- 8 saat önce
TARİHİ YAPILARIN İLGİNÇ ÖYKÜSÜ TARİHTE YÜRÜYEN ADAM’DA
Her köşesinde tarihten izler barından ülkemizin tarihi yapılarına dair bilgiler veren ve geçmişten günümüze uzanan öyküsünü anlatan “Tarihte Yürüyen Adam; Vakıf Eserleri”, izleyenlerini tarihi bir yolculuğa çıkarıyor. Ahmet Şahin Baykal'ın sunumuyla ekranlara gelen “Tarihte Yürüyen Adam; Vakıf Eserleri”, tarihi yapıların yapılış amacı, yapıldığı dönem ve günümüzdeki son durumunu inceliyor ve izleyenleriyle paylaşıyor.
Tarihi sade bir dille anlatan ve sevdiren program “Tarihte Yürüyen Adam; Vakıf Eserleri”, geçmişten günümüze bir bağ kurarak birçok döneme tanıklık etmiş tarihi yapılara dair önemli bilgiler aktarıyor ve yapıların çeşitli dönemlerdeki fotoğrafları ile günümüzdeki son durumunu ekranlara getiriyor. Tarihi yapıların inşa edildiği dönemin koşulları, o bölgeye verilen isim, günümüze dek uğradığı değişiklikler ve o dönemde yaşanmış hikayeler tarih meraklılarıyla buluşuyor.
Birçok medeniyete ev sahipliği yapmış dört bir yanı tarih kokan Türkiye’nin, tarihi mirasını ve öyküsünü ekranlara taşıyan “Tarihte Yürüyen Adam; Vakıf Eserleri” her cumartesi saat 16:00’da Ülke TV ekranlarında…
Her köşesinde tarihten izler barından ülkemizin tarihi yapılarına dair bilgiler veren ve geçmişten günümüze uzanan öyküsünü anlatan “Tarihte Yürüyen Adam; Vakıf Eserleri”, izleyenlerini tarihi bir yolculuğa çıkarıyor. Ahmet Şahin Baykal'ın sunumuyla ekranlara gelen “Tarihte Yürüyen Adam; Vakıf Eserleri”, tarihi yapıların yapılış amacı, yapıldığı dönem ve günümüzdeki son durumunu inceliyor ve izleyenleriyle paylaşıyor.
Tarihi sade bir dille anlatan ve sevdiren program “Tarihte Yürüyen Adam; Vakıf Eserleri”, geçmişten günümüze bir bağ kurarak birçok döneme tanıklık etmiş tarihi yapılara dair önemli bilgiler aktarıyor ve yapıların çeşitli dönemlerdeki fotoğrafları ile günümüzdeki son durumunu ekranlara getiriyor. Tarihi yapıların inşa edildiği dönemin koşulları, o bölgeye verilen isim, günümüze dek uğradığı değişiklikler ve o dönemde yaşanmış hikayeler tarih meraklılarıyla buluşuyor.
Birçok medeniyete ev sahipliği yapmış dört bir yanı tarih kokan Türkiye’nin, tarihi mirasını ve öyküsünü ekranlara taşıyan “Tarihte Yürüyen Adam; Vakıf Eserleri” her cumartesi saat 16:00’da Ülke TV ekranlarında…
Kategori
📺
TV ve DiziDöküm
00:00Vakıf Katılım, tarihte yürüyen adamla vakıf eserlerimizi sunar.
00:58İzlediğiniz için teşekkür ederim.
01:29İzlediğiniz için teşekkür ederim.
01:30Osmanlı döneminde bazı tarikatların merkezi olarak, zaviyesi olarak kullanılmış önemli eserlerden bir tanesidir.
01:38Tarihte üç büyük döneme şahitlik etmiş aslında çok da fazla mabet bulunmamaktadır.
01:44Fakat İstanbul'u gezdiğimizde aklınıza ilk gelebilecek olan Ayasofya gibi, Zeyrek Camii gibi, İsa Kilise Camii gibi aslında Vefa semtinde
01:53çok fazla bulunan bu eserler mevcut.
01:55Fakat biz bugün Kalenderhane Camii'ne misafir olduk.
