- 9 saat önce
TARİHİ YAPILARIN İLGİNÇ ÖYKÜSÜ TARİHTE YÜRÜYEN ADAM’DA
Her köşesinde tarihten izler barından ülkemizin tarihi yapılarına dair bilgiler veren ve geçmişten günümüze uzanan öyküsünü anlatan “Tarihte Yürüyen Adam; Vakıf Eserleri”, izleyenlerini tarihi bir yolculuğa çıkarıyor. Ahmet Şahin Baykal'ın sunumuyla ekranlara gelen “Tarihte Yürüyen Adam; Vakıf Eserleri”, tarihi yapıların yapılış amacı, yapıldığı dönem ve günümüzdeki son durumunu inceliyor ve izleyenleriyle paylaşıyor.
Tarihi sade bir dille anlatan ve sevdiren program “Tarihte Yürüyen Adam; Vakıf Eserleri”, geçmişten günümüze bir bağ kurarak birçok döneme tanıklık etmiş tarihi yapılara dair önemli bilgiler aktarıyor ve yapıların çeşitli dönemlerdeki fotoğrafları ile günümüzdeki son durumunu ekranlara getiriyor. Tarihi yapıların inşa edildiği dönemin koşulları, o bölgeye verilen isim, günümüze dek uğradığı değişiklikler ve o dönemde yaşanmış hikayeler tarih meraklılarıyla buluşuyor.
Birçok medeniyete ev sahipliği yapmış dört bir yanı tarih kokan Türkiye’nin, tarihi mirasını ve öyküsünü ekranlara taşıyan “Tarihte Yürüyen Adam; Vakıf Eserleri” her cumartesi saat 16:00’da Ülke TV ekranlarında…
Her köşesinde tarihten izler barından ülkemizin tarihi yapılarına dair bilgiler veren ve geçmişten günümüze uzanan öyküsünü anlatan “Tarihte Yürüyen Adam; Vakıf Eserleri”, izleyenlerini tarihi bir yolculuğa çıkarıyor. Ahmet Şahin Baykal'ın sunumuyla ekranlara gelen “Tarihte Yürüyen Adam; Vakıf Eserleri”, tarihi yapıların yapılış amacı, yapıldığı dönem ve günümüzdeki son durumunu inceliyor ve izleyenleriyle paylaşıyor.
Tarihi sade bir dille anlatan ve sevdiren program “Tarihte Yürüyen Adam; Vakıf Eserleri”, geçmişten günümüze bir bağ kurarak birçok döneme tanıklık etmiş tarihi yapılara dair önemli bilgiler aktarıyor ve yapıların çeşitli dönemlerdeki fotoğrafları ile günümüzdeki son durumunu ekranlara getiriyor. Tarihi yapıların inşa edildiği dönemin koşulları, o bölgeye verilen isim, günümüze dek uğradığı değişiklikler ve o dönemde yaşanmış hikayeler tarih meraklılarıyla buluşuyor.
Birçok medeniyete ev sahipliği yapmış dört bir yanı tarih kokan Türkiye’nin, tarihi mirasını ve öyküsünü ekranlara taşıyan “Tarihte Yürüyen Adam; Vakıf Eserleri” her cumartesi saat 16:00’da Ülke TV ekranlarında…
Kategori
📺
TV ve DiziDöküm
00:00Vakıf Katılım, tarihte yürüyen adamla vakıf eserlerimizi sunar.
00:58İzlediğiniz için teşekkür ederim.
01:05Tarihte yürüyen adamla vakıf eserlerimiz programında bu hafta küçük Ayasofya Camii'ndeyiz.
01:11Bu caminin hiç şüphesiz yapılırken müthiş bir hikayesi var.
01:15Birazdan bu hikayeyi anlatmak istiyorum.
01:17Fakat burası Ayasofya'ya benzediği için ilk etapta kendisinin ismi yani bu yapının ismi Sergio Bachos Kilisesi iken
01:25ilk etapta burayı camiye çevrilen İsveyn Ağa'nın ismiyle anılmasına rağmen sonrasında küçük Ayasofya Camii dendiğini bilmekteyiz.
01:33İstanbul'da birden fazla Ayasofya olduğunu İstanbul dışında yaşayanların bilmesi yani her zaman mümkün olmuyor.
01:39Fakat burası büyük Ayasofya'ya, Ayasofya-i Kebir Camii'ne benzediği için kendisine Ayasofya-i Sagir yani küçük Ayasofya Camii
01:47denmiştir.
01:47Bugün burada 2. Beyazıt döneminde camiye çevrilen Sergio Bachos Kilisesi'ni hem tarihiyle hem hikayeleriyle birlikte anlamaya çalışacağız.
