- 1 day ago
Category
📚
LearningTranscript
00:01Ziemia. Błękitny pyłek zawieszony w ciemnej przestrzeni, pośród bilionów mieniących się galaktyk.
00:12W skali kosmicznej nasza planeta może zdawać się nieistotna, jednak to właśnie ona jest jedynym znanym miejscem, obdarzonym największym skarbem
00:23wszechświata.
00:25Życiem.
00:28Ten niezwykły dar stanowił źródło zachwycającej różnorodności.
00:35Choć pochodzenie tego skarbu pozostaje tajemnicą, potęga życia jest niezaprzeczalna.
00:42Nasza skalista planeta tętni życiem, lecz poza nią panuje niepokojąca cisza.
00:54Czy w kosmosie istnieje ktoś poza nami?
01:00Od zarania dziejów ludzkość pyta, czy jesteśmy sami we wszechświecie.
01:06Pytanie to wybrzmiewa przez wieki.
01:09Od wizji w literaturze po doniesienia o zjawiskach pozaziemskich.
01:16Poszukiwanie życia poza ziemią zawsze pobudzało ludzką ciekawość.
01:22Fikcja i literatura od dawna wyprzedzają naukę.
01:27Idea obcych istot i pozaziemskiej inteligencji towarzyszy naszym rozmyślaniom od stuleci.
01:34Gdybyśmy byli sami we wszechświecie, mogłoby to wywołać głębokie poczucie osamotnienia.
01:41Co zrobić z tą świadomością?
01:45Według szacunków badaczy w Drodze Mlecznej istnieją ponad 4 miliardy gwiazd podobnych do Słońca.
01:52300 milionów z nich może posiadać planety w ekosferach.
01:57Skoro to jednak tylko nasze kosmiczne sąsiedztwo,
02:00co z pozostałymi setkami miliardów galaktyk w obserwowalnym kosmosie?
02:06Czy w obliczu takiego ogromu życie w innym miejscu jest po prostu nieuniknione?
02:17Czy odkrycie obcej cywilizacji to kwestia czasu?
02:23A może naprawdę jesteśmy sami?
02:42W głąb wszechświata.
02:45Zagadki kosmosu.
02:49Latem 1950 roku włosko-amerykański fizyk Enrico Fermi podjął rozważania,
02:56które wpłynęły na kolejna lata badań kosmosu.
02:59Podczas lunchu ze znajomymi zaczął zastanawiać się nad doniesieniami o UFO i ogromie kosmosu.
03:07Istnienie obcego życia było dla niego oczywiste,
03:10więc spytał, gdzie ono się podziewa.
03:18Nie uzyskał odpowiedzi.
03:21Zrodziło to paradoks skojarzony do dziś z jego nazwiskiem.
03:28W Drodze Mlecznej są miliardy gwiazd.
03:32Jeśli mogą podtrzymywać inteligentne życie
03:35i jeśli podróże międzygwiezdne są możliwe,
03:39cywilizacje te powinny już powstać i nas odwiedzić.
03:44Nie ma na to jednak dowodów i na tym polega paradoks Fermiego.
03:48Gdzie oni są?
03:51Droga Mleczna ma 13 miliardów 800 milionów lat.
03:55Niemal tyle co Wszechświat.
03:58Ziemia formowała się przez miliardy lat,
04:00a życie pojawiło się na niej jeszcze później.
04:05W tym czasie kosmos wciąż się rozszerzał,
04:09oddalając galaktyki od siebie o nawet miliardy lat świetlnych.
04:16Czy w takich warunkach można zakładać,
04:19że życie powstało tylko na naszej planecie?
04:30Według szacunków życie na Ziemi pojawiło się co najmniej 4 miliardy lat temu.
04:36Oznacza to, że zaczęło się rozwijać w ostatnie kwarcie istnienia kosmosu.
04:46Być może istniało gdzieś życie, które się rozwinęło i wymarło miliardy lat temu.
04:54Z rachunku prawdopodobieństwa wynika, że życie powinno być powszechne.
05:00Poza naszą galaktyką istnieją biliony innych,
05:03a każda z nich zawiera miliardy gwiazd i planet.
05:08Teoretycznie wszechświat powinien tętnić życiem.
05:11Dlaczego więc, jak pytał Fermi, jeszcze go nie odnaleźliśmy?