01:59Tarihin üç dönemine, üç döneminin birlikte aslında birden fazla hem kullanım amacı olarak hem de şahitlik olarak büyük oranda hizmet
02:09etmiş bir binadayız.
02:11Burada Kalenderhane Camii'ni gezmeden önce hem dışarıdan mimarisini görmek hem de etrafında bulunan bu su kemerleriyle başlamak istiyoruz.
02:22Gelin hep beraber bu hafta İstanbul'un göbeğinde Vefa semtine yakın, aslında tarihi yaramadanın çok önemli noktalarından bir tanesinde bulunan
02:32Kalenderhane Camii'ni birlikte anlayalım.
02:34Fakat burada az önce de söylediğim gibi hem konumu itibariyle hem de kullanılış amacı itibariyle çok önemli bir yer olduğunu
02:43biliyoruz.
02:43Fakat bundan önce gelin hep beraber bir su kemeri hikayesini birlikte dinleyelim.
03:11İstanbul'a dışarıdan gelen misafirlerimin en fazla sorduğu sorulardan bir tanesi şu an arkamda görmüş olduğunuz bu kemerlerin ne işe
03:20yaradığıdır.
03:21Bu kemerler aslında Bizans döneminden kalan Doğu Roma için en önemli su kaynaklarından bir tanesidir.
03:27Çünkü İstanbul'da su bütün tarihin şehirlerinin tamamında olduğu gibi İstanbul için de önemli bir noktaya tekabül ediyor.
03:36Aslında şunu ifade ediyoruz.
03:38Yani baktığınızda bir yapı gibi duran aslında bir su kemeri görevini gören bu kalıntılar hala İstanbul'un tarihi yarımada da
03:46çok fazla noktada gördüğümüz özelliklerden bir tanesidir.
03:50Fakat bu niçin önemlidir?
03:51Niçin bu sular önemlidir?
03:52Biraz bunu konuşmamız gerekiyor.
03:54En temelde su hayattır ve İstanbul tarihin görüp görebileceği en fazla kuşatma almış, en fazla kuşatmayı yaşamış aslında fethedilmek istenen
04:08en önemli şehirlerden bir tanesidir.
04:11Bu Doğu Roma döneminde de böyleydi.
04:13Osmanlı döneminde de aslında merkez olduktan sonra da o önemini hiçbir zaman yitirmemiştir.
04:18Klasik dönem öncesi söyleyecek olursak yani İstanbul için şunu diyebiliriz en fazla kuşatılmış ve en fazla sahip olunmak istenen şehirlerden
04:28bir tanesidir.
04:28Fakat şehirleri şöyle hayal edelim.
04:31Yani en temelde bu şehir niçin kuşatılmak isteniyor?
04:34Çünkü dünyanın o dönem için ve hala bugün için de geçerli olan dünyanın merkezinde bulunan en önemli şehirlerden bir tanesidir.
04:42Fakat klasik dönemde surlar içerisinde kalan bir yeri fethetmek istediğinizde oranın su kaynakları kuruduğunda aslında şunu diyebiliriz şehir içeriden fethedilmeye
04:52çok müsait bir noktaya gelmektedir.
04:54Bu arkamda görmüş olduğunuz Vasilis kemeri bugünkü ismiyle Bozdoğan kemeri aslında ve bu ve benzeri kemerlerle birlikte İstanbul'a dışarıdan
05:04Belgrad'dan sular taşınmış.
05:05Ve bugün aslında İstanbul Üniversitesi'nin bahçesinde kalan ve aslında birkaç örneği de mevcut bunların buralarda bu havuzlarda sular toplanıyor
05:13ve bu suların aslında herhangi bir kuşatma esnasında şehir susuz kalmasın diye şehir içeriden insanlar susuzluğa mahkum edildiğinde kendiliğinden teslim
05:24olmasın diye aslında hem bir önlem hem de o şehrin su ihtiyacını karşılamasına dair önemli bir noktaya tekabül etmekte.
05:32Fakat burada tarihi yarımada da bu kalıntıları görmekteyiz.
05:36Şehir dışından İstanbul'da yaşamayan İstanbul'a ilk defa gelen misafirlerde ve özellikle turistlerde veya benim yurt dışından gelen arkadaşlarımın özellikle
05:45sorduğu noktalardan bir tanesi bu kemer.
