- 4 hafta önce
TARİHİ YAPILARIN İLGİNÇ ÖYKÜSÜ TARİHTE YÜRÜYEN ADAM’DA
Her köşesinde tarihten izler barından ülkemizin tarihi yapılarına dair bilgiler veren ve geçmişten günümüze uzanan öyküsünü anlatan “Tarihte Yürüyen Adam; Vakıf Eserleri”, izleyenlerini tarihi bir yolculuğa çıkarıyor. Ahmet Şahin Baykal'ın sunumuyla ekranlara gelen “Tarihte Yürüyen Adam; Vakıf Eserleri”, tarihi yapıların yapılış amacı, yapıldığı dönem ve günümüzdeki son durumunu inceliyor ve izleyenleriyle paylaşıyor.
Tarihi sade bir dille anlatan ve sevdiren program “Tarihte Yürüyen Adam; Vakıf Eserleri”, geçmişten günümüze bir bağ kurarak birçok döneme tanıklık etmiş tarihi yapılara dair önemli bilgiler aktarıyor ve yapıların çeşitli dönemlerdeki fotoğrafları ile günümüzdeki son durumunu ekranlara getiriyor. Tarihi yapıların inşa edildiği dönemin koşulları, o bölgeye verilen isim, günümüze dek uğradığı değişiklikler ve o dönemde yaşanmış hikayeler tarih meraklılarıyla buluşuyor.
Birçok medeniyete ev sahipliği yapmış dört bir yanı tarih kokan Türkiye’nin, tarihi mirasını ve öyküsünü ekranlara taşıyan “Tarihte Yürüyen Adam; Vakıf Eserleri” her cumartesi saat 16:00’da Ülke TV ekranlarında…
Her köşesinde tarihten izler barından ülkemizin tarihi yapılarına dair bilgiler veren ve geçmişten günümüze uzanan öyküsünü anlatan “Tarihte Yürüyen Adam; Vakıf Eserleri”, izleyenlerini tarihi bir yolculuğa çıkarıyor. Ahmet Şahin Baykal'ın sunumuyla ekranlara gelen “Tarihte Yürüyen Adam; Vakıf Eserleri”, tarihi yapıların yapılış amacı, yapıldığı dönem ve günümüzdeki son durumunu inceliyor ve izleyenleriyle paylaşıyor.
Tarihi sade bir dille anlatan ve sevdiren program “Tarihte Yürüyen Adam; Vakıf Eserleri”, geçmişten günümüze bir bağ kurarak birçok döneme tanıklık etmiş tarihi yapılara dair önemli bilgiler aktarıyor ve yapıların çeşitli dönemlerdeki fotoğrafları ile günümüzdeki son durumunu ekranlara getiriyor. Tarihi yapıların inşa edildiği dönemin koşulları, o bölgeye verilen isim, günümüze dek uğradığı değişiklikler ve o dönemde yaşanmış hikayeler tarih meraklılarıyla buluşuyor.
Birçok medeniyete ev sahipliği yapmış dört bir yanı tarih kokan Türkiye’nin, tarihi mirasını ve öyküsünü ekranlara taşıyan “Tarihte Yürüyen Adam; Vakıf Eserleri” her cumartesi saat 16:00’da Ülke TV ekranlarında…
Kategori
📺
TV ve DiziDöküm
00:00Vakıf Katılım, tarihte yürüyen adamla vakıf eserlerimizi sunar.
00:58İzlediğiniz için teşekkür ederim.
01:07Tarihte yürüyen adamla vakıf eserlerimiz programında bu hafta İstanbul'un en kalabalık bölgesinde Aksaray'dayız.
01:16Valide Sultan Pertevniyal Camii'ndeyiz.
01:20Burada bugün Osmanlı'nın 19. yüzyılını ve Pertevniyal Valide Sultan'ın kendisini, caminin özelliklerini hep birlikte konuşmaya ve anlamaya çalışacağız.
01:32Aslında geçiş dönemlerinden bir tanesi olarak kabul edilebilecek olan bu eser İstanbul'daki en farklı eserlerden sayılabilir.
01:40Bugün burada aslında şu sorunun cevabını arıyoruz.
01:45Cevabını aradığımız soru şu.
01:46İstanbul'a yolu düşen herkes ilk etapta şu soruyu soruyor.
01:50Bu cami diğerlerinden neden farklı?
01:53Gelin hep birlikte bu caminin neden farklı olduğunu konuşalım.
02:1319. yüzyılın sonunlarındayız.
02:16İstanbul artık dünyanın merkezi olmakla beraber batı ile ilişkilerini en yüksek seviyeye çıkardığı dönem.
