- 2 gün önce
TARİHİ YAPILARIN İLGİNÇ ÖYKÜSÜ TARİHTE YÜRÜYEN ADAM’DA
Her köşesinde tarihten izler barından ülkemizin tarihi yapılarına dair bilgiler veren ve geçmişten günümüze uzanan öyküsünü anlatan “Tarihte Yürüyen Adam; Vakıf Eserleri”, izleyenlerini tarihi bir yolculuğa çıkarıyor. Ahmet Şahin Baykal'ın sunumuyla ekranlara gelen “Tarihte Yürüyen Adam; Vakıf Eserleri”, tarihi yapıların yapılış amacı, yapıldığı dönem ve günümüzdeki son durumunu inceliyor ve izleyenleriyle paylaşıyor.
Tarihi sade bir dille anlatan ve sevdiren program “Tarihte Yürüyen Adam; Vakıf Eserleri”, geçmişten günümüze bir bağ kurarak birçok döneme tanıklık etmiş tarihi yapılara dair önemli bilgiler aktarıyor ve yapıların çeşitli dönemlerdeki fotoğrafları ile günümüzdeki son durumunu ekranlara getiriyor. Tarihi yapıların inşa edildiği dönemin koşulları, o bölgeye verilen isim, günümüze dek uğradığı değişiklikler ve o dönemde yaşanmış hikayeler tarih meraklılarıyla buluşuyor.
Birçok medeniyete ev sahipliği yapmış dört bir yanı tarih kokan Türkiye’nin, tarihi mirasını ve öyküsünü ekranlara taşıyan “Tarihte Yürüyen Adam; Vakıf Eserleri” her cumartesi saat 16:00’da Ülke TV ekranlarında…
Her köşesinde tarihten izler barından ülkemizin tarihi yapılarına dair bilgiler veren ve geçmişten günümüze uzanan öyküsünü anlatan “Tarihte Yürüyen Adam; Vakıf Eserleri”, izleyenlerini tarihi bir yolculuğa çıkarıyor. Ahmet Şahin Baykal'ın sunumuyla ekranlara gelen “Tarihte Yürüyen Adam; Vakıf Eserleri”, tarihi yapıların yapılış amacı, yapıldığı dönem ve günümüzdeki son durumunu inceliyor ve izleyenleriyle paylaşıyor.
Tarihi sade bir dille anlatan ve sevdiren program “Tarihte Yürüyen Adam; Vakıf Eserleri”, geçmişten günümüze bir bağ kurarak birçok döneme tanıklık etmiş tarihi yapılara dair önemli bilgiler aktarıyor ve yapıların çeşitli dönemlerdeki fotoğrafları ile günümüzdeki son durumunu ekranlara getiriyor. Tarihi yapıların inşa edildiği dönemin koşulları, o bölgeye verilen isim, günümüze dek uğradığı değişiklikler ve o dönemde yaşanmış hikayeler tarih meraklılarıyla buluşuyor.
Birçok medeniyete ev sahipliği yapmış dört bir yanı tarih kokan Türkiye’nin, tarihi mirasını ve öyküsünü ekranlara taşıyan “Tarihte Yürüyen Adam; Vakıf Eserleri” her cumartesi saat 16:00’da Ülke TV ekranlarında…
Kategori
📺
TV ve DiziDöküm
00:00Vakıf Katılım, tarihte yürüyen adamla vakıf eserlerimizi sunar.
00:58İzlediğiniz için teşekkür ederim.
01:29İzlediğiniz için teşekkür ederim.
01:30Bu caminin bir özelliği var.
01:32Aslında İstanbul'da buna benzer kendi adının dışında başka bir isimle meşhur olmuş başka bir cami daha var.
01:39Fakat burada kendi döneminin önemli Çin'i örneklerini gördüğümüz müthiş bir cami söz konusu.
01:45Bundan dolayı Üsküdar'da Çinili Cami olarak meşhur olmuş.
01:48İnsanların içerisinde yani halk arasında açıkçası bu isimle meşhur olmuştur.
01:54Diğer bir cami de malumunuz Sultanahmet Camii'ne bugün İngilizce isminde The Blue Mosque yani Mavi Cami olarak binilmesi de
02:02içerisindeki o müthiş Çinlilerden dolayı bu şekilde biliniyor.
02:06Burası için de aynı şey söz konusu.
02:08Tarihte çıktığımız bu yolculukta 1640'lı yılların güzel bir örneğini size göstermek için Üsküdar'a geldik.
02:15Malumunuz Üsküdar İstanbul'un en güzel semtlerinden bir tanesi.
02:19Fakat tarihi katmanlı olarak düşündüğümüzde hem kendi dönemini hem öncesini de bize taşıyan enteresan örneklerinden bir tanesi.