05:47Dolayısıyla bugün Kalenderhane Camii'nin yanında bizim bu su kemerlerini de hem bir tarihi yapı olarak hem tarihe tanıklık etmesi
05:56açısından hem de işlevi açısından aslında konuşmamız gerekiyor diye düşünüyorum.
06:00Bugün burada biz Kalenderhane Camii'ni konuşurken aslında tarihin birden fazla dönemine tekabül etmiş ve aynı zamanda tarihin birden fazla
06:11dönemiyle birlikte bugün ayakta kalan ve bugüne şahitlik eden önemli bir tarihi eseri konuşacağız.
06:17Burada aslında şunu da ifade edelim yani bir Kalenderhane ismi nereden geliyor, niçin buraya Kalenderhane Camii denmiş ve dolayısıyla kiliseden
06:27camiye çevrilme sürecine dair Fatih dönemini de konuşacağız.
06:31Fakat burada kiliseden camiye çevrilen bu eserin önemi hala dimdik ayakta olması ve aslında tarihin tamamına tanıklık etmesi.
06:41Tam olarak temellerine dair net bir fikir birliğinin olmadığını yani klasik anlamda söyleyecek olursak tam olarak hangi dönemde yapıldığına dair
06:50temel bir bilgi yok.
06:52Buradaki anlam karmaşası daha doğrusu bilgi eksikliğinin temelini de şöyle ifade edebiliriz.
06:57Burada belli kalıntılar görmekteyiz yani kimi kaynaklar buranın bir hamam üzerine inşa edildiğini ifade ediyor, başka kaynaklar buranın bir saray
07:07üzerine inşa edildiğini söylüyor.
07:09Aslında başka metinlerde de buranın aslında bir dönem için manastır olarak kullanıldığını ben görmekteyim.
07:16Peki bu anlam karmaşası niçin söz konusu?
07:19Burada şunu ifade edebilirim bir dönem hamam olarak kullanılan bir yapının üzerine muhtemelen sonrasında oradaki kalıntı üzerine bir saray inşa
07:29edilmiş ve sonrasında bu saray yani takriben 9. yüzyıla 10. yüzyıla tarihlenen bir durum söz konusu.
07:37Sonrasında üzerine bir manastır ve sonrasında bir kiliseye çevrilme durumu söz konusu.
07:42Dolayısıyla tam olarak hangi dönemde inşa edildiğine dair bir kafa karışıklığı söz konusu fakat şunu da net bir şekilde ifade
07:49edebiliriz.
07:50İstanbul'daki en eski yapılardan bir tanesi olduğunu ifade edelim.
07:55Fakat bu eski kilise 1453'ten sonra yani İstanbul Fatih Sultan Mehmet tarafından fethedildikten sonra yani biraz daha açalım burayı İstanbul
08:06artık bir Müslüman şehri bir Türk şehri olduktan sonra camiye çevrilmiş ve kalenderi dervişlerine kullanmaları üzerine tahsis edilmiştir.
08:15Elimizdeki kitabelerde yani Fatih vakfiyesinden yola çıkacak olursak aslında 1453'ten sonra da cami olarak kullanıldığını biz görmekteyiz.
08:25Fakat gelin hep birlikte caminin en azından avlu kısmında en erken dönemden kalma bu taşları birlikte inceleyelim.
09:01Burası yani kalenderhane camii aslında sadece kiliseden tekkeye, tekkeden camiye çevrilen bir ibadethane değil.
09:11Aynı zamanda kullanıldığı bütün dönemlerde resmi bir mekan olarak var olmuş aslında bu resmi mekan olmakla ile beraber bütünüyle tarihin
09:22bir dönemine şahitlik etmiş önemli mekanlardan bir tanesidir.
09:25Yani en temelde şunu ifade etmeye çalışıyorum.
09:29Doğu Roma döneminde, Bizans döneminde burası aslında devlet işlerinin yapıldığı, Bizans'ın ve Doğu Roma'nın sırlarının olduğu ve burada
09:38bu sırların muhafaza edildiği,
09:40dolayısıyla aklımıza ilk gelecek olan Haçlı döneminde ilk ele geçirilen yerlerden bir tanesi olmaklığını biz bu şekilde ifade ediyoruz.