02:24Çünkü Osmanlı'nın son yüzyılı batı ile olan ciddi anlamda ilişkilerin gerçekten çoğaldığı ki tanzimat fermanı, ıslahat fermanlarını düşündüğümüzde batı
02:37ile olan ciddi bir entegrasyon söz konusu.
02:39Hiç şüphesiz bu entegrasyon politik düzlemde, siyasi düzlemde algılanabilinir.
02:45Fakat her temasın iz bıraktığını düşündüğümüz bir düzlemde politik temasların sonucunda mimariye yansıyan bununla beraber siyasete ve günlük hayata kadar,
02:58kılık kıyafetimize kadar bir etkisinin söz edilebilecek bir durum olduğunu belirtmemiz gerekiyor.
03:05Çünkü bizler bugün Perteviniyel Valide Sultan Camii'ni konuşacağız.
03:09Çünkü bu cami hakikaten niçin diğer camilere benzemiyor?
03:13Burada diğer camilerden kastımız şu, klasik Osmanlı camilerini düşündüğümüzde ki aklımıza ilk gelenler ve bu bölgeye yakın olan Fatih Camii,
03:23Şehzadebaşı Camii, onun ötesinde Süleymaniye Camii gibi camiler olmadığını, onlara benzemediğini söyleyebiliriz.
03:31Fakat onlara benzemiyor oluşu sadece onu farklı kılan tek sebeplerden bir tanesi değil.
03:38Çünkü bu cami aslında biraz daha eklektik diyebileceğimiz, klasik Osmanlı camilerinin de bazı özelliklerini barındıran, bununla beraber batı usulü süslemelerin
03:50de olduğu, kendine has tablolarıyla, caminin şekliyle ve birazdan konuşacağımız bu minarelerin camiyle bütünlüğü arasında ciddi bir uyum söz konusu.
04:00Pertevniyel Valide Sultan kimdir?
04:03Burada şunu hemen belirtelim.
04:04İkinci Mahmut'un Hasekileri var.
04:06İki tane Valide Sultan var.
04:08Bunlardan bir tanesi Vezmi Alem Valide Sultan, diğer Haseki de Pertevniyel Valide Sultan.
04:13Tabi bu Hasekilerin çocukları sultan olduklarında, başa geçtiklerinde bunlar Valide Sultan ünvanlarını alıyorlar.
04:20Burada şunu hemen belirtelim.
04:23İkinci Mahmut'un eşi olan Pertevniyel Valide Sultan nasıl bir kişiliğe sahipti?
04:29Bu aslında biraz da bunun cevabını bu cami üzerinden arayacağız.
04:33Çünkü kaynaklarda görebildiğimiz kadarıyla hayırsever bir insan olduğunu, çok fazla vakıf eseri yaptığını, işte burası aslında bir külliye olarak inşa
04:43ediliyor.
04:43Bu külliyeyi inşa etmenin ardındaki o motivasyonla aslında isminden çokça söz ettiren Osmanlı'nın son dönem en önemli Valide Sultanlarından
04:53bir tanesidir.
04:54Tabi Sultan Abdülaziz başa geçtiğinde Valide Sultan oluyor.
04:57Fakat sonrasında Sultan Abdülaziz'in bir suikastle biz öldürüldüğünü biliyoruz.
05:02Sonrasında yine İstanbul'da bir bölgede hayatını devam ettiriyor ve torunlarıyla birlikte yaşadığını biliyoruz.
05:07Fakat bu camiyi yaptırırken işin ne kadar içerisinde biraz da bu soruya cevap vermemiz gerekiyor.
05:14Çünkü aslında şöyle bir şeyden bahsedebiliriz.
05:17Yani kendisinin türbesine doğru ilerlerken şunu belirtelim.
05:20En az Ortaköy Camii kadar olsun gibi bir ibaret söz konusu.
05:23Bunu Pertevniyel Valide Sultan'ın söylediğini biz biliyoruz.
05:27Dolayısıyla oradaki o sürekliliğin de farkında olan birisi.
05:31Peki Valide Sultan'ın kim olduğunu veya onun türbesi hakkındaki bu süreci konuşmadan önce hemen şunu belirtelim.
05:39Az önce ifade etmeye çalıştığımız şey şuydu.
05:42Bu cami diğerlerinden niçin farklı?
05:45Bu caminin farklı olma sebepleri arasında şunu söyleyebiliriz.
05:4919. yüzyılın son dönemlerindeyiz.
05:52Dünya üzerinde İstanbul'dan hayata baktığınızda artık biraz daha yönünüz batıya doğru çevrilmiş.
05:58Ve oradaki o değişimleri de yakalamaya çalıştığınız bir süreç söz konusu.
06:03Bu süreç hiç şüphesiz İstanbul'da hayatın kendisine hayatı okuma ve anlama noktasında
06:11onunla beraber yaşayış biçiminden tutun da mimarideki değişime kadar bir etki söz konusu.
