- 2 gün önce
TARİHİ YAPILARIN İLGİNÇ ÖYKÜSÜ TARİHTE YÜRÜYEN ADAM’DA
Her köşesinde tarihten izler barından ülkemizin tarihi yapılarına dair bilgiler veren ve geçmişten günümüze uzanan öyküsünü anlatan “Tarihte Yürüyen Adam; Vakıf Eserleri”, izleyenlerini tarihi bir yolculuğa çıkarıyor. Ahmet Şahin Baykal'ın sunumuyla ekranlara gelen “Tarihte Yürüyen Adam; Vakıf Eserleri”, tarihi yapıların yapılış amacı, yapıldığı dönem ve günümüzdeki son durumunu inceliyor ve izleyenleriyle paylaşıyor.
Tarihi sade bir dille anlatan ve sevdiren program “Tarihte Yürüyen Adam; Vakıf Eserleri”, geçmişten günümüze bir bağ kurarak birçok döneme tanıklık etmiş tarihi yapılara dair önemli bilgiler aktarıyor ve yapıların çeşitli dönemlerdeki fotoğrafları ile günümüzdeki son durumunu ekranlara getiriyor. Tarihi yapıların inşa edildiği dönemin koşulları, o bölgeye verilen isim, günümüze dek uğradığı değişiklikler ve o dönemde yaşanmış hikayeler tarih meraklılarıyla buluşuyor.
Birçok medeniyete ev sahipliği yapmış dört bir yanı tarih kokan Türkiye’nin, tarihi mirasını ve öyküsünü ekranlara taşıyan “Tarihte Yürüyen Adam; Vakıf Eserleri” her cumartesi saat 16:00’da Ülke TV ekranlarında…
Her köşesinde tarihten izler barından ülkemizin tarihi yapılarına dair bilgiler veren ve geçmişten günümüze uzanan öyküsünü anlatan “Tarihte Yürüyen Adam; Vakıf Eserleri”, izleyenlerini tarihi bir yolculuğa çıkarıyor. Ahmet Şahin Baykal'ın sunumuyla ekranlara gelen “Tarihte Yürüyen Adam; Vakıf Eserleri”, tarihi yapıların yapılış amacı, yapıldığı dönem ve günümüzdeki son durumunu inceliyor ve izleyenleriyle paylaşıyor.
Tarihi sade bir dille anlatan ve sevdiren program “Tarihte Yürüyen Adam; Vakıf Eserleri”, geçmişten günümüze bir bağ kurarak birçok döneme tanıklık etmiş tarihi yapılara dair önemli bilgiler aktarıyor ve yapıların çeşitli dönemlerdeki fotoğrafları ile günümüzdeki son durumunu ekranlara getiriyor. Tarihi yapıların inşa edildiği dönemin koşulları, o bölgeye verilen isim, günümüze dek uğradığı değişiklikler ve o dönemde yaşanmış hikayeler tarih meraklılarıyla buluşuyor.
Birçok medeniyete ev sahipliği yapmış dört bir yanı tarih kokan Türkiye’nin, tarihi mirasını ve öyküsünü ekranlara taşıyan “Tarihte Yürüyen Adam; Vakıf Eserleri” her cumartesi saat 16:00’da Ülke TV ekranlarında…
Kategori
📺
TV ve DiziDöküm
00:00Vakıf Katılım, tarihte yürüyen adamla vakıf eserlerimizi sunar.
00:58İzlediğiniz için teşekkür ederim.
01:15İzlediğiniz için teşekkür ederim.
01:58İzlediğiniz için teşekkür ederim.
02:06İzlediğiniz için teşekkür ederim.
02:36İzlediğiniz için teşekkür ederim.
03:08İzlediğiniz için teşekkür ederim.
03:25İzlediğiniz için teşekkür ederim.
03:30İzlediğiniz için teşekkür ederim.
03:31Burada bunun çok önemli anlamı var.
03:35Biraz bunu anlamak gerekiyor.
03:36Fakat öncesinde hemen Ebu Said el-Hudri radiyallahu anh hakkında birkaç bilgi vereyim.
03:41Kendisinin bizim kitaplardan bildiğimiz kadarıyla çok fazla hadis rivayet eden sahabelerden bir tanesi.
03:49Yaklaşık olarak bin yüzün üstünde hadis rivayet eden yani dinin bizlere aktarılmasında önemli rol almış sahabe-i kiramlardan bir tanesidir.
