- 22 saat önce
TARİHİ YAPILARIN İLGİNÇ ÖYKÜSÜ TARİHTE YÜRÜYEN ADAM’DA
Her köşesinde tarihten izler barından ülkemizin tarihi yapılarına dair bilgiler veren ve geçmişten günümüze uzanan öyküsünü anlatan “Tarihte Yürüyen Adam; Vakıf Eserleri”, izleyenlerini tarihi bir yolculuğa çıkarıyor. Ahmet Şahin Baykal'ın sunumuyla ekranlara gelen “Tarihte Yürüyen Adam; Vakıf Eserleri”, tarihi yapıların yapılış amacı, yapıldığı dönem ve günümüzdeki son durumunu inceliyor ve izleyenleriyle paylaşıyor.
Tarihi sade bir dille anlatan ve sevdiren program “Tarihte Yürüyen Adam; Vakıf Eserleri”, geçmişten günümüze bir bağ kurarak birçok döneme tanıklık etmiş tarihi yapılara dair önemli bilgiler aktarıyor ve yapıların çeşitli dönemlerdeki fotoğrafları ile günümüzdeki son durumunu ekranlara getiriyor. Tarihi yapıların inşa edildiği dönemin koşulları, o bölgeye verilen isim, günümüze dek uğradığı değişiklikler ve o dönemde yaşanmış hikayeler tarih meraklılarıyla buluşuyor.
Birçok medeniyete ev sahipliği yapmış dört bir yanı tarih kokan Türkiye’nin, tarihi mirasını ve öyküsünü ekranlara taşıyan “Tarihte Yürüyen Adam; Vakıf Eserleri” her cumartesi saat 16:00’da Ülke TV ekranlarında…
Her köşesinde tarihten izler barından ülkemizin tarihi yapılarına dair bilgiler veren ve geçmişten günümüze uzanan öyküsünü anlatan “Tarihte Yürüyen Adam; Vakıf Eserleri”, izleyenlerini tarihi bir yolculuğa çıkarıyor. Ahmet Şahin Baykal'ın sunumuyla ekranlara gelen “Tarihte Yürüyen Adam; Vakıf Eserleri”, tarihi yapıların yapılış amacı, yapıldığı dönem ve günümüzdeki son durumunu inceliyor ve izleyenleriyle paylaşıyor.
Tarihi sade bir dille anlatan ve sevdiren program “Tarihte Yürüyen Adam; Vakıf Eserleri”, geçmişten günümüze bir bağ kurarak birçok döneme tanıklık etmiş tarihi yapılara dair önemli bilgiler aktarıyor ve yapıların çeşitli dönemlerdeki fotoğrafları ile günümüzdeki son durumunu ekranlara getiriyor. Tarihi yapıların inşa edildiği dönemin koşulları, o bölgeye verilen isim, günümüze dek uğradığı değişiklikler ve o dönemde yaşanmış hikayeler tarih meraklılarıyla buluşuyor.
Birçok medeniyete ev sahipliği yapmış dört bir yanı tarih kokan Türkiye’nin, tarihi mirasını ve öyküsünü ekranlara taşıyan “Tarihte Yürüyen Adam; Vakıf Eserleri” her cumartesi saat 16:00’da Ülke TV ekranlarında…
Kategori
📺
TV ve DiziDöküm
00:00Vakıf Katılım, tarihte yürüyen adamla vakıf eserlerimizi sunar.
00:58İzlediğiniz için teşekkür ederim.
01:05Tarihte yürüyen adamla vakıf eserlerimiz programında bu hafta Küçük Ayasofya Camii'ndeyiz.
01:11Buraya niçin Küçük Ayasofya denmiş?
01:13Buranın Bizans tarihiyle alakası Osmanlı burayı Fatih Sultan Mehmet fethettikten sonra niçin burası camiye çevrilmiş?
01:21Özellikle 2. Beyazıt döneminde niçin camiye çevrilmiş?
01:24Bugün bunları konuşmak için Küçük Ayasofya Camii'ndeyiz.
01:27Burası Kadırga semtinde, tarihi yarımada da aslında normal Büyük Ayasofya dediğimiz camiye Sultan Ahmet'le birlikte oraya da çok yakın
01:37bir bölgede bulunan Küçük Ayasofya Camii.
01:39Küçük Ayasofya Camii aslında bugün İstanbul'da hatta yeryüzünde dünyada bulunan en eski mabetlerden bir tanesidir.