06:18Bu cami hiç şüphesiz bir silsile diyebileceğimiz, bir müteselsil bir cami ve mimarinin devamı.
06:27Aslında son örneklerinden bir tanesi de diyebiliriz.
06:30Diğerleri neydi?
06:31Beşiktaş Camii, Dolmabahçe Camii ki o süreç içerisinde bizim 19. yüzyılın sonlarına doğru yaptırılmış.
06:38Ki Balyan kardeşlerin çok ciddi bir çabası da söz konusu burada.
06:42Burası da Perteminyel Valide Sultan Camii de aslında o sürekliliğin bir devamı.
06:47Bu cami Fatih Camii'nden, 2. Beyazıt Camii, Şehzadebaşı Camii, Süleymaniye Camilerinden farklı olarak
06:55bu az önce saydığım Ortaköy, Beşiktaş Camilerine çok daha fazla benzemekte.
07:01Çünkü son dönem mimarideki bu değişimin ardında batıyla olan temel ilişkilerin olduğunu söylemiştik.
07:08Tanzimat Fermanı bugünkü tarihi yarımada da Gülhane Parkı'nda okunmuştu.
07:13Ki bu coğrafyada, bu topraklarda ilk fotoğrafta o ferman okunduktan sonra çekilen fotoğraf olduğu söyleniyor.
07:20Bu da çok önemli bir ayrıntı.
07:22Değişim var, bu değişim sosyal hayatın kendisinde de var.
07:26Hiç şüphesiz mimariye de yansıyor.
07:28Şu an arkamda görmüş olduğunuz bu güzellik de aslında bu değişimin son örneklerinden bir tanesi.
07:34Peki neden değişik?
07:35Sebebi az önce ifade ettiğim.
07:37Peki nasıl, hangi yönleriyle değişik?
07:40Hiç şüphesiz bizim klasik Osmanlı mimarisinde görmediğimiz kadar bir dış cephe süslemesi.
07:45Burada normalde küfeki taşların üst üste konmasıyla, güzel bir detay haliyle dışarıdan bakıldığında
07:53klasik Osmanlı camileri çok büyük oranda, hele ki Koca Sinan'ın, çağların en büyük ustasının eseri ise
08:01sadeliğin daha net bir biçimde kendisini gösterdiğini söyleyebiliriz.
08:08Fakat burada ciddi anlamda bir süsleme söz konusu.
08:12Hem dışarıda hem de içerideki kalem işlemelerine baktığımızda diğer bizim klasik Osmanlı camilerinden ayrıldığını söyleyebiliriz.
08:22Tabi takvimler burada 1860'lı yılları gösteriyor.
08:271871 yaklaşık olarak 121 hafta sürdüğünü biliyoruz.
08:31Yani iki yılı çok az geçtiği bir süreç içerisinde caminin yapımı tamamlanmış.
08:37Fakat burada türbenin yerinin değiştirilmesine geçmeden önce hemen şöyle bir şey ifade edeyim.
08:43Caminin yapımıyla alakalı şöyle bir hikaye anlatılır.
08:47Tabi bu cami bir külliye şeklinde inşa ettirilmişti.
08:51Muhakkithanesiyle, türbesiyle, kütüphanesiyle ki o kütüphanedeki eserlerin sonrasında Süleymaniye yazma eserlere aktarıldığını biz biliyoruz.
08:59Fakat şunu hemen ifade edelim.
09:00Caminin ilk açılış temelinde eşref saatinin ne olduğunu işte müneccin başından öğrenip
09:06ona göre bir pazartesi günü saat 4 civarında ilk taşın atıldığını biliyoruz.
09:11Peki bu niçin önemli?
09:13Klasik dönemden sonra aslında bizim şöyle bir eser söz konusu.
09:18Yani 19. yüzyılın sonunda biraz daha batıyla entegrasyonun arttığı,
09:23batı süsleme sanatının, mimari etkisinin üzerinde gördüğümüz bir eser olsa bile
09:29caminin açılışında veya caminin ilk yapıldığı dönemdeki başlangıç saatinin bile
09:35eşref saati ve tırnak içerisinde uğurlu bir saatin belirlenmesi
09:39sadece bir bina yapılmadığını yani bir vakıf eserini
09:43hadi bugün bir vakıf eseri yapıyoruz kazmayı vuralım şeklinde yapılmadığını belirtmek için bunları söylüyorum.
09:50Çünkü herhangi bir işe herhangi bir saatte başlayabilirsiniz.
09:53Fakat klasik bizim eğitim müfredatında eski dönem için söylüyorum medreselerde de
09:59yeni kitaplara ki orada kitaplar bitirilerek devam ederdi.
10:03Örneğin Sarf ve Nahif okuyacaksanız işte emsile bina şeklinde ilerlerdi.