09:48Dolayısıyla yani Haçlı döneminde ilk ele geçirilen buradaki sırların yani devlet erkanına dair, devletin sırlarına dair bilgilerin ele geçirilmesi,
09:58Haçlıların burayı ilk olarak burada İstanbul'u kuşattıklarında ele geçirdikleri ilk mekan olması tesadüfü bir şey değildir.
10:06Dolayısıyla buraya sadece dönem değişti, kültür değişti ve burayı ele geçiren insanlar kendi dini ibadetlerini karşılayabilecekleri bir ibadethane olarak kullanmanın
10:17ötesinde
10:17aynı zamanda bahsettiğim oradaki siyaset, devlet, orada hükmetme ve dinle beraber buranın bir işlevi vardı.
10:27Dolayısıyla bununla birlikte burası aslında ayrıca bir öneme sahipti.
10:32Biz aslında şunu da söyleyebiliriz.
10:34Fatih Sultan Mehmed'in İstanbul fethedildikten sonra, Ayasofya'dan sonra aslında ilk olarak kiliseden camiye çevrilen örneklerinden bir tanesi olduğunu biliyoruz.
10:44Fatih Sultan Mehmed'in de fetihten sonra ilk etapta burayı dervişlerin bir zaviyesi, bu dervişlerin bir merkezi haline getirmesinin ardında
10:53da böyle bir motivasyon olabileceğini biliyoruz.
10:56Çünkü Fatih Sultan Mehmed'in diğer Osmanlı padişahlarından, Osmanlı sultanlarından farkı aslında hayata ve kendi dönemindeki siyasette bir dünya liderliğine
11:08aday olması,
11:10kafasında en azından zihin dünyasında, mefkuresinde dünyayı tırnak içerisinde ele geçirmek,
11:16oraya o dünyaya bir nevi büyük bir liderlik yapacak.
11:20Buna aslında teknik terminolojide biz buna ekümenik lider diyoruz.
11:24Böyle bir zihin dünyasına ve anlam dünyasına sahip olduğu için ilk etapta kiliseden camiye çevrilen noktaların bu mabetlerin aslında tesadüfi
11:33olmadığını görmekteyiz.
11:34Fakat burada şunu da ifade edelim.
11:36Böyle bir camiye geldiğimde, yani çok erken bir döneme, Hazreti Meryem'e de atfedilen bir mekan olmaklığıyla birlikte şunu da
11:44görmekteyim ben.
11:45Yani şu an yürüdüğümüz nokta aslında gerçekten bu taşlara dokunduğumuzda bu hissiyatın tamamını gördüğümüz mabetlerden bir tanesidir.
11:54Şunu ifade etmek şu an tam yeridir diye düşünüyorum.
11:57Tarihin bir dönemine şahitlik etmiş olmak sadece bize has bir durumdur.
12:03Çünkü burada bir mabede bin yıl öncesinde inşa ettirilmiş bir dönem manastır, kilise,
12:09aslında üzerine kurulmuş olduğu hamam ve saray kalıntılarıyla beraber şunu diyebiliriz.
12:14Yani şu an buraya dokunduğumuzda tarihin kendisine dokunmuş oluyoruz.
12:19Burada aslında insanla diğer canlıların arasındaki temel farkı da vurgulamak gerekiyor.
12:25Kastettiğim şey şu, yani klasik bir cümleye atıfla şunu hatırladım.
12:30Bir peynirin peynir olduğunu, fare kapınındaki bir peynirin peynir olduğunu insan da bilir, fare de bilir.
12:37Fakat insanı fareden ayıran en önemli özellik o peynirin niçin orada durduğunu bilmesidir.
12:43İnsanı diğer canlılardan ayıran en önemli özelliklerden bir tanesi bir anlam katma.
12:50İkincisi muhtemelen estetik dünyası.
12:53Tarihin bir dönemine tavıklık etmiş bir mabedi gezmek.
12:56Orada hangi insanların, hangi kavimlerin ne tür anlamlar yüklediğini anlamaya çalışmak,
13:03biraz da beni insan olarak insan yapan önemli noktalardan bir tanesi olduğunu düşünmekteyim.