01:47Yaklaşık olarak 1500 yıllık, 1496 yıllık bir mabet.
01:511500 yıllık bir mabetin ayakta durması, günümüze gelmesi, onun hem erken dönem Bizans mimarisi açısından, sanat tarihi açısından önemi hem
02:01de bugüne kadar ayakta kalmış olması aslında burayı en önemli kılan nedenlerden bir tanesi.
02:06Bizler Küçük Ayasofya Camii'ni gezerken, bugün onu anlamaya çalışırken aslında şu soruları soracağız.
02:13Burada Cüsinyanus ve eşinin aslında önemli figürler olduğunu söylemiştik.
02:18Çünkü burası aslında iki tane Aziz'le beraber bir hikayeye sahip.
02:23Bu hikayenin ne olduğunu birazdan cami içerisinde de konuşacağız.
02:26Fakat 1500 yıllık bir mabede konuk olmak, ona misafir olmak bizim için önemlidir.
02:34Aslında bu önem başlı başına bir tarihin 1500 yılına tanıklık etmiş olması, İstanbul'da tarihi yarımadanın bütünüyle birlikte ne kadar katmanlı
02:45bir yapı olduğunu da göstermekte.
02:46İçeride göreceksiniz burası normal Ayasofya Camii'nden, şu an Ayasofya-i Kebir'den yaklaşık olarak 4-5 yıl öncesinde inşa edilmiş.
02:56Ve sonrasında Ayasofya'nın da bir nevi provasının, mimari açıdan provasının yapıldığı Ayasofya'ya örneklik teşkil eden çok önemli eserlerden
03:06bir tanesidir.
03:06Bununla beraber detaylarını konuştuğumuzda erken dönem Bizans mimarisinin neredeyse nevi şahsına münhasır, kendine has özellikleri olan camilerin başında, özel kiliselerin
03:18başında geliyor.
03:19Fakat burada caminin iç kısmına geçmeden önce hemen şunu da ifade edelim.
03:23Fakat Bizans mimarisi sanat tarihçilerinden öğrendiğimiz üzere bu yoldan biraz daha farklı bir yere gidiyor.
03:30Özellikle içeride konuşacağımız bu kubbenin oluşturulması, kubbe biçimi Ayasofya'dan sonra erken dönem Bizans mimarisi başka bir yere evriliyor.
03:39Fakat burada hemen hiç bekletmeden şunu söyleyelim.
03:42Arada bin yıllık bir kesinti olmasıyla birlikte bizim burada konuşacağımız en önemli isimlerden bir tanesi hiç şüphesiz Mimar Sinan'dır.
03:50Çünkü bu aradaki bin yıllık kesintiyle beraber Mimar Sinan'ın şöyle bir şeye sahip olduğunu biliyoruz.
03:56Ayasofya'yı tamir etmek için aslında yakinen Ayasofya'yı tanımış ve Ayasofya'nın bütün inceliklerini, eksiklerini sonradan onu destekleyecek, onu
04:05ayakta tutacak bütün özellikleriyle birlikte bir yani şahitliğe eriyor diyelim Mimar Sinan burada.
04:11Sonrasında onu kalfalık eserim dediği Süleymaniye'de, ustalık eserim dediği Selimiye'de de bu kubbe biçimini ortada geniş büyük bir kubbe tamamını
04:20kaplayan bir yapı olarak bir kubbeyi devam ettiriyor.
04:24Yani mimari açıdan ya da sanat tarihi açısından burada ilk örneğini gördüğümüz bir başka örneği İtalya'da bunları içeride konuşacağız.
04:33Aynı zamanda normal Ayasofya Camii'nde de görmüş olduğumuz bu örneklik bu kubbe biçimi mimari açıdan Mimar Sinan'ın bin
04:41yıllık aradan sonra bunu devam ettirmiş olması da burayı ayrıca önemli kılan özelliklerin başında geliyor.
04:46Bununla beraber henüz şu an tam olarak sol tarafımda görmüş olduğunuz bir cami haziresi söz konusu ve bir türbe söz
04:54konusu.
04:54Bunları da aslında konuşacağız ama şunu ifade edelim Küçük Ayasofya Camii bir tekke camiyi bir zaviye olarak da kullanıla gelmiş.
05:02Özellikle 2. Beyazıt döneminde ve Osmanlı'nın 1700'lü yıllardan itibaren etrafına yaptırmış olduğu Medrese ve Sıbyan Mektebi ile birlikte
05:10aslında şunu biliyoruz.
