Kosmiczne horyzonty, odc. 5: Zaskakujące odkrycia

Morris

kompletne playlisty:  https://dailymotion.com/playlist/x6hq7l  https://dailymotion.com/playlist/x8z9vo  https://dailymotion.com/playlist/x6rcy1  backup:  https://ok.ru/video/c3142207  https://ok.ru/video/c3547455

Transcript

00:03Przez tysiące lat nocne niebo dostarczało ludzkości więcej pytań niż odpowiedzi.

00:11Obecnie dzięki odkryciom dokonanym w nauce o kosmosie, możemy badać to, do czego nie mieliśmy wcześniej dostępu.

00:20Nowe ujęcia objawiają największe tajemnice wszechświata.

00:27Odkrycia dokonywane nie tylko w Układzie Słonecznym, ale i w odległych krańcach naszej galaktyki.

00:36Poszerzają kosmiczne horyzonty i zmieniają to, co wiemy o kosmosie i życiu tu, na Ziemi.

00:44Kosmiczne horyzonty.

00:47Zaskakujące odkrycia.

00:51Eksploracja kosmosu to podróż w nieznane.

00:57Każdą misję napędza chęć zrozumienia wszechświata.

01:01Nie do wiary.

01:05I planet naszego Układu.

01:10Gdy wyruszamy w nową podróż,

01:14nigdy nie wiadomo, co nas spotka,

01:17ani jakich odkryć dokonamy.

01:21Jeśli chodzi o misje, jedyną rzeczą, której można się po nich spodziewać, są niespodzianki.

01:28Jak woda na Marsie.

01:33Dlaczego ciekawi nas, czy na Marsie jest lub była woda?

01:38Dlatego, że na Ziemi oznacza życie.

01:41A więc jeśli woda była kiedyś na Marsie,

01:45tam też mogło istnieć życie.

01:50Mars to jedna z najbliższych nam planet.

01:54Jego bliskość napędzała obsesję,

01:56jego eksploracji.

01:59Znajduje się w odległości 55 milionów kilometrów od Ziemi.

02:04Kolejna planeta Jowisz jest oddalona o 800 milionów kilometrów od nas.

02:09Mars jest więc naszym bliskim sąsiadem.

02:15Od wieków cieszył się on jednak złą reputacją.

02:22Starożytne cywilizacje obawiały się wpływu Marsa.

02:26Od Babilonu przez kinę aż do Egiptu

02:28Mars był wiązany z ogniem, krwią i wojną.

02:33Starożytnie Rzymianie nazwali ją imieniem swojego boga wojny

02:37i tak zostało.

02:41Koncepcję o istnieniu na jego powierzchni wody

02:44zaproponował astronomery wiktoriańskiej.

02:50Właski astronom Giovanni Schiaparelli

02:52opublikował precyzyjne mapy Marsa.

02:55Jeden z rysunków zszokował cały świat.

02:59Schiaparelli umieścił na mapie wiele długich,

03:02ciągnących się elementów topograficznych.

03:06Nazwał je kanali, co brzmi podobnie do angielskiego słowa

03:10oznaczającego sztuczny kanał.

03:13Ludzie pomyśleli więc, że zbudowała je jakaś starożytna,

03:17ale zaawansowana technologicznie cywilizacja.

03:22Amerykański astronom Percival Lowell spekulował,

03:26że inteligentni Marsjanie mogli zbudować te kanały,

03:30by transportować wodę po planecie.

03:33Jego teorie wzbudziły powszechne zainteresowanie.

03:39Od tysięcy lat Mars był symbolem ognia i śmierci.

03:43Przez jednego astronoma zaczęto go kojarzyć z wodą

03:47i zaawansowaną cywilizacją.

03:52Sto lat później nowoczesna technologia

03:54rzuciła nowe światła na rysunki Schiaparellego.

04:00W 1965 roku

04:03Mariner 4 jako pierwszy przeleciał obok Marsa.

04:07Jego odkrycia zdruzgotały nasze wyobrażenia.

04:13Naukowcy uznali Marsa za śmiercionośne miejsce.

04:17Cienka atmosfera składała się w niemal 100% z dwutlenku węgla.

04:21Temperatura wynosiła minus 150 stopni.

04:25Obserwowane niekiedy żółte chłony

04:27okazały się pędzącymi 100 km na godzinę burzami piaskowymi.

04:33Nie było tam tlenu,

04:35wody,

04:37ani życia.

04:40Nie porzuciliśmy jednak wiary,

04:42że to na Marsie istniało.

04:44W 1971 roku

04:47Mariner 9 miał wejść na orbitę Marsa.

04:54248 milionów kilometrów do Marsa.

04:59Z zapartym tchem obserwowaliśmy, jak skanuje powietrze.

05:04Co takiego odkrył?

05:08Ujęcia były oszałamiające.

05:12Po raz pierwszy mogliśmy zobaczyć niesamowity krajobraz powierzchni Marsa.

05:18Wygasłe wulkany,

05:20głębokie kaniony

05:21i coś niby wyschnięte korytarzek.

05:25Były w nich ubytki erozyjne w kształcie kropel.

05:28Dowód, że mogła nimi kiedyś płynąć woda.

05:30Naukowe odkrycie

05:31przypominało o pomyśle,

05:33jakoby Mars był żyjącą planetą.

05:38Rozpoczęła się nowa era

05:39eksploracji Marsa.

05:43W 1976 roku

05:46Viking 1 i 2

05:48jako pierwsze wylądowały na jego powierzchni.

05:52Dokonana przez nie analiza składu gleby

05:54stanowiła fundament przełomowych odkryć.

05:58Dane potwierdziły to,

06:00jak niesamowita jest historia Marsa.

06:03To, że był on kiedyś

06:04dużo cieplejszą

06:06i wilgotniejszą planetą.

06:09Jednym z celów

06:10sąd Viking było

06:11znalezienie na planecie

06:13śladów życia.

06:16Dodawały wody

06:17i innych substancji

06:18do marsjańskiej gleby,

06:20by sprawdzić,

06:21czy to spowoduje rozwój

06:23jakichś form życia.

06:25Eksperymenty wzbudziły

06:26dużą ciekawość,

06:27gdy wykryto możliwą

06:28aktywność mikrobów.

06:31Jako biolożka ewolucyjna

06:33jestem bardzo zainteresowana

06:34poszukiwaniem mikrobów

06:36na Marsie.

06:37Odkrycie drugiej planety,

06:38na której pojawiło się życie,

06:40dostarczyłoby mnóstwa wiedzy.

06:43Czy tak samo zapisuje się tam

06:44informacja genetyczna

06:46i tworzą się białka?

06:49NASA uznała wyniki

06:50za niejednoznaczne,

06:51ale nauka nie porzuca nadziei.