02:28Dolayısıyla bugün burada hem klasik bir Osmanlı mimarisini yansıtan merkezi kubbeli aslında biraz da görece küçük bir cami olarak 17.
02:38yüzyılın sanat dünyasını bize anlatan güzel örneklerinden bir tanesi.
02:42Malumunuz burada her camide olduğu gibi avluda bizim için abdest alabileceğimiz bir şadırvan söz konusu.
02:49Bu şadırvan güzel örneklerinden bir tanesi.
02:52Böyle merkezi bir kubbeyle aslında biraz daha baktığımız zaman kubbenin kendisinde de hem Selçuklu hem Osmanlı mimarisini de anlatan güzel
03:00örneklerden bir tanesi.
03:02Fakat buranın yine Osmanlı eserlerinde Osmanlı klasik camilerinde olduğu gibi bir yanda hamam bir yanda medrese.
03:10İçeride birazdan o medreseleri de göstereceğim size.
03:13Burası bir külli olarak inşa ettiriliyor.
03:16Fakat daha önceki programlarda da anlattığımız üzere İstanbul'da Üsküdar Valide Sultanlar semti olarak bilinir.
03:24Ve dolayısıyla burası da yine bir Valide Sultan tarafından inşa ettirilmiş.
03:28Fakat Çinili Cami olarak da meşhur olmuştur.
03:31Biz burada Osmanlı'da bir gelenek olarak hem sultanların, padişahların yaptırmış olduğu camiler,
03:37hem Valide Sultanların yaptırmış olduğu camiler ve öte yandan sadrazamların, paşaların yaptırdığı camilerle aslında müthiş bir mirası devralmış durumdayız.
03:48Fakat klasik sanat tarihi içerisinde devşirme malzemeden, devşirme malzemelerin kullanımından size bahsetmiştim.
03:55Bu malzemeye örnek olarak çok büyük ihtimalle burada görmüş olduğunuz bugün musalla taşı olarak kullanılan herhangi bir cenaze olduğunda
04:04mevtayı, merhumu ya da merhumeyi üzerine koyup cenaze namazını kıldığımız bu musalla taşının çok büyük ihtimalle
04:12çünkü bu detaylı incelediğimde bana bir devşirme malzeme yani kendisinden önce ister cami ister külliye ya da başka dinlerin mabetlerinin
04:21yıkılmaya yüz tutmuş malzemelerini getirip
04:24cami mimarisinde kullandığımız malzemelere biz devşirme malzeme diyoruz.
04:28Dolayısıyla burada bu bana onu çağrıştırdı.
04:31Burada birkaç tane daha devşirme malzeme olduğunu düşündüğüm nokta var.
04:35Fakat cami içerisine girmeden hızlıca hem size medreseyi göstermek istiyorum hem arka tarafta küçük bir hazire var.
04:42Gelin hep beraber caminin dış bölümünü birlikte gezmeye devam edelim.
05:08Evet şu an arkamda görmüş olduğunuz caminin aslında bugün klasik dönemde yani bir külliye olarak inşa ettirildiğinde
05:16medrese olalarını birazdan size anlatacağım ama caminin köşesinde muhtemelen bir lahit sandığından bir lahit parçası olabileceğini düşündüğüm bir malzeme söz
05:27konusu.
05:27Bu da bir devşirme malzeme tam olarak güzel bir örneğini burada görüyoruz.
05:31Çünkü bu malzeme aslında başka bir yer için kullanılmış fakat o işlevini kaybettikten sonra bu şekilde binanın bir nevi mütemmim
05:40cüzü olarak bir parçası olarak kullanıla gelmiştir.
05:43Gelin hep beraber caminin medrese bölümünü bugünkü aslında sanat odaları olarak kullanılan bölümünü hep birlikte gezmeye devam edelim.
06:05Klasik Osmanlı külliyelerinin en önemli özelliklerinden bir tanesi şehrin merkezi bir konumda olarak inşa edilmiş olmasıdır.
06:15Burada merkezden kastım tamamen yani bir yer yön olarak veya bir coğrafi bir koordinasyon olarak merkezden bahsetmiyorum.
06:24Hem anlam merkezi hem de gerçekten insanların toplanıp buluştuğu bir nokta olarak merkezi bir konumda inşa ettirilmelidir.
06:32Çünkü külliyeler insanların halkın ihtiyaçlarının neredeyse tamamını birlikte karşılayabileceği bir bütünlükte inşa ettiriliyor.
06:42Bu şu anlama geliyor.
06:43Bir, ibadet edebileceğiniz bir mekan yani bir cami ve bir mabet onun etrafında inşa ettirilen bir medrese çocukların gidip okuyabileceği
06:54talim terbiye öğrenebilecekleri bir medrese.