05:11Burası adeta bir külliyeye dönüşmüş durumda. Bunların büyük bir kısmı günümüzde devam ediyor ve bununla birlikte bu külliye aslında Osmanlı'da
05:21çok büyük bir işlevi de görüyordu.
05:23Bugün hala daha 1500 yıllık bir mabedin ayakta kalmış olması günümüze kadar tevarüs etmiş olması içeride birazdan detaylarını da inceleyeceğiz.
05:34Bizim açımızdan çok büyük bir öneme sahip dışarıdan az önce tam bu kısımdan görmüş olduğunuz üzere normal klasik bizim İslam
05:42mimarisinden farklı.
05:44Elbette İslam mimarisi özellikle Osmanlılar cami noktasında bu tür yapılardan ciddi anlamda etkilenmişlerdir.
05:50Özellikle Mimar Sinan'ın Ayasofya'ya ciddi bir tanıklığının üstüne bunu devam ettirmiş olması kubbe yapısı önemli.
05:57Fakat şunu da söyleyelim. Burası ilk etapta bir kilise olarak inşa ediliyor. Yaklaşık olarak 530'lu yıllar diyebiliriz. 527-530
06:07'lu yılların başı.
06:08Dolayısıyla 530'ları kabul edecek olursak gerçekten neredeyse 1500 yıldır ayakta kalan bir mabet olarak günümüzde.
06:16Fakat şunu da hemen söyleyelim. İlk etapta İstanbul'daki Vefa semtinde veya Fatih'teki diğer kilise camileri gibi
06:23hiç şüphesiz önce kilise olarak inşa edildiği için sonradan camiye dönüştürülen eserlerin içerisinde yer alıyor.
06:29Fakat bu Küçük Ayasofya camisini diğer kilise camilerinden ayıran özelliklerden bir tanesi
06:35buranın aslında merkezi bir kubbe şeklinde inşa edilmiş olması.
06:39Diğer kilise camilerinde aslında görmediğimiz bir şey bu.
06:42Sanat tarihi açısından bir süreklilik olarak da gerçekten enteresan bir konuma sahip olan bir cami.
06:48Fakat şunu da hemen ifade edelim. Vefa semtinde aslında bizim başka programlarda da ifade ettiğimiz üzere
06:53birçok kilise Fatih Sultan Mehmet döneminde ki Ayasofya sembolik bir özelliğe de sahip,
06:59sembolik bir önemi de haiz. Direkt Fatih Sultan Mehmet döneminde camiye çevrilenler arasında.
07:05Fakat burası 2. Beyazıt döneminde çevrilmiştir.
07:08Gelin hep birlikte bu caminin hikayesini, kuruluş amacını, Bizans için önemini,
07:13sanat tarihi açısından önemini hep birlikte gezmeye başlayalım.
07:49Küçük Ayasofya Camii'nin şu an avlu kısmındayız.
07:53Birazdan son cemaat mahfilini, içeride aynı zamanda hazireyi ve bahçede metfun bulunan mezar kitabesini de birlikte incelemek istiyorum.
08:00Caminin içine doğru gitmeden önce bu bölümlerini göstermek istiyorum.
08:04Çünkü az önce de söylediğim üzere 2. Beyazıt döneminde camiye çevrilmiş.
08:08Hiç bu önemli çünkü İstanbul'daki büyük kiliselerin neredeyse büyük bir kısmı Fatih Sultan Mehmet döneminde camiye çevrilirken burası 2. Beyazıt
08:18döneminde camiye çevrilmişti.
08:20Bunu aslında şunun için önemli görüyorum.
08:22Fatih Sultan Mehmet'in hem zihin dünyasında hem mefkuresinde hem hayata bakış açısında İstanbul'daki dokunuşları aslında o şehrin hem askeri
08:32olarak fethedilmesi ardından bu şehre gerçekten kalıcı olarak neler yapılabilenleri düşünüp uzun vadeli bir hesap sonucunda bazı dokunuşlar yapmıştır.
08:42Bunların içerisinde kiliseden camiye çevrilme olayı çok fazla ve bunlar da aslında önemli ve şunu da hemen altını çizmek istiyorum.
08:52Kilise camilerinin büyük bir kısmı yani kiliseden camiye çevrilen bu mabetlerin büyük bir kısmı tekke cami, zaviye cami olarak inşa
09:00ettirilmiş ve bu anlamda kullanılmış.
09:02Şimdi caminin dış bölümlerini birlikte incelemeye çalışıyoruz.
