- 10 hours ago
Category
馃摎
LearningTranscript
00:04Po eksplozji w Fukushimie pojawi艂y si臋 obawy o trzy inne reaktory, w kt贸rych r贸wnie偶 mo偶e doj艣膰 do stopienia rdzeni.
00:11Niepok贸j budz膮 te偶 dwie kolejne elektrownie j膮drowe.
00:15W艂adze zapewniaj膮, 偶e nie ma bezpo艣redniego zagro偶enia, ale rozszerzy艂y stref臋 wykluczenia.
00:22Ewakuowano ju偶 setki tysi臋cy ludzi.
00:28W ca艂ej Japonii wci膮偶 odczuwalne s膮 silne wstrz膮sy wt贸rne, co nara偶a ratownik贸w na jeszcze wi臋ksze niebezpiecze艅stwo.
00:36Problemy w elektrowniach atomowych jedynie pogarszaj膮 i tak ju偶 z艂膮 sytuacj臋.
00:41Ogromne obszary kraju pozostaj膮 bez pr膮du.
00:47Japo艅czycy szukaj膮 w telewizji uspokajaj膮cych wyja艣nie艅 ze strony ekspert贸w, ale wci膮偶 nie maj膮 jasno艣ci co do skali zagro偶enia.
00:56W tych niezwykle trudnych chwilach intensywnie pracujemy nad wsparciem naszego japo艅skiego sojusznika.
01:03Nasze ekipy s膮 ju偶 na miejscu i pomagaj膮 w akcji ratunkowej.
01:07Zesp贸艂 zarz膮dzania kryzysowego pomaga w likwidacji skutk贸w trz臋sienia ziemi i tsunami.
01:13Wczoraj wieczorem zapewni艂em premiera Kana, 偶e nar贸d japo艅ski nie pozostanie sam w tym trudnym czasie.
01:23S膮dz臋, 偶e japo艅ski rz膮d obawia艂 si臋 zbyt du偶ego zaanga偶owania Stan贸w Zjednoczonych.
01:30Premier Khan mia艂 poczucie, 偶e je艣li Japo艅czycy sobie nie poradz膮, we藕miemy wszystko w swoje r臋ce.
01:42Te reaktory to ameryka艅skie konstrukcje, wi臋c wys艂anie kogo艣 przez Waszyngton by艂o tylko kwesti膮 czasu.
01:50A wariami reaktor贸w zajm膮 si臋 nasi najwybitniejsi specjali艣ci od energetyki j膮drowej.
01:57Chodzi艂o te偶 o mnie.
01:58Nazywam si臋 Charles Kasto.
02:01Od ponad 45 lat zajmuj臋 si臋 bezpiecze艅stwem elektrowni j膮drowych.
02:06Nigdy wcze艣niej nie by艂em w Japonii, o kt贸rej wiedzia艂em bardzo niewiele.
02:11Musia艂em zaj膮膰 si臋 ogromn膮 katastrof膮, nie maj膮c 偶adnego poj臋cia o kulturze, j臋zyku ani jej mieszka艅cach.
02:19Za to doskonale zna艂em sam膮 elektrowni臋, bo by艂em operatorem i instruktorem w niemal identycznym obiekcie.
02:27Dlatego zosta艂em szefem zespo艂u.
02:36Prosto z lotniska pojechali艣my do ambasady, gdzie wzi膮艂em udzia艂 w wideokonferencji z przedstawicielami rz膮du i armii.
02:44Om贸wili艣my kolejne kroki.
02:47W Japonii stacjonowa艂o ponad 80 tysi臋cy naszych 偶o艂nierzy.
02:50Mieli艣my wi臋c swoje obawy.
02:53Informacji by艂o niewiele, a spekulacji mn贸stwo.
02:56Musia艂em okie艂zna膰 ten chaos.
02:59Ale zanim zacz臋li艣my dostawa膰 rzetelne dane, up艂yn臋艂o wiele dni.
03:10Eksplozj臋 w bloku nr 1 wywo艂a艂 zapewne wod贸r.
03:14Wybuch zniszczy艂 艣ciany, ale obudowa bezpiecze艅stwa wytrzyma艂a, zapobiegaj膮c katastrofalnemu ska偶eniu.
03:26Niewykluczone, 偶e cz臋艣ciowo stopi艂 si臋 ju偶 rdzenie reaktora nr 3.
03:30Jego ca艂kowite zniszczenie uwolni艂oby do 艣rodowiska uran i gro藕ne produkty rozpadu.
03:40Czwarty dzie艅 katastrofy.
03:5514 marca niewielki w贸z stra偶acki pompowa艂 wod臋 do reaktora nr 3.