06:57Bununla beraber Aşevi, burada görmüş olduğunuz Çinili, hamamın kendisi yani bütünlükte olarak aslında bir yaşam merkezi hayatın içerisindeki ihtiyaçlarına, insanların
07:09ihtiyaçlarına cevap verebilecek düzeyde bir bina ve bir mekan inşası söz konusu.
07:14Bugün burada şu an arkamda görmüş olduğunuz odalarda aslında sanat merkezi olarak da yani tezhibten tutun da Ebru'ya kadar,
07:24hat sanatından tutun da aklınıza gelebilecek olan ki şurada aynı zamanda Diyanet Radyo merkezi de var.
07:31Ses kayıtları, Kur'an kayıtları, tilavet kayıtlarının da yapılabileceği bir oda olarak kullanılıyor.
07:36Bugün hala müthiş bir işleve sahip, hem işlevsel hem de ihtiyaçları gideren önemli bir kurum olarak caminin parçası, bir mütemmim
07:45cüzü olarak ayakta kalıyor.
07:47Bu aslında klasik dönem için külliyelerin ne kadar önemli olduğunu da gösteren en önemli özelliklerden bir tanesi.
07:55Camiinin aslında biraz da hikayesini anlatan Sultan I. Ahmet'in eşi Mahpeyker Kösem Valide Sultan.
08:02Aslında Valide Sultanlığa kadar yükseliyor çünkü evlatlarından hiç şüphesiz Sultan oluyor ve bu onu Valide Sultanlık seviyesine çıkarıyor.
08:10Aslında bu hikayeyle beraber hem caminin küçük bir haziresi var, size onları göstermek istiyorum.
08:16Hem de burada iki tane mezar söz konusu.
08:19Yani iki tane büyük kabir söz konusu.
08:21Birisi bir beyefendinin, birisi bir hanımefendinin.
08:24Bu kabirlerin hikayesi şöyle, burada yatan karı koca Mahpeyker Kösem Sultan'ın hizmetinde olan iki kişi olduğu rivayet ediliyor.
08:33Burada ikisinin kabirlerinin olduğunu biz bilmekteyiz.
08:37Fakat burada hem klasik anlamda bir mezarın ötesinde bir taş işçiliği söz konusu, detayları da gördüğünüz üzere.
08:44Burada işte üzerindeki çiçek desenleri.
08:45Ve aynı zamanda burada kendisine hizmet ettiği için muhtemelen bu aile Valide Sultan'dan özellikle talep etmiş,
08:53bir gün ölürsek bizi bu cami etrafında, biz bu caminin içerisinde defne olunmak istiyoruz gibi bir talepleri olmuş olabilir.
09:00Şayet bu rivayet, bu hikaye doğruysa.
09:03Dolayısıyla burada görmüş olduğumuz bu kabirlerin, yani Valide Sultan'ın kendisine hizmetkarı olan bir ailenin,
09:09karı kocanın, belki de karı koca da olmayabilirler, detayları bilmiyorum.
09:13Anladığım gibi bu bir rivayet.
09:14Dolayısıyla burada onun hizmetinde bulunan iki kişi olduğunu biz bilmekteyiz.
09:18Bununla beraber hemen aslında bu caminin etrafında büyük bir hazire söz konusu değil.
09:23Fakat burada bu uzunca kitabe diyebileceğimiz üzerinde yazı yok ama bu lahitin hemen ardında küçük bir hazire söz konusu.
09:31Bu hazirede size göstermek istediğim birkaç tane taş var, mezar taşı var.
09:35Bu mezar taşlarından bir tanesi burada.
09:38Detaylarda da gördüğünüz üzere mahfur, merhum ve mahfur diye başlıyor.
09:42Fakat burada iki ayrı taşın, yani burada birleştirmişler.
09:46Gördüğünüz üzere muhtemelen kırılmış iki tane kitabenin, mezar kitabesinin birleştirilmesi söz konusu.
09:52Fakat bunların yani benim görebildiğim kadarıyla iki farklı şey olabilir.
09:57Yani bilmeyen birisi bunu yapıştırmış olabilir.
09:59Yani aynı da olabilir.
10:00Sadece renkten dolayı değil de muhtemelen başka bir mezara ait olan bir kitabeyi yapıştırmış olabilirler.
10:05Fakat burada en altında işte El Fatiha yazıyor.
10:08Diğer kabirlerden de gördüğümüz üzere burada yatan Müslümanlar.
10:12Bir şekilde camiyle veya buradaki yatan diğer aileyle de bağlantıları olabilir.
10:16Küçük bir hazire olduğunu söyleyebiliriz.
10:19Gelin hemen caminin diğer yine avlu içerisinde başka bir noktasını sizinle paylaşmaya devam edelim.
10:49Medrese odalarının yanında küfeki taşının boşluk bırakılmış.
10:54Bunun işlevinin tam olarak ne olduğunu bilmemekle beraber.