10:07Her alanın temel ezberlenecek kitapları vardı ve bunların şerhleri ve haşiyeleri söz konusuydu.
10:13Bu kitaplara da bir kitap bittiğinde hemen o gün veya akabinde yeni bir kitaba başlanmazdık klasik medresede.
10:19Belirli günler vardı ve bu günlerin eşref saatleri olduğuna inanılırdı.
10:23O usulen örneğin çarşamba günü yeni bir medle başlanır gibi oradaki müderrisin uygun gördüğü bir saatte yapılırdı.
10:30Şimdi bunun bir benzeri burada Perteviniyel Valide Sultan Camii'nin ilk yapımında da
10:36eşref saatinin belirlenmiş veya eşref saatinin eşref saatiyle mutabık kalabilecek bir anı beklemek
10:44Demek aslında caminin bir vakıf eserinin bir binanın klasik dönemde biraz daha hadi hem vulgarize edelim
10:52hem de daha net ifade edelim modern öncesi dönemde zamanın mekanla olan ilişkisi
10:58ve insanın o zaman ve mekan içerisinde hayrı ve güzelliği aramasındaki motivasyonu da görüyoruz.
11:05Çünkü sadece taşların üst üste binmediği, taşların üst üste konularak yapılmadığı bir mabet ve bir vakıf eseri buralar.
11:13Bu çok kıymetli yani benim çok önem verdiğim bir şey.
11:17Bizler hayatı biraz daha bu metafizik, biraz daha bu manevi durumdan yoksun bir şekilde okuyoruz.
11:24Fakat modern öncesi dönemler için söyleyecek olursak
11:27hayata böyle bakmadıkları ve hayatı böyle yorumlamadıklarının altını çizmek istiyorum.
11:33Bir tarafta barok usulün süslemesi, bir tarafta klasik Osmanlı'dan esintiler
11:38ve bugün gördüğünüz üzere bu minareler hakikaten böyle ince işçilik bir kalem gibi
11:44binanın kendisini bir yapının hakikaten mütemmim cüzü.
11:49Bu minareler daha farklı yapılsaydı muhtemelen gözlerimize bu kadar güzel bir hitapta bulunmayacaktı.
11:54Bütünlüklü olarak düşündüğümde çok güzel bir camiyi
11:58İstanbul'un en kalabalık diyebileceğimiz bölgelerinden bir tanesinde
12:03Aksaray-Laleli hattında burada anlamaya çalışıyoruz.
12:07Dolayısıyla bu kalabalık bölgede anlamaya çalıştığımız şey Osmanlı döneminin son yüzyılında
12:14meydana getirilmiş, yapılmış bir abidevi bir binadan, bir vakıf eserinden bahsediyoruz.
12:20Yolumuz bugün Aksaray'a düştü.
12:22Anlamaya çalıştığımız dönem 19. yüzyılın sonu.
12:25Ve gelin hep beraber Pertevinyal Valide Sultan'ın türbesinin niçin yer değiştirildiğini
12:32ve bunun bizim için ne anlama geldiğini hep birlikte anlamaya çalışalım.
12:56Sultan 2. Mahmud'un eşi Sultan Abdülaziz'in de annesi.
13:00Pertevinyal Valide Sultan'ın türbesinin önündeyiz.
13:03Bu türbe aslında yaklaşık olarak 150 yıl öncesinde cami yapıldığında burada değildi ki
13:09vefat ettikten sonra da buraya defnedilmedi.
13:12Caminin bugünkü kıble yönündeydi bu türbe.
13:16Aslında birkaç sefer taşındı.
13:18Peki niçin?
13:19Bunun cevabını şöyle söyleyebiliriz.
13:21Burası tam bir dört yol.
13:23Dört yol ağzında bulunan bir cami Pertevinyal Valide Sultan Camisi.
13:27Şimdi bu dört yol ağzında olması ne demek?
13:30Burada Vatan Caddesi, Millet Caddesi, sonrasında Ordu Caddesi'nin birleştiği,
13:34bir yanda metronun da olduğu ve yolların kesiştiği,
13:38Laleli-Aksaray hattı ve yukarıya doğru çıktığınızda,
13:42işte 2. Beyazıt'a, bu tarafa doğru, sola doğru döndüğünüzde,
13:45işte Saraçhane'ye giden yol, oradan Vezlecilere geçen taraf.
13:48Bu yolların tamamının kesiştiği, küçük bir üst köprüyle,
13:52bu kalabalığın, trafiğin bir şekilde çözüm olması için yapılmaya çalışmış.
13:58Ve aslında konum olarak da dediğim gibi dört yolun tam böyle köşesinde bulunuyor.
14:02Fakat 1929'da şöyle bir şey gerçekleşiyor.