09:06Şu an aslında şadırvanı görüyorsunuz.
09:08Bu klasik bir şadırvan değil.
09:09Yani onun altını çizelim çünkü bu örneği dışarıdan taşıma suyla yukarıdan suyun boşaltılmasıyla kullanıla gelen aslında İstanbul'da çok da fazla
09:18örneği bulunmayan şadırvanlardan bir tanesi.
09:21Yani küçük Ayasofya camiine geldiğinizde bu şadırvanı özellikle incelemenizi istiyorum.
09:25Çünkü bu bizim klasik Osmanlı mimarisinde gördüğümüz şadırvanlara çok da fazla benzemiyor.
09:30Dolayısıyla bunu özellikle bir kültürel miras olarak hani bunun nasıl yapıldığını ve nasıl kullanına geldiğini de özellikle göstermek açısından burada
09:41bunu da göstermek istedim.
09:43Bunlar camiyi bütünlüklü olarak birbirinin hani bir mütemmimciz olarak düşünelim bunu bir külliyeye dönüşen bir camiden bahsediyoruz.
09:51Dolayısıyla bu anlamda önemli olduğunu düşündüğüm için göstermek istedim.
09:54Burada şunu da hemen ifade edelim bu külliye camileri yani külliye olmaklığı etrafına sıbıyan mektebi yani ilkokul yapılmış olması medresesi
10:05ve aslında daha sonrasında 1700'lü yıllarda cami sokağına girdiğinizde görebileceğiniz çeşmelerle birlikte burası bir yaşam merkezine dönüşüyor.
10:15Merkezin burada bir hani central bir merkezi rol oynamasıyla birlikte hem mabedin ağırlığı hem de kullanma yani fonksiyon olarak kullanılma
10:24geliş biçimi aslında birlikte bir önemi haiz.
10:27Bunu da özellikle vurgulamak istedim.
10:29Şu an bu şadırvanın hemen arkasında kalan hazire söz konusu.
10:32Hazirelerin önemini biz çoğu zaman birlikte konuşuyoruz.
10:35Bu hazireler bize ait olan bu kültürün aslında tapu kayıtlarıdır diyebiliriz.
10:40Çünkü hazirelerin üzerindeki o mezar kitabeleri bize çok şey ifade ediyor.
10:45Hem bir sürekliliğin hem de bir hafızayı ifade etmesi bakımından çok önemlidir.
10:50Örneğin 2. Beyazıt döneminde buranın camiye çevrildiğini ve büyük bir müştemilatın neredeyse büyük bir kısmının cami dışındaki bu parçaların zaviyeye
10:59dönüşmesindeki en önemli isimlerden bir tanesi hiç şüphesiz Hüseyin Ağa'dır ki burada içeride de türbesi bulunmakta.
11:06Birazdan öbür taraftan içeriye girip bu hazireyi de göstermek istiyorum.
11:08Bu anlamda bu hazirenin ve hazirelerin önemli olduğunu küçük Ayasofya camiini dolaşırken bu bütünlüklü haliyle yani sonradan tekkeye ve külleye
11:20dönüşmüş haliyle anlamaya çalışmak bize doğru bir bakış açısı katacaktır diye düşünüyorum.
11:25Şimdi size aslında göstermek istediğim başka bir nokta da var.
11:28Şu an burada hemen arkamda yukarıda Kalen Nebiyyü sallallahu aleyhi ve sellem diye başlayan ve en sonunda Sadaka Resulullah diye
11:36biten bir hadisi şerif söz konusu.
11:39Bu şu açıdan önemli.
11:40Birazdan içeride de aslında camiye dönüştükten sonra da Osmanlıların 2. Beyazıt döneminde bu camiye dokunuşlarının aslında nasıl bir öneme sahip
11:49olduğunu da ben özellikle vurgulamak istiyorum.
11:51Fakat bu parçalarla birlikte cami aslında bir bütünlüklü hal alıyor ve camiye dönüşümü hem organik anlamda sürüyor hem de toplum
11:59açısından buranın cami olarak kullanıla gelmiş olması da önemlidir.
12:03Şu an caminin aslında hemen son cemaat mahfilinin önündeyiz burada ortada toplamda 4 tane kubbe söz konusu.
12:10Ortadaki kubbe biraz daha yüksekçe yapılmış ki içeriye giriş noktası belli olsun diye birazdan onu göstereceğiz.
12:16Fakat hep beraber şu an arkada size özellikle göstermek istediğim bir kabir kitabesi söz konusu.