06:56Nawet na naszej planecie

06:57znajdujemy dowody na to,

06:59że na Marsie

06:59mogą istnieć mikroorganizmy.

07:04Pustynia Atacama to jedno

07:05z najsuchszych miejsc na Ziemi.

07:09NASA od lat prowadzi tam badania

07:11symulujące warunki

07:12panujące na Marsie.

07:14W niektórych częściach pustyni

07:16nigdy nie odnotowano deszczu.

07:18Mimo to istnieje tam życie.

07:25Niektóre z tamtejszych mikrobów

07:27wydobywają wodę z minerałów,

07:29takich jak gips.

07:30Inne mogą pozostawać

07:32w uśpieniu setki tysiące lat,

07:35czekając na zmianę warunków.

07:38Niektóre ekstremofile

07:39bytują w skałach,

07:40co chroni je

07:41przed promieniowaniem słonecznym.

07:43Na Marsie mikroby

07:45mogłyby robić coś podobnego.

07:49Misje Viking

07:50zapewniły bogactwo informacji,

07:52które stały się impulsem

07:54dla kolejnego etapu

07:56eksploracji Marsa.

07:57Sonda Viking nadała ton

08:00kolejnym dekadom

08:01badań Marsa.

08:06Mars,

08:07najczęściej eksplorowana

08:08obca planeta

08:09w Układzie Słonecznym,

08:10jest pełen cudów.

08:15Misje ujawniły

08:17niezwykłe elementy krajobrazu,

08:19które dorównują tym ziemskim,

08:21a niekiedy je przewyższają.

08:23głębokie kaniony,

08:25kratery,

08:27niziny na północy,

08:29wyżyny na południu

08:30oraz olbrzymi wulkan

08:34Olympus Mons.

08:37Możemy je podziwiać

08:39tylko dzięki naszemu zapałowi

08:40do eksploracji planety

08:42i poznawania jej sekretów.

08:46Uwielbiam Marsa,

08:48bo wymyka się

08:48oczekiwaniom większości.

08:51To dynamiczne miejsce,

08:53na którym zawsze

08:54coś się dzieje.

08:58Podróżami kosmicznymi

08:59rządzi precyzja.

09:01Eksploracja jest jednak

09:03pełna niespodzianek.

09:05W przypadku Marsa

09:06najbardziej zaskakujące

09:08były dowody na to,

09:09że istniała na nim

09:10kiedyś woda.

09:12Pytanie, gdzie się podziała?

09:17Nasi naukowcy robią,

09:19co mogą,

09:19aby się tego dowiedzieć.

09:2225 stycznia 2004 roku

09:25łazik Opportunity

09:26kończy liczącą sobie

09:28400 milionów kilometrów podróż.

09:31Ląduje na powierzchni planety

09:33i łączy siły

09:34ze swoją bratnią duszą.

09:38Spirit i Opportunity

09:40były niesamowitymi łazikami.

09:43Coś jak mali przenośni geolodzy.

09:45Wyposażone w instrumenty,

09:47takie jak kamery

09:48czy spektrometry,

09:49mogły badać

09:50skład chemiczny skał.

09:53Narzędzie ścierające

09:55pozwalało zaś oczyszczać

09:56niektóre rzeczy z pyłu.

10:00Poznając skład skał,

10:02próbowaliśmy zrozumieć,

10:03czy Mars był kiedyś inny,

10:05czy było tam cieplej, wilgotniej,

10:06czy planeta bardziej sprzyjała

10:08powstaniu życia.

10:10W ciągu kilku miesięcy

10:12od lądowania

10:12Opportunity znalazł maleńkie,

10:15porozrzucane wszędzie,

10:16bogate w żelazokulki

10:18hematytu,

10:19nazwane przez naukowców

10:21jagodami.

10:23Znaleziono je

10:23we warstwach skał

10:24pełnych siarczanów,

10:26które na ziemi

10:28znajdujemy w płytkich jeziorach.

10:30Oznacza to,

10:31że woda przetrwała tam

10:33tysiące lat.

10:34To ważna informacja

10:35dla astrobiologów,

10:36bo stabilne środowiska wodne

10:38to miejsca,

10:39w których życie ma czas,

10:41by się rozwinąć.

10:43Spiryt odkrył też

10:44getty,

10:45dglinę i niemal czystą krzemionkę.

10:47Skały wulkaniczne,

10:49które zostały zmienione

10:50przez wodę.

10:50Wskazywało to na

10:52aktywność hydrotermalną,

10:53taką jak przy kominach

10:55hydrotermalnych

10:56na dnie ziemskich oceanów,

10:58gdzie mimo miażdżącego ciśnienia

11:00i niemożliwie wysokich temperatur

11:02rozwinęło się życie.

11:14Spiryt i Opportunity

11:16miały przetrwać na Marsie

11:18tylko trzy miesiące,

11:19co i tak zapewniłoby nam

11:21mnóstwo wartościowych danych

11:22w celu odtworzenia

11:24dawnego środowiska marsjańskiego.

11:27Ostatecznie badały jednak Marsa

11:29latami.

11:31W 2009 roku Spiryt

11:33utknął w drobnoziarnistej

11:35marsjańskiej glebie.

11:40Mimo wysiłków inżynierów na Ziemi,

11:43którzy próbowali go uswobodzić,

11:45ten nie miał zamiaru się ruszyć.

11:58Opportunity został na Marsie

12:00sam.

12:04Przetrwał kolejną dekadę

12:06aż do pewnej potężnej burzy piaskowej.

12:13Wszedł w stan hibernacji

12:15przekazując sygnał o niskim poziomie mocy.

12:19Ostatnie przekazane przez niego dane

12:22można przetłumaczyć jako

12:23niski poziom baterii,

12:25robi się ciemno.

12:28Przez osiem miesięcy NASA

12:30próbowało odzyskać kontakt.

12:33Liczyliśmy na bohaterskie

12:34przebudzenie,

12:35ale nic takiego się nie stało.

12:40Kończymy operację.

12:45Dzień, w którym ogłoszono

12:46koniec misji był jednym z najbardziej

12:48emocjonalnych momentów mojej kariery.

12:53Płakaliśmy i myśleliśmy co dalej,

12:55bo poświęciliśmy tej misji

12:56lata życia.

12:57Dziwnie było,

12:59gdy wszystko to nagle się skończyło.

13:09Spirit i Opportunity

13:11napisały na nowo

13:12podręcznik wiedzy o Marsie.

13:15Najciekawszą rzeczą,

13:16którą znalazły były dowody na to,

13:17że na powierzchni czerwonej planety

13:19znajdowała się kiedyś woda.

13:24Łaziki zmieniły wszystko.

13:26Miliardy lat temu

13:27Mars był bardziej podobny do Ziemi,

13:29niż myśleliśmy.

13:31Był niebieską planetą

13:33z rzekami, jeziorami

13:34i oceanami.