14:06Buradaki yol çalışmalarından dolayı,
14:08türbe, Pertevinyal Valide Sultan,
14:11caminin kıble yönünden şu anki olduğu yere aktarılıyor.
14:14Bunu şunun için ifade ediyorum.
14:16Yani türbenin yer değiştirmesi,
14:17yani hiç şüphesiz zaruri durumlarda gerçekleşmiş.
14:21Bu olay gerçekleşmiş.
14:22Fakat önemli olan şeylerden bir tanesi şu,
14:24Küçük Ayasofya Camii'ni anlattığımızda da,
14:26o cami İstanbul'daki en eski mabetlerden bir tanesi,
14:30en eski camilerden ve vakıf eserlerinden bir tanesi.
14:33Onun yanından da yine bir raylı sistem geçiyordu
14:37ve camide kaymalar söz konusuydu.
14:40Yani bunu camileri ve vakıf eserlerini korumak,
14:44sadece onların tarihini, tarihçesini bilmekle olmuyor.
14:49Fakat bir şekilde bu yapılara zarar vermeyip,
14:52bunları tevarüs ettiğimiz gibi,
14:53bizden sonraki nesle de aktarmamız gerekiyor.
14:56Peki niçin?
14:57Pertevinyal Valide Sultan'ın türbesinin önünde,
15:01niçin bizler vakıf eserlerini bizden önceki nesilden tevarüs edip,
15:06bizden sonrakilere bırakmamız gerekiyor?
15:08Çünkü bir toplum kendisinden önce tevarüs ettiği hafıza,
15:15kollektif hafızanın tamamı,
15:16akli mülahazaların kümülatif hali olan o toplumsal sağduyuyu,
15:22onunla beraber gelenek ve görenekleri,
15:25örfünün kendisi,
15:26bir şekilde hiç şüphesiz olumlu olanlar ve
15:29muhafaza edilmeye layık olanları kastediyorum,
15:33almalı ve bunu da sonraki nesle aktarmalı ki,
15:37bir toplum, bir cemiyet hüviyetini,
15:40o kimliğini taşıyabilsin.
15:42Aksi halde bizim bugün içerisinde yaşadığımız bir nevi kimlik krizi,
15:47kimlik krizinin temel sebeplerinden bir tanesi,
15:50bizim tevarüs ettiğimiz o hafızayı,
15:53yazılı olmayan fakat sözlü olarak ve yaşantı üzerinden devam eden bu hafızayı
15:59koruyabileceğimiz mekanlar yoksa,
16:01bizler bu toplum olma hüviyetini kaybederiz.
16:04Kastettiğim şey şu,
16:05burada Lefebvre'ün toplum ve insanın,
16:09insan ve, yani toplum ve mekanın aynı anda var olmasına aslında bir atıfta bulunuyorum.
16:14Yani bizim bir metni yazılı olarak ele aldığımızda o metni okuyup anlayabiliriz,
16:19belki yaşayabiliriz.
16:20Fakat toplum olarak var olmak istiyorsak mekanlarımızı korumamız gerekiyor.
16:26Bunun türbenin oradan buraya taşınması,
16:29kalabalıktan dolayı ve yol genişlemesinden dolayı bu taşınma sebebinin bana çağrıştırdıklarını sizinle paylaşıyorum.
16:35Aslında kastettiğim şey şu,
16:36bizler bir toplum olarak ve bir cemiyet olarak hayatımızı burada yaşıyorsak
16:44ve bununla beraber hayata İstanbul'dan bakmak istiyorsak,
16:48burada bizim tevarüz ettiğimiz bu bilginin, bu ahlakın, bu görgünün ve bu geleneğin tamamının
16:56bir şekilde yaşatabileceğimiz mekanlarının da olması gerekiyor.
17:00Bu mekanların başında hiç şüphesiz vakıf eserleri,
17:04camiler ve toplumsal hafızayı geçmişten geleceğe taşıyacak olan bu mekanların başında geliyor.
17:10Bizler bir türbenin taşınmasından aslında vardığımız sonuç bu.
17:14Bugün burada Pertevniyel Valide Sultan Türbesi'nin önünde,
17:18caminin avlusunda konuşmaya çalıştığımız,
17:20belki de aktarmaya çalıştığım bu hissiyatın ardında
17:24bu mekanların ilk etapta zarar verilmemesi ve korunması gerektiği.
17:30Bu konuya tekrar döneceğim.
17:31Fakat daha önceki programlarda da konuştuğumuz kitabelerin belli belirsiz bir şekilde yazılmadığı,
17:37ki burada Pertevniyel Valide Sultan'ın türbesinin hemen üstünde,
17:41yine Kur'an-ı Kerim'den bir ayet-i kerime söz konusu.