12:22Bu kitabenin önemi camiyi bütünleştiren cami ile birlikte aslında bir bütün anlamda buranın hikayesini tamamlayan önemli kitabelerden bir tanesi olduğunu
12:32düşünüyorum.
12:33Eskiden şu an içerisine girmiş olduğum bölüm aslında zaviyedeki o küçük hücrelerin oluşmasıyla meydana gelmiş.
12:41Elbette 1700'lü yıllarda yapılmış ve sürekliliği devam eden bugün belli vakıflar tarafından kullanılan bir vakıf eserinin tamamlayıcı bir bütünü
12:50olarak da devam eden o bahçe kısmına girmiş olduk burada.
12:54Caminin aslında külliye olarak bütün bileşenlerini barındırması anlamında caminin hikayesini aslında bir bütün olarak küçük Ayasofya caminin ilk etapta kilise
13:04olarak inşa edilmiş olması bir 530'lu yıllarda.
13:07Sonrasında 2. Beyazıt döneminde camiye çevrilmiş olması buranın bir tekke cami yani zaviye cami olarak kullanılana gelmiş olmasının en önemli
13:15göstergelerinden bir tanesi.
13:17Burayı özellikle göstermek istedim.
13:18İlk etapta Ebu Suud Efendi'nin dönemine kadar kanuni dönemine kadar burası bayramilerin özellikle bir tekkesi olarak kullanılmış.
13:26Daha sonrasında bizim celveti olarak bildiğimiz sonrasında Aziz Mahmut Hüdaye'nin de ki yaklaşık olarak burada 8 yıllık tekke şeyhliği
13:33yaptığını bilmekteyiz.
13:34Onun ardından Üsküdar'daki bugün tekkenin olduğu yerde bir o bölgeyi işte satın alıp orada faaliyetlerini devam ettirmiştir.
13:42Fakat burada bu celveti başlığı burada çok önemli bir sembolü ifade ediyor.
13:47Üzerinde yaklaşık olarak 13 tane dilim söz konusu ve burada da
14:01Burada göründüğü üzere Ayasofya'yı sahir yani küçük Ayasofya ve zaviye şeyhi.
14:06Yani burası kiliseden camiye çevrilmekle beraber aynı zamanda zaviye olarak da kullanıldığının en güzel örneklerinden bir tanesi.
14:12Ve burada bu celveti başlığı da az önce de söylediğim üzere Aziz Mahmut Hüdaye ile birlikte aslında öncesi de söz
14:19konusu.
14:20Onu da içeride birazdan detaylı olarak anlatmak istiyorum.
14:23Bir zaviye cami olarak kullanına gelmiş olması bu küçük Ayasofya caminin aslında hikayesini bize anlatıyor.
14:32Peki buraya niçin küçük Ayasofya denmiştir?
14:34Biraz da caminin son cemaat mahfiline doğru ilerleyelim.
14:37Aslında burası ilk yapıldığı zaman ki bu hikaye çok önemli.
14:40Yani Sergios ve Bacos adında iki tane Hristiyan Aziz'in hatırası olarak inşa ettirilmiş.
14:47Ve bu iki Aziz adına yaptırılmış ki Bizans'ın en önemli en uzun süre imparatorluk yapan isimleri tarafından onlar adına
14:57yaptırılmıştır.
14:58Bunun da ayrıca bir hikayesi vardır.
14:59Bu hikayeyi anlatmadan önce son cemaat mahfili üzerinde yine Osmanlı döneminden yazılmış yine sağ tarafta okuyabildiğim kadarıyla bir hadisi şerif
15:09söz konusu.
15:10Çünkü Kalen Nebiyyü diye başlıyor.
15:12Ve burası son cemaat mahfili.
15:13Bu son cemaat mahfilinde klasik Osmanlı mimarisinde bizim cami mimarisinde görmüş olduğumuz bir son cemaat mahfili söz konusu.
15:21Burası burayı gördüğünüz üzere biraz daha mukarnasların olduğu fakat iç taraftaki o kalem işlemeleri, süsleri de görmektesiniz.
15:30Son cemaat mahfilini birazdan yine göstermek istiyorum.
15:33Fakat hazire kısmı eksik kalmıştı.
15:35Bu hazire kısmını özellikle anlatmak istediğimi belirtmiştim.
15:38Çünkü hazireler tarihin kendisi anlamında bizim için önemlidir şu anlamda.
15:45Çünkü bu sürekliliğin nasıl sağlandığı, bizden önce burada kimlerin var olduğu bu hazireler üzerinden okunabilinir.