04:03Jako jedyny go ch艂odzi艂.
04:09Za艂oga musia艂a u偶y膰 wody morskiej, czego tepko zabrania艂o, bo s贸l skraca 偶ywotno艣膰 reaktora.
04:19Wtedy jednak nikt o tym nie my艣la艂.
04:22Nale偶a艂o za wszelk膮 cen臋 opanowa膰 sytuacj臋, a wod贸r wci膮偶 si臋 gromadzi艂.
04:53Mamy nowe informacje z elektrowni j膮drowej w Fukushima.
04:57W bloku nr 3 dosz艂o do wybuchu.
05:01Powtarzam, nast膮pi艂a eksplozja.
05:04Prosimy mieszka艅c贸w o natychmiastow膮 ewakuacj臋.
05:07Kierujcie si臋 pod wiatr.
05:09Powtarzam, uciekajcie pod wiatr.
05:14Katastrofa w japo艅skiej elektrowni j膮drowej jest coraz powa偶niejsza.
05:18Dzi艣 dosz艂o do kolejnej eksplozji.
05:19Do atmosfery mog艂y przedosta膰 si臋 substancje radioaktywne.
05:24W艂adze zapewniaj膮, 偶e zadzia艂a艂a os艂ona zabezpieczaj膮ca materia艂 j膮drowy.
05:28Nikt jednak nie wie, co naprawd臋 dzieje si臋 w reaktorach.
05:33Tymczasem tepko ostrzega, 偶e i w reaktorze nr 2 rdze艅 mo偶e ulec stopieniu.
05:48Gdy pad艂 reaktor nr 3, zacz臋艂a sypa膰 si臋 dw贸jka.
05:53Ten blok by艂 w gorszym stanie ni偶 jedynka i tr贸jka.
05:57Panowa艂o tam o wiele wy偶sze ci艣nienie.
06:00Istnia艂a obawa, 偶e reaktor wybuchnie jak balon.
06:03呕e dojdzie do rozerwania samego reaktora, tak jak w Czarnobylu.
06:14Ratownicy zacz臋li zadawa膰 sobie pytania, czy sytuacj臋 da si臋 w og贸le opanowa膰.
06:19Czy warto tam zostawa膰?
06:24Szefowie TEPCO poinformowali rz膮d, 偶e przestaj膮 sobie radzi膰 i rozwa偶aj膮 ewakuacj臋.
06:33Zatka艂o mnie.
06:35Gdyby przerwali akcj臋, mog艂oby doj艣膰 do og贸lnonarodowej tragedii.
06:40Trzeba by艂o opanowa膰 sytuacj臋, licz膮c si臋 z wieloma ofiarami.
06:47Powiedzia艂em, jad臋 do siedziby TEPCO.
06:50Przygotujcie wszystko.
06:54Patrz膮c z zewn膮trz, panowa艂 kompletny chaos decyzyjny.
06:59Podczas pierwszego spotkania, Japo艅czycy ci膮gle przechwalali si臋 osi膮gni臋ciami.
07:05Przecie偶 jest po wszystkim.
07:07Tak wtedy pomy艣la艂em.
07:11TEPCO by艂o bezradne, a rz膮d najwyra藕niej niedoinformowany.
07:16Premier Khan mia艂 swoich ekspert贸w, kt贸rzy przedstawili scenariusz reakcji 艂a艅cuchowej.
07:22Jeden reaktor poci膮gnie za sob膮 kolejny i tak dalej.
07:27Mog艂o by膰 tylko gorzej.
07:33S膮 tu ze mn膮 eksperci zajmuj膮cy si臋 energetyk膮 j膮drow膮.
07:38Zaraz jedziemy na spotkanie z dyrekcj膮 TEPCO.
07:41Dopiero wtedy podejmiemy niezb臋dne decyzje.
07:51By艂 pod ogromn膮 presj膮.
07:54U nich obowi膮zywa艂a zasada szybciej, mocniej, wi臋cej.
07:59Nie chcieli s艂ucha膰 Amerykanina.
08:02Bior膮c pod uwag臋 zasz艂o艣ci, rzecz zrozumia艂a.
08:12Sztab kryzysowy by艂 na drugim pi臋trze.
08:28Roi艂o si臋 tam od ludzi.
08:33Trzeba powiedzie膰, 偶e nie wszyscy byli w najlepszym stanie psychicznym.
08:38Praca w takich warunkach mocno odbiega艂a od normalno艣ci.
08:44Okre艣lenie totalny ba艂agan mo偶e nie jest najszcz臋艣liwsze,
08:48ale wszyscy harowali przez okr膮g艂膮 dob臋.