13:09Yani şunu ifade etmeye çalışıyorum.
13:11Benden önce burada var olmuş, buradan geçen insanların bir mabede nasıl bir anlam yükledikleri,
13:18bir mabedi estetik anlamda nasıl inşa ettikleri,
13:21ki burası kapalı haç, Yunan haçı şeklinde inşa ettirilmiş bir kilise, bir manastır olarak,
13:27onların anlam dünyasında neye tekabül ediyordu?
13:30Fatih Sultan Mehmet'in buraya gelişinden itibaren burası Müslüman dervişler için tam olarak ne ifade ediyordu?
13:38Bunları düşünmekle birlikte aslında biraz da insan olmak olgusuna yardımcı olduğunu düşündüğüm temel düşüncelerdir diyebilirim.
13:49Fakat hemen şunu söyleyelim.
13:51Buraya niçin kalenderhane cami denmiş?
13:54Bunu caminin öbür tarafında kullanına gelen yani bir bahçesi diyebileceğimiz diğer tarafı gezerken
14:00buraya niçin kalenderhane cami denmiştir biraz da onları konuşmak istiyorum.
14:05Gelin hep birlikte bugün tarihe tanıklık eden klasik surların yanında binlerce yıldır ayakta kalmış bu caminin diğer bölümlerini birlikte gezelim.
14:35Buraya niçin kalenderhane camiyi dendiğine dair en temelde insanın aklına gelebilecek bir soru söz konusu.
14:42Burada şunu ifade edelim.
14:44Camilere verilen isimler, özellikle kiliseden camiye çevrilen bu tür yapılarda isimler öyle tesadüfi bir şekilde seçilmiyor.
14:52Çünkü bunlar önemli noktalar ve burada buranın kurucu unsuru olarak Osmanlılar yani Fatih Sultan Mehmet dönemi burayı en nihayetinde bir
15:02camiye yani bir derviş grubuna tahsis ediyor.
15:06Bizim bildiğimiz İstanbul'daki ilk Mevlevi tekkesi de diyebileceğimiz bir yer.
15:10Fakat ilk etapta kalenderi dervişlerine zaviye olarak tahsis edildiğini biz bilmekteyiz.
15:16Fakat burada niçin kalenderhane camiyi denmiştir?
15:19Çünkü ilk etapta burada kalenderi dervişleri burayı bir zaviye olarak bir mesken olarak kullanmışlardır.
15:27Hemen aklınıza temel olarak şöyle bir soru gelebilir.
15:30Kalenderiler kimdir?
15:31Kalenderilik İslam dini içerisinde tasavvufi bir meşrep olarak ortaya çıkmış.
15:37Aslında çoğunlukla belli dönemlerde isimleri isyanlarla birlikte anılan.
15:42Burada yani kendi dönemin politik unsurlarıyla birlikte var ola gelmiş bir meşreptir diyebiliriz.
15:51Yani şunu kastediyorum kalenderilik bir tarikat olarak var ola gelmiş ve hayatını devam ettirmiş enteresan tarikatlardan bir tanesidir.
16:00Kalenderilerin en önemli özelliklerinden bir tanesi aslında yeryüzünde bir mesken yapmamaları,
16:06bir çatı altında yaşamamaları, çoğunlukla mezarlıklarda ve aslında sokaklarda yaşayan,
16:13dilencilik yapan ve kendi nefis terbiyelerini bu tür metotlarla hayata geçiren önemli bir tarikattır diyebiliriz.
16:22Bu dervişlerin önemli özellikleri var.
16:24Bunlardan bir tanesi aslında kalenderi dervişleri saçlarını tamamen kazıtırlar,
16:29sakallarını tamamen kazıtırlar hatta bazı örneklerde kaşlarını dahi aldıkları vücutlarının hiçbir yerinde hiçbir tüy bırakmayacak derecede
16:38cavlak dediğimiz onlara cavlakiler de deniyor aslında bir tarikat olduklarını biz biliyoruz.
16:44Peki bunu niçin yapıyorlar?
