- 2 days ago
kompletne playlisty:
https://dailymotion.com/playlist/x6hq7l
https://dailymotion.com/playlist/x8z9vo
https://dailymotion.com/playlist/x6rcy1
backup:
https://ok.ru/video/c3142207
https://ok.ru/video/c3547455
https://dailymotion.com/playlist/x6hq7l
https://dailymotion.com/playlist/x8z9vo
https://dailymotion.com/playlist/x6rcy1
backup:
https://ok.ru/video/c3142207
https://ok.ru/video/c3547455
Category
📚
LearningTranscript
00:03Przez tysiące lat nocne niebo dostarczało ludzkości więcej pytań niż odpowiedzi.
00:11Obecnie dzięki odkryciom dokonanym w naukach o kosmosie,
00:16możemy badać to, do czego nie mieliśmy wcześniej dostępu.
00:21Nowe ujęcia objawiają największe tajemnice wszechświata.
00:27Odkrycia dokonywane nie tylko w Układzie Słonecznym,
00:31ale i w odległych krańcach naszej galaktyki.
00:36Poszerzają kosmiczne horyzonty i zmieniają to, co wiemy o kosmosie i życiu tu, na Ziemi.
00:44Kosmiczne horyzonty.
00:53Mroczne tajemnice.
00:59Wszechświat jest pełen cudów.
01:02Gwiazd, planet i galaktyk, które rozpalają naszą wyobraźnię i inspirują do eksploracji.
01:10Przepych kosmosu skrywa jednak mroczne tajemnice, które chcemy odkrywać.
01:17Żadna z nich nie jest nam bliższa niż Księżyc.
01:21Nasz rozświetlający nocetowarzysz ma sekret, który przez tysiące lat pozostawał ukryty przed naszym wzrokiem.
01:39Jesteśmy z Księżycem ściśle powiązani.
01:43Jego grawitacja wywołuje pływy na naszych oceanach.
01:49Wszystkich nas łączy coś z Księżycem.
01:52Jedni uważają, że jest piękny, inni, że tajemniczy.
01:55Z Ziemi widzimy jednak tylko jedną stronę, tę, którą jest do nas zwrócony.
02:05Fani Pink Floyd, przykro mi, ale nie ma ciemnej strony Księżyca.
02:11Obie strony są tak samo oświetlone.
02:13Po prostu drugiej strony nie widzimy.
02:17Bez względu na teleskop, którym dysponujemy.
02:23Jedni zobaczyli w Księżycu człowieka.
02:28Aztekowie, Majowie i Chińczycy zobaczyli królika.
02:32Niektórzy Indianie żabę.
02:35Wszystko to dotyczy jednak bliższej strony Księżyca.
02:38To wynik zjawiska obrotu synchronicznego, który zachodzi,
02:42gdy Księżyc lub planeta zsynchronizuje się z ciałem,
02:46wokół którego krąży tak, że zwraca się ku niemu zawsze tą samą stroną.
02:51Jako, że Księżyc zsynchronizował się tak blisko Ziemi,
02:55jego tajemnica budzi większe zainteresowanie.
03:01Księżyc nie jest idealną sferą.
03:04To dlatego, że stale oddziałuje na niego siła ziemskiej grawitacji.
03:09Ta nie przyciąga Księżyca równomiernie,
03:12przez co ten ulega wydłużeniu w jej kierunku.
03:17W efekcie, gdy Księżyc krąży wokół nas,
03:20zawsze zwrócony jest ku nam tą samą mocniej przyciąganą stroną.
03:24Dlatego chcemy się dowiedzieć, co jest po drugiej stronie.
03:35Eksploracja drugiej strony Księżyca rozpoczęła się w 1959 roku,
03:41gdy Związek Radziecki wystrzelił sondę Luna 3.
03:45Wysłanie sondy to ryzykowne przedsięwzięcie.
03:47Sowieci utrzymywali więc misję w tajemnicy na wypadek niepowodzenia.
03:52Dali jednak radę.
03:55Choć zdjęcia były rozmazane, były pierwszymi, jakie zrobiono drugiej stronie Księżyca.
04:01Naukowcy byli zdumieni.
04:06Druga strona w niczym nie przypominała Księżyca, który znaliśmy.
04:12Krajobraz okazał się dużo bardziej ekstremalny.
04:17Były tam ogromne góry, więcej kraterów i prawie żadnych ciemnych równiń,
04:21do których jesteśmy przyzwyczajeni.
04:27Te ciemne obszary po naszej stronie to Maria, co po łacinie oznacza morza,
04:32ponieważ w starożytności sądzono, że to zbiorniki wodne.
04:37Morza pokrywają 30% strony Księżyca, którą widzimy,
04:41ale tylko 1% strony przed nami ukrytej.
04:45Różnica była taka jak między Himalajami i Saharą.
04:49Ziemia ma inną topografię z powodu ruchów płyt tektonicznych,
04:53które przemieszczają masy lądu, tlenu, wody
04:55oraz organizmów, które na niej żyją i umierają.
04:59To jakie siły sprawiły, że Księżyc wyglądał tak, a nie inaczej było zagadką?
05:10Chcąc dowiedzieć się więcej o ukrytej stronie Księżyca,
05:14NASA próbowała tam wylądować w 1962 roku w trakcie misji Ranger 4.
05:20Statek rozbił się jednak o powierzchnię i nie zdobył żadnych danych.
05:28Trudny teren to nie jedyne wyzwanie związane z lądowaniem po drugiej stronie Księżyca.
05:34Kolejnym jest fakt, że Księżyc blokuje sygnały radiowe.
05:39Jako, że przeszkody wydawały się nie do pokonania,
05:42naukowcy skupili się na bardziej przyjaznej stronie satelity.
05:47W 1968 roku wystrzelono Apollo 8,
05:50żeby zebrać informacje potrzebne do lądowania na Księżycu.
05:54Uchwycono też jednak jego drugą stronę.
05:57Na zdjęciach widać było kratery wewnątrz kraterów
06:01oraz dużo grubszą skorupę na powierzchni.
06:04Różnic było coraz więcej,
06:07a astronauci Apollo 8 byli pierwszymi,
06:09którzy zobaczyli to na własne oczy.
06:15Rok później pewien człowiek zbliżył się do przeciwnej strony Księżyca
06:19bardziej niż ktokolwiek przedtem.
06:23Gdy mówi się o misji Apollo 11,
06:26wszyscy myślą o Neil Armstrongu i Basie Aldrinie,
06:29którzy chodzili po Księżycu i zbierali skały.
06:31Nie byli oni jednak jedynymi,
06:33którzy polecieli wtedy na Księżyc.