01:56Gelin hep beraber bu eşsiz 1500 yıllık mabedi birlikte gezmeye ve anlamaya çalışalım.
02:17Bir önceki bölümde caminin aslında İstanbul'da çok da fazla örneği olmayan Şadırvan'ı ve Hazire'yi birlikte anlamaya çalıştık.
02:25Cami bahçesinde buranın zaviye olarak kullanıldığı dönemden kalan hem mezar kitabelerinin olduğunu hem de Hazire içerisinde Hazire'nin bu camiyi
02:34nasıl tamamladığını 2. Beyazıt döneminde külliye olarak inşa edildiğini anlatmıştık.
02:38Fakat bugün burada yaklaşık olarak 1500 yıllık yani 1496 yıllık bir mabedin ayakta kalışına da şahitlik edeceğiz.
02:46Burada önemli nokta olarak gördüğüm bir şeyi sizinle paylaşmak istiyorum.
02:50Burada tam olarak son cemaat mahfilinin önünde bulunan sütunun yanındayız.
02:54Bu sütunun tepesinde caminin üzerine bindiği bu sütunun yukarıda mabedin aslında biraz daha kaydığını
03:01ve bu kayışın aslında tırnak içinde söyleyecek olursak hiç de ayrı alamet olmadığını
03:06çünkü 1500 yıllık bir mabedin ayakta kalması hiç şüphesiz kolay değil.
03:10Burada caminin içerisinde de fakat üst tarafa çıkabilirsek orada da göstermek istediğim bir şey söz konusu cami biraz kaymış durumda.
03:17Burada yani caminin en azından önce kilise olarak inşa edilen Sercioz Baçöz Kilisesi ki hikayesini birazdan içeride anlatacağım.
03:25Buradaki kaymanın önemli bir noktaya teşekkül ettiğini
03:28çünkü 1500 yıllık bir mabedin ayakta kalması hiç şüphesiz kolay değil.
03:32Fakat burada Kadırga semtinde küçük Ayasofya caminin hemen yanında bir tren yolu söz konusu.
03:37Onun yapımının da bu caminin ayakta kalmasına önemli bir etki olduğunu söyleyebiliriz.
03:42Çünkü burada bu tren yolunun kendisi de trenlerin sürekli geçiyor olması da aslında burayı etkilediğini söyleyebiliriz.
03:49Çünkü burada şu an görmüş olduğumuz yaklaşık olarak 5 cm'lik bir kayma önemsenmeyecek bir kayma değil.
03:55Çünkü bu tür mabetlerin 1500 yıllık bir mabedin ayakta kalması hiç şüphesiz kolay değil.
04:01Altında birazdan içeride de gösterecek olduğum bir su sarnıcı söz konusu.
04:06Yani bu mabet aslında ilk etapta inşa edildiğinde Sercioz Baçöz Kilisesi olarak inşa edildiğinde
04:11cami yani kilise bütün ihtiyaçlarını kendisinin karşılanabileceği halde dizayn edilmiş.
04:17Bununla birlikte 2. Beyazıt döneminde camiye çevrildikten sonra da külliye olarak inşa edilmesi
04:23hem maddi anlamda yani buraya bir akar sağlanması hem maddi anlamda hem de manevi olarak da
04:29zaviyeyle birlikte bahçesinde oluşturulan bu zaviyeyle birlikte ayakta kalmayı başaran önemli camilerden bir tanesi.
04:36Gelin hep birlikte caminin iç detaylarını, estetiğini birlikte inceleyelim.
04:40MÜZİK
04:41MÜZİK
05:07Bu kilisenin aslında hikayesi meşhur.
05:11Bu konuda anlatılan belli rivayetler söz konusu.
05:14Fakat en tutarlı olanı günümüze kadar aktarılanı şudur.
05:19Burada Bizans İmparatorluğu'nun en uzun süre görev yapan kralı yani İmparatoru ve İmparatoriçesi
05:27Cüsinianus ve eşi Theodora.
05:29Bu ikisinin aslında Seyit Baçöz ve Sercioz adında iki tane azize yaptırmış olduğu
05:35onların adına yaptırmış oldukları bir mabet söz konusu.
05:39Bu mabette şöyle bir hikaye söz konusu.
05:42Bu hikayeyi şöyle ifade edelim.
05:44Cüsinianus en temelde amcası İmparatorken adı bir isyana karışıyor ve kendisi esir alınıyor.
05:52Öldürülecekler listesinde kendisinin de adı geçerli.
05:55Fakat amcasının bir gece rüyasına bu iki aziz giriyor.
06:00Bu Sercioz ve Baçöz azizleri giriyor.
06:03Ve aslında yeğeni Cüsinianus'un bu ayaklanmada hiçbir şekilde onun içerisine dahil olmadığı
06:11dolayısıyla suçsuz olduğunu kendisine söylüyorlar rüyada.