03:58Bu bilginin Hazreti Peygamber'e ait dini bilgi onun yaşantısı onun yani Hazreti Peygamber'in Kur'an-ı Kerim'i
04:06açıkladığı noktaların hadis olarak bize aktarılmasında önemli bir rol almış adeta o dinin taşıyıcısı mesabesinde önemli sahabelerden bir tanesidir.
04:18Burada İstanbul'da çok fazla makamlarının olmasının ardında şöyle bir şey söz konusu.
04:23Hepimizin bildiği İstanbul bir gün feth olunacaktır.
04:26Konstantinopol bir gün feth olunacaktır.
04:28Onu fetheden komutan ne yüce komutan askerini de öven bu şekilde başlayan bir hadis-i şerifi hepimiz bilmekteyiz.
04:35Bu hadis-i şerife binaen birçok Müslüman devlet tarafından Müslüman komutan tarafından İstanbul hep fethedilmek istendi.
04:43Bunların içerisinde Araplar veya diğer milletlerden insanlar da hep ola geldi.
04:47Ve burada bir rivayete göre İstanbul'da İstanbul'un fethetmeye gelen ve burada şehit düşen aslında isimsiz kahramanların kendilerine birer makam
04:58yapılmıştır.
04:59Ve bunların bir kısmının sahabe isimleriyle makamları olarak adlandırıldığını da bazı rivayetlerden biz bilmekteyiz.
05:06Fakat burada sahabenin kendisinin de bazı sahabelerin de İstanbul'u fethetmek için yola düştüğünü ve burada şehit düştüğünü biz rivayetlerden
05:16ve kaynaklardan bilmekteyiz.
05:18Burada şunun altını çizmek istiyorum.
05:21Kariye Camii 1309 ile 1320 yılları arasında yaptırılmış.
05:26Şimdi ilk etapta şapel olarak yapılan bu mabet fethin hemen ardından kiliseden camiye çevrilen Ayasofya gibi direkt camiye çevrilen mabetler
05:37arasında değil.
05:37İkinci Beyazıt döneminde daha sonrasında yani fetihten bir süre sonra camiye çevrilen mabetler arasında özellikle muhtemelen ihtiyaca binaen böyle bir
05:48durum söz konusu oldu ve camiye çevrildi.
05:51Fakat burada bu sürekliliği devam ettiren ve bunun hemen yanı başında böyle bir mabedin yanında bir sahabe-i kiramın kabrinin
05:59ya da makamının olması
06:01aslında burada bütünlüklü bir hem sürekliliğin hem de burada var olmak istenen, var kılınmak istenen büyük bir kültürün de ne
06:10kadar önemli olduğunu, bu sürekliliği gösteren önemli bir nokta olduğunu düşünüyorum.
06:15İstanbul'da çok fazla sahabe kabri olduğunu söylemiştik.
06:17Burada hemen yanı başında bir kabir daha var.
06:21Burada hazretlerinin türbedarı yani sahabe-i kiramın burada bu sahabenin türbedarlığını yapmış Nakşi Dergahı'nın postnişini Seyyid Şeyh Muhammed Arif
06:32Efendi adında bir zatın da burada yattığını biz bilmekteyiz.
06:35Tabi yıllarca buraya hizmet ettiği için burada türbedarlık yaptığı için kendisinin de kabri buraya yapılmış.
06:41Ve aslında burada İstanbul'da restorasyondan sonra en fazla turist ağırlayan, en fazla ziyaretçi ağırlayan yerlerden bir tanesi.
06:51Turisti özellikle vurguladım çünkü bu mabet öncesinde şapel ve manastır ve bir kilise olarak hizmet ettiği için
06:59Hristiyanların da yurt dışından gelen misafirlerimizin de ciddi anlamda dikkatini çeken ve görmek istedikleri bir yer.
07:07Bununla beraber elbette bu en son ki restorasyondan sonra içeride bizim harem kısmı dediğimiz namaz kılınabilecek bir bölümün tekrardan açılmış
07:17olması önemli.
07:18Bununla birlikte Müslümanların da İstanbul'daki yerli ziyaretçilerin de dikkatini çeken önemli noktalardan bir tanesi.
07:25Ve böyle bir caminin, böyle bir mabedin hemen ardımda görmüş olduğunuz hem estetik olarak hem yapı olarak kiliseden camiye çevrildiğini
07:33gördüğümüz önemli mabetlerden bir tanesinin girişine bir sahabe kabrinin olması hiç şüphesiz önemlidir.