13:40Żaden naukowiec nie krzyknie

13:42Eureka, mamy życie na Marsie.

13:45Odkryliśmy jednak,

13:46że to mogło tam zaistnieć.

13:50Odkrycie, że na powierzchni planety

13:52istniała kiedyś woda

13:53zapoczątkowało kolejną fazę eksploracji,

13:57poszukiwania ukrytej wody.

14:01Głównym elementem misji

14:03miało być oko NASA

14:04na marsjańskie niebo.

14:07Mars Odysei to jeden z najważniejszych

14:09statków, jakie wysłano na Marsa.

14:12Od ponad 20 lat

14:14śrubuje rekord

14:15najdłuższej aktywnej misji na orbicie

14:17wokół planety innej niż Ziemia.

14:22Zrobił Marsowi ponad milion zdjęć

14:24i podczas skanowania składu

14:26jego powierzchni

14:27natknął się na coś

14:28zdumiewającego,

14:31ukrytego

14:31tuż pod nią.

14:35Odysei dysponuje

14:36spektrometrem promieniowania gamma.

14:38Za jego pomocą

14:40zmierzył ilość wodoru

14:43na głębokości

14:44do metra pod powierzchnią.

14:47Dzięki temu udało nam się

14:48stworzyć mapę miejsc,

14:50gdzie naszym zdaniem

14:51pod powierzchnią

14:52znajduje się znaczna ilość

14:53lodu.

14:59Oszacowano, że na powierzchni

15:01lub tuż pod nią

15:02znajduje się ponad

15:035 milionów kilometrów

15:05sześciennych lodu.

15:06Jeszcze więcej znajdowało się

15:08pewnie

15:09w głębszych warstwach.

15:12To jedne z najważniejszych

15:14danych, jakie kiedykolwiek

15:15dostarczono na Ziemię.

15:18Dzięki nim poznaliśmy

15:19obiekt wody na Marsie.

15:21Jak ta jest na nim

15:22transportowana,

15:23jak jest magazynowana

15:24i ukrywana pod powierzchnią.

15:27Bastytas Borealis

15:29to rozległa nizina Marsa

15:30otaczająca jego

15:31północną czapę polarną.

15:35Cienka atmosfera

15:36planety szybko

15:37pozbywa się ciepła

15:38zapewnianego przez Słońce,

15:40przez co

15:41temperatury sięgają tam

15:42minus 150 stopni.

15:46Mimo niegościnnych warunków

15:48aktyczny odkrywca

15:50Phoenix Lander

15:51wszedł w nią

15:52mroźną wiosną

15:53roku 2008.

15:58Celem było fizyczne

15:59wykrycie lodu

16:00podpowierzchniowego.

16:03W kanadyjskiej części

16:04Arktyki, w której

16:05pracowałem, są miejsca

16:07bardzo podobne do

16:08północnych równin Marsa.

16:10Spędziłem lata na badaniu

16:11cech powierzchni, które

16:13zdawały się wskazywać na to,

16:14że jest pod nią

16:15lód.

16:18Gdy lądownik schodził

16:19w dół silniki,

16:21zdmuchnęły pył z powierzchni

16:22i naszym oczom ukazał się

16:24blok litego, białego

16:26lodu.

16:30Prawie się rozpłakałem.

16:32Miejsce wyglądało

16:33jak to, w którym

16:35pracowałem, z tym, że

16:37znajdowało się

16:37dziesiątki milionów

16:39kilometrów stąd.

16:41To pierwszy raz, gdy

16:42pojawiły się bezpośrednie

16:44dowody na to, że na Marsie

16:45jest lód.

16:47Na tym Phoenix nie

16:48poprzestał. Po odnalezieniu

16:50lodu zaczął szukać

16:51śniegu.

16:53Jednym z instrumentów

16:55lądownika Phoenix

16:56był pakiet MET,

16:58kanadyjski wkład

16:59w misję.

17:00To i kanadyjscy

17:01naukowcy.

17:03Strzelając laserem

17:05przez atmosferę

17:05mogliśmy zmierzyć

17:06jej strukturę

17:08oraz niektóre składniki

17:09pyłu.

17:11Ciekawą rzeczą,

17:12które ten instrument

17:13odkrył,

17:14były opady śniegu.

17:17Mimo, że ten

17:18nie dotarł

17:18aż do powierzchni,

17:20widać było,

17:20że padał z chmur

17:21na dużej wysokości.

17:23Coś niesamowitego.

17:26W eksploracji Marsa

17:27przeszliśmy od tezy

17:29zaprojektowanych kanałów

17:30do kolejnych

17:32nowych odkryć.

17:33Każda misja

17:34nie tylko odpowiada

17:35na jakieś pytania,

17:36ale pozwala nam

17:37zadawać

17:38kolejne.

17:47odkrycie lodu

17:48to kamień milowy

17:49naszej nieustającej

17:51misji

17:51poszukiwania

17:52wody na Marsie.

17:54Przybliża nas

17:55do momentu

17:56zdobycia

17:56czerwonej planety.

17:59Kiedyś postawimy

18:01stopę na Marsie.

18:02Ludzie muszą móc

18:03bezpiecznie tam żyć

18:04i bezpiecznie

18:06stamtąd wrócić.

18:08Potrzeba do tego

18:09dużo wody.

18:11Jedna osoba

18:12potrzebuje około

18:13tysiąca litrów

18:14wody pitnej

18:15rocznie.

18:16Trzydzieści osób

18:17na Marsie

18:18oznacza

18:18coroczny transport

18:19dziesięciu małych

18:21cystern

18:21z wodą

18:22z ziemi.

18:25Woda jest ciężka,

18:27ciężkie rzeczy

18:28trudno wysłać

18:28w kosmos.

18:30Potrzebny więc

18:31będzie jej

18:31lokalny zasób.

18:34Wiedza o tym,

18:34gdzie i w jakiej ilości

18:35pod powierzchnią

18:36znajduje się lód

18:37pozwoli nam

18:38wybrać

18:39bezpieczne miejsce

18:40lądowania

18:40dla przyszłych

18:41ludzkich odkrywców.

18:43Jest to też

18:44ważne dlatego,

18:45że lód może

18:46posłużyć

18:46do produkcji

18:47paliwa rakietowego,

18:48by wrócić

18:49na Ziemię.

18:51Nawet jeśli

18:52uda się znaleźć

18:53sposób wykorzystania

18:54lodu,

18:55znajdujący się

18:56w niej pył

18:56pozostaje groźny.

19:00Zawiera

19:00nadchlorane

19:01substancje,

19:02które zaburzają

19:03działanie

19:03hormonów tarczycy.

19:05Wpływa to

19:05na tętno,

19:06metabolizm

19:07i rozwój

19:08mózgu

19:08u płodu.