06:36W tym samym czasie całkiem sam bez możliwości kontaktu radiowego
06:39ani jakiegokolwiek innego Michael Collins
06:42pozostawał w module dowodzenia
06:44i okrążał Księżyc,
06:46spędzając 48 minut nad jego ciemną stroną.
06:55Straciliśmy sygnał,
06:57Apollo 11 zbliża się do Księżyca.
07:16Po misjach Apollo eksploracja Księżyca
07:20utknęła w martwym punkcie.
07:22Na prawie 50 lat przestaliśmy patrzeć
07:25na drugą stronę Księżyca.
07:28Ciekawość nie dała jednak za wygraną.
07:31I w latach 2009 i 2012
07:34NASA zmapowała drugą stronę Księżyca
07:37w ramach misji Lunar,
07:39Reconnaissance Orbiter i Grail.
07:47Mogliśmy bardziej szczegółowo zbadać różnice
07:49między obiema stronami.
07:51Widać, że są inne.
07:53Większa liczba kraterów po drugiej stronie to jedno.
07:57Jest tam też krater pełen mniejszych kraterów.
08:00To ciemny obszar zwany basenem
08:02Biegun Południowy Eidken.
08:05Nazywa się tak, ponieważ rozciąga się
08:07od biegun aż do krateru Eidken.
08:09To nie tylko największy krater na Księżyc,
08:12ale też największa znana równina
08:14w Układzie Słonecznym.
08:16Ma 2500 kilometrów szerokości.
08:23Uważa się, że powstała
08:25w wyniku zdarzenia z ciałem niebieskim
08:27około 4 miliardów lat temu.
08:29W późnym okresie wielkiego bombardowania,
08:32naznaczonego intensywnymi uderzeniami
08:34asteroidi komet na planetach wewnętrznych,
08:36w tym na Ziemi.
08:44Brutalna przeszłość Wszechświata
08:46sięga jednak jeszcze dalej
08:47i mogła odegrać rolę
08:49w samym powstaniu Księżyca.
09:01Istnieje teoria, wedle której Księżyc
09:03uformował się ze szczątków
09:04po zderzeniu gigantycznego obiektu
09:07z Ziemią.
09:11Teoria ta została później
09:13poparta dowodami, gdy skały księżycowe
09:15dostarczone przez misję Apollo
09:17okazały się mieć podobny skład chemiczny
09:20co skały ziemskie.
09:24To rzadka sytuacja.
09:26Nie zderzanie się ze sobą dużych obiektów,
09:29a to, że Księżyc jest zbudowany
09:31z tego samego materiału co planeta.
09:34Nie widzimy tego w przypadku satelitów
09:36Jowisza, Saturna czy Neptuna.
09:41Kolizja taka wygenerowałaby ogromną temperaturę
09:44przez co i Ziemia i Księżyc pokryłyby się
09:47oceanami lawy.
09:51Mniejszy rozmiar Księżyca sprawiłby jednak,
09:54że ten ochłodziłby się dużo szybciej.
09:58Ziemia trafiona przez obiekt wielkości Marsa
10:01rozgrzała się do temperatury 2000 stopni,
10:05która utrzymała się przez milion lat
10:07i ogrzewała bliższą stronę Księżyca.
10:12Potwierdza to Lunar Prospektor,
10:14który znalazł więcej pierwiastków generujących ciepło
10:17po naszej stronie Księżyca.
10:21Misja Grail odkryła, że skutkiem
10:23dodatkowego ciepła jest też cieńsza skorupa księżycowa.
10:27Księżyc nie jest grubszy po tamtej stronie.
10:30Jest cieńszy po stronie, którą ogrzeliśmy.
10:34Odpowiada to temu, czego dowiedzieliśmy się
10:36o morzach księżycowych.
10:37Nie są one oceanami, jak sądzili starożytni astronomowie,
10:41lecz erupcjami stopionej skały
10:43wywołanymi przez ciepło Ziemi.
10:49Czy to powód księżycowej dychotomii?
10:53Tak, Ziemia ogrzała zwróconą ku niej stronę Księżyca.
10:58Ale czy to wszystko?
11:01By dotrzeć do sedna tej kwestii,
11:03musimy zbadać geologię i chemię
11:05tego, co znajduje się pod powierzchnią Księżyca.
11:08Chodzi o płaszcz.
11:12Ziemia też go ma.
11:14To ten duży obszar między rdzeniem a skorupą.
11:18Wielu naukowców uważa,
11:19że w miejscu tym kryje się wyjaśnienie
11:21dwulicowej natury Księżyca.
11:24Przebicie się przez skorupę Księżyca
11:27nie jest jednak łatwym zadaniem.
11:29Najlepszym na to miejscem wydaje się być
11:31basen biegun południa Wajtken,
11:33gdzie mogło dojść do potężnego uderzenia,
11:36które zmiotło część powierzchni Księżyca.
11:42Minęło 57 lat od ostatniej próby
11:45lądowania ludzi po drugiej stronie.
11:47Ale 3 stycznia 2019 roku
11:50Chińska Agencja Kosmiczna
11:52podjęła nową,
11:53odważną próbę.
12:00Misja Chang'e 4
12:01miała być pierwszym kontrolowanym
12:03lądowaniem ludzkości
12:04po ciemnej stronie Księżyca.
12:07Wybrano dobre miejsce na lądowanie krater
12:09von Kármán w basenie
12:11biegun południa Wajtken.
12:15Księżyc zblokuje bezpośredni kontakt radiowy
12:18między Ziemią a drugą stroną.
12:20Częścią misji był więc satelita,
12:23który odbijał sygnał z Ziemi do statku.
12:28Gdy lądownik zbliża się do Księżyca
12:30odcina kontakt z satelitą,
12:32by oszczędzać energię.
12:35Przez kilka minut,
12:37najważniejszych minut całej misji,
12:39trzeba zaufać swojej technologii.
12:44Niektórzy poświęcili tej misji
12:46lata swojego życia.
12:48Wszystko to sprowadza się
12:49do tych kilku sekund.
12:57Chwilę później nadchodzi sygnał.
13:02Pełny sukces.
13:04Chang'e 4 przesyła pierwsze oszałamiające zdjęcia
13:09po swoim historycznym lądowaniu.
13:14Teraz można rozpocząć dalsze odkrywanie sekretów
13:18drugiej strony Księżyca.
13:21Moduł Chang'e 4,
13:22nazwany tak na cześć chińskiej bogini Księżyca,
13:25uruchamia łazika,
13:26który zaczyna krążyć po powierzchni.
13:32Łazik mieści w sobie dużo sprzętu.
13:34Analizator, cząstek, spektrometr
13:36do badania pyłu i skał
13:38oraz radar, który może badać powierzchnię
13:40na głębokości ponad 100 metrów.