07:39Çünkü sahabe-i kiramın dindeki konumu çok kıymetlidir.
07:43Kur'an-ı Kerim'de bizzat bu vurgulanmıştır.
07:45Ve Hazreti Peygamber'in ilk muhatapları olmaları, Kur'an'ın talebeleri olmaları ve bu dini yaşatan ve bu az önce
07:53söylediğimiz gibi hem hadisleri hem Kur'an'ın detaylarını bize aktaran önemli şahsiyetler olmaları onları önemli bir noktaya getirmekte.
08:00Bu mabedinde, girişinde böyle bir sahabe-i kiram kabri ve onun hem türbedarlığını yapmış hem de nakşi geleneğinden gelen bir
08:09postneşin olarak burada metfun olmaları dikkate değer bir nokta olarak sizlerle paylaşmak istedim.
08:15Burada gelin hep beraber hem dinler tarihini, hem bu caminin önemini, hem içerideki freskleri ve mozaikleri birlikte incelemeye başlayalım.
08:48Şu an tam olarak arkamda görmüş olduğunuz Kariye Camii'nin önemli özelliklerinden bize anlatmak istediği şeylerden bir tanesi de şu.
08:57Bu tür mabetler çok katmanlı mabetlerdir.
09:01Çok katmanlı yapıya sahip olan mabetlerin bize anlatmak istediği çok fazla şey oluyor.
09:07Burada en temelde söylemek istediğim şey şu.
09:10Bir dönem şapel, kilise, manastır olarak kullanılan ve o şekilde inanan insanlara hizmet etmiş bir mabedin sonrasında camiye dönüştürülmesi,
09:20buradaki kültürün değişmesiyle beraber aslında bütün katmanları birlikte aynı anda taşıyan ve bir mekan olarak bizlere sunan önemli örneklerden bir
09:32tanesi.
09:32Ve aslında hemen şunu da ifade edelim.
09:35Bizans döneminin resim örneklerinin en güzellerini aslında bugüne taşıyan yegane ve eşsiz diyebileceğimiz örneklerden bir tanesidir.
09:45Burada çok katmanlı bir yapıya sahip olmasından kastımız şu.
09:49Birazdan içeride de görecek olduğumuz bir şey söz konusu.
09:54Fresklerin ve mozaiklerin üzerine işlenmiş olan resimlerin birer hikayeleri var.
10:00Oradaki resimler öyle belli belirsiz bir şekilde tasvir edilmedi.
10:04Bir kısmı eski ahitten yani Tevrat'tan bazı kıssalara atıfla oradan mülhem yapılmış şeyler, bir kısmı yeni ahitten yani İncil'deki bazı
10:15hikayelere, bazı orada geçen kıssalara referans vermek maksadıyla onları adeta anlatırcasına tasvir edilmiş önemli örnekleri var.
10:25Şimdi çok katmanlı olmasını özellikle şunun için vurguladım.
10:29Çok katmanlı olması tarihin belli dönemlerinde burada var olmuş Bizans hatta hemen öncesinde 1200'lü yıllarda burada bir Haçlı istilası
10:39söz konusu.
10:404. Haçlı seferlerini kastediyorum.
10:42Sonrasında hemen yeni bir dönem olacak ve 1453'e kadar devam edecek olan bir hanedanlık söz konusu.
10:49Onların ciddi katkıları var.
10:50Tarihin belli bir seviyede, belli bir aralıkta yani birden fazla kasma ile bize ifade ettiği şeyler sadece bu kültür değişimi
11:00değil.
11:01Az önce kastettiğim bu kültür değişimi ile beraber burada mevcut bulunan o kültürün yegane taşıyıcısı olan dini anlamda da bir
11:10değişimin söz konusu olması.
11:12Burada bu değişimden şunu kastediyorum.
11:15Bir dönem kilise olarak kullanıldı, bir dönem şapel olarak öncesinde küçük bir, bu arada şapel ve kilise arasındaki ayrımı hemen
11:23ifade edeyim.
11:24Şapel bizdeki mescitle camiyi düşündüğünüzde mescit daha çok küçük mahallelerdeki mescitlere, küçük camilerin küçük haline mescit deniyor.
11:34Cami biraz daha büyük ve daha fazla insana hitap eden bir muhabbet olarak düşünülebilir.