17:43O da selamun kavlem min Rabbirrahim şeklinde bir ayet-i kerime.
17:48Bu da Rabbirrahimlerinden kendilerine bir esenlik sözü vardır.
17:54Bu anlamı taşıyabilecek bir ayet-i kerime.
17:56Ve bunların yine önemli olduğunu söyleyelim.
17:59Tabii teknik bir bilgi daha verelim.
18:01Bu bilgi de şu,
18:02hiç şüphesiz türbe caminin kıble yönünden buraya taşındıktan sonra,
18:07belli parçalarını muhafaza etse bile ki,
18:09biraz kubbe kısmında bu parçaları görebiliyorum.
18:13Hiç şüphesiz,
18:15yani orijinalliğini koruması mümkün değil.
18:17Yani çünkü bunlar parçalı ve tekrar yapıştır şeklinde bir eklektik bir yapı olmadığı için,
18:23bir bina en nihayetinde bu türbe orijinal olma özelliğini büyük ihtimalle kaybetti.
18:28Fakat çok az bir parçası yine orijinalliğini koruyor.
18:32Bu kıymetli.
18:33Gelin caminin bir diğer kapısını ve üzerindeki o taç kapı diyebileceğimiz o cümle kapısını
18:39ve üzerindeki estetikle beraber niçin bir vakıf eserine zarar vermememiz gerekiyor?
18:45Bunun yolları ne?
18:46Onu da bu kapının girişinde konuşmaya devam edelim.
19:1319. yüzyılın sonlarında yaptırılmış olan Perteviniyel Valide Sultan Camii,
19:18hiç şüphesiz bir Salatin Camii, iki minaresi var.
19:21Çünkü Sultan ailesinden birisi yaptırıyor.
19:24Valide Sultan yaptırıyor.
19:26Ve yaptırıldığı dönemde muhtemelen böyle bir kod farkının olduğunu söylemek mümkün değil.
19:32Fakat şu an biraz daha aşağıda kalmış durumda.
19:34Özellikle bu kapıya gelip, burası direkt metro çıkışına yakın olan kapı.
19:39Bu güzel taç kapıyı göstermek istiyorum.
19:42Yukarıda da yine harika bir tuğra söz konusu.
19:44Bu kapının kendisindeki bu mermer işlemelerden tutun da yukarıdaki süslemelere kadar bu cami niçin diğer camilere benzemiyor sorumuzun yine bir
19:56parçası olarak düşünebiliriz.
19:58Çünkü hakikaten başka camilerde ve başka çeşmelerde veya taçlarda gördüğümüz şey burada yok.
20:03Biz örneğin Süleymaniye Camii'ne gittiğimizde oradaki taç kapıya baktığımızda oranın taç kapısının girişi klasik Osmanlı camisinin bir nevi benzeri
20:15diyebileceğimiz
20:16mihrap kısmındaki veya camiye ana girişteki ki oradaki iç avluya girişten bahsediyorum çok benziyor.
20:23Fakat burada caminin bu cephesinden içeriye giriş biraz daha farklı.
20:28Gelin biraz daha bu iç kısımda en azından gürültüden uzak hem camiye adabını hem de az önceki sorduğumuz bu vakıf
20:37eserlerini niçin ve nasıl korumamız gerektiğine dair birkaç şeyi burada paylaşayım.
20:44Şimdi bizler Aksaray'a bu bölgeye geldiğimizde Pertevinyel Valide Sultan Camii'ni ben yakın dönemde de ziyaret etmiştim.
20:53Hemen göze ilk çarpan şey yani hiç şüphesiz burası çok kalabalık bir bölge.
20:58Fakat bazı camilerimizin yani görevli hocalarımız dikkat ediyorlar temizliğinden tutun da bütün işlerini yapıyorlar.
21:07Fakat bizim toplum olarak bu camilere biraz daha saygı göstermemiz gerekiyor.
21:12Bu saygıdan kastım ilk etapta zarar vermemek, kirletmemek, onları muhafaza etmek olmalı.
21:19Bunun aynısı bir türbe adabı için de geçerlidir.
21:22İslam'da Diyanet İşleri Başkanlığı'nın ara ara açıkladığı türbe adabı ziyareti neler yapılabilir, neler İslam'ın özüne ve geleneğe uygundur,
21:32neler değildir bunlara da dikkat etmek gerekiyor.
21:34Fakat burada ifade etmeye çalıştığım şey şu özellikle İstanbul'daki camiler, salatin camiler, tarihi camiler, vakıf eserlerini çok fazla turist de
21:43ziyaret ediyor.
21:44Onlar da mesela cami adabına uygun girmeye çalışıyorlar ve buna riayet etmeleri gerekiyor en nihayetinde.
21:51Bunları şunun için vurguluyorum.