05:23Fermi oparł się na założeniach, że gdzieś istnieje inteligentne życie,
05:28że chce ono zostać odnalezione lub samo poszukuje życia
05:32i że rozwinęło technologię pozwalającą na komunikację.
05:41Uważał też, że życie inteligentne byłoby widoczne,
05:45bo skolonizowałoby inne planety.
05:48Nie zgadzam się z tym założeniem.
05:51Odzwierciedlało ono tylko czasy Fermiego.
05:53W Ameryce XX wieku ekspansja i podwój
05:56uchodziły za kolejne, naturalne etapy rozwoju cywilizacji.
06:05Paradoks Fermiego wciąż pozostaje aktualny.
06:11Jego pytanie zapoczątkowało falę teorii,
06:15choć nie stanowiło nowości samej w sobie.
06:18Ludzkość od zawsze patrzyła w niebo,
06:20rozmyślając, kto może je zamieszkiwać.
06:31Rozważania te tkwiły w różnych wierzeniach
06:33i próbach zrozumienia naszego miejsca we wszechświecie,
06:37jego celu i pochodzenia.
06:43Choć wiele praktyk zanikło,
06:46ich przesłanie inspirowało uczonych i filozofów.
06:49Również tych, którzy tworzyli podstawy nauki.
06:59Korzenie koncepcji życia pozaziemskiego
07:02sięgają starożytnej Grecji.
07:04Istnienie planet podtrzymujących życie
07:07się rozważali już Epikur oraz Demokret,
07:10twórca teorii atomu.
07:12Demokret zakładał, że ich nieskończona różnorodność
07:15umożliwia powstawanie niezliczonych struktur życiowych
07:19w innych miejscach Wszechświata.
07:25Był to ogromny skok myślowy,
07:28bo nie znano wtedy natury gwiazd.
07:31Czy jednak współczesne pytania
07:34również nie są skokami w nieznane?
07:37Nie wiemy, gdzie leżą granice
07:39pojmowania ani możliwości
07:40ludzkiego umysłu.
07:48Dawne rozważania na temat obcych światów
07:50nie opierały się na żadnych dowodach.
07:53Ale z czasem
07:54przyrodziły się w badania
07:55nad poszukiwaniem życia pozaziemskiego.
08:03Dzięki współczesnym technologiom
08:06i postępom nauki
08:07wkroczyliśmy w nowy etap
08:09tej pozaziemskiej eksploracji.
08:12Obecnie opieramy się
08:13na zestawie kluczowych,
08:14choć stale ewoluujących kryteriów.
08:24Przede wszystkim naukowcy poszukują planet
08:27sprzyjających utrzymywaniu życia,
08:30które są zlokalizowane
08:31w idealnych miejscach.
08:37Ziemia znajduje się
08:38w obszarze wokół Słońca
08:40zwanym ekosferą.
08:44To obszar wokół gwiazdy,
08:47w którym może istnieć
08:49skalista planeta
08:49z ciekłą wodą na powierzchni.
08:54Położenie ekosfery
08:56zależy od typu gwiazdy,
08:57wokół której krążą planety.
09:01Gwiazdy masywniejsze od Słońca
09:03emitują więcej energii,
09:05więc idealne obszary dla życia
09:07znajdują się na oddalonych orbitach.
09:10W przypadku gwiazd
09:11o mniejszej masie
09:12strefy te leżą znacznie bliżej.
09:19Istnieje wiele metod
09:21określania granic ekosfery.
09:24Przy założeniu, że planeta
09:25posiada atmosferę
09:26podobną do ziemskiej,
09:28analizuje się głównie
09:29jej odległość od gwiazdy
09:30oraz jasność.
09:32Im dalej,
09:33tym niższe nasłonecznienie
09:35danej planety.
09:37Dodatkowo uwzględnia się
09:39parametr albedo,
09:40czyli zdolność
09:41odbijania promieniowania,
09:43która ochładza planetę,
09:44a także efekt cieplarniany,
09:47przesuwający granice ekosfery
09:49nieco dalej od gwiazdy.
09:56Ekosfera to dość wąski obszar,
09:58w którym woda,
09:59czyli kluczowy składnik życia,
10:01może istnieć w stanie ciekłem.