13:46Cztery miesiące po lądowaniu
13:49chińska agencja kosmiczna ogłasza,
13:51że łazik zrealizował swój główny cel.
13:55Zidentyfikował skały wyglądające na materiał płaszcza.
14:02Chang'e zaprojektowano jednak do zbierania danych,
14:05a nie przenoszenia próbek na Ziemię.
14:08Teraz Chiny przygotowują się więc do nowej misji,
14:12stanowiącej najtrudniejszy etap próby
14:14rozwikłania tajemnic drugiej strony Księżyca.
14:22W maju 2024 roku
14:24Chiny wystrzeliły Chang'e 6.
14:27Posiada on lądownik i łazik,
14:30ale też moduł wznoszący,
14:32który przetransportuje zebrane materiały
14:34do orbitera i pojazdu powrotnego.
14:37Myślę, pobraniu próbki wydaje się dla mnie
14:40jako planetolożki czymś niesamowitym.
14:43Rzadko mamy okazję przynosić rzeczy
14:45z odwiedzanych miejsca możliwość pobrania próbek
14:47i ich analizy w laboratorium
14:49zapewni nam dane, których nie zdobędziemy
14:52w inny sposób.
14:58Już dwa dni po lądowaniu
15:00Chang'e 6 pobrał niemal dwa kilogramy skał i gleby.
15:05Zostawił też pewien ślad.
15:07Swoją łopatką wyrył na powierzchni chiński znak.
15:11Pierwszy znak w słowie oznaczającym Chiny.
15:17Zebrany materiał
15:18zostaje pomyślnie przeniesiony
15:21do modułu powrotnego
15:22i wysłany na Ziemię.
15:33Wylądował słychać oklaski
15:35w kontroli naziemnej
15:36i centrum dowodzenia.
15:39Ine zostały pierwszym krajem,
15:41który dostarczył materiał
15:42z drugiej strony, Księżyca.
15:45Oglądanie tego było niesamowite,
15:47bo nigdy nie ma pewności,
15:48że pobranie materiału się powiedzie.
15:51Dotarcie tam, pobranie próbek,
15:52dostarczenie ich na Ziemię
15:53celem analizy.
15:55Fakt, że wszystko to się udało,
15:56jest czymś niesamowitym
15:58i świadczy o umiejętnościach inżynierów,
16:01którzy tworzą te statki.
16:08W roku 2025 naukowcy
16:11wciąż badali dane z misji Chang'e.
16:15Jak dotąd ponad inne odkrycia
16:16wybija się jedno – woda.
16:20Próbki z ciemnej strony
16:21zawierają znacznie mniej wody,
16:23co sugeruje duże różnice
16:25w rozmieszczeniu wody na Księżycu.
16:30Niektórzy sądzą,
16:32że może to być wynik uderzenia,
16:33które stworzyło basen
16:34biegun południowy Eidken
16:36i przeniosło ciepło
16:38oraz cząsteczki wody
16:39w kierunku drugiej strony Księżyca.
16:46Na tym jednak nie koniec tajemnic.
16:49Chiny oraz inne potęgi kosmiczne
16:51planują przyszłe misje,
16:53które pozwolą odkryć tajemnice
16:55obu stron Księżyca.
17:01Może być wiele powodów,
17:03dla których strony się od siebie różnią.
17:05Lądowanie po drugiej stronie
17:07nie odpowiedziało na wszystkie zagadki.
17:13Podczas gdy druga strona
17:14stopniało odsłania swoje tajemnice,
17:17Księżyc wciąż skrywa sekrety,
17:19które pragniemy odkryć.
17:22Historia naszego najbliższego
17:24niebieńskiego sąsiada
17:25jest jednak spokojna
17:27w porównaniu z chaosem
17:28panującym w kosmosie,
17:31nieskończonej przestrzeni
17:32zmieniających się ciał niebieskich
17:34i burzliwych sił.
17:42W cichą, bezksiężycową noc
17:44przestrzeń kosmiczna
17:46wydaje się ogromna i spokojna.
17:51Sugeruję ukryty porządek,
17:54który już zrozumieliśmy.
17:58Gwiazdy rodzące się
18:00z wirujących dysków gazu i pyłu,
18:03obiegające je w pewnym porządku planety
18:06i czarne dziury,
18:08które osiadły w centrach galaktyk.
18:12Wszystko zdaje się
18:14przestrzegać
18:15jakichś reguł.
18:20Stabilność kosmosu
18:21daje poczucie bezpieczeństwa
18:23i nic nie burzy go bardziej,
18:24niż sytuacja,
18:26w której coś wymyka się zasadą.
18:29Planety i księżyce
18:31trzymają się swoich orbit.
18:33Zazwyczaj.
18:35W ostatnich latach
18:37odkryliśmy cały gang
18:38kosmicznych wykolejeńców.
18:41Gwiazdy, które mkną przez kosmos
18:43z zawrotną prędkością
18:48oraz czarne dziury
18:50dryfujące bez celu przez pustkę.
18:52Wszystkie one łamią zasady,
18:54które uważaliśmy za niepodważalne.
19:0819 grudnia 2013 roku
19:12Europejska Agencja Kosmiczna
19:13wystrzeliwuje statek Gaia.
19:17Celem misji było ustalenie
19:19pochodzenia, rozmiaru, odległości
19:21i innych właściwości
19:22ogromnej liczby obiektów w kosmosie
19:24oraz stworzenie jego dokładnej
19:27trójwymiarowej mapy.
19:30Analiza miała ujawnić obiekty,
19:33które nie przestrzegają się
19:34znanych nam praw.
19:36Ponieważ zaś ci prawołomcy
19:38noszą blizny po kolizjach,
19:40zderzeniach i zakłóceniach
19:41grawitacyjnych,
19:43mogą dostarczać
19:44kluczowych wskazówek
19:46dotyczących funkcjonowania
19:48Wszechświata.
19:52Zespół misji wlepia oczy
19:54w ekranek, gdy rakieta startuje.
20:00Start zakończył się sukcesem,
20:02ale zespół musiał zaczekać
20:04na kluczowy etap
20:05oddzielenie się Gai.
20:08za Isak lata pracy.
20:19Sojuz skutecznie odłączył się
20:21od swojego pasażera.
20:25Ulga, radość.
20:28Możecie sobie wyobrazić
20:29piątki przybijane w momencie,
20:31gdy wszyscy zdają sobie sprawę,
20:33że się udało.
20:35Sonda rozpoczęła mapowanie
20:37Drogi Mlecznej
20:37ze swojej stabilnej orbity,
20:39z której zbada około
20:401% z setek miliardów gwiazd
20:43w naszej galaktyce,
20:44pomagając odkryć
20:46tajemnice złoczyńców
20:47siejących spustoszenie w kosmosie.