10:57Bu taşın Osmanlı'da kullanılma sebebini aslında şöyle özetleyebiliriz.
11:01Burada önemli olan bu taşın kolay işlenmesi ve sağlamlığından dolayı Osmanlı'da mimaride özellikle bazı camilerde çok fazla kullanıldığını biz görüyoruz.
11:12Fakat hatırlayacak olursanız kiliselerden camiye çevrilen o mabetlerde, o yapılarda daha farklı taşlar ve tuğlaların da kullanıldığını, üst üste bindiğini
11:21görüyorduk.
11:21Fakat klasik Osmanlı taşı olarak meşhur olmuş bu kesme taşlarında en azından bir örneğini size göstermek istedim.
11:27Buradaki boşluğun tam olarak neye tekabül ettiğini bilmemekle beraber en azından taşı ve taşın işlevini sizinle paylaşmak istedim.
11:35Gelin caminin diğer kısımlarını birlikte gezmeye devam edelim.
12:00Evet burada yine klasik bir kuyu görmekteyiz.
12:05Fakat kuyu elbette kapatılmış.
12:07Bu camide klasik bir kuyu enteresan bir şekilde inşa edilmiş.
12:11Burada yine başlığını da görmekteyiz.
12:14Normalde açıp kapanan bir kuyu.
12:16Tabi klasik dönem için söyleyecek olursak, bugünkü gibi şebeke sisteminin bu kadar sistematik olmadığı bir dönemde kuyular hayatı öneme sahip.
12:24Çünkü aslında klasik İslam metinlerini, fıkıh metinlerini okuduğunuzda hep bahsederim.
12:29Taharetle, kitab-ı tahareyle başlar.
12:31Orada da temiz sular, temizleyici sular diye detaylı bir şekilde anlatılan bir bölüm söz konusu.
12:37Bu kuyunun bana hatırlattığı bir şey o.
12:39Onunla birlikte şunu hemen ifade edelim.
12:41Bazen tabi şu an yaşadığımız toplum haliyle köyden kente çok fazla göçün olduğu ve şehirlerimizin de değiştiği bir düzlem söz
12:50konusu.
12:51Bu tabi hem modernleşmenin getirdiği hem bugünkü dünyanın getirdiği şeyler.
12:54Klasik kitaplarda bu kuyuya, örneğin bu kuyuya herhangi bir şey düştüğünde bu kuyudan kaç kova su çekilmeli ki içilebilsin veya
13:02temiz su olarak kalmaya devam etsin gibi tartışmalar söz konusu.
13:05Toplumun o dönemdeki ihtiyaçlarını karşılamak için aslında biz şunu görmekteyiz.
13:10Klasik fıkhın toplumun ihtiyaçlarına bir fikir üretmesi, toplumun ihtiyaçlarına bir çözüm üretmesi babından da önemli olarak gördüğüm noktalardan bir tanesi.
13:20Bu kuyu üzerinden bunu paylaşmak istedim.
13:22Burada yine az önce bahsettiğimiz devşirme malzemelere örnek gösterebileceğimiz muhtemelen, yani bunu da tahminen söylüyorum.
13:31Çünkü bu kadar büyüklükte bir basamak buraya yapılmazdı.
13:34Bu basamağın kendisi büyük ihtimalle yine bir malzemeden, yine bir betondan, bir devşirme malzemeden yola çıkarak kullanılmış.
13:42Caminin bir mütemmim cüzü, binanın parçalarından bir tanesi ve işlevsel anlamda kullanına gelen önemli parçalardan bir tanesi olmuştur.
13:50Gelin hep birlikte caminin içerisindeki o muhteşem Çinileri görmeye, onları anlamaya ve o muhteşem adeta estetik olarak bu kadar küçük
14:00bir camide ne kadar güzel Çinilerin olduğunu hep birlikte görmeye devam edelim.
14:36Şu an caminin son cemaat mahfilindeyiz.
14:40Aslında burada da yine müthiş örneklerini gördüğümüz Çiniler söz konusu.
14:45Bu Çiniler elbette bize 17. yüzyıldan kalan bu camiyi süsleyen ve bu caminin aslında mahpeyker, kösem, valide sultanın bir hatırası
14:56olarak kalmış olan bir eserin bugüne yansıması ve gördüğümüz nokta.
15:01Gelin hep beraber caminin içerisinde caminin ana mekanını birlikte görmeye devam edelim.
15:30Müzik
15:37Aslında sanat eseri büyüklüğüyle, hacminden ziyade içerisinde kullanılan,
15:44estetik detaylarla ve o estetik detayların nasıl yapıldığıyla ayakta kalan ve aslında bunlarla bir şey ifade eden en önemli unsurlardan
15:54bir tanesidir sanat tarihinde.
15:56Çünkü bir sanatın kendisi bazen bu hacim yani çok fazla büyük olması sanata engel midir?