06:14Bu rüyayla birlikte amcası Cüsinianus'u affediyor ve daha sonrasında kendisi İmparator olduğunda
06:21bu vefayı gösterip burada bu iki aziz adına eşiyle birlikte bu kiliseyi inşa ettiriyor.
06:28Fakat burada önemli olan şeylerden bir tanesi de şudur.
06:31Bu iki azizin kim olduğu?
06:32Aslında bunlar Roma döneminde askerler fakat Hristiyan oldukları için öldürülen.
06:38Daha sonrasında bu iki azizin aslında Roma ordusunu koruyacak manevi büyükler olarak kabul edilmesi de
06:46önemli bir ayrıntı olarak düşünüyorum.
06:48Fakat burada caminin detaylarına girmeden önce şu an tam olarak arkamda görmüş olduğunuz bir tulumba söz konusu.
06:54Camiinin aslında erken dönemde buralarda altta camlı yapılar söz konusu taban açısından
07:01ve bizim caminin altını da su sarnıçlarını da görebildiğimiz bir yapı söz konusuydu.
07:06Fakat hem güvenlik açısından hem caminin güvenliği az önce dışarıda da göstermiş olduğum bir kayma söz konusu bu camide.
07:13Bunun mimari açıdan ve bina olarak korunması açısından camide önlemler alınmış durumda.
07:18Bunlardan bir tanesi de şu an aşağı göremiyoruz.
07:20Fakat buradaki su çok büyük ihtimalle emin olmamakla birlikte şunu söylemek istiyorum.
07:25Hristiyan döneminde kilise olarak kullanıldığı dönemde vaftis suyu olarak kullanılan
07:30aslında sarnıçlardan su çekilen bir tulumba olduğu düşünülüyor.
07:33Fakat sonrasında 2. Beyazıt döneminde camiye çevrildikten sonra da bir iç şadırvan olarak kullanılageldiğini biz biliyoruz.
07:41Burada bu ayrıntıyı da özellikle vurgulamak bunu da göstermek istedim.
07:46Az önceki hikayeye dönecek olursak.
07:47Burada Justinianus'un eşiyle beraber aslında İmparatorice Teodora ile birlikte burayı anmış olması ve burada bunun o iki aziz adına
07:57yaptırmış olması aslında önemli noktalara temas ediyor.
08:01Ve burada bir kilise olarak inşa edildiğini unutmayalım.
08:04Bu tulumbanın da aslında eski bir tulumba olduğunu, burada insanlar zarar vermesin diye bu tür önlemler aldığını şu an açıp
08:11kullanamıyoruz.
08:11Ki doğrusu da budur. Her gelen burada 1500 yıllık mabette istediği her şeyi yapabiliyor olsaydı bu mabet ayakta kalmazdı.
08:20Dolayısıyla bu tür önlemleri ben önemsiyorum.
08:22Bunun doğru bir şey olduğunu düşünüyorum.
08:24Çünkü buraya binlerce insan geliyor.
08:26İstanbul'da en fazla turist alan yerlerin başında geliyor.
08:29Dolayısıyla bu tür önlemlerin alınmış olması bence mabedi korumak, bu yapıyı korumak, 1500 yıllık tarihe tanıklık etmiş bu yapıyı korumak
08:37çok önemli.
08:38Daha az önce de söylediğim gibi burası bu kuyu da sonrasında iç şadırvan olarak kullanıla gelmiş ve bu iç şadırvan
08:45olarak kullanıla gelmiş olması da önemli.
08:48Camiinin nasıl dönüştüğünü de ifade ediyor.
08:51Bir önceki bölümde şunu söylemiştim.
08:53Burası Fatih Sultan Mehmet döneminde kiliseden camiye çevrilen mabedler arasında yer almıyor.
08:58Dolayısıyla burası en temelde 2. Beyazıt döneminde çevrilmiş olması önemli bir şey ifade ediyor.
09:04Çünkü 2. Beyazıt döneminde aslında tarihi yarımadanın periferisinde, çevresinde kalan bu bölgelerin artık yani askeri olarak fethedilmiş bu bölgelerin
09:14İslami anlamda da fethedilmiş olmasını sağlamak için hem tekkelere hem zaviyelere hem o dönemdeki toplumsal yapının hücreleri diyebileceğimiz tarikatlara verilmiş
09:25olması,
09:25oranın ihya edilmesi anlamında önemlidir.
09:28Burada bu cami için şunu kesinlikle söyleyebilirim.
09:31Diğer kilise camilerine nazaran sonrasında yapılan İslami unsurlar, Osmanlılar döneminde yapılan İslami unsurları ki en temelde 3 ya da 4
09:41tane sayabiliriz.