08:51Chcieli na ostatnich nogach, ale dawali z siebie wszystko.
08:56Panowa艂 kompletny chaos.
09:01Do centrali TEPCO przyjecha艂em wczesnym rankiem.
09:07Jeden z monitor贸w w sztabie kryzysowym by艂 po艂膮czony z Fukushim膮.
09:12Zwr贸ci艂em si臋 do jej pracownik贸w.
09:17Nikt tak jak wy nie zdaje sobie sprawy z powagi sytuacji.
09:22Je艣li dopu艣cimy do zaniecha艅, za kilka miesi臋cy wszystkie reaktory ulegn膮 zniszczeniu,
09:27a kraj skazi promieniowanie.
09:31Je艣li za wszelk膮 cen臋 nie opanujemy awarii,
09:35pa艅stwo japo艅skie przestanie istnie膰.
09:38Musicie rzuci膰 na szal臋 swoje 偶ycie.
09:45Powinny tam p贸j艣膰 osoby po sze艣膰dziesi膮tce.
09:49Odwr贸t nie wchodzi w gr臋.
09:53Czyli, 偶e ludzie po sze艣膰dziesi膮tce mog膮 sobie umiera膰.
09:58Zapami臋ta艂em jego s艂owa.
10:03Przecie偶 偶aden z nas nie by艂 po sze艣膰dziesi膮tce.
10:07S艂uchali艣my go ca艂kiem os艂upiali.
10:10Nie potrafili艣my poj膮膰, dlaczego co艣 takiego powiedzia艂.
10:14A co gorsza, te s艂owa pad艂y z ust samego szefa rz膮du.
10:23Dla ka偶dego z nas, a wszyscy pracowali艣my z og贸lnie,
10:26z ogromnym po艣wi臋ceniem.
10:28Jego przemowa by艂a jak strza艂 w potylic臋.
10:37Zreszt膮 polecenie i tak na nic si臋 zda艂o,
10:40bo nied艂ugo potem eksplodowa艂 reaktor numer cztery.
10:55Katastrofa atomowa w Japonii osi膮gn臋艂a nowy wymiar.
10:58W elektrowni j膮drowej Fukushima dosz艂o nad ranem do po偶aru
11:02i trzeciej eksplozji.
11:08Awaria w japo艅skich elektrowniach r贸偶ni si臋 od Czarnobyla.
11:13Przygotowujemy si臋 na najgorsze,
11:14ale mamy nadziej臋, 偶e os艂ona bezpiecze艅stwa wytrzyma
11:17i nie dojdzie do uwolnienia izotop贸w promieniotw贸rczych.
11:25Sytuacja w japo艅skiej elektrowni j膮drowej Fukushima si臋 pogorszy艂a.
11:31Cho膰 przedstawiciel TEPCO stwierdzi艂,
11:33偶e nie powinno doj艣膰 do katastrofy,
11:36to wysoki rang膮 przedstawiciel bran偶y j膮drowej
11:39powiedzia艂 New York Timesowi,
11:40偶e japo艅scy mened偶erowie s膮, cytuj臋,
11:43ogromnie spanikowani.
11:50Po wybuchu w bloku numer cztery
11:53TEPCO ewakuowa艂o elektrowni臋.
11:57Premier Khan zgodzi艂 si臋 na wyjazd
11:59w wi臋kszo艣ci personelu.
12:02Mia艂a zosta膰 tylko niewielka grupka
12:04do obs艂ugi trzech woz贸w stra偶ackich,
12:06kt贸re pompowa艂y wod臋 do reaktor贸w.
12:14Premier chcia艂, 偶eby zosta艂y te偶 osoby
12:16do monitorowania reaktor贸w.
12:20Razem 69 ludzi.
12:23M贸wiono o nich 50 z Fukushimy,
12:26cho膰 by艂o ich wi臋cej.
12:28Zostali wiedz膮c, 偶e mog膮 nie wr贸ci膰 do domu.
12:35Nikt nie odezwa艂 si臋 ani s艂owem.
12:40Patrzyli艣my po sobie.
12:42Aha, ty te偶 zosta艂e艣.
12:46Szczerze m贸wi膮c, po prostu chcia艂em 偶y膰 i tyle.
12:52Ale c贸偶...
12:58Mo偶e to zabrzmi dziwnie.
13:02Czasem trzeba si臋 zdoby膰 na co艣,
13:08za co przyjdzie nam zap艂aci膰
13:11najwy偶sz膮 cen臋.
13:15M贸wi膮c najpro艣ciej,
13:18zrobili艣my to, co ka偶dy na naszym miejscu
13:22powinien zrobi膰.