16:46Bu öğreti aslında yani sadece bununla değil bununla beraber kendilerine has nefis terbiyesi metotlarıyla birlikte
16:53ana akım İslam'ın içerisinde olup olmadıklarına dair de temel bir tartışma var.
16:57Çünkü heterodoksi dediğimiz yani ehl-i sünnet vel cemaat dışında,
17:02ehl-i sünnet vel cemaatin dışında olup olmadığı sürekli tartışılan bir tarikattır diyebiliriz burada kalenderileri için.
17:10Kalenderilerin en önemli özellikleri az önce de söylediğim gibi bu dünyaya bel bağlamamak,
17:15bu dünyanın adeta bir köprü olduğunu, metafor olarak bir köprü olduğunu,
17:18köprüye ev yapmazsınız düşüncesi üzerinden burada hiçbir eve sahip olmak istemediklerini biz bilmekteyiz.
17:25Kendilerine has muhtemelen zikir metotları vardır.
17:28Bu camiyi de 1453'den sonra ilk etapta kiliseden camiye çevrilen bir nokta olarak kullanmış
17:35ve burayı aslında kalenderilerin merkezi haline geldiğini biz bilmekteyiz.
17:40Kalenderi dervişleri hakikaten çok enteresan.
17:42Kalenderi kelimesi de aslında bir yerde kurala uymayan gibi bir anlamı söz konusu.
17:48Bununla beraber biz kalenderilerin Osmanlı döneminde bazı isyanlarla birlikte anıldığını bilmekteyiz.
17:55Bu aslında kalenderilerin hem meşrebine hem de onların hayata bakış açısıyla doğrudan alakalı diyebileceğimiz bir durum söz konusu olduğunu görmekteyiz.
18:07Yani sonrasında Mevlevi tekkesi olarak da kullanılmış bir kiliseden bahsediyoruz.
18:11Fakat şu an burada gösterdiğim noktalar daha önce de az önce ifade etmeye çalıştım.
18:19Hem öncesinde bir hamam sonrasında bir muhtemelen kraliyete ait bir sarayın üzerine inşa edilmiş bir mabetten bahsediyoruz.
18:28Fakat burada kalenderilerin bunu kullanmasından dolayı buraya kalenderhane camiyi dendiğini biliyoruz.
18:36Fakat Fatih Sultan Mehmet'in niçin burayı kalenderi dervişlerine verdiğini bir sonraki bölümde yani birazdan ifade etmeye çalışacağım.
18:44Şu an caminin bu bahçe kısmını özellikle gezmek istedim, göstermek istedim.
18:49Çünkü hem devşirme malzemeler aslında klasik dönemden kalan unsurlar hem de arkamda görmüş olduğunuz şu bölümlerdeki yapıların ne kadar eski
18:58olabileceğini sizler de tahmin edersiniz diye düşünüyorum.
19:02Bizim klasik Hristiyan mimarisinde, kiliselerde ve manastırlarda özellikle dikkatimizi çeken şeylerden bir tanesi bir mahzen söz konusu.
19:10Bu mahzenler aslında en temelde şunun için kullanılıyor.
19:13Din adamları ya da din adamlarıyla birlikte dönemin devlet erkanının aslında mezar odaları olarak da kullanılan mahzenler söz konusu.
19:24İstanbul'da birçok kiliseden, camiye çevirilen birçok mabedin aslında bu tür mahzenleri söz konusu ve bu mahzenler önemli bir noktaya tekabül
19:35etmekte.
19:36Şu an aslında yerde görmüş olduğunuz dekoru olarak da ne kadar tarihi bir bina içerisinde olduğumuzu biz anlamaktayız.
19:43Hem yer dekoru olarak hem içerideki kemerler hem bu mahzenin kendisi aslında bizim için şu anlamda önemli.
19:50Yani tarih çok katmanlı bir yapı ve bu binada aslında bu çok katmanlı yapının aslında bir tür şahidi.
19:59Yani burada bizim için şahitlik eden bir bina söz konusu, binlerce yıla tekabül eden bir tarih söz konusu.
20:06Ve burada aslında şunu görmekteyiz biz.
20:10Yani tarihin bir döneminde farklı inançlara, farklı topluluklara birçok anlamda bir hani kavimlere hizmet etmiş ve onların anlam dünyasını ifade
20:22eden bir yapının neredeyse kalbine girdik diyebileceğimiz bir noktadayız.