09:41Bir tanesi bu müezzin mahfili.
09:43Burada da müthiş bir tavan işçiliği söz konusu.
09:45Gerçekten estetik olarak hem kalem işlemeleri hem kullanılan ahşabın kendisi de müthiş bir estetik olarak göze de hitap ediyor.
09:52Fakat şunu söyleyelim Osmanlılar döneminde yapılan caminin parçaları yani burada birazdan gösterecek olduğum minber ve mihrap söz konusu bunlar camiye
10:04büyük oranda entegrasyonu,
10:07cami ile bütünleşmesi gerçekten çok yüksek oranda büyük bir özellik taşıyor.
10:12Yani bunu şunun için söylüyorum.
10:14En temelde burası kiliseden camiye çevrildikten sonra o estetiğini kaybetmemiş numune örnek diyebileceğim mabetlerden bir tanesi.
10:22Burası az önce de söylediğimiz gibi Cüstinyanus ve eşi Theodora'nın bir öncesinde amcası imparatorken adının bir ayaklanmaya karışması
10:31ve kendisinin 2 tane azizin amcasının rüyasına girerek burada aslında bu ayaklanmayla bağının olmadığını belirtmesi
10:39ve o olaydan o şekilde kurtulması adına Sergios ve Bacos 2 tane aziz diyebileceğimiz aslında bugünkü terminolojiyle 2 tane Allah
10:48dostu veya şehit diyebileceğimiz
10:50Hristiyanlık terminolojisindeki karşılığıyla 2 tane azizin hatırası olarak onlar adına bir vefa borcu olarak yaptırdığını biliyoruz.
10:57Aslında şu an tam olarak bu sütunların üzerinde Grekçe bir kitabe, bir aslında kuşak yazısı söz konusu.
11:04Ben programdan önce bu Grekçe kuşak yazısının ne anlama geldiğine de özellikle baktım.
11:09Burada enteresan bir şekilde azizlerden Sergios'un ismi geçiyor, Theodora eşinin ismi, İmparatoriçe olarak eşinin de ismi geçiyor.
11:17Fakat Bacos'un ismi geçmiyor.
11:19Kendisinden önce burada ondan önceki liderlerin yaptırdığı mabetlere kıyasla buranın aslında çok eşsiz olduğunu
11:26hem bir teşekkür hem bir onurlandırma hem de onların adına yapması anlamında Sergios'un ismini anması
11:32ve İmparatoriçe Theodora'nın da ismini anması bakımından önemli.
11:36Buradaki bu Grekçe kitabe ve aslında süslemelerle beraber erken dönem Bizans mimarisini yansıtan en önemli camilerden bir tanesi.
11:44Sütün başlıklarını gördüğünüz üzere sonrasında Bizans mimarisini temelden de etkileyecek olan bir estetik söz konusu.
11:51Üç boyutlu bir hava söz konusu adeta yukarıya asılmış tüller gibi, burada detayları görmektesiniz,
11:57bir tülün, bir sütünün üzerine inşa edilmiş olduğunu hissettiren önemli yapılardan bir tanesi.
12:04Yukarıda daha önceki programlarda da ifade ettiğim üzere klasik Bizans mimarisinde monogramlar söz konusu.
12:11Bu monogramlar bazen yaptıran, bazen oradaki azizin isminin, bazen bir duanın kısaltması olarak sadece harflerden ibaret olup
12:21bunu hem mabetlerde, hem kiliselerde, hem manastırlarda gördüğümüz bir nevi imza diyebileceğimiz imzalar söz konusu.
12:29Bir tarafta Teodora'nın isminin monogramı, öbür tarafta da Cüstinyanus'un isminin monogramını bu sütunlar üzerinde görebiliriz.
12:36Bu aslında erken dönem Bizans mimarisinin önemli özelliklerinden bir tanesi.
12:41Caminin hikayesini anlattık fakat 2. Beyazıt döneminde kiliseden camiye çevrildiğini de vurgulamıştık.
12:46En temelde şunu ifade edelim, bir kilise Fatih Sultan Mehmet döneminde ya da 2. Beyazıt döneminde camiye çevrildiğinde belli unsurlar
12:55vardır.
12:55Bunlardan bir tanesi ve en önemlisi aslında bir kilise olarak inşa edildiğinde bu mabedin yönü Kudüs'e, Mescid-i Aksa
13:03'ya doğru çevrilmiştir.
13:04Bakacak olduğunuzda şu an arkamda görmüş olduğunuz ki burası harem kısmıdır.
13:09Aslında absis olarak ilk erken dönem Hristiyanlık mimarisi olarak kullanıldığında burası da aslında ibadethanenin en temel unsurlarının olduğu, en merkezi
13:19noktası diyebileceğimiz bir nokta.