16:03Hiç şüphesiz değildir.
16:04Fakat burada özellikle Osmanlı döneminden kalan camileri gördüğümüzde Mimar Kasım Ağa'dır.
16:10Fakat biz Mimar Sinan'ın da buna benzer küçük camilerde çok büyük estetik, çok büyük işçilik yaptığını görmekteyiz.
16:18Bugün burada özellikle Çinili camide görmüş olduğumuz bu Çinilerle birlikte küçücük aslında hacim olarak çok küçük bir camide estetiğin ne
16:28kadar konuşturulabileceğini,
16:30mesajın karşıya nasıl verilebileceğinin en güzel örneklerini görmekteyiz.
16:34Burada camide kullanılan Çinilerin neredeyse büyük bir kısmı Kütahya Çinileri olduğunu bilmekteyiz.
16:4017. yüzyıl aslında Osmanlı mimarisi ve sanat tarihi açısından enteresan örneklerin verildiği.
16:47Çünkü klasik dönemde artık Osmanlı'nın kendisini bulduğu bir mimari düzlemden, sanat düzleminden yola çıkıp başka bir yere geldiğini biliyoruz.
16:55Ve bundan sonraki süreçte de özellikle 18 ve 19. yüzyıldaki süreçte biz şunu görüyoruz.
17:0019. yüzyılda özellikle ve sonrasında Osmanlı'nın batıyla olan ilişkileriyle birlikte sanatta da özellikle mimaride, cami mimarisinde bile Osmanlı tarzı
17:11bir baroğun da olduğunu biz biliyoruz.
17:13Burada orijinal olan ve bir nevi hem klasik kündekari tekniğiyle yapılmış orijinal bir vaaz kürsüsünü sizlere göstermek istiyorum.
17:22Çünkü bu tür örnekleri biz çok fazla görmüyoruz.
17:24Bu cami bu anlamda da içerisindeki unsurlarla beraber aslında büyük örneklerini görebildiğimiz enteresan camilerden bir tanesi.
17:33Burada birazdan bu pencere kapıları, dolap kapıları da özel bir şey var ve bu sadece bu camiye has.
17:39Ben başka örneğini görmedim, onu da anlatacağım size.
17:41Fakat burada şu an arkamda görmüş olduğunuz Çinilerin tamamı inanılmaz derecede değerli.
17:47Yani 17. yüzyıldan kalma Kütahya Çinileri.
17:50Fakat burada görmüş olduğunuz özellikle mihrap kısmında çok az kırmızılık görüyorsunuz.
17:54Bu çok zor bir işçiliktir Çin'i de o dönem için söyleyelim.
17:58Normalde İznik Çinilerinde görürüz biz bunu.
18:00Fakat burada Kütahya Çinlisi olmasına rağmen biz görmüş olduğumuz bu kırmızılıklar da Çinili camiye özel yapan unsurlardan bir tanesi diyebiliriz.
18:08Hemen arkamda görmüş olduğunuz minber söz konusu.
18:11Bu minberde taş işçiliğin, mermerin gerçekten estetik olarak şahane yapıldığı ve camiyle uyumu noktasında göz alıcı derecede güzel bir minber
18:23olduğunu söyleyebilirim.
18:24Hem detayları hem içerisindeki bu detaylar, yapılış biçimi, estetiği yani fark ediyorsunuzdur.
18:30Artık biz hani uzunca süredir bunları anlatıyoruz.
18:33Müthiş bir geometri ve matematik bilgisini aslında adeta yansıtmışlardır bu eseri incelerken ve bu işlerken adeta.
18:40Dolayısıyla bu tür minberi camiyle uyumunu gördüğümüzde gerçekten mutlu oluyoruz ve bu sanat eserinin ayakta kalması için ne gerekiyorsa yapmamız
18:49gerekiyor.
18:50Burada sadece bu camiye has olduğunu bildiğimiz bir şeyi paylaşayım.
18:54Fakat bunu böyle bir mantık silsilesi içerisinde detaylı bir şekilde anlatayım.
18:59Burada bu Çin'i üzerinde, bu pencere kapılarının üzerinde başlayan, şurada besmele ile başlayan bir ayetel kürsi söz konusu.
19:06Ve bu ayetel kürsi tamamen bu pencere üzerindeki bu yarım kuşak diyebileceğimiz noktalarda devam etmekte ve caminin içerisinde bu ayetel
19:15kürsi yazılı.
19:16Fakat yine burada minberin hemen solunda yukarıda başlayan, adeta bir kuşak yazısı olarak devam eden, yine Çin'i üzerinden devam
19:24eden Sure-i Celile söz konusu.
19:27Burada da Fetih Suresi var.