20:53Jeden z nich nadaje
20:55nowe znaczenie słowu
20:56prędkości.
20:59W roku 2005
21:01astronom Warren Brown
21:03i jego zespół z Harvard
21:05Smithsonian Center for Astrophysics
21:07śledzili strumienie gwiazd
21:08na skraju Drogi Mlecznej
21:10i odkryli gwiazdę
21:12pędzącą przez przestrzeń
21:13z prędkością
21:142,42 miliona kilometrów na godzinę.
21:19Dość szybko,
21:20by w 9 minut
21:21przelecieć
21:21z Ziemi
21:22na Księżyc.
21:27Większość gwiazd
21:29w naszej galaktyce
21:30porusza się
21:30z prędkością
21:31około 700 tysięcy
21:33kilometrów na godzinę.
21:34Hiperprędkościowa gwiazda
21:36to zasłużona nazwa.
21:39I nie mówimy tu
21:40o spadających gwiazdach.
21:42To błędna nazwa
21:43nadawana meteorom.
21:45Mowa o prawdziwych,
21:46ogromnych gwiazdach.
21:49Gwiazda z 2005 roku
21:51była pierwszą
21:52zaobserwowaną gwiazdą
21:53hiperprędkościową.
21:57Dobra wiadomość jest taka,
21:58że nie zmierzała
21:59w naszym kierunku.
22:00Leciała poza
22:02naszą galaktykę.
22:05Gwiazda poruszająca się
22:06z prędkością,
22:07która pozwala jej uciec
22:08przed siłą grawitacji
22:09Drogi Mlecznej,
22:11utrzymująca miliardy gwiazd
22:13i inne jej składniki,
22:14to prawdziwy,
22:15kosmiczny
22:16water.
22:19Od czasu przełomowego
22:21odkrycia Brauna
22:22astronomowie
22:22zaobserwowali
22:23ponad tysiąc gwiazd
22:25hiperprędkościowych.
22:26Pytanie,
22:27jakie kosmiczne siły
22:28są na tyle potężne,
22:29by nadać gwieździe
22:30tak zawrotną prędkość.
22:38Gdy sondagaja uwiecznia,
22:40zapierające dech
22:41w piersiach
22:41widoki z naszej galaktyki,
22:43zaczyna ujawniać sposób,
22:45w jaki gwiazdy
22:45hiperprędkościowe
22:46rozwijają takie prędkości.
22:52Jedno z wyjaśnień
22:54wskazuje na galaktyki
22:55satelitarne,
22:56małe galaktyki
22:57towarzyszące,
22:58krążące wokół większych.
23:03Wokół naszej galaktyki
23:05może krążyć
23:05około 60 galaktyk
23:07satelitarnych.
23:08Potężna siła
23:09grawitacji naszej galaktyki
23:11może je rozerwać
23:12i wystrzelić
23:12część gwiazd
23:13z hiperprędkością.
23:17Nie tylko samotne gwiazdy
23:19mogą zostać
23:20wystrzelone przez galaktykę.
23:24Pary gwiazd
23:25związanych grawitacyjnie
23:26w układach podwójnych
23:27są na łasce
23:29swojego partnera.
23:34Ogromne gwiazdy
23:35żyją intensywnie
23:36i młodoginą.
23:38Gdy wyczerpią
23:39swoje zapasy paliwa,
23:40mogą eksplodować
23:42w niszczycielskim
23:43wybuchu supernowej.
23:44Jeśli była z nią
23:45związana jakaś
23:46inna gwiazda,
23:47fala uderzeniowa
23:48może wyrzucić ją
23:49poza galaktykę.
23:52Gdy takie gwiazdy
23:53zbliżą się
23:54do czarnej dziury,
23:55jej grawitacja
23:55może pochwycić
23:56jedną z nich.
23:58Wówczas
23:59druga zostanie
24:00wystrzelona.
24:01Czarne dziury
24:02pomnażają
24:03siłę tych gwiazd.
24:06A pamiętajmy,
24:06że w centrum
24:07większości galaktyk
24:08jest jakaś
24:09czarna dziura.
24:12Dzięki misji
24:13Gaia i obszernemu
24:14katalogowi obiektów
24:15poruszających się
24:15w kosmosie
24:16widzimy,
24:17jak te gwiazdy
24:18przemierzają
24:18galaktykę
24:19Drogi Mlecznej.
24:23Większość oddala się
24:24od supermasywnej
24:25czarnej dziury
24:26w jej centrum.
24:32A co dzieje się
24:33z pechową gwiazdą,
24:34gdy za bardzo
24:35zbliży się
24:35do czarnej dziury?
24:42Jedną z wielkich
24:44tajemnic
24:44czarnych dziur
24:45jest to,
24:45że nie wiemy,
24:46co dzieje się
24:46z materią,
24:48która się do nich
24:48dostanie.
24:49Są bardzo małe
24:51i bardzo gęste,
24:52a zatem
24:53mogłyby wówczas
24:54nabierać gęstości
24:55może w nieskończoność.
24:57To istny
24:58plac zabaw
24:59dla teoretyków.
25:00Świetnie się bawią,
25:01wyobrażając sobie,
25:03co mogłoby się
25:03stać z taką materią.
25:06Czy możliwa
25:07jest nieskończona
25:08gęstość?
25:09Czy można
25:10zbudować
25:11tunel czasoprzestrzenny
25:12lub coś innego
25:14wewnątrz
25:14czarnej dziury?
25:16Nie możemy
25:17potwierdzić
25:17tych teorii
25:18obserwacjami,
25:19bo nie widzimy
25:19ich wnętrza.
25:22Podczas gdy
25:23większość
25:24czarnych dziur
25:24jest zakotwiczona
25:25w miejscu
25:26przez grawitację
25:27otaczających
25:27ciał niebieskich,
25:29raz na jakiś czas
25:30jedna z nich
25:31uwalnia się
25:31i staje się
25:32zbuntowaną
25:32czarną dziurą
25:33wędrującą
25:34w ciszy
25:35po Wszechświecie.
25:41Dostrzeżenie
25:41tych ciemnych
25:42wędrowców
25:43nie jest łatwe.
25:45To nie do końca
25:47tak, że
25:47czarne dziury
25:48są czarne.
25:49Chodzi o to,
25:50że pochłaniają
25:51światło,
25:51dlatego bardzo
25:52trudno nam je
25:52dostrzec.
25:55Niektóre z nich
25:56możemy zlokalizować
25:57dzięki temu,
25:58jak wpływają
25:59na inne obiekty
26:00w pobliżu.