13:33Wiedzia艂em, 偶e nie mog臋 skontaktowa膰 si臋
13:35z rodzin膮 przez telefon.
13:37Wi臋c wys艂a艂em maila.
13:40Pomy艣la艂em, 偶e je艣li nie teraz,
13:42to mo偶e kiedy艣 go przeczytaj膮.
13:50Mail by艂 kr贸tki.
13:53Napisa艂em,
13:55musicie wytrwa膰 do ko艅ca.
13:59U偶y艂em s艂贸w do ko艅ca,
14:01bo moja 偶ona porusza si臋 na w贸zku inwalidzkim.
14:05Wiedzia艂em, 偶e dla dzieci
14:06b臋dzie to wielkie obci膮偶enie,
14:08ale nie mia艂em wyj艣cia.
14:11Wtedy mog艂em liczy膰 ju偶 tylko na nie.
14:20Nie chcia艂em dzwoni膰 bezpo艣rednio do 偶ony.
14:24Ba艂em si臋, 偶e gdy tylko us艂ysz臋 jej g艂os,
14:28dw贸r臋 wezm膮 emocje i od razu strac臋 rezon.
14:31Na pewno nie wytrzymam.
14:34Do dzieci mog艂em napisa膰 po ojcowsku.
14:37Licz臋 na was.
14:38Opiekujcie si臋 mam膮 do ko艅ca.
14:44To by艂 kr贸tki mail.
14:47Wcisn膮艂em Enter
14:50i wtedy przysz艂o mi do g艂owy, 偶e
14:55w艂a艣nie po偶egna艂em si臋 z rodzin膮.
15:06Jeden z operator贸w
15:08pewnie chcia艂 nam wszystkim
15:10jako艣 doda膰 otuchy.
15:13Powiedzia艂,
15:15skoro to ju偶 koniec,
15:17zr贸bmy sobie zdj臋cia.
15:21Wzi膮艂 aparat cyfrowy,
15:23kt贸ry mieli艣my w sterowni
15:24i zacz膮艂 nas fotografowa膰.
15:28Wiedzieli艣my, 偶e blok numer dwa
15:30mo偶e lada chwila eksplodowa膰,
15:31a on robi艂 zdj臋cia.
15:35Pomy艣la艂em,
15:36co oni do diab艂a wyprawiaj膮.
15:39W og贸le si臋 nie przejmowali.
15:42B艂yskali fleszem po ca艂ej sali.
15:48Gdy na kt贸rego艣 zosta艂 wycelowany obiektyw,
15:51na jego twarzy nie by艂o wida膰 rozpaczy.
15:56Obejmowali si臋,
15:57niekt贸rzy podnosili r臋k臋
15:59w ge艣cie pozdrowienia.
16:01Inni u艣miechali si臋 do zdj臋cia
16:04zza swoich masek.
16:07Pewnie my艣leli, 偶e je艣li wydarzy si臋 najgorsze,
16:11a aparat ocaleje,
16:13zdj臋cia b臋d膮 dowodem,
16:16偶e wytrwali艣my na posterunku
16:19do samego ko艅ca.
16:33Si贸dmy dzie艅 katastrofy.
16:37By zapobiec katastrofie j膮drowej,
16:40japo艅scy in偶ynierowie rzucili dzi艣 do walki
16:42wszystkie dost臋pne 艣rodki.
16:46Rozedrgane kadry
16:47z pok艂adu 艣mig艂owca wojskowego
16:49przedstawiaj膮 zrujnowan膮 elektrowni臋
16:51w Fukushimie.
16:52Ze wzgl臋du na wysokie promieniowanie
16:54obiekt jest opustosza艂y.
16:57G臋sta para unosi si臋
16:58prawdopodobnie z basenu
17:00ze stu tonami wypalonego paliwa.
17:03Co gorsza,
17:04zaczynaj膮 si臋 przegrzewa膰
17:06dwa s膮siednie.
17:12Tr臋ty paliwowe powinna
17:14ch艂odzi膰 co najmniej
17:15pi臋ciometrowa warstwa wody,
17:17kt贸ra temu zapobiega
17:18i chroni personel.
17:20Wed艂ug ostatnich doniesie艅
17:22zbiornik wysech艂,
17:23co grozi gigantyczn膮 katastrof膮
17:26i 艣mierteln膮 dawk膮 promieniowania.
17:30Min膮艂 tydzie艅,
17:31a nikt nie wie,
17:31czym sko艅czy si臋 awaria.
17:38KONIEC!
18:12Stracili艣my kontrol臋
18:14nad sytuacj膮.