19:12Nie ulega

19:13wątpliwości,

19:14że o bezpieczne

19:14życie na Marsie

19:15nie będzie łatwo.

19:18Mimo to

19:19trwają

19:19przygotowania

19:20do zorganizowania

19:21pierwszej misji

19:22załogowej.

19:26W lipcu

19:282024 roku

19:30NASA

19:30zakończyła

19:31pierwszą

19:31symulowaną

19:32misję

19:32załogową.

19:34Czterech

19:35naukowców

19:36spędziło

19:36ponad rok

19:37mieszkając

19:37w małej,

19:39wydrukowanej

19:39bazie o powierzchni

19:40158 metrów

19:42kwadratowych,

19:43co

19:43symulowało

19:44życie

19:45na czerwonej

19:45planecie.

19:46Dzięki temu

19:47zbadaliśmy,

19:48jak wpływają

19:49na ludzi.

19:49Długo

19:50trwała

19:50izolacja,

19:51ograniczone

19:52zasoby

19:52i opóźniona

19:54komunikacja.

19:56Badania

19:57na Ziemi

19:57to krok

19:58w kierunku

19:58urealnienia

19:59wizji

19:59ludzkiej

20:00obecności

20:00na Marsie.

20:01Kluczem

20:02jest znalezienie

20:03wody

20:03na powierzchni

20:04lub pod nią,

20:05jej wydobycie,

20:06oczyszczenie

20:07i recykling.

20:10Poszukiwania

20:11wody

20:12na Marsie

20:12dowiodły,

20:13że droga

20:13do eksploracji

20:14kosmosu

20:14nie jest prosta.

20:16Często

20:17odkrywamy

20:18coś,

20:18czego się

20:19nie spodziewamy.

20:22Kolejna

20:24kosmiczna

20:24niespodzianka?

20:26Jowisz?

20:29Saturn?

20:30Uran?

20:32I Neptun?

20:34Olbrzymy

20:35otoczone

20:36pierścieniami.

20:46Planety

20:47z pierścieniami

20:48od dawna

20:49nas

20:49fascynowały.

20:52Najbardziej

20:53spektakularną

20:54z nich

20:54jest

20:54Saturn.

20:57To

20:58najdalsza

20:59planeta,

20:59jaką możemy

21:00dostrzec

21:01bez teleskopu,

21:02wraz

21:02z jej

21:03pierścieniami.

21:07Siedemnastowieczni

21:08naukowcy

21:08wierzyli,

21:09że Saturn

21:10otoczony jest

21:11jednym dużym

21:12pierścieniem.

21:13Aż

21:14włoski astronom

21:15dostrzegł,

21:15że mamy do czynienia

21:16ze złożonym

21:17systemem

21:18wielu

21:18pierścieni.

21:20Gian

21:21Dominico Cassini

21:22zauważył,

21:22że pierścienie

21:23Saturna

21:24są podzielone

21:25na dwie części.

21:27Przerwę między nimi

21:27nazywamy teraz

21:28przerwą

21:29Cassinie'ego.

21:33Od setek lat

21:34sądzono,

21:34że Saturn

21:35to jedyna

21:36planeta

21:36z pierścieniami,

21:38bo tylko je

21:38można było

21:39zobaczyć z Ziemi

21:40za pomocą

21:41ówczesnych

21:41teleskopów.

21:42Zaskoczenie

21:42przyszło

21:43w 1977

21:44roku.

21:46Teleskop

21:46zamocowany

21:47na samorocie

21:48C141

21:49wykrył

21:49pierścienie

21:50wokół

21:50Urana,

21:52które można

21:52było zobaczyć

21:53tylko dlatego,

21:54że były

21:55lekko

21:55oświetlone

21:56podczas ich

21:57tranzytu

21:57przez gwiazdę.

22:00Dwa lata później

22:02Voyager

22:02pokazał nam,

22:03że pierścienie

22:04ma również

22:05Jowisz.

22:07Jowisz

22:08dołącza

22:08do Saturna

22:09i Urana,

22:10stając się

22:11trzecią planetą

22:12posiadającą

22:12pierścienie.

22:15Pierścienie

22:16Neptuna

22:17odkryto

22:17dopiero w 1984

22:18roku

22:19z uwagi na to,

22:20że są małe.

22:21Nawet teraz

22:22na grafikach

22:23Układu Słonecznego

22:24Neptun

22:24rzadko jest

22:25przedstawiany

22:26z pierścieniami.

22:27Ludzie

22:28wciąż

22:28przyzwyczajają się

22:29do ich

22:30obecności.

22:33Każda

22:33z tych

22:34planet

22:34jest unikalna,

22:35ale wbrew

22:36temu,

22:36co mogłoby się

22:37wydawać,

22:38ich pierścienie

22:39nie są

22:39stałą masą.

22:41Składają się

22:41z wirujących,

22:43kosmicznych

22:43odłamków.

22:45Z daleka

22:46wyglądają stabilnie,

22:47panuje w nich

22:48jednak

22:48chaos.

22:50Coś jak

22:51błoto

22:51pryskające

22:52spod kół

22:53podczas wyścigu

22:54motocykli.

22:55Duże

22:56i małe kawałki

22:56Ziemi,

22:57kamienie,

22:58wszystko leci

22:58na różne strony.

23:01Powodem,

23:01dla którego

23:02niektóre

23:02planety mają

23:03pierścienie,

23:04a inne

23:04nie,

23:05jest

23:06grawitacja.

23:08Grawitacja

23:08większego obiektu

23:09jest silniejsza,

23:10może więc

23:11przyciągać

23:11mniejsze obiekty,

23:12bliżej.

23:14Duże

23:14rozmiary

23:15Saturny

23:15oznaczają,

23:16że ma

23:16większe

23:16przyciąganie

23:17grawitacyjne

23:18i może

23:19uchwycić

23:19więcej obiektów.

23:22Ostatnio

23:23doliczono się

23:23wokół niego

23:24274

23:25księżyców.

23:28Punkt,

23:28w którym

23:29grawitacja

23:29oddziałuje

23:30na inne ciała

23:31niebieskie

23:31wokół

23:32planety

23:32nazywa się

23:33granicą

23:34Rosha.

23:36Wyznacza

23:37ona

23:37najbliższą

23:38odległość,

23:39na jaką

23:39mniejszo

23:40obiekt

23:40może

23:40zbliżyć

23:41się do

23:41większej

23:42planety

23:42i nie

23:43zostać

23:43rozerwany

23:44przez

23:44jej

23:45grawitację.

23:49Granica

23:50Rosha

23:50Saturna

23:51znajduje się

23:52około

23:52117 tys.

23:53kilometrów

23:54od środka

23:55planety.

23:56Ciała

23:56orbitujące

23:57dalej,

23:57takie jak

23:58Tytan

23:58i Enceladus

23:59pozostają

24:00nienaruszone.