21:52Bizler bugün örneğin bir müzeye gidip çok yüksek sesle müzik dinleyemeyiz.
21:58Bu müzenin kendi müze ziyaretini veya bir müzedeki o gezintiye ters olacak bir durum söz konusu.
22:05Veya bizler bir herhangi bir toplu yaşam alanına gittiğimizde oraya uygun davranmamız gerekiyor.
22:12Hiç şüphesiz camilerin de bir adabı söz konusu.
22:16Bunların büyük bir kısmı dini metinler üzerinden şekillenmiş camide sessiz olmak, camiyi kirletmemek, orada ibadet eden insanları rahatsız etmemek gibi
22:26temel düsturlar ve temel meseleler söz konusu.
22:31Bununla beraber ifade etmeye çalıştığımız toplumsal hafızayı bizden önceki nesilden alıp sonraki nesli aktarabilmemiz için caminin, vakıf eserinin sadece fiziki
22:43yapısını muhafaza etmek yetmiyor.
22:45Aynı zamanda bu tür adab diyebileceğimiz insani davranışları da dikkat etmemiz gerekiyor ki bu kolektif hafızanın tamamı bir şekilde taşınabilsin.
22:56Bugün Aksaray bölgesinde Osmanlı'nın son döneminde 19. yüzyılın sonlarında yaptırılmış olan Sultan 2. Mahmud'un eşi Sultan Abdülaziz'in
23:05annesi Perteviniyel Valide Sultan'ın yaptırmış olduğu bu harika camiyi görüyoruz.
23:10Az önce ifade ettim ama tekrar etmek istiyorum. Cami üzerinde böyle direkt kesme taşlardan oluşan sade bir görüntü yok.
23:18Adeta bir tül gibi örülmüş ciddi detaylar söz konusu. Gelin caminin giriş kısmında sizinle paylaşmak istediğim cami kitabeleri ve levhaları
23:30birlikte anlamaya devam edelim.
24:10Caminin giriş kısmına geçmeden önce bir detayı atlamak istemiyorum.
24:15Yine buradaki giriş kapısının üstünde bir kitabe var.
24:19Onu da inceledikten sonra vaktimiz kalırsa bu bölümde devam ederiz.
24:23Şimdi Perteviniyel Valide Sultan Cami'nin de bu avluya yani caminin bahçesine 3 kapıdan girebiliyorsunuz.
24:31Bu kapılardan bir tanesi bizim ilk bu programa başladığımız ve girdiğimiz kapı onun arkasındaki kitabeyi caminin o yine bir cümle
24:39kapısı diyebileceğimiz o kapının arkasındaki Kur'an-ı Kerim'den yazılmış olunan o ayeti göstermek istiyorum.
24:45Ve aslında bununla da bahçe kısmını dış tarafı bütünlüklü olarak minareyle ve dışarıdaki güzellikleri bu bölümde göstermek istiyorum.
24:54Çünkü genelde camilerimizi avlusuyla iç avlularıyla iki tane avlusu varsa bunlardan başlayıp içe doğru geçiyoruz.
25:01Biraz böyle çevreden içe doğru maddeden manaya doğru gibi bir remizle anlatmaya çalışıyoruz.
25:07Burada selamun aleyküm tıptım fethulühe halidin yine Kur'an-ı Kerim'den bir ayeti kerime söz konusu.
25:15Burada bu ayetlerin bir şekilde seçilerek buralara cami kitabelerine yazıldığını biz biliyoruz.
25:22Aslında bunu şunun için ifade ediyorum.
25:24Hadi siz tertemiz oldunuz ebedi kalacağınız cennete girin şeklinde bu anlama gelebilecek bir ayeti kerime.
25:32Aslında namazın mekanla bütünleştiği ve burada maddiyatla maneviyatın birleştiği bir nokta olarak bir vakıf eseri bir camiden bahsediyoruz.
25:43Bunu şunun için ifade etmek istiyorum.
25:45Bizler camiye girdiğimizde inanan insanlar namaz kıldıklarında kıldıkları namazın onların günahlarını temizlediğini
25:52ve bu namaz kılarak aslında bir şahsiyet sahibi hayatı artık İslam üzere Cenab-ı Hakk'ın istediği tarzda yaşamaya niyetlenmiş
26:02bir mümin olarak devam ettiririz.
26:04Dolayısıyla camiye giren ve bunun sembolik halini anlatmak istiyorum.
26:09Camiye giren insanlar da namaz kılıp çıktıklarında bu kapıdan çıktıklarında bu ayeti kerimeyi görüyorlar.
26:16Dolayısıyla maddenin manayla bütünleştiği, namazın mekanla birleştiği bir yer olarak camiler, mescitler ve bunun sembolik hali olarak bu kitabeyi özellikle
26:26göstermek istedim.