18:16Mogli艣my tylko monitorowa膰
18:17ci艣nienie w obudowie bezpiecze艅stwa
18:19i sprawdza膰,
18:20czy wozy stra偶ackie
18:22pompuj膮 wod臋.
18:2670 艣mia艂k贸w usi艂uje
18:29zapobiec stopieniu rdzeni,
18:30nara偶aj膮c si臋 na wysokie
18:32dawki promieniowania.
18:37Otrzymali艣my o艣wiadczenie
18:39Mi臋dzynarodowej Agencji Energii Atomowej.
18:41Poziom promieniowania w elektrowni,
18:43podkre艣lam, w elektrowni,
18:45mo偶e zabi膰 cz艂owieka
18:46w ci膮gu pi臋ciu godzin.
18:52Zacz臋艂o nam brakowa膰 偶ywno艣ci.
18:57Wprowadzili racjonowanie.
19:00Butelka wody dziennie
19:02na osob臋
19:03i niewielkie porcje jedzenia.
19:08Nie pami臋tam,
19:09偶ebym m贸g艂 cho膰 raz si臋 wyspa膰.
19:11Nie odpoczywali艣my na zmian臋.
19:15Gdy tylko kto艣 usiad艂 na krze艣le,
19:18od razu odp艂ywa艂.
19:20W ten spos贸b udawa艂o si臋
19:21cho膰 na chwil臋 zdrzemn膮膰.
19:33Trudno by艂o zachowa膰 optymizm.
19:41Wi臋kszo艣膰 ekip ba艂a si臋 tam wej艣膰.
19:47Potrzebowali艣my pomocy.
20:08Jednostka specjalna
20:10Stra偶y Po偶arnej, Tokio.
20:22Wi臋kszo艣膰 ekip ratunkowych
20:24ba艂a si臋 zbli偶a膰 do elektrowni.
20:27A bez wsparcia z zewn膮trz
20:29jej za艂oga nie mia艂a
20:29najmniejszych szans.
20:32Tydzie艅 wcze艣niej
20:33nasza jednostka
20:34z wielk膮 determinacj膮
20:36ratowa艂a ofiary
20:37trz臋sienia ziemi i tsunami.
20:45Rozkaz przyszed艂
20:4617 marca
20:47oko艂o 10 rano.
20:50Od razu przysz艂o mi do g艂owy,
20:52偶e czeka nas
20:53wyjazd do elektrowni j膮drowej
20:54Fukushima,
20:57gdzie b臋dziemy
20:58ch艂odzi膰 reaktory.
21:05Mieli艣my odpowiedni sprz臋t
21:07i do艣wiadczenie.
21:09Wiedzieli艣my, 偶e
21:10nikt nie zrobi
21:11tego lepiej od nas.
21:21Wa偶y艂y si臋 losy ojczyzny.
21:23Pora偶ka nie wchodzi艂a w gr臋.
21:25Ja to czu艂em
21:27i czuli to moi ludzie.
21:47Czterysta mikrosiwert贸w.
21:54Wyjechali艣my
21:55wyjechali艣my
21:5518 marca
21:56wczesnym rankiem.
22:09Jakby艣my jechali
22:10na wojn臋.
22:18Maski za艂o偶yli艣my
22:20jakie艣 10 kilometr贸w
22:21przed elektrowni膮.
22:24Od tej chwili
22:25dozymetry
22:26nie milk艂y
22:26ani na chwil臋.
22:36Mamy jecha膰 prosto.
22:44Dojechali艣my
22:45do g艂贸wnej bramy.
23:00Ja w pierwszym wozie,
23:02wy w pozosta艂ych.
23:06Tam trzeba skr臋ci膰
23:07w lewo.
23:35Modli艂em si臋,
23:35偶eby nie dosz艂o
23:36do kolejnej eksplozji.
23:55podczas akcji
23:57ludziom zacz臋艂o
23:58brakowa膰 tlenu.
24:04Pojawi艂y si臋 g艂osy,
24:05偶eby akcj臋 przerwa膰.
24:19od 偶o艂nierzy
24:21si艂 samoobrony
24:22po偶yczyli艣my
24:22maski ochronne.
24:25Wiedzieli艣my,
24:26偶e za wszelk膮 cen臋
24:27musimy pompowa膰 wod臋.
24:31Stwierdzi艂em,
24:32偶e teraz ju偶
24:33damy rad臋.
24:36Gdy zakomunikowa艂em
24:38to moim ludziom,
24:40nikt nie zaprotestowa艂.