11:40Burada ilk dönem şapel olarak yapılmış, sonrasında bir tür manastır ve kilise olarak kullanılmış ve üzerindeki ofresler adeta gerçekten inanılmaz
11:49içerisi.
11:50Bu anlamda büyüleyici bir yer, insanı etkileyen bir yer.
11:53Şimdi hem dinlerin çok katmanlı olması hem de burada tarihin belli dönemlerinde hem Bizans'ın kendi içerisinde farklı dönemleri barındırıyor
12:02olması,
12:02hem de sonrasında bir Osmanlı kültürünü, bir Osmanlı devlet tecrübesini burada hissettirmesi ki Fethin hemen ardından az önce de ifade
12:11ettiğim üzere Fethin hemen ardından burası camiye çevrilmiyor Ayasofya gibi.
12:16İkinci Beyazıt döneminde bununla biraz nedenlerini konuşacağız.
12:19Sonrasında Türkiye Cumhuriyeti Devleti'nin yani devletimizin buradaki tecrübesini de biz böyle bir eser üzerinden okuyabiliyoruz.
12:26Çok katmanlı dediğim şey aslında biraz da buna tekabül ediyor.
12:30Fakat şunu hemen altını çizelim.
12:33İçeride birazdan okuyacağımız, anlamaya çalışacağımız o mozaikler ve fresklerin anlattığı hikayelerin bir kısmı hem Yahudi yani kaynaklarında hem Tevrat eski
12:43ahitte geçmesi
12:44hem de yeni ahitte bu ve benzeri hikayelerin bir şekilde vurgulanıyor olmasının ardında ben şu soruyu soruyorum.
12:52Bizler bir araştırmacı olarak bir kültürü anlamaya çalışan insanlar olarak burada bu mabedi anlamaya çalışan insanlar olarak dinler tarihini ne
13:02kadar bilsek önemlidir sorusunu soruyorum.
13:05Ve biz bir araştırmacı olarak dinler tarihini bilmek hatta inanamayır insan olarak da bir Müslümanın diğer dinleri İslamiyet'ten önceki dinlere
13:14dair bir bilgi sahibi olmasının ne tür avantajları olabilir?
13:17Bunu konuştuktan sonra sizi yavaş yavaş içeride iki tane narteks bulunmakta, bu nartekslerin ne olduğunu da oraya geçince konuşuruz, oraya
13:26doğru götüreceğim.
13:27Ama önce dinler tarihi niçin önemlidir ve niçin çalışılmalıdır, niçin bilinmelidir sorusunu Kariye Camii özelinde anlamaya çalışalım.
13:53Dinler tarihini bilmek niçin önemlidir?
13:56Burada dinler tarihine dair çalışmaların yapıldığı en temel eserleri bilmek ve özellikle bir Müslüman için İslamiyet'ten önce Hristiyanlığı ve onun
14:07öncesindeki Yahudiliği hem metin düzeyinde hem kültür düzeyinde bilmesi Müslüman için bir avantajdır.
14:14Bunu niçin söylüyorum?
14:15Özellikle araştırmacılar için bunu herkesin yapmasına gerek yok.
14:18Ama böyle bir camiye, böyle bir mabede geldiğinizde tam olarak arkamda görmüş olduğunuz bu mabedi anlamak için biraz dinler tarihinden
14:26haberdar olmak lazım.
14:27Dinler tarihinden haberdar olmak en temelde tarihi doğru anlamaya bizi yönlendirir.
14:33Neden?
14:34Çünkü şöyle bir şey söz konusu.
14:37Tarihte var olmuş örneğin Haçlı Seferleri veya Osmanlıların Balkanlardaki gelişimi veya Endolüs Fetihlerinin hemen hemen hepsinin ardında dini motivasyonlar var.
14:49Bu mabedin yapılmasının da ardında ciddi bir dini motivasyon olduğu aşikar hem üzerindeki mozaikler hem fresklerin kendisi bu motivasyonu bize
14:58sağlıyor.
14:59Aslında şunu söyleyebiliriz.
15:01Tarihte var olmuş, yaşana gelmiş gelişmeleri anlamanın da ardında her zaman sadece orayı ele geçirmek veya askeri bir güç olarak
15:10orada var olmanın olmadığını,
15:13bunun ardında adeta dini motivasyonlarının olduğunu da görmemizi sağlar.