13:20Fakat kıble yönü özellikle mihrap kısmı Kabe'ye doğru yapılmış.
13:26Burada bir küçük bir ayrıntı olarak bunu söylüyorum, bir açı farkı söz konusu.
13:30Bu kiliseden camiye çevrilen neredeyse bütün mabetlerin hepsinde söz konusudur.
13:37Burada daha yukarıda özellikle Tevbe Suresi 18. ayet
13:41İnnemâ ya'murum esacidallâhi men âmene billâhi diye başlayan, Allah'a iman edenler, namaz kılanlar diye devam eden ve onlar Allah
13:51'ın mescitlerini imar ederler.
13:53Ki bu ayetin seçilmiş olması özellikle dikkatimi çeken şeylerden bir tanesiydi.
13:58Çünkü tam olarak kıble yönünün üstünde, mihrap kısmının üstünde bu ayetin seçilmiş olması elbette manidar.
14:05Daha önceki programlardan da ifade ettiğimiz üzere camilerdeki kitabeler, cami yazıtları öyle belli belirsiz bir şekilde yazılmıyor, seçilmiyor.
14:16Dolayısıyla bunların anlamı olduğunu belirtmiştik.
14:18Burada camiye çevrildikten sonra ikinci bir unsur olarak yani sonrasında ilave edilen aslında bir bütünlük içerisinde bence yapının estetiğini bozmadığını
14:29düşündüğüm bir kısmı Bizans dönemindeki devşirme malzemelerden olan bu mermerler, bir kısmı da Osmanlı dönemi mermerleri.
14:36Müthiş bir mermer, minber söz konusu.
14:38Bu minberde hiç şüphesiz hutbeler okunuyor Cuma günleri.
14:41Fakat burada özellikle göstermek istediğim iki tane sancak söz konusu.
14:45Bu sancaklar malumunuz İstanbul 1453'te fethedildi.
14:50Özellikle kilise camilerinde fethin sembolü olarak, kesintisiz olarak o sancaklar burası camiye çevrildiği günden itibaren, ikinci beyazlık döneminden itibaren orada
15:01mevcut ve varlığını korumaktı.
15:03Aslında bu da bir nevi buranın artık kimler tarafından, hani şehrin artık kimler tarafından kullanıldığı.
15:09Bu mabedin artık hangi millete hizmet ettiği ve bu mabedi artık kimlerin burada ibadet ettiğini belirten önemli, sembolik bir anlamı
15:20olan bu sancak burada hep var ola gelmiştir.
15:23Şunu da ifade edelim.
15:24Buraya Küçük Ayasofya denmesinin sebebi Ayasofya Camii ile olan benzerliği.
15:29Aslında ilk etapta buraya Ayasofya yani Küçük Ayasofya Camii denmiyordu.
15:34Çünkü burası ilk etapta kiliseydi ve Sergios Bacos Kilisesi olarak da bilinmekteydi.
15:40Sonrasında buranın hem Ayasofya'ya yakınlığı hem mimari açıdan hem tarih açısından ki Ayasofya'dan önce yapılmış bir mabettir.
15:48Hem de mimari açıdan bu benzerlikten dolayı Ayasofya'yı sahir denmiş ve asıl Ayasofya'ya da bugünkü o Sultanahmet'in
15:57karşısındaki hipodromda mevcut bulunan Ayasofya'ya artık Ayasofya'yı camii Ayasofya'yı kebir denmiştir.
16:04Burada bu ismin aslında ne için böyle kullanıldığı önemlidir.
16:07Ayasofya'yı kebir camii ile Ayasofya'yı sahir camii arasında benzerlik ve farklılıkları ifade edelim.
16:12Öncelikli olarak Ayasofya'yı kebir camii Sultanahmet'in karşısında bulunan bir bazilika tarzında olup uzunlamasına bir koridoru andıran içeriye girdiğinizde
16:23buradan farkı olarak uzunlamasına bir mekan boşluğu söz konusudur.
16:28Bu en temel farklılıklardan bir tanesidir.
16:32İkincisi benzerlik olarak ise şunu ifade edelim.
16:35Şu an tam olarak altında bulunduğumuz kubbe aslında yan yana dizilmiş 16 bölüme ayrılmış konkavlar ve düz pencerelerin olduğu bir
16:44kubbe söz konusu.
16:46Bu kubbe aslında Ayasofya'yı kebir camii ile ortak özelliğe sahip buranın asıl büyük Ayasofya'yı kebir caminin bir prototipi
16:55olarak inşa edildiğinin en büyük göstergelerinden bir tanesidir.
16:59Bu gösterge aslında bize şunu da ifade ediyor.