20:27Mahzenin aslında önemini anlattım çünkü bizdeki hazirelere tekabül eden bir durum söz konusu.
20:34Yani bizim İslam mimarisinde, camilerin bahçelerinde o caminin ve aslında toplumun hafızası diyebileceğimiz önemli devlet erkanı veya bir tekke, zaviye,
20:46cami şeklinde kullanılan bir cami ise orası,
20:50oradaki şeyh efendiler, oranın dervişleri, o tarikatın mensupları da o hazireye defnedilir.
20:56Bunun bir benzerini aslında biz Hristiyan mimarisinde de görmekteyiz.
21:00Dolayısıyla ona tekabül ettiğini düşündüğümüz mahzenler her zaman için önemli bir unsur olarak Hristiyan mimarisinde hep var ola gelmiştir.
21:08Klasik Hristiyan mimarisinde görmüş olduğumuz çok önemli bir sanat eserlerinde çok önemli bir unsur söz konusu.
21:15Şu an tam olarak şurada üst tarafta görmüş olduğunuz bir fresköz konusu.
21:20Bu freskler aslında Hristiyan mimarisinin sanat dünyası açısından önemli noktalara tekabül eden, aslında bize çok şey ifade eden unsurların başında
21:30geliyor.
21:31Buralarda fresklerde en temelde Hz. Meryem, Hz. İsa'nın tasvir edilmesi, sonrasında Yahya yani John the Baptist bizim için Hz.
21:41Yahya dediğimiz önemli insanlardan,
21:43bizim için peygamber olan önemli insanların veya onlarla birlikte büyük din adamlarının aslında resmedildiği Hristiyanlığın inanç esaslarında karşılığı olan insanların
21:55direkt sıva üzerine bazen ıslak sıva üzerine yapılan ve bazen de mozaik olarak inşa edilen freskler ve freskolar söz konusu.
22:04Burada aslında örneklerini görmekteyiz.
22:06Fakat şu an içerisinde bulunduğumuz bölümde dikkatimizi çeken hala aslında önemli bir noktaya tekabül ettiği için bunları göstermek istiyorum.
22:18Burada yine muhtemelen Hz. Meryem'i tasvir eden ve bir kısmı, çok az bir kısmı kalan önemli fresklerden bir tanesi
22:26mevcut.
22:26Fakat ben bunları niçin gösterdim?
22:28Çünkü hem tarihe tanıklık etmesi hem de bir dinin inanç esasları açısından aslında kendini dışa vurması,
22:37inancın somut hale, tecessüm hale gelmesi,
22:40aynı zamanda inancını bir sanat eseri olarak dışa vurum açısından göstermesi bağlamında bu fresklerin çok önemli olduğunu görmekteyiz.
22:51Burada yani hemen tam olarak yine arkamda şu yukarıda görmüş olduğunuz yine figürler var.
22:58Bunların büyük bir kısmı silinmiş durumda.
22:59Fakat cami içerisinde de göstereceğim özellikle burada tasvir edilen insanların yüz kısımlarının silindiğini biz bilmekteyiz.
23:09Yani şunu ifade etmek istiyorum.
23:12Tasvirin neredeyse büyük bir kısmı kalıyor ama özellikle yüz kısmında bir silinme söz konusu.
23:18O örnekleri de göstereceğim.
23:21Fakat burada sonraki dönemde muhtemelen tekrar silinen,
23:25yine üzerine büyük ihtimalle yakın dönemde yapılan tadilatlardan olabilir veya bilinçsizce yapılmış olabilir.
23:32Şurada görmüş olduğunuz üstü kapanan bir durum söz konusu.
23:35Fakat kilisenin bu bölümünde içeriye girdiğimiz, size tekrar şurada göstermek istiyorum,
23:40yine bir fresk söz konusu.
23:42Burada iki figür var.
23:43Bu iki figürün kim olduğunu anlamam çok zor.
23:46Fakat şunu söyleyebilirim, yüz kısmı yine silinmiş durumda.
23:49Bunların niçin silindiğine dair aslında en temel bilgiyi şöyle ifade edebilirim.