26:02W 2022 roku
26:05odkryliśmy
26:05w naszej galaktyce
26:06pierwszą
26:07zbłąkaną
26:07czarną dziurę.
26:10Teleskop Hubble
26:11oszacował jej prędkość
26:12na 162 tys. km na godzinę,
26:15a masę
26:16na ponad
26:17siedmiokrotnie większą
26:18od masy Słońca.
26:22W jaki sposób
26:23zaczęła przemierzać
26:24kosmos?
26:26Uważa się,
26:26że została wyrzucona,
26:28gdy gwiazda,
26:28z której powstała,
26:30uległa nierównej
26:31eksplozji,
26:32wyrzucając ją
26:32w kosmos.
26:34Możliwe,
26:35że nie ją jedną
26:35spotkał ten los.
26:41W naszej galaktyce
26:43mogą istnieć
26:43miliony
26:44zbłąkanych
26:45czarnych dziur.
26:47Stale dowiadujemy się
26:47więcej o tych
26:48kosmicznych
26:49delikwentach.
26:53W wysokowandach
26:54w Chile
26:55znajduje się
26:55obserwatorium
26:56imienia
26:57Verry Sirubin.
26:58otwarte
26:59w 2025 roku
27:01skupia się
27:01obecnie
27:01na badaniu
27:02tajemnic
27:02kosmicznych
27:03zbiegów.
27:10Misja Gaia
27:12zapewni
27:12najdokładniejszą
27:13trójwymiarową
27:15mapę
27:15kosmosu
27:16w historii.
27:17Obserwatorium
27:18Verry Rubin
27:19wprawiło ją
27:20zaś w ruch,
27:21tworząc
27:21wysokiej
27:22rozdzielczości
27:23film poklatkowy.
27:25naukowcy
27:26będą mogli
27:27uzyskać
27:27do niego
27:27dostęp
27:28gdziekolwiek
27:29będą.
27:32Rejestrując
27:33subtelne ruchy
27:34i zniekształcenia
27:35światła
27:35wywołane
27:36przez ciała
27:37niebieskie,
27:38obserwatorium
27:39pomoże nam
27:39lepiej
27:40zrozumieć
27:40mechanizmy
27:41stojące
27:41za powstaniem
27:42najbardziej
27:43nieuchwytnych
27:44podróżników
27:45Wszechświata.
27:46W tym
27:48tych
27:48najbardziej
27:48tajemniczych
27:49samotnych
27:50planet.
27:54Przez
27:55wieki
27:56naukowcy
27:56wierzyli,
27:57że wszystkie
27:57planety
27:58są
27:58grawitacyjnie
27:59związane
27:59z gwiazdą.
28:01W 2012
28:02roku
28:03odkryto
28:03jednak
28:04pierwszą
28:04planetę
28:05dryfującą
28:06samotnie
28:07przez kosmos.
28:10Znajduje się
28:11sto lat
28:11świetlnych
28:12od nas
28:12i nie ma
28:14przy niej
28:14żadnej gwiazdy.
28:16Ziemia
28:16utknęła
28:17na orbicie
28:17wokół
28:18Słońca.
28:19Ona?
28:19Nie.
28:21To nie
28:22jedyna
28:22swobodna
28:23planeta.
28:24Mogą
28:24ich istnieć
28:25biliony.
28:28Skąd
28:29się biorą
28:29ci
28:29samotni
28:30wędrowcy?
28:34Niektórzy
28:35uważają,
28:36że powstały
28:36na początku
28:37Wszechświata,
28:38gdy
28:38kosmos
28:39był
28:39chaotycznym
28:40miejscem.
28:42Niestabilne
28:43warunki
28:43wczesnego
28:44kosmosu
28:44uprawdopodobniają
28:46porzucenie małych
28:47ciał niebieskich,
28:48wyrzucenie ich
28:49w przestrzeń kosmiczną
28:50albo uniemożliwieniem
28:52wejścia na orbitę
28:53wokół gwiazdy.
28:57Tak jak hiperprędkościowe
28:59gwiazdy,
29:00samotne planety
29:00mogły zostać
29:02wyrzucone z orbity
29:03w wybuchu
29:04supernowej.
29:05Nawet dziś
29:06winę ponosić
29:07mogą za to
29:08zatłoczone
29:08gromady gwiazd.
29:11dochodzi tam
29:11do wielu
29:12sporów
29:12o grawitację.
29:14Mała planeta
29:15zbliża się
29:15zbyt blisko
29:16dłużej,
29:17a ta
29:17mając
29:18silniejszą
29:18grawitację
29:19rzuca ją
29:20na drzwi
29:20wahadłowe
29:20lub też
29:22dwie gwiazdy
29:22wdają się
29:23w pojedynek
29:24na grawitacji
29:24każda
29:25planeta,
29:26która się
29:26do nich
29:26zbliży
29:27obrywa
29:28i wypada
29:28z salunu.
29:31Poznanie
29:32tych planet
29:32może pomóc
29:33nam lepiej
29:34zrozumieć
29:34jak planety
29:35powstają,
29:36ewoluują
29:37i trwają
29:38poza
29:38bezpiecznym
29:39obszarem
29:39orbit
29:40okołogwiezdnych.
29:45W 2025
29:47roku
29:48misja Gaia
29:49zakończyła
29:49swoje rozległe
29:50badania kosmosu.
29:54Po ponad
29:55dekadzie
29:55przełomowych
29:56obserwacji
29:57sonda
29:57dokonała
29:58ponad
29:583 bilionów
29:59pomiarów
30:00ponad
30:002 miliardów
30:01gwiazd
30:02i ciał
30:03niebieskich.
30:08Obecnie
30:09naukowcy
30:10pracują
30:10nad
30:10przekształceniem
30:11tych
30:11danych
30:12w szczegółową
30:12trójwymiarową
30:14mapę
30:14Drogi Mlecznej
30:15która
30:17pokaże nam
30:17naszą galaktykę
30:18tak dokładnie
30:19jak nigdy
30:20wcześniej.
30:23Nowo
30:24odkryte
30:24zbuntowane
30:25planety
30:25wciąż
30:26wstrząsają
30:27kosmosem.
30:28Jedno
30:29jest jednak
30:29pewne.
30:30Wszechświat
30:31jest pełen
30:32tajemnic.
30:34A jedna
30:34z nich
30:35znajduje się
30:35dużo
30:36bliżej
30:36nas.
30:41Nazwana
30:42na cześć
30:42rzymskiej
30:43bogini
30:43miłości
30:44olśniewająca
30:45Wenus
30:46zachwyca
30:46nas od
30:47tysiącleci.
30:48Świecąc
30:49jaśniej
30:49niż inne
30:50planety
30:51od dawna
30:52pobudza
30:52naszą
30:52wyobraźnię.