17:02Bizler erken dönem Bizans mimarisinde aslında klasisimizde andıran çok fazla unsur olmakla beraber erken dönem Bizans mimarisinin büyük ana bir
17:12kubbe etrafında şekillenmiş ve ana kubbenin ayaklar üzerine oturtulmuş bir kubbe mimari denemesi yaptığını biliyoruz.
17:20Bunun aslında o dönemde yani 1500 yıl öncesinde 3 tane örneği var.
17:25Bir tanesi burası küçük Ayasofya camii bir tanesi bugün İtalya'da bulunan Senvital kilisesi olarak bilinen yine erken dönem Bizans mimari
17:35özelliklerini taşıyan önemli mabetlerden bir tanesi de az önce söylediğim gibi İtalya'da bulunmakta.
17:40Üçüncü örneği de Ayasofya'yı kebir camii.
17:42Fakat sonrasında Bizans mimarisinin farklı bir yöne evrildiğini biz biliyoruz.
17:47Burası çok önemli çünkü Mimar Sinan'ın Ayasofya'dan bu özelliği arada neredeyse bin yıl söz konusu Mimar Sinan bu özelliği
17:56alıyor hem Kalfalık Eseri dediği Süleymaniye'de hem de Edirne'deki Selimiye Camii'nde bunu aşmaya çalışıyor.
18:04Mimar Sinan'ın bunu aşmaya çalışması da kendisinden önceki var olan medeniyetle mücadelenin onu yok etmekle mümkün olmadığını, onu da
18:13yaşatıp onu aşmakla mümkün olduğu bilincine sahip büyük bir adam.
18:18Çünkü ve biz bundan dolayı kendisine koca Sinan deriz büyük bir mimardır, büyük bir dehadır.
18:23Dolayısıyla bu anlamda Ayasofya ile en büyük benzerliğinin kubbe olduğunu ve burada yakın tarihler olmaklığı arada yaklaşık olarak 5 yıl
18:32söz konusu ki burası daha erken bir mabettir.
18:34Dolayısıyla Ayasofya ile en temel benzerliğinin kubbe olduğunu fakat ortada bazilika anlamında Ayasofya-i Kebir çok daha uzun bir boşluğa,
18:42uzun bir mekana sahip olduğunu da belirtelim.
18:44Az önce söylediğimiz gibi burası en temelde bir zaviye olarak kullanıla gelmiş bir tarikatın aslında bir derviş yani buna devran
18:55zikri de diyebilirsiniz belli usulleri olan tarikatın kullandığını biliyoruz.
18:59Kanuni dönemine kadar burada bayramilerin olduğunu, Kanuni'den sonra da burada Aziz Mahmut Hüdayi gibi celveti örneklerinin olduğunu biz bilmekteyiz.
19:07Aziz Mahmut Hüdayi Hazretleri de burada bir dönem kalmış sonrasında Rumeli'ye gitmiş ve sonrasında tekrar dönüp 8 yıl burada
19:16şeyhlik yaptığına dair biz temel bir bilgiye sahibiz.
19:19Bundan sonrasında Üsküdar'daki bugün tekkenin olduğu yeri alıp orada ki kendisi de orada metfundur, türbesi de oradadır etrafında da epey
19:26bir hazirede zat yatmaktadır.
19:29Burada bir tekke yani bir zaviye cami olarak camiye dönüşmüş olması önemlidir ki Aziz Mahmut Hüdayi'den önce de biz şunu
19:36da biliyoruz.
19:36Sokolu Mehmet Paşa'nın Kanuni ile beraber buradaki o halveti ve celveti tarikatının zikirlerine katıldığını,
19:43aslında onları bir nevi desteklediğini ve bir nevi onların yanında da yer aldığını biz bilmekteyiz.
19:49Dolayısıyla 1500 yıl öncesinde inşa edilmiş olunan bu kilise hem Sergios ve Baços azizlerinin adına yapılmış olması,
19:57hem İmparatoriçe Teodora'nın ve Sergios'un, Aziz Sergios'un isminin bu Grekçe kitabede mevcut olması,
20:03caminin camiye dönüşmedeki hikayesininle birlikte bir tarikatın da aynı zamanda burada bir nevi burayı tekke ve zaviye olarak kullanması,
20:14camiyi hikayelerle anlatmamıza gerçekten olanak sağlıyor.
20:19Bütün bunlarla beraber estetik açıdan da az önce de söylediğim gibi sütun başlıkları,
20:24yukarıdaki işlemeler hem klasizmi andırmasıyla birlikte hem de bu sütun başlıkları şurada gördüğünüz üzere
20:31sütunun üzerine adeta bir üç boyutlu tül gibi duran bu estetik görseller inanılmaz derecede nadir eserlerden bir tanesidir diyebiliriz.