15:17Dinler tarihi çalışmak İslamiyet ile Hristiyanlığın arasındaki benzerlikler ve farklılıkları en temelde bilmeye,
15:25aslında bir Müslüman olarak ben neye inanıyorum, bu noktada Hristiyanlardan nerede ayrılıyorum,
15:31bununla birlikte Yahudilikle benzeştiğimiz ve ayrıştığımız yerleri bilebilirim, buna yardımcı olacaktır.
15:37Bunun ötesinde şu an tam olarak arkamda görmüş olduğunuz Kariye Camii gibi çok katmanlı yapılar
15:43tarihin her döneminde var ola gelmiş ve bunlarla beraber aslında toplumlar da çok katmanlı bir yapıya sahiptir.
15:51Hem kendi toplumumuzu anlamak hem bazen yanı başımızdaki komşumuzu anlamak adına da bu dinlerden haberdar olmak,
15:58dinler tarihi çalışılması anlamında önemlidir.
16:01Bugün Kariye Camii 1309 ile 1320 yılları arasında yapılmış.
16:06Aslında hemen şunu da vurgulayalım, bu cami yapıldığında ki Osmanlı'nın en erken kuruluş hikayelerini biz tarih anlamında okuduğumuzda
16:151290'lı yılların sonu ifade ediliyor. Muhtemelen Orhan Gazi baştaydı, o zaman Osmanlı hanedanlığının başındaydı.
16:23Çok erken bir dönem. Bunu gördüğümüz zaman da şunu söyleyebiliriz.
16:28Yani Osmanlı'nın erken döneminde inşa ettirilmiş fakat kendisi bu cami, bu mabet, kilise yapıldıktan bir süre sonra,
16:361450'den sonra, burası İstanbul fethedildikten sonra, 2. Beyazıt dönemine kadar da dokunulmamış, sonrasında camiye çevrilmiş bir mabettir.
16:44Dolayısıyla dinler tarihini hayata, topluma ve tarihe bakarken çok katmanlı bir yapıyı anlamak adına en azından haberdar olmak bunları anlamamıza
16:54yardımcı olacaktır.
16:55Gelin hep beraber caminin daha öncesinde müze olarak kullanılan ve şu anda da ziyaretçileri kabul edilen Narteks kısmını hep birlikte
17:04gezmeye devam edelim.
17:28Caminin tarihçesine dair elimizde aslında çok fazla bilgi yok.
17:331300'lü yıllardan sonraki çalışmalar elbette caminin bugünkü haline geldiği dönem.
17:391800'lü yıllar, 1900'lü yıllar özellikle Amerika, Bizans çalışmaları yapan akademisyenlerin gelip buralarda çalışma yapmış olması da
17:49caminin sonraki dönemlerine dair elimizde ciddi bir veri hem fotoğraf olarak özellikle 20. yüzyılda ciddi bir fotoğraf arşivi de söz
17:57konusu.
17:57Ülkemizde de bu camiyi çalışan çok fazla hoca söz konusu fakat caminin en erken dönemde ne zaman yapıldığına dair ciddi
18:06bir bilgi söz konusu değil.
18:08Fakat burada hemen caminin tarihçesine dair bir bilgi verecek olursam 1200'lü yılların başındaki 4. Haçlı seferlerinde ciddi bir yıkıma
18:17uğruyor.
18:18Bununla beraber aslında İonnes ve Karısı burada camiyi sonradan bu haline getiren ciddi bir ekleme yaptıklarını biz biliyoruz.
18:26Bunlarla beraber Theodoros'un ki burada birazdan bu bölüm için anca yeteceğini düşündüğüm mezar narteksini anlatacağım.
18:33Kendisi de buraya defnedilmek istiyor ve buraya defnediliyor.
18:36Önemli bir devlet adamı.
18:37Onun 1300'lü yıllardan elimizde çok fazla bilgi var dediğimiz hem şair olması hem sanatçı olması hem de buradaki kiliseye
18:46ciddi bir katkı sağlaması babından
18:48bizim elimizdeki bilgilerin büyük bir kısmı da oradan gelmekte.
18:51Fakat erken dönemde yani caminin ilk yapıldığı kilisenin, mabedin ilk yapıldığı dönemde bizim maalesef birçok hikaye, birçok rivayet olmasına rağmen
19:01benim ansiklopedilerden, kitaplardan elde ettiğim bilgi bunların büyük bir kısmının ne kadar doğru olduğunu bilmediğimiz bilgiler.
19:09Bu önemli.
19:09Fakat neden Kariye Camii denmiş?