24:02Wszystko,

24:02co przekroczy

24:03te granice

24:04może zostać

24:05rozerwane

24:06na kawałki.

24:12Uważa się,

24:13że pierścienie

24:14Saturna

24:14tworzą

24:15pozostałości

24:15księżyców,

24:17fragmentów

24:17ciał,

24:18które

24:18nie sprostały

24:19grawitacji

24:20Saturna.

24:24Tajemnice

24:25pierścieni

24:25planetarnych

24:26mogliśmy

24:26poznać

24:27w 1979

24:28roku,

24:29gdy

24:29Pioneer

24:30I jako

24:31pierwszy

24:31przeleciał

24:32obok

24:33Saturna.

24:35Przesłał

24:36nam

24:36dziesiątki

24:37zdjęć.

24:38Jednym

24:38z najbardziej

24:39niezwykłych

24:40odkryć

24:40było to,

24:41że Saturn

24:41miał

24:42bardzo wątły

24:43pierścień

24:43zewnętrzny.

24:48Odkrycie

24:49rozbudziła

24:50petyt

24:50na więcej.

24:51Tyle pytań

24:52wciąż

24:52pozostawało

24:53bez odpowiedzi.

25:01W atramentowym

25:03mroku

25:03kosmosu

25:04Saturn

25:04wygląda

25:05jak

25:06leśniąca

25:06blado-żółta

25:07kulka

25:08otoczona

25:08szeregiem

25:09pierścieni.

25:11Z bliska

25:13planeta

25:13nie jest

25:14bynajmniej

25:14spokojna.

25:18Otaczają

25:18ją

25:18masę

25:19bierujących

25:20gazów.

25:21Lądujący

25:22w nich

25:22statek

25:23spotkałaby

25:23zagłada.

25:27Badanie

25:28Saturna

25:29i jego

25:29pierścieni

25:30to jedna

25:31z głównych

25:32misji

25:32NASA.

25:34To było

25:36historyczne

25:36zadanie

25:37misji

25:37Cassini.

25:40W 1995

25:42roku

25:43NASA

25:44wraz z

25:44europejską

25:45i włoską

25:46agencją

25:46kosmiczną

25:47stworzyła

25:48Cassini.

25:49Wówczas

25:50największy,

25:50najcięższy

25:51i najbardziej

25:52złożony

25:53międzyplanetarny

25:54statek

25:54kosmiczny.

25:56To statek

25:58rodem z

25:58filmów.

25:59Był dwa

26:00razy cięższy

26:01i trzy razy

26:01większy

26:02od

26:02Hamera.

26:04Wyobraźcie

26:05sobie ile

26:05trzeba energii

26:06by wystrzelić

26:07coś takiego

26:08w kosmos.

26:14Cassini

26:15rozpoczyna

26:16mierzącą

26:16półtora

26:17miliarda

26:17kilometrów

26:18drogę

26:18do

26:18Saturna.

26:20W środku

26:21były

26:22kilometry

26:22kabli

26:23i najpotężniejsze

26:24instrumenty,

26:25jakie wówczas

26:26zaprojektowano.

26:30Jego cel

26:31był daleko

26:31od Słońca.

26:32Nie mógł

26:33korzystać

26:34z energii

26:35słonecznej.

26:35Cassini

26:37napędzano

26:38plutonem,

26:38do tego

26:39użyto

26:39asysty

26:40grawitacyjnej.

26:46Cassini

26:47przyspieszył

26:48wykorzystując

26:49grawitację

26:50planet,

26:50wykonując

26:51bliskie

26:52przeloty

26:52obok

26:53Wenus,

26:53Ziemi

26:53i

26:54Jowisza,

26:55co

26:56pozwoliło

26:56mu

26:56przemknąć

26:57przez

26:57Układ

26:57Słoneczny

26:58i wejść

26:59na orbitę

27:00Saturna

27:00sześć lat

27:01i dziewięć

27:02miesięcy

27:02później.

27:06Statek

27:07Cassini

27:07zrobił

27:08Saturnowi

27:08zdjęcie,

27:09jakich

27:09nigdy

27:09wcześniej

27:10nie widziano.

27:15Nie tylko

27:17odkrył

27:17małe

27:17księżyce

27:18poza

27:18pierścieniami

27:19Saturna,

27:20ale i

27:21te

27:21w ich

27:21obrębie.

27:26znaleziono

27:27też

27:27struktury

27:28przypominające

27:29śmigła

27:29o szerokości

27:31około

27:31kilometra

27:32i długości

27:32dziesiątek

27:33kilometrów.

27:35Okazało się,

27:36że to efekt

27:37oddziaływania

27:38grawitacyjnego

27:39małych

27:39księżyców

27:40wewnątrz

27:41pierścienia.

27:43Przelatując

27:44przez niego

27:44oddziaływały one

27:45na odłamki

27:46wokół siebie,

27:48pozostawiając

27:48w nich coś

27:49w rodzaju

27:50kilwateru.

27:55Każdy z

27:57księżyców

27:57odgrywa

27:58rolę

27:58w kształtowaniu

27:59układu

27:59pierścieni.

28:03Niektóre

28:04księżyce

28:04dostarczają

28:05pierścieniom

28:06odłamków.

28:08Na przykład

28:09materiał

28:09wyrzucany

28:10w kosmos

28:10przez

28:11Enceladusa

28:11dokarmie

28:12ogromny

28:13pierścień

28:13E.

28:14Inne

28:15pierścienie

28:16są z kolei

28:16z odłamków

28:17okradane.

28:18Istnieje

28:19więc

28:19stały

28:20dopływ

28:20materii

28:20w jednym

28:21miejscu

28:22i odpływ

28:23winynym.

28:26Misja

28:26Cassini

28:27dowiodła,

28:28że pierścienie

28:29Saturna

28:29stale rosną

28:30i maleją,

28:31co potwierdza

28:32teorie,

28:32że są młodsze

28:33niż planeta.

28:36Tak naprawdę

28:37każda planeta

28:38w odpowiednich warunkach

28:39może mieć

28:40pierścienie,

28:40nawet

28:41Ziemia.

28:42Geologia

28:43potwierdza,

28:44że pół miliarda

28:45lat temu

28:45byliśmy

28:46bombardowani

28:47przez

28:48odłamki

28:48skalne.

28:51Dominująca

28:52teoria

28:53głosi,

28:53że przyczyną

28:54był rozpad

28:55dużej

28:55asteroidy

28:56przed zderzeniem

28:58z powierzchnią

28:58Ziemi.

29:01Ale

29:02jeśli tak

29:02było,

29:03Ziemia

29:04powinna być

29:04usiana

29:04kraterami.

29:07Te jednak

29:07skupiają się

29:08wzdłuż

29:09równika

29:09w formacji

29:11zbliżonej

29:11do pierścienia.