15:52Ve bu geleneğin yani gelene ek olarak bizim devam etmemiz ve ettirmemiz gereken önemli unsurların başında geliyor.
15:59Şurada hemen arkamda görmüş olduğunuz bu minareyi de göstermek istiyorum.
16:03Bu minare şu açıdan önemli.
16:05Elbette erken dönemlerde bir Hristiyan mabedi olarak, bir kilise olarak yapıldığında bir minare söz konusu değil.
16:11Fakat sonradan yapılmış olması, bunun özelliğini de kısaca söyleyip hazire kısmına geçmek istiyorum.
16:17Sonradan yapılmış olmasına rağmen Küçük Ayasofya Camii'ne eklemlenen bütün İslami unsurlar,
16:22Müslümanların yaptığı bütün eklemelerin tamamı aslında cami ile müthiş bir uyum sağlamıştır.
16:28Bunu başka diğer kiliseden camiye çevrilen diğer örneklerinde görmemiz çok mümkün değil.
16:35Elbette kıble yeni önemli.
16:36Önce Kudüs'e çevrilmiş olan bir mabet söz konusu, sonrasında Kabe yönüne doğru yapılan mihrap.
16:42Müslümanların namaz kılarken döndüğü yön önemli.
16:46Fakat sonradan eklenen İslami unsurlar her kilise camiinde bu kadar uyumlu olmuyor.
16:51Bu şu anki hali de yanlış bilmiyorsam.
16:531950'li yıllarda yapılmış olan bir minare.
16:56Gelin hep beraber Hazire kısmında yarım kalan meseleyi tamamlayıp buraya Niç'in Küçük Ayasofya dendiğini de hep birlikte konuşalım.
17:24Şu an içerisinde bulunduğumuz Hazire Osmanlı döneminden kalan en enteresan Hazirelerden bir tanesi.
17:30Bildiğimiz üzere burada yaklaşık olarak 9 tane Melami Şeyhi ya da Dervişi'nin de kabri bulunuyor.
17:36Burada Hüseyin Ağa'nın da türbesi bulunmakta.
17:38İçerisinde yine erken dönem bu camiye çevrildiği süreçten sonraki Şeyh Efendilerden bir tanesinin kabri de bulunmakta.
17:45Bu Hazireler önemli.
17:47Aslında birazdan arka tarafta da yine vaktimiz olursa göstermek istediğim birkaç şey söz konusu.
17:52Fakat bu Hazire başlarına özellikle dikkat etmenizi istiyorum.
17:55Buradaki camideki bu mezar kitabelerin başlıkları bize çok şey ifade etmekte.
18:00Biraz önce göstermiş olduğum o celveti başlığı burada hangi tarikatın Osmanlı döneminde hangi meşrebin burada burayı zavi olarak kullandığını da
18:09gösteren önemli unsurlardan bir tanesi.
18:11Hazireler her zaman bize tarihin bir vesikası olarak aslında hem okunabilinir hem de tarihe şahitlik etmeleri bakımından bizim bugün onları
18:20anlamamız açısından önemli unsurlar olarak camilerin bir devamı ve devamlılığını sağlayan önemli unsurların başında geliyor.
18:28Burada şu an tam olarak sağ tarafında bulunan bir türbe söz konusu.
18:32Bu türbe de burada kapı kulu ağası olarak Hüseyin Ağa var.
18:36Bu Hüseyin Ağa'nın 2. Beyazıt döneminde burayı camiye çevirdiğini biz bilmekteyiz.
18:41Fakat burada hani bu kapı kulu işte harem ağası sarayın biraz da iç işleriyle ilgilenen sarayın içerisinde önemli konuma sahip.
18:51Biz aslında klasik isimleriyle söylüyoruz.
18:53Bugünkü anlamıyla özel kalemi diyebileceğimiz bir görevi söz konusu.
18:57Fakat buranın camiye çevrilmesinde çok önemli bir rol oynamış.
19:00Ve etrafında bu külliyeye dönüşmesi zaviyeye dönüşmesinde de müştemilatın bu diğer parçalarına sıbyan mektebinden tutunla medreseye kadar zaviyenin diğer parçalarına
19:11kadar yapılmış olmasına çok önemli rol oynuyor.
19:13Fakat bu hazire aslında çok bakımlı.