20:41Burada hem müezzin mahfili hem minber hem de mihrabın kendisi bu camiye sonradan eklemlenmiş olmasına rağmen
20:49az önce de söylediğim gibi sırıtmayan, adeta bu estetiği tamamlayan mütemmin bir cüz gibi
20:55yıllardır burada varlığını korumuş, gerçekten kiliseden camiye çevrilen mabetlerin en güzel örneklerinden bir tanesi olduğunu tekrar vurgulamak isterim.
21:28Bu mabet için ilk etapta da söylediğimiz bu kuyuyu anlattığım kısımda belirtmiştim, üstü kapanmış demiştim ama
21:34özellikle siz seyircilerimiz için burayı göstermek istedim.
21:37Çünkü kilise döneminde hem su ihtiyacını hem bütün ihtiyacını karşılayan aslında önemli mabetlerden bir tanesi
21:44Osmanlı döneminde de etrafına yapılan bir külliye olarak ifade edebileceğimiz Sıbiyan Mektebi ile medresesiyle
21:50burada varlığını sürdüren bir mabet olmuştu.
21:54Bugün burada özellikle size göstermek istediğim bir yapı söz konusu
21:58burada su kuyusunun kendisi aslında mabedin altında bir mekan olduğu ve suyun kuyuya geldiği
22:05ki başka yerlerde de bu su sarnışlarının olduğu bu alt yapı malzemeyle bu cam üzerinden gösterilebilecek bir yapı söz konusu.
22:14Tabii elbette buraya her geliminin bunu açması hem etik olmaz hem de bu mabedin ayakta kalması için
22:19az önce de söylediğimiz gibi şu kısmı anlatırken özellikle bunun ayakta kalabilmesi için herkesin bunu açıp görmesine gerek yok.
22:26Dolayısıyla ben biraz da bu mabede hizmet etmek yani bir caminin ayakta kalması için
22:31en azından bunu televizyonda ya da videoda izleyebilmeniz açısından göstermek istiyorum.
22:36Buradaki görevli arkadaşlara da yardımcı olmak adına bunlara çok talep etmemek doğrusu.
22:40Bazı camilerde malumunuz yani mezar odaları söz konusu mahzenler söz konusu onları da çok fazla insanın görmek istediğini biliyorum.
22:47Ama özellikle burada küçük Ayasofya Camii'nde altında su sarnıcı olduğunu,
22:52eski dönemde merdivenlerle aşağı inildiğini, belki din adamlarının odalarının da olduğunu varsayabiliriz.
22:581500 yıllık bir mabedin sadece görünen kısmı, estetik kısmı, tavan ve işlemeler, kalem işlemeleri,
23:04sütün başlıklarıyla beraber altında da yani bu mabedin alt tarafında da çok önemli bu mabede hizmet ettiğini düşündüğümüz
23:12ve gördüğümüz bir yapı olduğunu da sizinle paylaşmak istedim.
23:15Bu bağlamda gördüğümüz şey sadece göründüğü kadar değildir.
23:20İstanbul ise hele ki söz konusu şehir.
23:23İstanbul'daki bir mabedse, kiliseden camiye çevrilen bir mabedse bu,
23:28elbette göründüğü kadar görünmeyen bir tarihi de var.
23:31Estetik olarak görünenin ötesinde de anlamları var.
23:34Ve görünmeyen, burada örnek olarak gösterdiğimiz,
23:38alttaki sarnıcılara da ulaşabildiğimiz bir noktada da bu çok güzel bir örnek.
23:43onun altında da bir bu kadar yerin olduğunu görmek aslında bizi mutlu ediyor.
23:48Dışarıda size göstermiş olduğum bir caminin sütununda bir kayma vardı.
23:52Size bir noktayı daha göstermek istiyorum.
23:54Gelin hep beraber o kısma bakalım.
24:16Evet göstermek istediğim aslında dışarıda bir sütün başlığındaki aslında mabedin yavaş yavaş öne doğru kaydığını göstermekti.
24:25Fakat burada kameralar ne kadar alır bilmiyorum ama bu kaymanın en sondaki sütunda da karşılığını görebilirsiniz.
24:31Hafif bir eğim söz konusu.
24:33Yani burada bunu şunun için ifade ediyorum.
24:36Umarım bu mabet ayakta kalmaya devam eder.
24:39Çünkü bize kadar gelmiş olan bu mabedin bizden sonra da devam etmesi,
24:43buranın cami olarak kullanılması,
24:45insanlara hizmet etmesi,
24:461500 yıllık bir mabede dokunuyor olmak,
24:48en nihayetinde hem tarihin içerisinde var olmak hem de bu tarih içerisinde bir anlamı kavramaya çalışmak bizim açımızdan çok kıymetli.