10:04Przy zbyt bliskiej odległości od gwiazdy
10:07woda by wyparowała,
10:08a przy zbyt dalekiej
10:10całkowicie by zamarzła.
10:18Woda to niezwykła substancja.
10:22Rozpuszcza wiele związków chemicznych
10:24oraz ułatwia ich transport.
10:28Wszystkie znane formy życia na Ziemi
10:30wykorzystują wodę
10:31w podstawowych procesach biologicznych.
10:36Choć teoretycznie mogłyby istnieć
10:38inne formy chemii życia,
10:40doświadczenie ziemskie wskazuje,
10:42że konieczna do niego jest obecność wody.
10:46Według szacunków
10:48w Drodze Mlecznej mogą istnieć
10:50miliardy planet podobnych do Ziemi,
10:52znajdujących się w ekosferach
10:54swoich gwiazd.
10:57Jedna z nich
10:57jest zlokalizowana tuż obok nas.
11:03Liczba planet w naszej ekosferze
11:05zależy od sposobu obliczeń.
11:08Na pewno należy do niej Ziemia,
11:09ale Mars też się w niej nieści.
11:17Mars, widoczny jako jasny punkt na niebie,
11:21od dawna fascynuje uczonych.
11:23Obserwacje ujawniły cechy jego powierzchni,
11:26które przez lata pobudzały wyobrażenia
11:28o starożytnych cywilizacjach.
11:30Mars od zawsze wzbudza zainteresowanie.
11:34Już dzięki pierwszym teleskopom
11:36zobaczyliśmy na nim wyraźne struktury geologiczne.
11:41Jednym z pierwszych badaczy,
11:43którzy zasugerowali możliwość życia na Marsie,
11:46był XIX-wieczny astronom Giovanni Schiaparelli.
11:53Dostrzegł na Marsie proste linie
11:55i uznał je za naturalne formacje,
11:59którymi mogła płynąć woda.
12:01W publikacjach nazwał je kanali,
12:03co po włosku oznacza korytę.
12:06W angielskim błędnie przetłumaczono
12:08tę nazwę jako kanały,
12:09sugerując sztuczną konstrukcję
12:12stworzoną przez inteligentne istoty.
12:14Później ustalono, że kanali
12:17to naturalne struktury geologiczne
12:19zmieniające się pod wpływem
12:21warunków pogodowych,
12:23szronu i innych zjawisk
12:25atmosferycznych Marsa.
12:29Mimo błędnej interpretacji tego zjawiska
12:32zainteresowanie Marsem tylko wzrosło.
12:38Nikola Tesla i Giuliemu Marconi
12:41sądzili, że ich urządzenia radiowe
12:43mogły odbierać sygnały od obcych.
12:45W 1924 roku nawet marynarka wojenna
12:50Stanów Zjednoczonych próbowała
12:52nawiązać łączność z Marsem
12:54podczas jego rzadkiego zbliżenia do Ziemi.
13:05Raz na 80 lat odległość między Ziemią
13:09i Marsem wynosi tylko 56 milionów kilometrów.
13:12Właśnie wtedy z uwagi na zbliżenie planet
13:15wysłano ten sygnał radiowy.
13:19Zadano pytanie i oczekiwano
13:21na ewentualną odpowiedź,
13:23która mogła nadejść po trzech minutach.
13:28Podczas jednej z pierwszych prób
13:30poszukiwania życia pozaziemskiego
13:32naukowcy z Obserwatorium
13:34Marynarki Wojennej USA
13:35umieścili odbiornik radiowy
13:37kilka kilometrów nad Ziemią,
13:39gdy Mars zbliżał się do Ziemi.
13:42W całych Stanach ogłoszono ciszę w eterze.
13:45Wyłączono wszystkie nadajniki
13:46i nasłuchiwano potencjalnego sygnału.
13:53Do komunikacji używamy fale radiowych,
13:56ponieważ łatwo je wytworzyć,
13:58wymagają małej mocy,
14:00pokonują ogromne odległości
14:02i niełatwo je zablokować.
14:03Z tego powodu uznano,
14:05być może błędnie,
14:06że inne cywilizacje też
14:08korzystają z fale radiowych.
14:12Odpowiedziała im jedynie
14:13absolutna cisza.
14:18Był to czas gwałtownego rozwoju
14:20technologii,
14:21zwłaszcza militarnej.