19:28Burada Fetih Suresi'nin işlemesi de gerçekten kendine has ve bu camiyi böyle içerisine girdiğimizde bize müthiş bir yere girdiğimizi,
19:38estetik bir dünyayla, adeta hislerimizle birlikte bizi bir başka dünyaya çeken bir mekan oluşturulmuş durumda.
19:47Burada hem environment, o çevre hem de estetik kelimesinin birlikte insanın hislerine nasıl dokunabileceğini,
19:56bu hislerle beraber bizim burası bir ibadethane, namaz kılan bir mümin için neye tekabül edebileceğini gördüğümüz,
20:04adeta aslında çok ince örneklerinden ve nadir örneklerinden bir tanesi olduğunu da burada belirtmek isterim.
20:12Gerçekten bu camiye girdiğinizde hem kündekari tekniğiyle yapılmış bu ahşap detaylar,
20:18hem Çin'iyle bu mavilikle buluşması bana müthiş bir hissiyat uyandırdı bende ve bunu sizinle paylaşmak istedim.
20:25Gelin size sadece bu camiye has bir şey göstermek istiyorum.
20:29Burada yani hem bu kündekari tekniğiyle hem bu ahşabın maviyle buluştuğu enteresan örneklerinden bir tanesi olmaklığından dolayı bunu size göstermek
20:41istiyorum.
20:41Fakat burada yazılar var.
20:43Bunun tam karşısında da yine aynı şekilde ahşap dolap kapısının üzerinde kündekari tekniğiyle yapılmış o yazının niçin sadece bu camide
20:53olduğunu anlatacağım.
20:53Fakat bu bölümde bu camiyle alakalı son dönemlerde ülkemizde gelişen önemli bir hadiseyle bağlantısını birazdan anlatacağım.
21:03Bu da önemli bir şey.
21:04Bunu özellikle bu camide konuşmak isterim.
21:06Çünkü biz bir tarih programı yapıyoruz.
21:08Tarihçileri, tarih sevenlerinin tamamını ilgilendiren önemli bir olaydı.
21:12Onu paylaşacağım.
21:14Burada hemen konuyu unutmadan bu yazıyı size göstermek istiyorum.
21:18Buradaki yazı detayları nedir?
21:20Yani bu camide sadece ben başka örneğini görmedim.
21:24Yani ne Bursa'da, ne Edirne'de, ne Manisa'da, ne İstanbul'un diğer camilerinde görmediğim bir şey söz konusu burada.
21:30Normalde bizim cami levhaları dediğimiz levhalar söz konusu burada da fakat yer, mekan sıkıntısından dolayı Lafzatullah ondan sonra Hazreti Peygamber
21:40'in ismi aleyhisselam burada Hazreti Ebu Bekir ve Hazreti Ömer birlikte yazılmış.
21:44Normalde bunlar ayrı yazılır.
21:45Bizim cami levhalarında cami isimleri yani camilerde yazılı olan bu levhalarda bunlar söz konusu.
21:52Az önce göstermiş olduğum Fetih Suresi gibi kuşak yine Nur Osmanlı'dan hatırlayacağınız orada da müthiş bir kuşak yazısı vardı.
21:58Ve burada yine Çinilerin üzerine yazılmış Ayet-el Kürsi gibi şeyler söz konusu.
22:04Bizim camilerde kullanıla gelen ayetler ve yine içlerinde bazen hadis-i şeriflerin olduğu işte mihrabın üzerinde İmam Efendinin namaz kıldığı
22:14yerin kıbli tarafında yukarıda mihrab ayeti bulunur.
22:17Müezzin mahfilinde Ya Bilal-i Habeşi yazar.
22:19Fakat burada ne hadis ne de ayet-i kerime olan bir şey yazıyor.
22:26Burada yazılı olan şey Kaside-i Bürde'den birer mısra yazıyor.
22:30Peki Kaside-i Bürde nedir?
22:32Bunu hemen bu güzel camide, bu küçük ve estetik camide ifade edelim.
22:37İslam düşünce geleneğinde, İslam edebiyatında Cenab-ı Hakk'a niyaz ve dua mahiyetinde yazılan şiirler vardır.
22:46Bunlara münacaat denir.
22:47Bununla beraber Hazreti Peygamber'i öven, Hazreti Peygamber'in güzelliklerini anlatan, onun hem ahlakını hem şemail dediğimiz fiziksel özelliklerini de
22:57dahil ettikleri epeyce bir şiir müktesebatı söz konusudur.
23:01Bunların tamamına naat denir.
23:03Kaside-i Bürde de bunlardan bir tanesidir.
23:05Başka hiçbir camide benim görmediğim örneklerden, yani ben hatırlamıyorum varsa da, yani bizimle paylaşırsanız memnun oluruz.
23:13Burada Kaside-i Bürde'den Hazreti Peygamber'e övgü bir naat olarak yazılmış, ki birden fazla örneği var Kaside-i Bürde
23:20'nin.