19:16Gördüğünüz üzere gerçekten İstanbul'da başka bölgelerde bulunan hazirelere ve cami bahçelerine göre onlara nispeten hem bakımlı hem güzel bir bakım
19:26sonucunda muhtemelen restorasyon da yakın dönemde yapılmıştır.
19:29Güzel bir hazire olarak burada mevcut.
19:54Hüseyin Ağa niçin önemlidir?
19:56Aslında Osmanlı'daki devlet adamları gibi onun da sadece Küçük Ayasofya Camii'nin kiliseden camiye çevrilmesi üzerinde rolü değil.
20:03Hem Amasyalı kendisi.
20:05Amasya'da yaptığı sekizgen bir medrese de söz konusudur.
20:09Amasya'da yaptıklarıyla birlikte bu camide de önemli roller oynamış.
20:13Buranın camiye çevrilmesinde aslında önemli bir rolü olduğunu da biliyoruz.
20:17Yine son dönem Celveti Şeyhlerinden Cumhuriyet dönemine yakın bir dönemde vefat etmiş olduğunu bildiğimiz.
20:22Hacı Kamil Efendi'nin de burada metfun olduğunu bilmekteyiz.
20:25Böyle temiz bakımlı bir hazirenin olduğunu görmek gerçekten bu anlamda bize mutluluk veren bir şey.
20:32Şunu da ifade edelim.
20:33Yani İstanbul'daki hem kiliseden camiye çevrilen yani kilise camileri ya da sonrasında hem tekke olarak kullanılan,
20:40sonrasında başka birden fazla grubun, meşrebin hem tekkesi hem zaviyesi olarak kullanılan camilerin hazireleri
20:46bugün bu kadar temiz değil.
20:48Küçük Ayasofya Camii'nde göze çarpan en önemli özelliklerden bir tanesi hakikaten buradaki hazirenin hem temiz olması,
20:54hem bakımlı olması, hem de mezar taşlarının da en azından bu taraftakilerin başlıkları kırılmış olanlarla birlikte
21:00sürekli devam ettirmesi bu anlamda bendeniz mutlu oldum.
21:04Çünkü bunların az önce de söylediğim gibi yani bizim kültürümüzün birer tapu kayıtları olarak bu topraklarda niçin var olduğumuzu,
21:12ne zamandan beri burada olduğumuzu da gösteren en önemli unsurlardan bir tanesidir.
21:15Bu bağlamda hazirelerin kendisi çok kıymetli.
21:19Hiç şüphesiz Küçük Ayasofya Camii İstanbul'da saatlerce anlatılsa bitmeyecek bir cami.
21:24Çünkü sadece hazireyi, hazirede yatan insanları örneğin işte Hasan Ağa'yı burada, Hüseyin Ağa'yı burada konuşmak saatlerimizi alabilir.
21:33Onun devlet adamlığını, onun nasıl bir model üzerinden devlet adamlığı yaptığı,
21:392. Beyazıt dönemini, Fatih Sultan Mehmet dönemini, Fatih'in bu şehri denüştürürken,
21:43örneğin Küçük Ayasofya Camii'ni, o dönemiyle Sergios Baços Kilisesi'ni niçin camiye çevrilmediğini,
21:502. Beyazıt döneminde niçin çevrildiği, bütün bunları konuştuğumuzda hakikaten büyük oranda vaktimiz kalmayacaktır.
21:56Programımızın vakti sınırlı fakat en azından bu kadarını göstermek,
22:00bu hazirede bu taşların buraya konmasından dolayı bizler de rahatlıkla yürüyebiliyoruz.
22:04Çünkü hem mezarlara basmıyoruz, kabirlere basmıyoruz hem de burada yürüyebiliyoruz ve gerçekten temiz olması benim açımdan çok kıymetliydi.
22:12Bunu da şöyle biraz daha konuşalım.
22:14Çünkü burası enteresan bir tarihe de tanıklık etmiş bir hazire.
22:19Çünkü bu hazirenin bütün mezar taşları sağlam olarak günümüze kadar gelmemiş, bazıları kırılmış.
22:24Buradaki mezar başlıklarının, kitabelerinin niçin kırıldığına dair temel bilgiyi de birazdan aslında orada duvara asılı olan adeta bir sergi niteliğinde
22:33bizim biraz da tarihi anlamamız,
22:35bu kültüre, bu hazirelere niçin sahip çıkmamız gerektiğine dair de bir fikir vermesi açısından özellikle göstermek istiyorum.
22:42Çünkü yani Küçük Ayasofya Camii'ni az önce söylediğim gibi bazı mabetler başlı başına saatleri, günleri alacaktır bunları konuşmak.