26:27Birçok camide karşımıza bu tür kitabeler çıkıyor.
26:30Hiç şüphesiz Pertevniyel Valide Sultan Camii'nin de içerisinde tabii ki hat sanatının güzel örnekleri var.
26:37Ki yine 19. yüzyılın son döneminin bu süslemelerini de hep birlikte göreceğiz.
26:42Fakat bu mekanın taşların üzerine yazılan bu yazıyla içeride okunan Kur'an-ı Kerim'in bir bütün haliyle bize yansımalarını
26:52görmek benim açımdan gerçekten çok keyifli bir şey.
26:55Çünkü bir yeri ziyaret ettiğimde oradaki hatları, oradaki yazıları okumaya çalışıyorum.
27:00Okumaya çalıştığım bu hatlarla caminin anlamı ve oraya onları inşa ettiren insanların duygu dünyaları,
27:07o hattı yazan hattatın belki ne yazmak istediğini düşündüğümde aslında bu tür geziden bir keyif alıyorum.
27:14Ve gezinin kendisi, bu ziyaretin kendisi, bu bir türbe olabilir, bu bir cami olabilir, bu bir sanat eseri olabilir.
27:21Bu bazen yani hiç beklemediğiniz yerde karşınıza çıkan, size ait bir, kastım sizin duygu dünyanıza, anlam dünyanıza hitap eden bir
27:32sanat eseri olabilir.
27:32Böyle baktığımda gerçekten o ziyaretten, o seyahatten keyif alıyorum.
27:39Bugün aynısını Herteviniyel Valide Sultan Camii'nde de hissediyorum.
27:43Aslında çok ciddi bir kalabalıklığın, dört yolun kesişimi olan bir bölgede bir avluya girdiğinizde başka bir dünyaya girdiğinizi keşfediyorsunuz.
27:51Bu başka bir dünya, buranın bir vakıf eseri olmakla birlikte aslında bu keşmekeşliğin, bu koşturmanın, hayatın bu yorgunluğunu atabileceğiniz bir
28:02bahçe gibi hissediyorum ben.
28:04Çok kısa bir süre, birkaç hafta öncesinde yine Perteviniyel Valide Sultan Camii'ne gelmiştim.
28:09Bu camiye gelirken de aynı şeyi hissettim.
28:10Çok kalabalık bir bölge.
28:12Gerçekten binbir çeşit insanın bir arada yaşadığı bir bölge.
28:15Ama bahçenin içerisine girip, camiye girip böyle bir etrafı izlediğinizde zamanda yolculuk yapıyorsunuz.
28:21Yüzyıllar boyunca orada binlerce insan, milyonlarca insan buradan geldi geçti.
28:26Ve o dışarıdaki o kalabalıklığı unuttunuz.
28:28Biraz da kendi içinize yöneldiniz.
28:30Belki de bu vakıf eserlerinin bize, bu camilerin, bu sanat eserlerinin, bu mimari, estetik, zevkin zirveye çıktığı binaların, yapıların bize
28:41bahşettiği en önemli şeylerden bir tanesi de bu olsa gerekir.
28:45Yani şunu ifade etmek istiyorum.
28:48Burada yine bir hazire söz konusu.
28:50Onu da çok kısa bir noktasından göstermek istiyorum bölümü bitirmeden önce.
28:53Bizler bir camiye, bir vakıf eserine doğru yolculuğa çıktığımızda bu sanatın kendisinin de bize bahşettiği bir şey aslında kendimize doğru
29:03da bir yolculuğa çıkıyoruz.
29:04Çünkü hem ölümü hem de hayatı birlikte anlayabileceğimiz, birlikte yakalayabileceğimiz, hem dışarıya hem içeriye doğru aynı anda bu bir paradoks
29:15içerse de bunu bilinçli olarak söylüyorum.
29:17Yolculuk yapabileceğimiz eserler ve yapılardır bunlar.
29:20Burada da caminin yine hazire kısmı söz konusu.
29:24Bu hazire de yine buradan geçerken burada yatmakta bulunan ehli imana bir fatiha okumayı da unutmayınız.
29:30Bugün programımızı burada Perteviniyel Valide Sultan Camii'nin bahçesinde sonlandıralım.
29:37Programlarımızın tekrarını izlemek isterseniz ülketv.com'dan izleyebilirsiniz ve aynı zamanda YouTube hesaplarından izleyebilirsiniz.
29:44İstanbul'a, bu güzel şehre, bu estetik yapılara ve kendinize iyi bakmanız dileğiyle.
30:20İzlediğiniz için teşekkür ederim.
30:51İzlediğiniz için teşekkür ederim.
31:05Vakıf Katılım tarihte yürüyen adamla vakıf eserlerimizi sundu.
31:10İzlediğiniz için teşekkür ederim.