23:20Bürde dediğimiz hırkadır, Hazreti Peygamber'in hırkasıdır.
23:23Bu hırkanın hediye edilişi, ki burada işte Veysel Karani Hazretleri oradan mülhemle başka yazan şairler de söz konusu.
23:31Fakat burada Hazreti Peygamber'e yazılmış bir naat-ı şerifin mısralarının da, yani bu dolap kapıları üzerinde yazılmış olması kıymetli.
23:40Bu camiyi de biraz özel yapan noktalardan bir tanesi.
23:44Şu an hemen arkamda görmüş olduğunuz mihrap söz konusu.
23:47Burada caminin ana merkezi, biraz fiziksel özelliklerinden bahsedip az önce tarihçilerle ilgili olan şeyi de paylaşacağım.
23:54Burada merkezi bir kubbe, biraz kare planlı, 17. yüzyıl örneklerinden bir caminin içerisindeyiz.
24:01Tarihte çıktığımız bu yolculukta Sultan 1. Ahmet'in eşi, Mahbeyker Kösem Valide Sultan'ın yaptırmış olduğu,
24:09yine mimarının Kasım Ağa olduğunu bildiğimiz çok güzel, İstanbul'un Üsküdar semtinde,
24:14Üsküdar'a biraz yukarıdan bakan bir konumda bulunan, bir külliyenin içerisinde bulunan cami.
24:20Külliyenin önemiyle birlikte düşündüğümüzde hem medresesi, hem içerisinde karşısında bulunan yine Çinili hamamı
24:27ve etrafındaki küçük odalarla birlikte bu camiyi gerçekten eşsiz bir noktaya tekabül ettiğini belirtelim.
24:34Yani burada da mekan küçük ama daha fazla gezip size bu caminin detaylarını göstermek istiyorum.
24:39Çünkü gezdikçe bu güzellikleri görüyoruz ve bu Çiniler içerisinde ruhumuzu adeta alıp,
24:46bir estetik koridorundan geçirip başka bir yere ilettiğini biz görmekteyiz.
24:51Yine burada başka camilerde görmediğimiz duvar detayları var.
24:55Kitaplık olarak kullanılan, Kur'an-ı Kerim'lerin konduğu, yine tam karşısında da ve karşılıklı olarak bu detaylar bırakılmış.
25:02Bugün kitaplık olarak kullanılıyor.
25:04Yani en makul kullanılabilecek işlevi de muhtemelen odur.
25:07Bunu belirtelim. Burada cami içerisinde dikkatimi çeken önemli noktalardan bir tanesini de sizinle paylaşmak istiyorum.
25:14Bizim aslında klasik camilerimizde zaman, çünkü camiye girdiğimizde aslında biz zamanı geride bırakırız.
25:22Cenab-ı Hakk'ın huzurunda o vaktin namazını eda ederken zamanı geride bırakırız.
25:27Ve aslında zamansız bir mekana geçişin de yeridir mescitler ve camiler.
25:31Bu bağlamda bir klasik camilerde veya eski dönemlerde özellikle kıble tarafında saat bulunmazdı diyebiliyorum.
25:40Ve burada arkamda görmüş olduğunuz bir ahşap saat var.
25:44Estetik olarak da çok güzel.
25:45Bana hani klasik bir saati andırdı.
25:48Burada tabii bunu olumsuz olarak yorumlamıyoruz.
25:50Burada saatin olması hem vakti göstermesi.
25:53Çünkü Kur'an-ı Kerim'de de buyurulduğu üzere namaz müminlere belirli vakitlerde farz kılındı.
25:58Yani zaman aslında bir müminin hem hayatını hem de zamanını taksim eden, onu dizayn eden önemli ibadetlerin başında geliyor.
26:09Bu bağlamda hem zamanı hatırlatması hem de böyle estetik olarak hem ahşap hem renk açısından da bu camiye gerçekten uyduğunu
26:16düşündüm.
26:17Çünkü bu ahşap rengiyle Çinilerin uyuşması da adeta bence birbirini tamamlamış güzel bir şey.
26:24Burada zamandan yola çıktım.
26:25Malumunuz tarih ve tarihçilik.
26:27Az önce bu program için söyleyeceğim şey şuydu.
26:30Bunu hem tarihçiler için, hem tarihseverler için, hem siz kıymetli izleyicilerimiz için önemli olduğunu biliyorum.
26:37Çünkü son zamanlarda bizim ülkemizde büyük bir tarihçiyi kaybettik.
26:42Merhum İlber Ortaylı.
26:44Kendisi bugün Fatih Camii'nin haziresinde.
26:47Hocası büyük üstadlardan, yine büyük tarihçilerden, müverrihlerden.
26:52Halil Nalcık Hoca'nın yanına ki o hazireyi daha önceki programlarda ara ara anlattık.