24:59Çünkü biz bunu bizden öncekilerden tevarüz ettik.
25:02Ki 1500 yıllık bir mabet diyorum.
25:05Önce kilise olarak inşa edildi ve ardından hiç şüphesiz camiye çevrilmesiyle birlikte varlığını devam ettiren önemli noktalardan bir tanesi.
25:12Dolayısıyla burada bu mabedin kendisini ayakta tutmaya çalışmak hiç şüphesiz önemli bir mesele.
25:19Hem ilk etapta üzerindeki Grekçe ifadelerin olması önemli.
25:23Bu arada Ayasofya ile farklılık ve benzerliğini ifade ederken,
25:27atladığım bir şeyi burada ifade edeyim.
25:29Bu caminin erken dönemde,
25:31özellikle şu anki mihrap kısmı dediğimiz absis yani bu Hristiyanlık döneminde var olduğu dönemde,
25:37duvarlarında bile bir altın işleme söz konusu olduğu,
25:41bunun bir kısmının yağmalandığı, bir kısmının yok edildiğine dair bir rivayet söz konusu.
25:45Fakat şu anda üzerinde görmüş olduğunuz kalem işlemeleriyle beraber mihrap kısmı bu şekilde devam ediyor.
25:52Ayasofya'yı Kevir Camii ile temel farkı ise şu diyebilirim.
25:56Burada hem mozaik açısından hem de fresk açısından burası bunların olmadığı,
26:04Ayasofya'dan temel farkı olarak bunu ifade edebilirim.
26:06Biraz daha sade bir duvar işçiliği söz konusu olduğunu da belirtelim.
26:10Gelin hep beraber müezzin mahfilinden caminin daha estetik göründüğünü düşündüğüm bir noktayı birlikte keşfedelim.
26:36Evet az önce aşağıda aslında bu programın bu bölümünde ifade ettiğim Grekçe ifade,
26:42Cüstinyanus tarafından buraya asılmış.
26:44Özellikle bu Aziz'in hatırasına adadığını belirttiği kuşak yazısı burada.
26:49Evet tarihe 1500 yıllık şahitlik etmiş, 2. Beyazıt döneminde camiye dönmüş olan bir kilise.
26:56İlk etapta ismi bu değildi, Sercius Bacos Kilisesi'ydi.
26:59Fakat sonrasında Ayasofya'ya olan benzerliğiyle birlikte küçük Ayasofya, Ayasofya'yı sahir isminde anılan
27:06ve bugün de o şekilde bilinen tarihi yarımada da Kadırga semtinde,
27:10tarihi yarımada ile olan ilişkisi de çok uzaklık hem mesafe olarak da uzak olmadığını bildiğimiz bir camiyi ziyaret ettik.
27:17Tarihte yürüyen adamla vakıf eserlerimiz programında bugünkü vakıf eserimiz hiç şüphesiz küçük Ayasofya camiydi
27:24ve biz bu camiyi hep birlikte anlamaya çalıştık.
27:26Bazı mabetleri anlatmaya çalışmak için saatler hiç şüphesiz yetmez.
27:31Anlamaya çalışmak için de gerçekten bir ömür lazım.
27:34Hem estetiğiyle hem mimari özellikleriyle hem sanat tarihi açısından özellikleriyle anlamaya çalışmak için
27:40gerçekten çok çaba sarf etmek lazım.
27:42Bugün sizlere bu camiyi bütün özellikleriyle birlikte kilise olduğu dönem,
27:48İslam camisine döndüğü bir dönemi hep birlikte hikayeleriyle, buradaki celveti tarikatının etkinlikleriyle
27:55bununla beraber aktarmaya çalıştık.
27:57Hiç şüphesiz cami estetik olarak, tarihi bir vesika olarak bugün günümüzde hala varlığını sürdürmekte.
28:03Bununla beraber yolunuz İstanbul'da tarihi yarımada'ya düşerse mutlaka uğramanız gereken,
28:10şu estetik detayları incelemeniz gereken,
28:13Ayasofya ile karşılaştırmalı düşünebileceğiniz,
28:16sanat tarihi ve mimari açıdan üzerine düşünebileceğiniz bir yapı olarak
28:20Küçük Ayasofya Camii'ne gelmenizi mutlaka öneririm.
28:24İstanbul'a, bu kadim şehre, binlerce yıllık mabede güzel bakmanız dileğiyle.
28:29Hoşçakalın.
28:41İzlediğiniz için teşekkür ederim.
29:28İzlediğiniz için teşekkür ederim.
29:52Vakıf Katılım tarihte yürüyen adamla vakıf eserlerimizi sundu.
Yorumlar