29:14Wyjaśnia to

29:15nowa

29:15zaskakująca

29:16teoria.

29:19Możliwe,

29:20że asteroida

29:20została

29:21przyciągnięta

29:22w stronę

29:22Ziemi,

29:23tuż

29:23za granicą

29:24Rosza,

29:25gdzie

29:25grawitacja

29:25rozerwała ją

29:27na kawałki

29:27i utworzyła

29:28cienki

29:29pierścień

29:29wokół

29:30równika.

29:32Pierścień

29:33rzucał

29:33cień

29:34tak duży,

29:34że

29:35wywołał

29:36epokę

29:36lodowcową

29:37trwającą

29:37dwa miliony

29:38lat.

29:40Grawitacja

29:40i opór

29:41atmosferyczny

29:42Ziemi

29:42skróciły

29:42żywotność

29:43pierścienia.

29:46Przez kolejne

29:47dziesięć

29:47milionów lat

29:48kawałki

29:49skał

29:49spadały

29:50z pierścienia

29:50na Ziemię,

29:51pozostawiając

29:52blizny,

29:53które widzimy

29:53wokół

29:54równika.

29:56W końcu

29:58pierścień

29:58zniknął.

30:00Nie ma powodu,

30:01dla którego wokół

30:02Ziemi nie miałby się

30:03kiedyś znów

30:04pojawić

30:04pierścień.

30:07Wystarczyłoby,

30:08by asteroida

30:09znalazła się

30:09w obszarze

30:10przyciągania

30:11ziemskiego.

30:11Weszła

30:12na orbitę

30:13i została

30:13rozerwana

30:14na strzępy.

30:20Rzucanie

30:21światła

30:21na ewolucję

30:22naszej planety

30:23to tylko

30:23jedno z wielu

30:24zaskakujących

30:25odkryć

30:26dwudziestoletniej

30:27misji

30:27Cassini.

30:31W

30:322017

30:33roku

30:34podróż

30:34tego

30:35nieustraszonego

30:36odkrywcy

30:36dobiegła

30:37jednak

30:37końca.

30:40Cassini

30:41przetrawało

30:41ponad dekadę

30:42dłużej

30:42niż zakładano.

30:44NASA

30:44postanowiła,

30:45że pozwoli mu

30:46dokonać

30:46żywota

30:47w blasku

30:48chwały.

30:50Cassini

30:51miał wlecieć

30:52prosto

30:53w planetę.

30:55Wykonując

30:56serię

30:57śmiałych

30:58manewrów.

31:00Zanurkował

31:0122 razy

31:02w mierzącą

31:032000 km

31:05przestrzeń

31:05między planetą

31:06a jej

31:07głównymi

31:08pierścieniami

31:08dostarczając

31:09bezcenne dane.

31:1115 września

31:122017

31:13roku

31:14z pustym

31:15zbiornikiem

31:16paliwa

31:16był gotów

31:17do ostatniego

31:18nurkowania.

31:21Wykonał akcję

31:22w stylu

31:22Thelmy i Lewis

31:23w obrębie

31:24pierścieni

31:25dostarczając

31:26kolejne dane.

31:30Nasze

31:31sygnały

31:31radiowe

31:31szczyt

31:32w środku

31:33to ostatnie

31:34fragmenty

31:35transmisji

31:35z Saturna.

31:49składek

31:50Cassini

31:51w stronę

31:51Saturna

31:52był nieco

31:52upiorny.

31:57Coś jak

31:58zbiciem serca.

32:00Statek wysyłał

32:01wiadomości

32:01coraz wolniej

32:02i wolniej.

32:06aż w końcu

32:08zamilkł.

32:27straciliśmy

32:28łączność

32:29o godzinie

32:2911.55.

32:35Może i był to

32:37tylko

32:37kawałek

32:38maszyny

32:38wystrzorony

32:39w niebo.

32:40Ale dla

32:40zespołu

32:41misji,

32:42który

32:42zaangażował

32:43w to wiele

32:44emocji,

32:45starań

32:45i czasu

32:46spędzonego

32:47na planowaniu

32:47i konstruowaniu

32:48było to

32:49jak utrata

32:50członka

32:50rodziny.

32:53Gdy nadszedł

32:54czas by się

32:55pożegnać

32:55było naprawdę

32:57ciężko.

32:58To ciężko.

33:00O,

33:01man!

33:11wciąż

33:11wciąż analizujemy

33:12bezcenne dane,

33:13które zapewnił.

33:15Żadna inna misja

33:16nie dostarczyła nam

33:17tylu informacji

33:18na temat planet

33:19z pierścieniami.

33:23Cassini

33:24przeszedł do historii

33:25i dzięki niemu

33:26jesteśmy jeszcze bardziej

33:27zdeterminowani

33:28do tego,

33:29by przesuwać

33:30granice eksploracji

33:31kosmosu.

33:36Supernowe,

33:37czerwone olbrzymy,

33:39superziemie,

33:40kosmiczne wulkany

33:41i pierwotne czarne dziury

33:43to tylko

33:43niektóre z niebieńskich

33:45cudów

33:45na naszej liście.

33:48Jednym z nieoczekiwanych

33:50rezultatów

33:50kosmicznych misji

33:51jest jednak to,

33:52jak zmieniają one

33:54życie

33:54na Ziemi.

33:56Tak to jest

33:57z nauką

33:58i odkryciami.

33:59Nigdy nie wiadomo

33:59czego się

34:00dzięki nim

34:00dowiemy.

34:08Przez wieki

34:09badaliśmy

34:09naszą galaktykę

34:10z Ziemi.

34:12Stracony czas

34:13nadrobiliśmy,

34:14gdy pomysłowość

34:15w końcu

34:15pozwoliła nam

34:16polecieć w kosmos.

34:20Jego eksploracja

34:21otworzyła nas

34:22na nowe,

34:22ekscytujące

34:23możliwości

34:24w kosmosie

34:25i na Ziemi.

34:28Technologie kosmiczne

34:30wpływają

34:30na nasze

34:31codzienne życie.

34:32nie ma dnia,

34:34gdy nie mamy

34:34z nią kontaktu.

34:42Eksploracja kosmosu

34:43zawsze opierała się

34:44na nowoczesnych

34:45urządzeniach,

34:46które pomagały nam

34:48badać

34:48najdalsze zakątki

34:49Wszechświata.

34:51Jednym z bardziej

34:52rozpoznawalnych

34:53z nich było

34:54piętnastometrowe,

34:55zdalnie sterowane,

34:57robotyczne ramię.

35:00Nazywa się

35:01Canadarm.

35:03To przedłużenie

35:04ramienia astronauty

35:05docierające tam,

35:07gdzie ten

35:07nie może się dostać.