14:24W okresie zimnej wojny
14:25wybuchła gorączka UFO,
14:27napędzana doniesieniami
14:28o tajnych projektach wojskowych
14:30i lotach satelitów szpiegowskich.
14:34Połączenie tych zjawisk
14:36na początku ery kosmicznej
14:38wzbudzało zarówno lęk,
14:40jak i fascynację
14:41możliwością życia pozaziemskiego.
14:47Dopiero w 1976 roku
14:50NASA z powodzeniem wysłała
14:52na Marsa sondę Viking 1,
14:54która przez ponad 6 lat
14:56analizowała próbki terenu
14:58w poszukiwaniu jakichkolwiek śladów
14:59materii organicznej.
15:04Choć wyniki pierwszych poszukiwań
15:06okazały się negatywne,
15:08badania Marsa trwają po dziś dzień.
15:16Miliardy lat temu
15:17Mars był planetą wodną.
15:19Istnieją liczne dowody
15:21na obecność dawnych oceanów,
15:23rzek i lodowców,
15:24takich jak na Ziemi.
15:26Z czasem woda wyparowała,
15:28a atmosfera
15:29ulotniła się w kosmos.
15:33Wazik Curiosity
15:35wykrył na Marsie metan
15:36oraz inne formy materii organicznej.
15:39Trzeba jednak pamiętać,
15:40że obecność związków organicznych
15:42nie dowodzi istnienia życia.
15:44Metan czy aminokwasy
15:46mogą powstawać także
15:47na skutek procesów
15:48niebiologicznych.
15:52Nawet jeśli życie na Marsie
15:54nie istnieje,
15:56Czerwona Planeta
15:57pozostaje wyjątkowo
15:58interesująca
15:59jako skalisty glob
16:00w ekosferze,
16:01zawierający związki organiczne,
16:03lecz bez oznak życia.
16:06Porównywanie jej z Ziemią
16:08pozwala lepiej zrozumieć
16:09warunki środowiskowe,
16:11które sprzyjają
16:12istnieniu życia.
16:17Odkrywanie tajemnic
16:19ukrytych pod zapyloną
16:20powierzchnią Marsa
16:21wciąż fascynuje naukowców.
16:24Czerwona Planeta
16:25to jednak tylko fragment
16:26Wszechświata
16:27przepełnionego
16:28możliwościami.
16:35W 1960 roku
16:38astronom Frank Drake
16:40zrozumiał tę prawidłowość
16:42i zdecydował się
16:43na obserwację
16:44całej Drogi Mlecznej.
16:47Zmiana ta rozpoczęła
16:48nową erę badań.
16:51Poszukiwania
16:52inteligentnego życia
16:53nie ograniczały się
16:54już do Układu Słonecznego,
16:56lecz rozszerzono je
16:58na całą przestrzeń
16:59międzygwiezdną.
17:04Nazwa projektu
17:06OSMA
17:06pochodzi od
17:07Czarnoksiężnika
17:08z Krainy Oz.
17:10Zainspirowało ją to,
17:11jak Czarnoksiężnik
17:12komunikował się
17:13ze wszystkimi
17:14przez radio.
17:17Cielem tego projektu
17:18było nasłuchiwanie
17:19sygnałów życia
17:20pozaziemskiego.
17:22Wymagało to jednak
17:23ustalenia
17:24odpowiedniego
17:25sposobu na słuchu.
17:28Atom wodoru
17:30emituje promieniowanie
17:31o częstotliwości
17:32około 1400 MHz,
17:34a cząsteczka OH
17:36o 300 MHz
17:38większej.
17:39Posiadają zbliżone
17:40częstotliwości,
17:41a razem tworzą wodę.
17:43Badacze skoncentrowali się
17:44więc na tym paśmie
17:45zwanym
17:46kosmicznym
17:47wodopojem,
17:48uznając je
17:48symbolicznie
17:49za wspólne pasmo
17:50używane przez
17:51różne cyklizacje.
17:55Drake wybrał
17:56do obserwacji
17:57dwie gwiazdy,
17:58Tau Ceti
17:59i Epsilon Eridani,
18:01ponieważ
18:01przypominały
18:02Słońce.