30:54Im
30:55więcej
30:55zaś
30:55o niej
30:56się
30:56dowiadywaliśmy
30:57tym bardziej
30:58zaczynaliśmy
30:59dostrzegać
31:00jak bardzo
31:00przypomina
31:01Ziemię.
31:05Obie
31:06planety
31:06są
31:06zbliżonej
31:07wielkości
31:07mają
31:08podobną
31:08wagę.
31:09Ten sam
31:09wiek
31:10uważa się
31:11też,
31:11że powstały
31:12z tych
31:12samych
31:12składników.
31:14Posiadają
31:15taki sam
31:15żelazny
31:16rdzeń,
31:16mają też
31:17płaszcz
31:17magmowy
31:18i
31:18solidną
31:19schorupę.
31:23Biorąc to
31:23pod uwagę
31:24przerażające,
31:25wydają się
31:25ogromne
31:25różnice,
31:26jakie
31:26między nimi
31:27istnieją.
31:28Jesteśmy
31:29bliźniakami
31:30z horroru,
31:31gdzie jeden
31:32z bliźniaków
31:33jest wcielonym
31:33złem.
31:44Przez wieki
31:45astronomowie
31:46obserwowali
31:46Wenus
31:47przez teleskopy.
31:49Zastanawiając się,
31:49co skrywają
31:50jej gęste
31:51chmury.
31:52Wielu wierzyło,
31:53że składają się
31:53one z wody,
31:54a tam,
31:54gdzie woda,
31:55może być
31:55życie.
32:01Wyobrażaliśmy
32:01sobie bujne
32:02dżungle,
32:04rozległe
32:04oceany,
32:05a nawet
32:06obce
32:06cywilizacje,
32:07rozwijające
32:08się pod
32:09mgłą,
32:10co dawało
32:10asumpt
32:11do snucia
32:11licznych
32:12hipotez.
32:14Mroczny
32:15sekret,
32:16który Wenus
32:16ukrywała
32:16pod swoim
32:17woalem,
32:18został ujawniony
32:19dopiero w
32:19czasach
32:19zimnej
32:20wojny.
32:22Słyszeliśmy
32:23o wyścigu
32:23na Księżyc.
32:25Supermocarstwa
32:25zimnej
32:26wojny
32:26ścigały się
32:27też jednak
32:28na Wenus.
32:29Dotarcie
32:30na planety
32:31i odkrycie
32:31jej tajemnic
32:32przed wrogiem
32:33stało się
32:33kolejnym
32:34celem.
32:36Rozpoczęło
32:36się w
32:3762
32:37od
32:38sondy
32:38Mariner 2.
32:40Sonda
32:40Mariner,
32:41która zmierza
32:41obecnie
32:42na Wenus,
32:42jest
32:42najbardziej
32:43złożonym
32:44instrumentem
32:44kosmicznym
32:45w historii.
32:48Statek
32:49pomyślnie
32:49przeleciał
32:50obok
32:50Wenus,
32:51ukazując
32:52świat
32:52bardziej
32:52ekstremalny
32:53niż to
32:54sobie
32:54wyobrażaliśmy.
32:58Pokazał,
32:58że Wenus
32:59ma
32:59najwyższą temperaturę
33:00spośród
33:01wszystkich
33:01planet
33:02w Układzie
33:02Słonecznym.
33:04Wynosi
33:04ona średnio
33:05500 stopni
33:06Celsjusza,
33:07czyli dwa
33:08razy więcej
33:08niż temperatura
33:09w piekarniku.
33:11Odkrycie
33:12to tylko
33:13pogłębiło
33:13naszą
33:14ciekawość.
33:15W 65
33:16roku
33:17Sowieci
33:17wystrzelili
33:18Wenere 3,
33:19by przebić się
33:19przez chmury
33:20i dostrzec
33:21powierzchnię
33:22planety.
33:24To był
33:25pierwszy
33:26statek,
33:26który kiedykolwiek
33:27dotarł
33:27na powierzchnię
33:28innej
33:28planety.
33:30Nie był to
33:31jednak pełen
33:31sukces,
33:32ponieważ
33:32Wenera 3
33:33rozbiła się
33:34i nie dostarczyła
33:35żadnych danych.
33:38Nie powstrzymało
33:39to jednak
33:39Sowietów
33:40przed
33:40dalszymi
33:41staraniami
33:41i powiększeniem
33:43swojej przewagi
33:44kolejnymi
33:44misjami
33:45programu
33:46Wenera.
33:47Statki
33:48misji
33:48wyposażono
33:49w systemy
33:49odporne
33:50na wysoką
33:50temperaturę,
33:51umożliwiające
33:52lądowanie
33:53na powierzchni
33:53Wenus.
33:56Każdy
33:57statek,
33:57który lądował
33:58na Wenus
33:58był jednak
33:59miażdżony
34:00pod ciśnieniem
34:00ponad
34:0190 razy
34:02wyższym
34:03niż ziemskie.
34:05W 76 roku
34:08Wenera 9
34:09przetrofała
34:09na powierzchni
34:1053 minuty.
34:13Nim kontakt
34:14się urwał,
34:15zdążyła wykonać
34:16pierwsze zdjęcia
34:16powierzchni
34:17Wenus.
34:20Ukazały one
34:21widok jak
34:22z koszmaru.
34:23Ponurą
34:24przestrzeń
34:24pełną
34:25skał
34:25spękanych
34:26po spędzeniu
34:26tysięcy lat
34:27pod miażdżącą
34:28atmosferą.
34:31Następne
34:32misje
34:32Pajonier
34:32Wenus
34:33NASA
34:33ujawniła
34:34kolejny
34:34element
34:35wrogości.
34:36Chmury
34:37Wenus
34:37składają się
34:38niemal wyłącznie
34:39z kropelek
34:39skoncentrowanego
34:40kwasu siarkowego.
34:42Jednej
34:43z najbardziej
34:43żrących
34:44ze znanych
34:45nam
34:45substancji.
34:47Powodują
34:47one
34:47kwaśne
34:48deszcze
34:48i pioruny.
34:49Ponadto
34:50wyniszczające
34:51ciepło
34:51planety
34:51sprawia,
34:52że
34:53każda
34:53spadająca
34:54ciecz paruje
34:54zanim
34:55dotknie
34:55powierzchni.
34:57Powierzchnia
34:57jest więc
34:58sucha
34:58i wypełniona
34:59toksycznym
34:59gazem.
35:00Nie do życia.
35:02Choć
35:03ustalenia te
35:03sugerują,
35:04że obecne
35:05warunki
35:05Wenus
35:06nie sprzyjają
35:07życiu,
35:07kolejna
35:08wskazówka
35:08z misji
35:09Pajonier
35:10maluje
35:10inny
35:11obraz
35:11przeszłości
35:12planety.