35:10Ramię zadebiutowało

35:11w roku

35:111981

35:12i na 30 lat

35:14i 90 misji

35:15stało się

35:16częścią

35:16programów kosmicznych,

35:18choćby

35:18serwisując

35:19jedno z naszych

35:20najważniejszych

35:20narzędzi kosmicznych,

35:22Teleskop Hubble'a.

35:28Teleskop od roku

35:291990

35:30dokonywał

35:32oszawamiających

35:33odkryć

35:34i uchwycił

35:35zapierające dech

35:36w piersiach

35:36zdjęcia

35:37głębokiego

35:38kosmosu.

35:39Kiedy zobaczyłam

35:41pierwsze zdjęcia

35:42z Hubble'a,

35:42miałam

35:43sześć

35:43czy siedem lat.

35:46Byłam

35:47zdumiona.

35:49Rozmiar tego,

35:50co widzisz,

35:50jest tak

35:51imponujący,

35:51że czujesz się

35:52przy tym małym,

35:54co jednocześnie

35:55podkreślę,

35:55jak wyjątkowi

35:56jesteśmy tu

35:57na Ziemi.

35:59Osobiście

36:00to dzięki temu

36:01poczuciu

36:01chcę lepiej

36:02zrozumieć,

36:02co tu robimy

36:03i jakie jest

36:04nasze miejsce

36:04w wielkim

36:05planie

36:05Wszechświata.

36:08Hubble nie

36:09mógłby

36:09dostarczać

36:10kolejnych

36:10cudownych

36:11obrazów,

36:12gdyby nie

36:12Canadarm.

36:15W 2001

36:16roku

36:17jego zaawansowana

36:18wersja

36:19Canadarm 2

36:20pomogła

36:21zbudować

36:21Międzynarodową

36:22Stację

36:23Kosmiczną.

36:25To jej

36:26integralna część.

36:27Odbiera ładunki,

36:28prowadzi prace

36:28konserwacyjne,

36:30montuje komponenty

36:31i prowadzi

36:31eksperymenty.

36:33Składa się

36:34z 19 warstw

36:35kompozytu

36:37termoplastycznego

36:38i ma

36:387 osi ruchu,

36:39tak jak

36:40ludzka ręka.

36:413 stawy

36:42w barku,

36:421 w łokciu

36:43i 3 w nadgarstku.

36:45Nikt się

36:47nie spodziewał,

36:47że kosmiczne

36:48narzędzie

36:49będzie ratować

36:49życie na Ziemi.

36:51Technologia

36:54Canadarm

36:55zrewolucjonizowała

36:56neurochirurgię

36:57dając

36:57początek

36:58NeuroArm.

36:59Inżynierowie,

37:00którzy zbudowali

37:00Canadarm,

37:01dostosowali go

37:02do wymiaru

37:03w sali operacyjnej.

37:07NeuroArm

37:08zapewnia

37:09stabilne

37:09przeprowadzenie

37:10złożonych

37:11operacji

37:12nieoperowanych

37:13w inny sposób

37:14guzów mózgu

37:15i innych

37:16schorzeń

37:16układu

37:17nerwowego.

37:19Tak jak

37:20na stacji

37:21kosmicznej

37:22chirurg

37:23zdalnie steruje

37:24ramieniem robota

37:24i przeprowadza

37:25operacje

37:26w maszynach

37:27MRI.

37:32Lista

37:33spin-offów

37:33kosmicznych

37:34wynalazków

37:34jest jednak

37:35długa.

37:38Powołując

37:39NASA

37:39w 1958

37:40roku

37:41kongres

37:42nakazał,

37:43aby jej

37:43badania

37:43były udostępniane

37:44w możliwie

37:45największym

37:46zakresie.

37:47To miał być

37:48inkubator

37:48największych

37:49osiągnięć

37:49technologicznych.

37:52Możecie

37:53dziękować

37:53NASA

37:53za bezprzewodowe

37:54słuchawki

37:55i lepsze

37:56aparaty

37:57w telefonie.

38:00Niewidoczne

38:01aparaty

38:01na zęby,

38:02pianka

38:02zapamiętująca

38:03kształt,

38:04mikrofalówkę

38:05wynalazło

38:06wojsko,

38:06ale bezprzewodowe

38:07odkurzacze

38:08to też

38:08zasługa

38:09NASA.

38:12Spinofy

38:13kosmicznych

38:14wynalazków

38:14popchnęły

38:15nas

38:15naprzód.

38:17Tym,

38:18bez którego

38:18byliśmy

38:19dosłownie

38:20zagubieni

38:20jest sieć

38:21satelitów.

38:25Mają

38:26fundamentalne

38:27znaczenie

38:27dla naszego

38:28życia

38:28i dla

38:28różnych

38:29dziedzin

38:29nauki.

38:31Obecnie

38:32wokół

38:32Ziemi

38:32krąży

38:33ponad

38:3311 tysięcy

38:34sztucznych

38:35satelitów,

38:37stanowiąc

38:37część

38:38technologii,

38:38z której

38:39codziennie

38:39korzystają

38:40miliardy

38:41ludzi.

38:43Jednym

38:44z najpopularniejszych

38:45spin-off'ów

38:46programu kosmicznego

38:47jest

38:47GPS.

38:49Jego

38:50początki

38:50sięgają

38:51wyścigu

38:51kosmicznego

38:52lat

38:52pięćdziesiątych.

38:55Przed

38:56rokiem

38:561957

38:57na niebie

38:59znajdowały się

39:00jedynie

39:00ciała

39:01niebieskie.

39:02Potem

39:03pojawił się

39:03jednak

39:04Sputnik,

39:05pierwszy

39:05sztuczny

39:06satelita

39:07wystrzelony

39:07przez Sowietów.

39:12Dzięki

39:13unikalnemu

39:14kulistemu

39:15kształtowi

39:15Sputnik

39:16był widoczny

39:16na nocnym

39:17niebie

39:18i emitował

39:19powtarzający

39:20się sygnał

39:20odbierany

39:21na falach

39:22krótkich.

39:23Dzięki niemu

39:24fizycy

39:24z Johns Hopkins

39:25University

39:26w Maryland

39:26zaczęli

39:27mapować

39:28pozycję

39:28Sputnika.

39:32Wieść

39:33o ich próbach

39:33rozeszła się

39:34po uczelni,

39:35co doprowadziło

39:36do zadania

39:36sobie poważnego pytania.

39:38Czy lokację

39:39odbiornika

39:39można określić

39:40po dźwięku?

39:41Czy

39:42mogliby

39:42namierzyć

39:42jadące auto

39:43nasłuchując

39:44z niego

39:44sygnału

39:45Sputnika?

39:46Odpowiedź

39:47brzmiała tak,

39:48co doprowadziło

39:49do stworzenia

39:50GPS-u.

39:53Pierwszego

39:54satelitę

39:54GPS

39:55wystrzelono

39:55w 1978

39:56roku.