19:12Biraz bunu konuşalım.
19:14Biraz niçin Kariye Camii denildiğini anlattıktan sonra caminin en azından iki narteksini ve mezar narteksini sağ tarafta bulunan bu narteksi
19:23de anlatmaya çalışalım.
19:25Şimdi temel sorumuz şu.
19:26Niçin buraya Kariye Camii denmiş?
19:28Şimdi burada aslında eski ismi Hora Kilisesi.
19:33Burada Hora dışarıda ve bizdeki taşra kelimesine çok yakın bir anlamı var.
19:38Aslında Arapçada da Kariye kelimesi köy demek.
19:41Yani şehir merkezinin dışında kalan bir yeri ifade ediyor.
19:45Hemen şunu ifade edelim.
19:46Burada iki görüş var.
19:47Özellikle İstanbul'un surlarının dışında kaldığı için bir şehir dışında, bir bölgede, bir köyde, taşrada kaldığı için buraya Kariye Camii
19:57dendiğine dair bir rivayet var.
19:58Bir de bununla beraber içeride Hazreti İsa ve Hazreti Meryem'e atıfla onların isimlerinin yanında da Kariye yazdığını biz görmekteyiz.
20:06Hora yazdığını görmekteyiz.
20:08Bununla beraber aslında başka bir anlamı olduğunu da biz tahmin ediyoruz.
20:12Gelin hep beraber içeride Narteks kısmında hem bu konuyu anlamaya çalışalım hem de Narteks'leri konuşalım.
20:33Programlarımızda çok fazla Salatin Camii ve Osmanlı döneminde yapılmış camileri gezdik ve onları anlamaya çalıştık.
20:39Bugünkü yolculuğumuzda geldiğimiz nokta aslında hem Bizans'ın hem Osmanlı tarihi için önemli noktalardan bir tanesindeyiz.
20:48Şu an tam olarak içeriye girdiğimiz bölümde şu an karşımda görmüş olduğunuz yer Narteks.
20:54Şimdi neden Osmanlı camilerini anlattım ve bunu söylüyorum?
20:57Çünkü bizim özellikle klasik Osmanlı camilerinde son cemaat mahfili dediğimiz bir yer söz konusu.
21:03Burada tam karşımda görmüş olduğunuz bir Narteks var.
21:07Bunun yanında bir de hemen içeriden de bir kapı var.
21:10Orayı da göstereceğim size.
21:11İkinci Narteks dediğimiz bir bölüm daha var.
21:14Fakat burada mabedin ana kısmı, absit kısmı içeride burası klasik bir kiliseyi andırıyor ve aslında bir şapel olarak inşa edilmiş
21:23ve sonradan kiliseye çevrilmiş önemli bir yer.
21:26Burası da ikinci Narteks.
21:27Burada bu Narteks'lerin çok önemli özellikleri var.
21:30Hemen şöyle söyleyelim.
21:32Şu an arkamda görmüş olduğunuz özellikle Theodoros'un kendi döneminde bir nevi Maliye ve Hazine Bakanlığı yaptığı.
21:39Sonra çok daha ileri seviyede devlet adamlığı yapmış.
21:42Fakat hayatının sonunda bu devlet adamlığından az edilmiş ve en nihayetinde de tekrardan buraya bir tür keşiş olarak gelmiş ve
21:51gömülmek istediği yeri kendisi adeta inşa ettirmiş.
21:54Burası bir mezar Narteks'idir.
21:56Aslında caminin kıble yönüne paralel diyebileceğimiz bir nokta olarak inşa ettirilmiş bir mezar Narteks'i diyebileceğimiz bir nokta.
22:04Bu kısımları birinci Narteks'i ve ikinci Narteks'i hatta şu an cami olarak kullandığımız iç kısmını da birazdan göreceğiz
22:12ama
22:12burada mezar Narteks'i kısmını özellikle size anlatmak istiyorum ve göstermek istediğim noktalar söz konusu.
22:19Özellikle bu kiliseye girdiğimiz andan itibaren bizim karşımızda freskler söz konusu.
22:25Bu freskolar aslında çok önemli.
22:27Niçin?
22:28Öncelikle freskin ne olduğunu ifade edelim.
22:30Şu an yukarıda üstümüzü kaplayan aslında ıslak sıvının üzerine bir tür boyayla yapılmış,
22:39onun ıslak olduğu dönemde boyandığı için hem uzun yıllar dayanabilen hem de istediğiniz figürü o resmi canlı tutabilecek
22:47yüzyılları aşan bir tür sanat olarak freskler burada mevcut.