35:14W atmosferze
35:15wykryto
35:16wyższe niż
35:16zwykle
35:17ilości
35:17izotopu
35:18wodoru
35:18zwanego
35:18Deuterem.
35:21Może to
35:22sugerować,
35:23że planeta
35:23miała kiedyś
35:24oceanę
35:25i klimat
35:26podobny do
35:27ziemskiego.
35:29Niektórzy uważają,
35:31że nasz gorący
35:31sąsiad
35:32mógł dorobić
35:33oceanu
35:33jako pierwszy
35:34w Układzie
35:35Słonecznym.
35:37Ale jeśli
35:38Wenus
35:38była
35:39podobna
35:39do
35:39Ziemi,
35:40jakie siły
35:41przekształciły ją
35:42w
35:42pandemonium,
35:43którym jest
35:43obecnie?
35:48Chcąc
35:49zrozumieć
35:49naszą
35:50bliźniaczą
35:50planetę,
35:51organizowano
35:52kolejne misje
35:53w 82
35:53Wenera 13
35:54przesłała
35:56pierwsze
35:56kolorowe
35:56zdjęcia
35:57Wenus,
35:57ukazując
35:58jej
35:58popękaną
35:59powierzchnię
36:00żółte,
36:00zamglone
36:01niebo.
36:01Wenera 13
36:03dała nam
36:04jeszcze więcej
36:05danych.
36:06Zewnętrzna
36:06część sondy
36:07była wyposażona
36:08w mikrofon
36:09i po raz pierwszy
36:10mogliśmy usłyszeć
36:11głos
36:12innej planety.
36:30Niesamowite, co?
36:33Fajnie jest
36:33pomyśleć, że to
36:34zupełnie inna
36:35planeta.
36:38Dźwięki
36:38kosmiczne są
36:39fajne nie tylko
36:40przez to, co
36:41słyszymy,
36:41ale też
36:42przez to, jak
36:43dźwięk jest
36:43inny, w innej
36:44atmosferze.
36:46Podobnie
36:47inaczej
36:47brzmią
36:48dźwięki
36:48słyszane, gdy
36:49jesteśmy pod
36:49wodą.
36:50Na Wenus
36:51też wszystko
36:52brzmi
36:52inaczej.
36:53Atmosfera
36:54zawiera inne
36:54substancje,
36:55w których
36:55inaczej
36:56rozchodzą się
36:57dźwięki.
36:58W pewnym
36:58sensie
36:59słyszymy
36:59odgłosy
37:00z piekła,
37:00z najbliższego
37:01mu miejsca
37:02w Układzie
37:02Słonecznym.
37:05Świetnie, że
37:06nie tylko
37:06słychać
37:07szum wiatru
37:07na obcej
37:08planecie,
37:09ale także
37:10dźwięki
37:10maszyn,
37:11które tam
37:11wysłaliśmy.
37:13Obie te rzeczy
37:14są dla mnie
37:15niesamowite.
37:15A fakt, że to
37:18Wenus, gdzie
37:18samo przebywanie
37:19na powierzchni
37:20uśmierciłoby
37:21człowieka
37:21w kilka
37:22sekund,
37:22czyni to
37:23jeszcze
37:23bardziej
37:24niezwykłym.
37:32Misje były
37:34kontynuowane.
37:35W 1989
37:36roku
37:36nastąpił jednak
37:37punkt
37:38zwrotny.
37:39Początek
37:40końca
37:40Związku
37:41Radzieckiego.
37:42Źródło
37:42finansowania
37:43eksploracji
37:44kosmosu
37:44wyschło.
37:45Ale Stany
37:46Zjednoczone
37:47nadal
37:47szukały
37:47odpowiedzi.
37:49W tym samym
37:50roku
37:50misja Magellan
37:51zmapowała
37:52powierzchnię
37:52Wenus
37:53za pomocą
37:54radaru.
37:57Odkryto,
37:58że 98%
38:00powierzchni
38:00pokryte jest
38:01wulkanami
38:02i rzekami
38:02Lawy.
38:04Dowód
38:04potężnego
38:05wydarzenia
38:05cieplnego
38:06datowanego
38:07na okres
38:07około
38:08500 milionów
38:09lat temu.
38:12Czy wydarzenie,
38:13które ponownie
38:14wystąpiło
38:15na Wenus
38:15mogło również
38:16ogrzebać na niej
38:17życie?
38:19Coś podobnego
38:19miało miejsce
38:20na Ziemi.
38:23Ponad 200 milionów
38:24lat temu
38:25na terenie
38:25obecnej
38:26Syberii
38:26erupcje
38:27wulkaniczne
38:27doprowadziły
38:28do największego
38:29wymierania
38:29w historii.
38:32Obecnie
38:33sprawy mają się
38:34dobrze,
38:34ale wówczas
38:35w wyniku
38:35wydarzeń
38:36trwających
38:36miliony lat
38:37wyginęły
38:38niemal
38:39wszystkie
38:39istoty
38:39żywe.
38:42erupcje
38:43wulkaniczne
38:43uwalniają
38:44pierwiastki
38:45takie jak
38:45chlor,
38:46które mogą
38:47rozrzedzać
38:47warstwę
38:48ozonową,
38:49co zwiększa
38:49zagrożenie
38:50promieniowaniem
38:51UV.
38:52Uwalniają
38:53także
38:53gazy
38:53cieplarniane,
38:54które powodują
38:55globalne ocieplenie
38:56i zmniejszają
38:56ilość tlenu
38:57w oceanach.
39:01Brzmi znajomo?
39:03Tak,
39:03w pradawnej Rosji,
39:04jak i na Wenus
39:05chodzi o zmiany
39:06klimatu.
39:07Obecnie
39:08uważamy,
39:09że to
39:09odkryta
39:10erupcja
39:10wulkaniczna
39:11wywołała
39:12katastrofę
39:12klimatyczną,
39:13która ociepla
39:14naszą
39:14siostrzaną
39:15planetę
39:15i odparowała
39:16z niej
39:16całą wodę.
39:24Jako,
39:25że
39:25temperatury
39:25na Ziemi
39:26rosną
39:26trudno
39:27przestać
39:27myśleć
39:28o tym,
39:28czy Wenus
39:28nie ostrzega
39:29nas przed
39:29tym,
39:30co nas
39:30czeka.
39:32Wielu
39:32uważa,
39:33że zrozumienie
39:34jej przeszłości
39:35może być
39:36kluczem
39:36do ochrony
39:36naszej
39:37przyszłości.