24:53Je艣li tylko nie zawiod膮 silniki
24:56i wystarczy paliwa,
24:58wod臋 mo偶emy pompowa膰
24:59bardzo d艂ugo.
25:01W ogromnych ilo艣ciach.
25:24Wod臋 lali艣my z 20 metr贸w.
25:2718 marca
25:28ze 2,5 tysi膮ca ton.
25:37Pr贸bowali艣my wielu sposob贸w,
25:39ale za ka偶dym razem
25:40co艣 nie wychodzi艂o.
25:41Kiedy jednak us艂yszeli艣my,
25:43偶e woda dociera do basenu
25:44z wypalonym paliwem.
25:45W moim zespole
25:47wybuch艂a wielka rado艣膰.
25:51Uda艂o si臋.
25:57Wtedy poczu艂em
25:58wielk膮 ulg臋.
26:06Ustalili艣my,
26:07偶e najpierw zostan膮 wypuszczeni
26:08ci, kt贸rzy pracowali
26:09od samego pocz膮tku.
26:11Dlatego wyszed艂em
26:12jako jeden z pierwszych.
26:15Po opuszczeniu elektrowni
26:17przeszed艂em
26:18badanie kontrolne.
26:19Okaza艂o si臋,
26:20偶e na ca艂ym ciele
26:21mam py艂 radioaktywny.
26:28My艂em si臋,
26:29szorowa艂em bez ko艅ca
26:30w lodowatej wodzie,
26:31ale to nic nie dawa艂o.
26:33Nie mia艂em w co si臋 przebra膰,
26:35wi臋c dali mi
26:36jaki艣 roboczy kombinezon.
26:41W ko艅cu pozwolili mi
26:43wzi膮膰 k膮piel.
26:46Pami臋tam ciep艂o,
26:47kt贸re przenika艂o
26:48dos艂ownie ka偶d膮 kom贸rk臋
26:49mojego cia艂a.
26:52Dopiero wtedy,
26:53siedz膮c w gor膮cej wodzie,
26:55u艣wiadomi艂em sobie,
26:56偶e opu艣ci艂em
26:57elektrowni臋 偶ywy.
27:05Powtarza艂em w k贸艂ko,
27:07ja 偶yj臋.
27:08M贸wi艂em z ustami
27:09zanurzonymi w wodzie.
27:11Nie chcia艂em,
27:11偶eby kto艣 mnie us艂ysza艂.
27:14Tak to by艂o.
27:19Poprawa sytuacji
27:21w elektrowni Fukushima.
27:25Uda艂o si臋 przywr贸ci膰
27:26w ch艂odzenie reaktora.
27:30Po raz pierwszy
27:31od trz臋sienia ziemi
27:32i tsunami
27:33pracownicy weszli
27:34do budynku reaktora.
27:41Z pomoc膮
27:43przybywa艂o coraz wi臋cej ludzi.
27:44W ko艅cu uda艂o si臋
27:46opanowa膰 sytuacj臋.
27:51Potem przysz艂y
27:53pozwy cywilne,
27:54dochodzenie
27:55i publiczne przeprosiny
27:57kierownictwa TEPCO.
28:01Pragniemy z g艂臋bi serca
28:02przeprosi膰 wszystkich obywateli
28:04za wywo艂anie ogromnego niepokoju
28:06i przysporzenie
28:07tak wielu trudno艣ci.
28:14wysz艂o te偶 na jaw,
28:15偶e TEPCO otrzyma艂o raport
28:17informuj膮cy,
28:19i偶 w Fukushima
28:19mog膮 uderzy膰 fale
28:21si臋gaj膮ce 15 metr贸w.
28:24Szefostwo zignorowa艂o
28:26ostrze偶enie,
28:27a dopiero 7 marca
28:29przekaza艂o raport
28:30Agencji Bezpiecze艅stwa J膮drowego.
28:32Cztery dni
28:33przed katastrof膮.
28:41S艂owo tsunami
28:43wymy艣lili Japo艅czycy.
28:45Na absurd
28:46zakrawa my艣l,
28:47偶e japo艅ska elektrownia
28:49nie by艂a na nie przygotowana.
28:50A jednak.
28:53Kiedy wi臋c uderzy艂y fale,
28:54elektrownia przyj臋艂a
28:55cios z opuszczon膮 gard膮.
28:57Niepotrzebny by艂 nawet
28:59mur oporowy.
29:00Wystarczy艂by
29:01wodoszczelny system
29:02zasilania,
29:03jak na statku
29:04czy 艂odzi podwodnej.
29:05To nie jest wielkie halo.
29:08Nie zrobili tego,
29:09bo podniesienie kwestii
29:10tsunami
29:11podwa偶y艂oby dogmat
29:12bezpiecznej elektrowni.