26:56Orada hem Meşayihten hem Melami Meşrep'ten hem diğer büyük ulemadan insanların da orada metfun olduğunu biz bilmekteyiz.
27:04İlber Ortaylı Hoca ile bu programın yani burada bu cami ile bağlantısını şöyle izah edelim.
27:10Bu programda hemen şunu söyleyeyim, buranın imam hatiplerinden ismini yanlış hatırlamıyorsam Dursun Şahin hocamız olması lazım.
27:19Dursun Hoca İstanbul'da hem Üsküdar Musiki Cemiyeti'nde hem Diyanet İşleri Başkanlığımızda kendisini yetiştirmiş.
27:26Hem bir yandan işte dini ilimlerini tahsil etmiş, öte yandan da konservatuar okumuş ve bu alanda ilerlemiş.
27:32Güzel örneklerden bir tanesidir.
27:34Biz tabii yüz yüze tanışmıyoruz fakat kendisinin hem sesinin güzel olması hem de bu alanda sesiyle beraber bu mekanların bir
27:43parçası olmakla birlikte önemli olduğunu düşünüyorum.
27:46Ve bu güzel örnek olmaklıkla beraber İlber Hocamız bir programda ya da bir cuma salasında kendisinin sesini duyuyor.
27:54O sırada hocamız Hüseyin'i makamında bir cuma salası okuyor.
27:59Sonrasında İlber Hoca rahmetli hocamızı çağırıyor ve kendisine eğer bir gün yani hak vaki olacak ben ölürsem benim salamı senin
28:08okumanı istiyorum şeklinde bir talepte bulunuyor.
28:11Hocamız da kabul ediyor.
28:12İlber Hocamız vefat ettikten sonra sizler de sosyal medya hesaplarından görmüşsünüzdür.
28:17Bu hocamız bir Hüseyin'i makamında bir salaha okuyor.
28:21Bu hocamız aynı zamanda bu caminin imam hatibi olarak görev yapmakta.
28:25Bu camiyle tarihin, İlber Hoca ile tarihin ve bizim tarih programımızın kesiştiği bir nokta olması hasebiyle bunu burada tekrar zikretmek
28:35istedim.
28:36Bu memlekete, bizim kültürümüze, bu anlam dünyamıza, medeniyetimize hizmet eden herkese, buradan göçmüş olan bütün hocalarımıza,
28:44bütün bu uğurda emek vermiş bütün ulemaya rahmet dileyerek bu bölümü bitirmek istiyorum.
28:50Çünkü bizler medeniyetin bize verdiğinin en azından bir kısmını kendisine emek vererek tekrar ona vermemiz gerekiyor.
29:00Dolayısıyla bu programda en azından hem tarihe, hem kendi tarihimize, hem anlam dünyamıza hizmet etmiş,
29:07bir şekilde katkı sunmuş herkesi hayırla yad etmek gerektiğini düşünüyorum.
29:11Ki bir gün bizler de bu dünyaya, bu anlam dünyasına, bu toprakların bize kattığının en azından bir kısmını geri vermeye
29:20çalışarak buraya hizmet etmemiz gerektiğini hatırlatmak isterim.
29:24Bir başka bölümde vaktimiz olursa cami musikisiyle, yani burada okunan kıraatlerin hem makamlarını, hem kıraatin kendisinin bir mekanla bütün halini
29:35birlikte konuşmaya fırsat buluruz diye de umuyorum.
29:38Programlarımızın tekrarını izlemek isterseniz ülketv.com'dan takip edebilirsiniz.
29:44Aynı zamanda sosyal medya hesaplarından da programımızın duyurularını takip edebilirsiniz.
29:49Bugün yolumuz Üsküdar'a, Çinili Camii'ne, aslında gerçek ismiyle Mahpeyker Kösem Valide Sultan Camii'ne düştü.
29:5817. yüzyıldan kalma Çinilere dokunduk ve bu caminin enteresan bir avrası olduğunu, üzerimizde müthiş bir intiba ve bizim bıraktığını hemen
30:09belirtelim.
30:10Burada bizim estetik bir koridordan geçip adeta bizi mekanı ve zamanı aştığımız o huzura, Cenab-ı Hakk'ın huzuruna götürmesi
30:20bakımından küçüklüğünün ötesinde müthiş bir sanat eseri olduğunu hep birlikte anlamaya çalıştık.
30:25Bu caminin kendine has özelliklerinden bir tanesi Kaside-i Bürde'den şiir yani o mısralarından iki tarafının karşılıklı bu kapak dolaplarına
30:34yazılmış olmasını da birlikte müşahede ettik.
30:37Bir başka programda görüşünceye kadar bu şehre, tarihimize, bu kadim şehrin bize bıraktığı bu vakıf eserlerine hep birlikte güzel bakmanız
30:48dileğiyle.
Yorumlar