39:41Gdy
39:42dowiedzieliśmy się
39:42o zmianach
39:43klimatu
39:43na Wenus,
39:44pęć zaangażowania
39:46w prace
39:46badawcze
39:47wyraziły
39:48nowe kraje
39:48i to
39:50prowadzi
39:51nas
39:51do
39:51Japonii.
39:55W
39:562010 roku
39:57japońska
39:58agencja
39:58badań
39:59kosmicznych
39:59wystrzeliła
40:01sondę
40:01Akatsuki
40:02w
40:02siedmiomiesięczną
40:03podróż
40:04na Wenus.
40:06Głównym celem
40:07misji
40:07było zbadanie,
40:08jak powierzchnia
40:09planety i atmosfera
40:10współdziałają
40:11ze sobą,
40:12co miało
40:13pozwolić
40:14zrozumieć
40:14drastyczną
40:15zmianę klimatu
40:16Wenus.
40:22Akatsuki
40:23mierząca
40:24półtora metra
40:25wysokości
40:26i szerokości
40:26została wyposażona
40:28w detektory,
40:29które analizują
40:30atmosferę.
40:33Ultrafioletowy
40:34imager
40:34i kamera
40:35widząca
40:35w podczerwieni
40:36pozwoliły nam
40:37wykrywać
40:38promieniowanie
40:39cieplne
40:39i śledzić
40:40ruchy chmur.
40:42W grudniu
40:43zespół
40:44kontroli
40:44misji
40:44czeka,
40:45aż Akatsuki
40:46zbliży się
40:47do orbity.
40:49Aby wejść
40:50na orbitę
40:50planetarną
40:51statki
40:51muszą wykonać
40:52precyzyjne
40:53manewry
40:54w odpowiednim
40:55czasie.
40:59Coś poszło
41:00nie tak.
41:01Akatsuki
41:02przegapia
41:03swoją szansę
41:03i nie może
41:04wejść
41:04na orbitę
41:05Wenus.
41:06Skręca
41:07i zaczyna
41:08orbitować
41:08wokół Słońca.
41:13To coś
41:14jak kołowanie
41:15nad lotniskiem
41:16tyle,
41:16że znacznie
41:16dłuższe.
41:18Statek
41:18krążył
41:19wokół Słońca
41:20przez pięć lat.
41:29To wyzwanie,
41:30przed którym
41:31stają
41:31wszystkie
41:32skomplikowane
41:32misje
41:33kosmiczne.
41:35Nie zawsze,
41:36nie na każdym etapie
41:37wszystko
41:38idzie
41:38zgodnie
41:39z planem.
41:40Ale nie ma
41:41czasu na nerwy,
41:42na emocje.
41:44trzeba
41:45kierować się
41:45logiką
41:46i powiedzieć
41:46sobie
41:47OK,
41:48jeśli nie
41:48to,
41:49to co?
41:50Wszyscy
41:51zastanawiają się
41:52więc,
41:52co robić
41:53dalej.
41:55Po zbadaniu
41:56każdego
41:56centymetra
41:57sondy
41:57zespół
41:58odkrył,
41:59że wadliwy
42:00zawór
42:00silnika
42:00spowodował
42:01jego
42:01przedwczesne
42:02wyłączenie
42:03podczas
42:04wchodzenia
42:04na orbitę
42:05Wenus.
42:11Po rozwiązaniu
42:13zagadki
42:13Japończycy
42:14mogli użyć
42:14zastępczych
42:15silników
42:16napędowych.
42:19Sonda
42:21w końcu
42:22weszła
42:22na orbitę.
42:38Dopiero po potwierdzeniu
42:40wejścia na orbitę
42:41możesz dać
42:41upust emocjom.
42:45Nie wyobrażam sobie
42:46jaką ulgę
42:47musieli poczuć.
42:48Gdy sonda
42:49krążyła
42:49wokół Słońca
42:50myśleli o tym
42:52czy kiedykolwiek
42:52uda im się
42:53rozwiązać
42:53ten problem
42:54czy też
42:54misja jest
42:55spisana
42:56na straty.
42:59Statek szybko
42:59nadrobił
43:00stracony czas
43:01odkrywając
43:02coś niezwykłego.
43:04Ogromną falę
43:05w chmurach
43:06która
43:06rozciągała się
43:08niemal
43:08na całą
43:09planetę.
43:13Fale chmur
43:14powstają
43:14gdy wiatr
43:15spotyka się
43:16z górą
43:16i powietrze
43:17jest wypychane
43:18w górę.
43:19Fala chmur
43:20na Wenus
43:20miała długość
43:2110 tysięcy
43:22kilometrów.
43:24Jak duże
43:25muszą być
43:25tam góry?
43:29Tajemnicy
43:30przydawał fakt
43:31że fala chmur
43:32nie poruszała się
43:33razem z resztą
43:34atmosfery
43:34jak robią to
43:35chmury na Ziemi.
43:37Sugerowało to
43:38że mogła być
43:39zakotwiczona
43:40przez coś
43:40na powierzchni
43:41planety.
43:43Oznaczało to tyle
43:44że powierzchnie
43:44i atmosfera
43:45Wenus
43:45nadal są
43:46ze sobą
43:47połączone.
43:51Naukowcy
43:52chcą teraz
43:53zająć się
43:53analizą
43:54danych
43:54Akatsuki
43:55aby dowiedzieć się
43:56więcej o
43:57wywołujących
43:58fale ekstremalnych
43:59siłach.
44:01NASA
44:02Europejska
44:02Agencja Kosmiczna
44:03Indyjska
44:04Organizacja
44:04Badań Kosmicznych
44:05wszyscy planują
44:06kolejne misje
44:07na Wenus.
44:08Rosja również
44:09wraca do wyścigu
44:10z nową sondą
44:10Wenera.
44:15Odkrywając
44:16tajemnice
44:17naszej bliźniaczej
44:18planety
44:19mamy nadzieję
44:20zyskać głębszy
44:21wgląd w zmiany
44:22klimatu
44:22i ewolucję
44:23planetarną.
44:25Może nam to
44:26pomóc
44:26ocalić przed
44:27podobnym losem
44:28naszą planetę.
44:31Od ukrytej
44:33strony
44:33Księżyca
44:34przez
44:34zbłąkane
44:35porzucone
44:36w kosmosie
44:37ciała niebieskie
44:38po planetę
44:39przemienioną
44:39w żywe piekło
44:40każde odkrycie
44:41przypomina nam
44:42że nasz
44:43wszechświat
44:44to niekończąca się
44:45przestrzeń
44:46mrocznych
44:47tajemnic
44:47a nasza podróż
44:49do ich odkrycia
44:50dopiero się
44:51zaczęła.
44:52Księżyca
44:52Księżyca
44:53Księżyca