29:14Je艣li by kto艣 rzuci艂
29:16zainstalujmy
29:17dodatkowe zabezpieczenia,
29:18m贸g艂by zaprzepa艣ci膰
29:20swoj膮 karier臋,
29:21wi臋c ludzie milczeli
29:22i chcieli si臋 wychyla膰.
29:27Dlatego elektrownia
29:28by艂a bezbronna
29:29wobec czego艣,
29:30co w Japonii
29:31powinno by膰
29:32do przewidzenia.
29:40Wszyscy doskonale wiedz膮,
29:42偶e w energetyce j膮drowej
29:43bezpiecze艅stwo
29:44jest absolutnym priorytetem.
29:48A je艣li zapyta膰,
29:49co zrobili艣my
29:50w tej kwestii,
29:50odpowied藕 brzmi
29:51to, czego wymagaj膮
29:53przepisy,
29:54a przynajmniej
29:55niezb臋dne minimum.
29:57Inaczej nie dostaliby艣my
29:58zgody na dzia艂alno艣膰.
30:00Mo偶e to zabrzmi
30:01nieco dosadnie,
30:02ale bezpiecze艅stwo
30:03kosztuje.
30:04i tu pojawia si臋 pytanie,
30:14czy energetyka j膮drowa powinna by膰
30:16w r臋kach prywatnych.
30:20Firma prywatna
30:22jest nastawiona na zysk,
30:24a jednocze艣nie
30:25musi ogromnie dba膰
30:26o bezpiecze艅stwo,
30:28co dla kadry zarz膮dzaj膮cej
30:30stanowi wielkie wyzwanie.
30:32Czy mo偶na powiedzie膰,
30:34偶e do katastrofy
30:34dosz艂o wskutek ludzkiego b艂臋du?
30:36Moim zdaniem okre艣lenie
30:37to nie jest w艂a艣ciwe.
30:39Wol臋 m贸wi膰 o
30:40kulturze korporacyjnej
30:42i szczerze m贸wi膮c,
30:43艣wiat do dzi艣
30:44nie wyci膮gn膮艂
30:45z tego lekcji.
30:51Skutki katastrofy
30:52s膮 odczuwalne
30:53do dzisiaj.
30:55Czyszczenie reaktor贸w
30:56z materia艂u radioaktywnego
30:58b臋dzie trwa艂o
30:58d艂ugie dziesi臋ciolecia.
31:00Jego 艣wiadkami
31:01b臋d膮 jeszcze
31:02moje wnuki.
31:07W Japonii
31:09po latach zamro偶enia
31:10program j膮drowy
31:11powr贸ci艂.
31:12Zn贸w dzia艂a
31:13czterna艣cie reaktor贸w,
31:14a ma powsta膰
31:15wiele kolejnych.
31:20I nie chodzi
31:21tylko o Japoni臋.
31:22W obliczu
31:23zmian klimatu
31:24i niepewno艣ci
31:25energetycznej
31:25wiele kraj贸w
31:27ponownie
31:27zwraca si臋
31:28ku atomowi.
31:31Z tej katastrofy
31:33p艂ynie jasna
31:34nauczka.
31:36Zatajanie
31:36prawdy
31:37zawsze si臋
31:38zem艣ci.
31:43Trzeba mie膰
31:44nadziej臋,
31:45偶e ta lekcja
31:45zosta艂a odrobiona,
31:46cho膰 rz膮d japo艅ski
31:48nie ujawni艂
31:49ca艂ej prawdy
31:49o Fukushimie.
31:50Podobnie jak
31:51Tepko.
31:52Mamy bardzo
31:54niewiele
31:54relacji
31:55dotycz膮cych
31:55katastrofy.
31:59Mam wra偶enie,
32:00偶e nikt
32:00ju偶 nie pyta
32:00o zagro偶enia.
32:02Ludzie
32:02unikaj膮
32:03tematu.
32:04Wracamy
32:05do starego
32:05bez obaw.
32:07Wszystko
32:08b臋dzie dobrze.
32:13Rodzina
32:14nied藕wiedzi
32:14polarnych
32:15prowadzi
32:15badania
32:15nad energi膮.
32:16Dzi艣
32:16odwiedzi艂a
32:17elektrowni臋
32:18j膮drow膮.
32:21Witamy.
32:23Zachodzimy
32:24w g艂ow臋,
32:25czy naprawd臋
32:25co艣 si臋
32:26zmieni艂o?
32:30Gdyby nawet
32:30wdar艂o si臋
32:31tsunami,
32:31woda i tak
32:32nie dostanie si臋
32:33do 艣rodka.