18:04Nawet w przypadku
18:05skutecznej komunikacji
18:07z cywilizacją
18:08w pobliskim
18:08układzie planetarnym,
18:10odległości
18:11mierzone w dziesiątkach
18:12lat świetlnych
18:13sprawiłyby,
18:14że wymiana
18:14choćby jednej wiadomości
18:15zajęłaby
18:16znaczną część
18:17ludzkiego życia.
18:23Przez trzy miesiące
18:25po sześć godzin dziennie
18:26zespół Drake'a
18:28nasłuchiwał sygnałów
18:29z kosmosu
18:29za pomocą
18:30ogromnej anteny.
18:35Choć projekt
18:37OSMA nie przyniósł
18:38żadnych rezultatów,
18:39jego znaczenie
18:40było ogromne.
18:42Rok później
18:42Drake współorganizował
18:44pierwszą konferencję
18:45poświęconą
18:46poszukiwaniu
18:47inteligentnego życia.
18:52Pierwszym punktem
18:53obrad
18:54był wzór
18:55określający
18:55prawdopodobieństwo
18:57powodzenia
18:57takich badań.
18:59Drake dostrzegł,
19:01że istnieje
19:01proste równanie
19:02szacujące
19:03liczbę cywilizacji
19:05zdolnych do nadawania
19:06lub odbioru
19:06fal radiowych.
19:08Równanie to jest
19:09zrozumiałe
19:10nawet dla młodzieży
19:11szkolnej.
19:13Problem pojawia się
19:14przy ustalaniu
19:15wartości parametrów.
19:17Ile planet
19:17posiada
19:18Droga Mleczna?
19:19Możemy to jakoś
19:20oszacować,
19:21ale jaki odsetek
19:22światów
19:22podtrzymuje życie?
19:24Ile wynosi
19:25czas
19:25istnienia
19:26cywilizacji?
19:29W zależności
19:29od przyjętych
19:30założeń
19:31otrzymujemy
19:31zero,
19:32co oznacza,
19:33że jesteśmy sami
19:35albo miliardy
19:35cywilizacji.
19:37Równanie to
19:38nie wyznacza
19:38konkretnej liczby
19:39miejsc,
19:40w których
19:40istnieje życie,
19:41lecz wskazuje,
19:42jakie pytania
19:43należy postawić,
19:44aby to stwierdzić.
19:45Projekt
19:46OSMA pokazał,
19:47że badania
19:47nad życiem
19:48pozaziemskim
19:49mogą być
19:49pełnoprawną nauką,
19:51a nie tylko
19:51domeną fantastyki.
19:55W 1964,
19:58dwa lata po zakończeniu
19:59projektu OSMA,
20:00radziecki astronom
20:01Nikolaj Kardaszow
20:02zaproponował
20:03klasyfikację
20:04cywilizacji
20:05według
20:06zużycia energii,
20:07postulując,
20:08że ta cecha
20:09może być
20:10wyznacznikiem
20:10rozwoju
20:11technologicznego
20:12cywilizacji.
20:14W oparciu
20:15o to założenie
20:16stworzył skalę
20:17ochrzczoną
20:18jego nazwiskiem.
20:23Cywilizacja typu
20:24jeden
20:24wykorzystuje
20:25całą energię
20:26planety macierzystej,
20:27a więc
20:28słoneczną,
20:29wiatrową
20:29i wodną.
20:33Typ dwa
20:33to cywilizacja
20:35zaawansowana,
20:36czerpiąca energię
20:37z całego swojego
20:38układu planetarnego.
20:42Typ trzy
20:43natomiast
20:43posiada możliwość
20:44pozyskiwania
20:45energii
20:46z całej
20:46swojej galaktyki.
20:50W tej skali
20:50ludzkość
20:51znajduje się
20:52na poziomie
20:52około
20:53siedmiu dziesiątych.
20:57Inne cywilizacje,
20:58które osiągnęły
20:59podobny rozwój
21:00technologiczny,
21:00prawdopodobnie
21:01nie zrobiły tego
21:02równocześnie z nami.
21:04Mogły nas wyprzedzić
21:05nawet o miliardy lat.
21:07Miejsce ludzkości
21:08na tej skali
21:08nie jest jasne.
21:09Ale według
21:11niektórych szacunków
21:12będziemy potrzebować
21:13tysięcy lat,
21:14by osiągnąć
21:15typ jeden.