22:52Fakat burada az önce dışarıda da caminin dış kısmında da ifade etmeye çalıştığım üzere
22:58hem eski ahitten, Tevrat'tan hem İncil'den bazı hikayelerin freskler üzerinde bir resim metoduyla günümüze kadar aktarılmış olması,
23:09bunun bu mabet içerisinde korunmuş olması,
23:12Haçlı istilasına ve sonrasındaki yaşanan depremlere rağmen burada bu mabedin bu freskleri ve mozaipleri taşıyabiliyor olması
23:21bence eşsiz bir noktaya tekabül ediyor.
23:24Şunu ifade etmek istiyorum.
23:25Bizim İstanbul'da özellikle 2. Beyazıt döneminde biz camiler üzerinden, tekkeler üzerinden ve külliyeler üzerinden
23:33İstanbul'un Müslümanlaştırıldığını biliyoruz.
23:36Özellikle 2. Beyazıt dönemi.
23:37Bazı kiliselerin daha önce de söylediğimiz üzere Fatih Sultan Mehmet'in İstanbul'u fetheder etmez,
23:44camiye çevirmediğini ve 2. Beyazıt döneminde çevrildiğini vurgulamıştık.
23:48Bunun da temel sebepleri vardı.
23:49Özellikle kenar mahallelerin bir şekilde hayatın içerisine aktarılmasıydı temel neden.
23:54Fakat ister Gül Camii'ni hatırlayın,
23:57isterseniz kiliseden camiye çevrilen 2. Beyazıt dönemi,
24:00öncesi ve sonrasındaki İstanbul'da mevcut bulunan bu eserlerden hangisine bakarsanız bakın,
24:07bu kadar freski, bu kadar mozaiği bir arada ve orijinal haliyle görmeniz mümkün değil.
24:14Bu bağlamda Kariye Camii İstanbul'da hem Bizans'ın bu eşsiz diyebileceğimiz fresklerini,
24:22hikayelerini, kıssalarını hem Tevrat'tan hem İncil'den mülhem bu yapılmış resimleri taşımaklığıyla birlikte
24:30bence çok önemli bir noktaya tekabül ediyor.
24:33Hemen burada Mezan Narteks'inde özellikle göstermek istediğim bir resim söz konusu.
24:39Burada ilk etapta görecek olduğunuz şey şu,
24:43iki tane kabir görüyoruz.
24:44Biri solda, biri sağda.
24:46Sağ tarafta bir kadın figürü var, solda ise bir yaşlı bir adam figürü var.
24:50Hemen bunu hiç bekletmeden söyleyelim,
24:52altlarında da bir zincirler ve kilitler söz konusu.
24:55Burada sağ tarafta görmüş olduğunuz kadın Hazreti Havva'yı temsil etmekte.
25:00Solunda görmüş olduğunuz yaşlı, sakallı adam ise Hazreti Adem'i temsil etmekte.
25:04İkisi de mezarından çıkmış durumda.
25:06Ve aşağıda da, alt kısımlarda da görmüş olduğunuz bir çeşit zincirler ve kilitler mevcut.
25:13Tam ortada ise Hazreti İsa söz konusu.
25:15Şimdi burada Hazreti İsa'nın, Hazreti Havva'nın ve Hazreti Adem'in bileklerinden tutup
25:20onları mezarından çıkartması bir mahşeri temsil eden,
25:24onları kurtaran büyük bir figür olarak temsil edilen en önemli fresklerden bir tanesidir.
25:30Çok erken dönemde yapılmıştır.
25:32Bu fresklerin az önce özelliklerini söyledim.
25:34Burada Hazreti İsa'nın aslında bir kurtarıcı figür olarak temsil edilmesi,
25:40bu resimde paylaşılması, burada mezar narteksi bölümünde bunun mevcut olması aslında çok kıymetli.
25:47Çünkü az önce de bahsettiğimiz Teodoros'un burada defnedildiğini biz biliyoruz.
25:52Daha sonrasında muhtemelen işte çıkarıldı, lahitler başka yerlere taşındı.