22:50detaylı bir şekilde anlatmaya gerçekten vakit yetmiyor.
22:53Ama buyurun gelin hep beraber hazirenin, caminin kıble yönünde kalan kısmındaki sergiye benzeyen bu mezar başlıklarını birlikte incelemeye devam edelim.
23:26Şu an hazirede arkamda görmüş olduğunuz mezar kitabelerinin başlıkları söz konusu.
23:32Bu başlıkların her birinin kendine has anlamı söz konusu.
23:36Kimi mezarda yatan ulema ise ona göre bir başlık yapılıyor.
23:39Devlet erkanından birisi ise ona göre bir başlık yapılır.
23:42Bu çok önemli bir aslında hem sembolizm hem de bir geleneğin devamı olmaklığı bakımından önemli bir söz konusu.
23:49Burada aslında bu mezar başlıkları niçin orada asılı?
23:52Adeta bir sergi olarak az önce bahsettiğim.
23:54Burada şunu söyleyebiliriz.
23:551900'lü yılların başlarında malumunuz biz modernleşmemizi gerçekleştirdik Türkiye Cumhuriyeti olarak.
24:02O dönemdeki siyasi çalkantılardan aslında bunların yıkılmasına dair herhangi bir kanun veya bu mezar başlıklarının yıkılmasını,
24:09kırılmasına dair herhangi bir kanun söz konusu değil.
24:11Hatta meclise geldiğine fakat reddedildiğini de biliyoruz.
24:14O dönemde biraz daha malumunuz bazı insanlar daha aşırıya gidebiliyorlar.
24:20O dönemde kırılmış ve o kırılanların bir süre sonra burada adeta sergilenmek üzere buraya asıldığını görmekteyiz.
24:27Çok enteresan bir şey.
24:28Aslında bizim tabii bunun arkasındaki o tarihi, gerçekliği, nedeni anlamamız elbette mümkün.
24:34Fakat burada bunlara sahip çıkmamız gerektiğini bütün programlarda vurguluyorum.
24:39Sadece bu taşların üst üste konmasından yapılan bir bina değil, 1500 yıllık bir binadan bahsediyoruz.
24:44Bugün burada bunun varlığı önemli bir nokta.
24:47Aynı zamanda Mimar Sinan'ın Ayasofya'yı örnek alarak, Ayasofya'nın içerisinde eksiklerini görmekle birlikte,
24:53Ayasofya'yla nasıl mücadele edeceğini onu yaşatarak aslında aşabileceğini biliyor.
24:58Dolayısıyla bizim sadece taşların üst üste konmasından ibaret olmadığını düşündüğümüz vakıf eserlerini korurken,
25:03aynı zamanda bu mezar kitabelerini ve mezar başlıklarını da korumamız gerektiğine dair en temel bilgiyi burada yeniden vurgulamak istiyorum.
25:11Bunlara sahip çıkmak, aynı zamanda kültüre ve kendimize sahip çıkmak anlamına geldiğini de unutmadan,
25:17burada bu hazire bölümünde bu bölümü en azından bitirmek istiyorum.
25:21Çünkü Küçük Ayasofya Camii en temelde bize 1500 yıllık tarihe şahitlik etmiş.
25:26Bu 1500 yılın şahitliğiyle beraber hem erken dönem Bizans eseri olmaklığı,
25:32hem de İstanbul'da, İstanbul fethedildikten sonra, Fatih Sultan Mehmet'ten sonra,
25:362. Beyazıt döneminde camiye çevrilmiş.
25:39Asıl adı Sergio Bachos Kilisesi olmaklığı.
25:42Sonrasında Ayasofya'ya benzediği için hem mimari açıdan hem de yakınlık olarak gerçekten çok benziyor.
25:48Dolayısıyla bundan dolayı da Küçük Ayasofya olarak anılan bu mabedi hep birlikte bu bölümde vaktimizin yettiği kadar anlamaya çalıştık.
25:57Fakat bazı camileri, bazı eserleri anlatmak gerçekten bir ömür ister.
26:02Bunları anlamak da hiç de kolay değil.
26:04Vakit alan şeyler.
26:05Dolayısıyla bir sonraki programda görüşünceye kadar İstanbul'a, bu kadim şehre, 1500 yıllık mabetlere ve kendinize iyi bakın.
26:48M.K.
27:26Vakıf Katılım tarihte yürüyen adamla vakıf eserlerimizi sundu.
Yorumlar