39:57Obecnie

39:58krąży

39:58ich

39:5831.

40:00Sygnał

40:01wysyłany

40:02jest do satelity

40:03i z powrotem.

40:03Następnie

40:04oblicza się

40:05naszą

40:06względną pozycję

40:07względem

40:08satelitów.

40:09Satelity

40:10też się poruszają,

40:11a zatem,

40:12aby ustalić,

40:13gdzie znajdujesz się

40:14na planecie,

40:15należy skalkulować

40:16ten ruch

40:16w odniesieniu

40:17do naszego ruchu.

40:22Od lat

40:2350.

40:23na rynek

40:24weszło ponad

40:2530 tysięcy

40:26komercyjnych

40:26zastosowań

40:27technologii kosmicznych,

40:29z czego ponad

40:302 tysiące

40:30to niemal

40:31ich kopie.

40:34Wykorzystujemy

40:34technologię

40:35kosmiczną,

40:36by rozwiązywać

40:36problemy

40:37na Ziemi.

40:40Jeden

40:40wynalazek,

40:41który

40:41zrewolucjonizował

40:42sposób,

40:43w jaki się

40:43komunikujemy,

40:45opracowano,

40:46badając

40:46jedno z

40:46najbardziej

40:47tajemniczych

40:48zjawisk

40:48kosmosu.

40:49Czarne

40:50dziury.

40:52To coś

40:53całkiem obcego

40:54w pojmowaniu

40:55kogoś,

40:55kto wychował się

40:56na Ziemi.

40:58Soczewkowanie

40:59grawitacyjne

40:59horyzonty zdarzeń,

41:01spagetyzacja.

41:02Co to w ogóle

41:03ma być?

41:05Czarne dziury

41:06to obszary

41:07w kosmosie

41:07o tak silnej

41:08grawitacji,

41:09z którego

41:10nie może się

41:11wydostać

41:11nic,

41:12nawet światło.

41:15Jedną z tajemnic

41:16czarnych dziur

41:17jest to,

41:18co dzieje się

41:18z materią,

41:19która do nich

41:19wpadnie.

41:21Nie możemy

41:22zajrzeć w głąb

41:23czarnej dziury

41:23i tego się

41:24po prostu

41:25dowiedzieć.

41:28Kolejną

41:29ciekawą

41:30rzeczą

41:30jest to,

41:31że same

41:32czarne dziury

41:33są

41:33niewidzialne.

41:38Oznacza to,

41:39że trudno

41:40je zlokalizować

41:41i badać.

41:44W latach

41:45dziewięćdziesiątych

41:46australijski

41:47naukowiec

41:48John O'Sullivan

41:48poszukiwał

41:49małych czarnych dziur,

41:51wychwytując ich

41:52fale radiowe.

41:54Korzystał

41:55z radioteleskopów.

41:58Dzięki

41:58długościom

41:59fal

41:59dłuższym

42:00niż światło

42:01widzialne,

42:02fale radiowe

42:02pozwalają

42:03badać kosmos

42:04i obserwować

42:05obiekty

42:05niewidoczne

42:06dla teleskopu

42:07optycznego.

42:09Zespół O'Sullivan

42:11korzystał

42:11z filtrów

42:12radioteleskopowych,

42:13by odróżnić

42:15sygnał

42:15czarnych dziur

42:16od szumu

42:16reszty galaktyki.

42:21Opracowali

42:22algorytm,

42:23który miał

42:23wzmocnić

42:24słabe sygnały

42:25czarnych dziur.

42:28Stworzyli

42:29precyzyjny

42:30radioteleskop.

42:32O'Sullivan

42:33zdał sobie sprawę,

42:34że tę samą

42:35technologię

42:35można zastosować

42:37do rozwiązania

42:38problemu komunikacji

42:39między komputerami.

42:44Od lat

42:45osiemdziesiątych

42:46komputery

42:47można było

42:47ze sobą

42:48połączyć

42:48tylko za pomocą

42:50kabli.

42:50Sprawiało to,

42:51że rozbudowa

42:52sieci

42:53była uciążliwa

42:54i kosztowna.

42:56Zawsze

42:57gdy badacze

42:57próbowali

42:58znaleźć sposób

42:59na połączenie

42:59bezprzewodowe,

43:00sygnał odbijał się

43:02lub pojawiały się

43:03zakłócenia.

43:04Trzeba było też

43:05jakoś wyizolować

43:06sygnał.

43:07Można to porównać

43:08do wychwytywania

43:09dźwięku jednego

43:10instrumentu

43:11w trakcie

43:11symfonii.

43:13Algorytm

43:14O'Sullivan'a

43:15mógł zmniejszyć

43:16zakłócenia

43:16i zapewnić

43:17stabilność

43:18bezprzewodowych

43:19fal radiowych.

43:21Technologia

43:22poradziła sobie

43:22z echem pogłosu.

43:24Wtedy też

43:25narodziła się

43:25bezprzewodowa

43:26sieć lokalna.

43:32Połączenia

43:33Wi-Fi

43:33ułatwiły

43:34dostęp do

43:34internetu,

43:35gdziekolwiek

43:36jesteśmy.

43:39Technologia

43:40wciąż się

43:40rozwija.

43:41W przyszłości

43:42mamy zamiar

43:42ustanowić

43:43sieci Wi-Fi

43:44na księżycu.

43:46Każde wyzwanie

43:48stojące

43:48przed nauką

43:49kosmiczną

43:50przynosi

43:50wiele korzyści

43:51ludziom.

43:53Droga do gwiazd

43:54jest wybrukowana

43:55wszechobecnymi

43:56wynalazkami,

43:57które stają się

43:58kluczowe

43:59dla naszego

43:59przetrwania

44:00na Ziemi.

44:05Nasz zachwyt

44:07nad kosmosem

44:08jest równy

44:09jego rozmiarowi.

44:13Nauczyliśmy się

44:14już, by

44:14spodziewać się

44:15niespodziewanego

44:16od odnalezienia

44:18lodu

44:18na ognistej

44:19czerwonej

44:20planecie

44:23poprzez

44:25nurkowanie

44:25w pierścieniach

44:26gazowego

44:27olbrzyma

44:27po otworzeniu

44:28wynalazków,

44:29bez których

44:29nie możemy

44:30żyć.

44:34Każde punkt

44:35zwrotny

44:36przypomina nam,

44:37że galaktyka

44:38jest bardziej

44:39złożona

44:40i nieprzewidywalna

44:41niż można

44:42to sobie wyobrazić

44:43i że przygoda,

44:44której celem

44:45jest jej zrozumienie

44:46dopiero się

44:47zaczyna.

44:49Wersja polska

44:49a junopolska

44:51tekst Maciek

44:51Błachuszewski

44:52czytał

44:53Daniel Załuski

Category

Transcript

Recommended