23:55Yani ikona kırıcılık diye tarihin bir döneminde Hristiyanlar için aslında önemli olan bir durum söz konusu.
24:03Özellikle İslamiyet'in bu topraklara yayılmasıyla birlikte Hristiyan din adamlarının ve toplumun kendisi İslamiyet'ten ciddi anlamda etkilenmiştir.
24:14Bu etkilenmenin aslında en temel noktası olarak dışa vurumu kendini gösterdiği nokta ikonalar.
24:21Yani bu Hristiyanlık mimarisinde kilise duvarları üzerine inşa ettirilmiş olan, oraya çizilmiş olan, oraya yapılmış olan bu fresklerin,
24:30bu tasvirlerin aslında yıkılmasıyla yaklaşık olarak 100 yıla tekabül eden bu etki şunu ifade ediyor.
24:38İslamiyet'ten etkilenen bu toplum Anadolu'daki Hristiyanlık o dönem için söyleyecek olursak,
24:43İslamiyet'ten etkilenip kilise içerisindeki bu ikonları kırmaya başladılar.
24:47İkonoklezim yani ikona kırıcılık en temelde bunu ifade ediyor.
24:52Ve biz aslında bugün Kalenderhane Camii'nde cami içerisindeki fresklerin büyük bir kısmının,
24:58neredeyse tamamının bu dönemden etkilenip cami içerisinde neredeyse yüzü açık hiçbir fresk görmüyoruz.
25:05Fakat içeride anlatacağım enteresan bir fresk söz konusu ve onun da hikayesini birazdan ileride anlatacağım.
25:12Gelin hep beraber ileriye doğru geçip caminin giriş kısmında bu bölümü birlikte tamamlayalım.
25:42Şu an arkamda görmüş olduğunuz Kalenderhane Camii'nin minaresi,
25:471900'lerin başında bir şimşek çarpması sonucunda yıkılmış, sonradan tekrar onarılmış.
25:52Aslında bizim kiliseden camiye çevrilen bütün eserlerimizde minare hep sonradan olmuştur.
25:58Dolayısıyla bizim kilise camileri olarak gördüğümüz camilerin neredeyse tamamında minareler hep sonradan yapılmış
26:06ve Osmanlı mimarisinin özelliklerini taşıyan unsurlar olarak her zaman bu kilise camilerine sonradan eklenlenen,
26:13aslında mimari açıdan da bir şekilde uyum sağlanmaya çalışan, örneğin görmüş olduğunuz yine bir şekilde tuğla ve kiremit üzerinden
26:20aynı renk tonunun da yakalanmasıyla birlikte bütünlük halinde devam ettirilmeye çalışılan unsurlardan bir tanesi.
26:27Biz bugün Kalenderhane Camii'ni birlikte anlamaya çalıştık, gezmeye çalıştık.
26:32Elbette tarihin binlerce yılına şahitlik etmiş, birden fazla dönemi beraberinde getirmiş ve bugün hala ayakta durduğunu gördüğümüz,
26:42bize çok şey ifade eden, tasavvufun siyasetle, siyasetin aslında dinle, dinin halkla birlikte var ola geldiği önemli camilerden bir tanesindeydik.
26:52İstanbul'a bu kadim şehre tarihin birçok noktasına şahitlik etmiş, tarihin en önemli şehirlerinden bir tanesi en fazla kuşatma almış
27:03ve aslında tarihin bütünüyle beraber bize şahit olarak bırakılan bu mirasa hep birlikte bakmamız, ona değer vermemiz gerekiyor.
27:12En azından bu kadar kadim ve önemli bir ibadethaneyi, bu mabedi, bu sanat eserini birlikte korumamız,
27:20onu temiz tutmamız, aslında etrafını da temiz bırakmamız gerekiyor.
27:24Bu bölümü bitirmeden önce, bugün burada Kalenderhane Camii'ni hep birlikte gezdik.
27:30Buraya tarihi anlamak için geldik, tarihte bir yolculuğa çıktık ve bugünkü yolumuz, menzilimiz, durağımız Kalenderhane Camii'yi oldu.
27:38Bir başka bölümde görüşmek üzere, hoşçakalın.
Yorumlar