32:50Przez kilka lat
32:51po katastrofie
32:52Tepko uchodzi艂o
32:53w Japonii
32:54za samo z艂o.
32:56My,
32:57pracownicy koncernu,
32:58te偶 to odczuwali艣my.
33:01Zdarza艂o si臋
33:02nam us艂ysze膰
33:02Ty jeste艣
33:03Tepko,
33:04prawda?
33:04Tak samo
33:05by艂y traktowane
33:06nasze dzieci
33:06i rodziny.
33:09Ludzie
33:09wykrzykiwali
33:10nam w twarz.
33:11Zapewniali艣cie,
33:12偶e elektrownia
33:13jest bezpieczna,
33:14偶e nic
33:15nam nie grozi.
33:18呕aden z nas,
33:20nikt w firmie
33:21nie uwa偶a si臋
33:22za bohatera.
33:27Tymczasem
33:27na ca艂ym 艣wiecie
33:30zacz臋to o nas
33:32m贸wi膰
33:32pi臋膰dziesi膮tka
33:33z Fukushiny.
33:36Ci dzielni ratownicy
33:39stan臋li oko w oko
33:40z zab贸jczym promieniowaniem.
33:43Kiedy zacz臋to
33:44tak o nas m贸wi膰,
33:46kiedy s艂yszeli艣my
33:47pochwa艂y,
33:48偶e jeste艣my
33:49bardzo dzielni,
33:51towarzyszy艂o nam
33:52przedziwne uczucie.
33:55Przecie偶
33:56tak naprawd臋
34:01czuli艣my
34:02tylko
34:02ogromne poczucie winy.
34:05Nic wi臋cej.
34:12Operatorzy nie maj膮 si臋
34:13za bohater贸w,
34:15raczej za winowajc贸w,
34:16sprawc贸w awarii.
34:19Niekt贸rzy m贸wili,
34:20偶e czuj膮 si臋
34:21jak weterani
34:22z Wietnamu.
34:24Tamci,
34:24na przek贸r
34:25powszechnemu
34:25mniemaniu,
34:26uwa偶ali,
34:27偶e walcz膮
34:28w s艂usznej sprawie,
34:29wi臋c nie uchodzili
34:30za bohater贸w.
34:37Ale moim zdaniem
34:38ci ludzie,
34:39w przeciwie艅stwie
34:39do 偶o艂nierzy,
34:40nie liczyli si臋
34:41z tym,
34:41偶e strac膮 偶ycie.
34:42Jak zwykli 艣miertelnicy,
34:4511 marca
34:46stawili si臋
34:47do pracy
34:47z kanapkami
34:48i musieli
34:49stawi膰 czo艂o awarii.
34:50Postanowili zosta膰.
34:55Je艣li si臋 nad tym
34:56zastanowi膰,
34:57ka偶dy przyzna,
34:58偶e to czysty heroizm.
35:11Z up艂ywem lat
35:12katastrofa w elektrowni
35:14Fukushima Daiichi
35:15odejdzie w zapomnienie.
35:17Jaka艣 wiedza pozostanie,
35:19ale szczeg贸艂y si臋 zatr膮.
35:21W ko艅cu
35:22wszyscy o niej zapomn膮.
35:26Nie wiem,
35:27jak d艂ugo po偶yj臋,
35:28ale pomy艣la艂em,
35:30偶e dobrze by si臋 sta艂o,
35:31gdyby po tych wydarzeniach
35:33pozosta艂 jaki艣 艣lad.
35:39Opowie艣膰 o ludziach
35:40z krwi i ko艣ci,
35:41偶e by艂 kto艣 taki jak ja,
35:44kto w艂a艣nie zdaje
35:45z nich relacje.
35:57Wskutek trz臋sienia ziemi
35:58i tsunami
35:59z 2011 roku
36:01zgin臋艂o 20 tysi臋cy ludzi.
36:05Podczas tsunami
36:07偶ycie straci艂o
36:08dw贸ch pracownik贸w elektrowni.
36:10Jeden zmar艂
36:10w wyniku napromieniowania,
36:12a u innych
36:13wyst膮pi艂y nowotwory.
36:15Katastrofa przynios艂a
36:16straty przekraczaj膮ce
36:18200 miliard贸w dolar贸w.
36:2025 tysi臋cy os贸b
36:21nie powr贸ci艂o
36:22do swoich dom贸w.
36:28Teren wok贸艂 elektrowni
36:30wci膮偶 nie nadaje si臋
36:32do zamieszkania.
36:32Muzyka
36:42KONIEC