında bu hafta 2. Beyazıt dönemine Osmanlı'da en uzun vezir-i azamlık yapmış olan
30:41Koca Davut Paşa Camii ve Külliyesini birlikte anlamaya çalıştık.
30:45Burada çıktığımız yolculukta İstanbul'un en eski Türkçe kitabeli çeşmesini gördük, haziresini dolaştık, bir yanda medresesini konuştuk
30:53ve şehrin hafızası, toplumsal hafıza ve insan hafızasının kesiştiği bir nokta olarak vakıf eserlerini konuşmaya çalıştık.
31:02Bu vakıf eserlerini anlamak için yanından geçtiğiniz herhangi bir tarihi esere sadece dönüp bakmanız yetmez.
31:08Çünkü bazı vakıf eserleri insanın sadece gözüyle görebileceği yerlerin ötesinde, kalbiyle, hissiyatıyla, bütün duygularıyla yönelmesi gereken yerlerdir.
31:19Davut Paşa Camii ve Külliyesi de bu vakıf eserlerinden bir tanesidir.
31:23İstanbul'a yolunuz düşerse, bu bölgeye yolunuz düşerse mutlaka gelip ziyaret etmenizi önerdiğim camilerden bir tanesidir.
31:32Programlarımızın tekrarını izlemek isterseniz ülketv.com'dan ve YouTube kanalından izlemeye devam edebilirsiniz.
31:39Bir başka programda görüşünceye kadar İstanbul'a bu güzel şehre toplumsal hafızanın insan hafızasıyla kesiştiği
31:47ve şehrin hafızasının mücessem yani üç boyutlu hale geldiği bu vakıf eserlerine güzel bakmanız dileğiyle.
31:55Hoşçakalın.
31:57Müzik
32:12Müzik
32:21Müzik
32:22Müzik
32:29Müzik
33:06Vakıf Katılım tarihte yürüyen adamla vakıf eserlerimizi sundu.
33:12Müzik
33:12Müzik
Yorumlar