25:56Fakat burada tam olarak yukarıda görmüş olduğunuz aslında kurtarıcı İsa,
26:03yani bir tanrı figürü olarak Hazreti İsa'nın temsil edilmesi
26:07ve onunla birlikte bunun mezar narteksi'ne yapılmış olması,
26:12burada Teodoros'un aslında bir tür kurtarılmayı umarak,
26:17bir tür şefaat umarak, tırnak içerisinde şefaat umarak burada bunu yaptırmış olduğunu düşünebiliriz.
26:25Hemen aşağıda ise farklı freskler söz konusu.
26:27Burada Hristiyanlık için önemli figürlerin neredeyse tamamı inşa edilmiş,
26:32hepsi resmedilmiş ve bu freskler üzerinde yapılmıştır.
26:35Fakat 2. nartekste uzun uzadıya göreceğimiz ciddi bir Hazreti Meryem vurgusu söz konusu.
26:42Bu da yine Kariye Camii'ni diğer birçok kiliseden camiye çevrilen
26:48veya bugün dünya üzerinde Avrupa'da veya başka yerlerde inşa ettirilmiş olan kiliselerden ayıran
26:54bence en önemli özelliklerden bir tanesi de budur.
26:56Özellikle Hazreti Meryem vurgusu burada ciddi bir yer kaplıyor.
27:02Gelin biraz daha freskleri yakından beraber incelemeye devam edelim.
27:22Fresklerin, mozaiklerin aslında görsel sanatların Hristiyan inancında,
27:27inancın halka yayılmasındaki en önemli unsurlardan bir tanesi olduğunu biz biliyoruz.
27:321309 ile 1320 yılları arasında yaptırılmış olan, özellikle Teodoros'un yaptırmış olduğu bu mezar narteksinin
27:39hemen üzerindeki hem mahşer sahnesi hem bu diriliş sahnesi aslında fresklerin bugüne dair
27:46hem eski ahitte yani Tevrat'ta hem de yeni ahitte yani İncil'deki bu hikayelerin,
27:53bu kıssaların bize aktarılmasındaki önemini bugün birlikte anlamaya çalıştık.
27:58Şu an içerisinde bulunduğumuz mezar narteksinde gerçekten çok fazla fresk söz konusu.
28:05Bu freskoları detaylı olarak inceleme imkanı bulacağız.
28:09Bu bölümde hiç şüphesiz bazı camileri, bazı mabetleri anlamaya çalışmak bir ömür sürer.
28:15Çünkü burada gerçekten tarihin bütün katmanlarını görebiliyorsunuz.
28:19En azından Hristiyanlık inancıyla İslamiyet'e geçişi ve bugün bugüne kadar bu şekilde sağlam kalabiliyor olmasının
28:26ardında da büyük bir titizlik söz konusu.
28:29Bunu da birçok eksiğini gördüğümüz veya bakımının yanlış yapıldığını düşündüğümüz eserleri de sizlere gösterdik
28:37ve bunların daha iyi nasıl yapılacağını da gösterdik.
28:40Fakat burada özellikle Kariye Camii için altını çizmek istediğim bir nokta kesinlikle titizlikle davranılıyor.
28:47Ve bir mabet ki restorasyon sürecine dair birçok metin de okudum.
28:52O konuda da bu vakıf eserlerinin kendisinin toplumun taşıyıcısı, kültürün taşıyıcısı olduğuna inandığım için mutlu olmuştum.
29:00Burada şunun altını çizelim.
29:01Işık dahi açtırılmaması, el sürülmemesi, buradaki bu titizlik hem yani uzunca süredir yüzyılları sari bir fresklerin bugüne aktarılması
29:12hem de bu mabedin bizden sonrakilere devam ettirilecek olması çok önemli bir şey.
29:18Burada özellikle Mezar Narteksi kısmında şunu görüyoruz birden fazla figür var.
29:23Burada anlatmak istediğim iki sahne daha var.
29:25Fakat bu programda süremiz buna yetmeyecek bir sonraki bölümde mümkün mertebe oradaki o mahşer sahnesini anlatmaya çalışacağım.
29:36Programlarımızın tekrarını ülketv.com'dan ve YouTube kanalından izleyebilirsiniz.
29:42Bir başka programda görüşünceye kadar İstanbul'a, vakıf eserlerine, bu güzel mabetlere, tarihin taşıyıcısı mekanlara güzel ve hoşça bakmanız dileğiyle.
30:24İzlediğiniz için teşekkür ederim.
30:39İzlediğiniz için teşekkür ederim.
31:18Vakıf Katılım tarihte yürüyen adamla vakıf eserlerimizi sundu.
Yorumlar