21:17Aby odnaleźć
21:18wysoko rozwinięte
21:19cywilizacje,
21:20badacze SETI
21:21skupili się
21:21na języku kosmosu,
21:23czyli częstotliwości
21:241420 MHz.
21:27Oczekiwali sygnału,
21:29który potwierdziłby
21:30nie tylko istnienie życia,
21:32lecz również
21:33jego inteligencję.
21:41SETI to skrót
21:44oznaczający
21:44poszukiwanie
21:45inteligencji
21:46pozaziemskiej.
21:47Projekt ten
21:48poszukuje
21:49oznak istnienia
21:50zaawansowanej
21:51cywilizacji
21:52technologicznej.
21:53Technologie
21:53z drugiej połowy
21:55XX wieku
21:56nie pozwalały
21:57na bezpośrednie
21:58obserwacje życia
21:59na innych planetach.
22:00Badania skupiały się
22:02na wykrywaniu
22:03sygnałów
22:03świadczących
22:04o cywilizacjach
22:05emitujących
22:06fale radiowe.
22:10Najdłuższa próba
22:11wykrycia takich sygnałów
22:13rozpoczęła się
22:14w 1973 roku
22:16na Uniwersytecie
22:18Stanowym w Ohio,
22:19gdzie radioteleskop
22:20Big Ear
22:21prowadził obserwacje
22:23przez 22 lata.
22:25Zarejestrował w tym czasie
22:26jeden z najbardziej
22:27zagadkowych sygnałów
22:29w historii.
22:37Radioteleskop ten
22:38wyróżniał się
22:39wysoką jak na tamte czasy
22:40czułością
22:41pozwalającą wykrywać
22:42bardzo słabe sygnały.
22:45Z uwagi na
22:46specyficzną budowę
22:47soczewki
22:47umożliwiał obserwację
22:49ogromnych obszarów nieba
22:50i wielu gwiazd
22:52jednocześnie
22:53w odróżnieniu
22:54od teleskopów
22:55skupionych
22:55na pojedynczych obiektach.
23:00Cztery lata
23:01po rozpoczęciu obserwacji
23:02astronom ochotnik
23:04analizujący dane
23:05zgromadzone przez teleskop
23:06zauważył coś
23:07nadzwyczajnego.
23:08Niespotykany sygnał
23:10trwający
23:1172 sekundy.
23:13Zaczynał się cicho,
23:15stopniowo narastał,
23:16aż w końcu
23:17zanikł.
23:21Zaskoczony badacz
23:23zaznaczył swoje
23:24znalezisko
23:24na wydruku
23:25dopisując obok
23:26słynne słowo
23:27WOW.
23:33Większość sygnałów
23:34przekraczała
23:35próg detekcji
23:36o niewiele,
23:37ale ten
23:38przewyższył go
23:3930-krotnie.
23:41Jego źródło
23:42znajdowało się
23:42gdzieś w pobliżu
23:43gwiazdozbioru
23:44Strzelca
23:45w zagęszczonym
23:46centrum Drogi Mlecznej.
23:48Co ciekawe,
23:49odebrany sygnał
23:50trwał jedynie
23:50kilka minut
23:51i już nigdy
23:53się nie powtórzył.
23:58Weryfikację sygnału
23:59utrudniał fakt,
24:00że Big Ear
24:00był pojedynczym
24:01radioteleskopem
24:02o niskiej
24:03rozdzielczości
24:04przestrzennej,
24:05przez co nie można
24:06było precyzyjnie
24:07ustalić źródła.
24:08Nie powtórzył się też,
24:09więc nie można
24:10było go potwierdzić
24:11innym teleskopem.
24:12Do dziś nie wiemy,
24:14czym był ten sygnał.
24:17Prowadzimy nasłuch
24:19od dłuższego czasu.
24:20Gdy pojawia się coś,
24:22co wygląda na celowy sygnał,
24:24naturalnie reagujemy
24:25ogromnym podekscytowaniem.
24:31Sygnał ten wystarczył jednak
24:32do rozwinięcia
24:33całej dziedziny badawczej.
24:36Wskazywał bowiem,
24:37że w przestrzeni dzieje się
24:38coś ciekawego.
24:39Warto było się temu przyjrzeć
24:41i rozpocząć badania
24:42w tym kierunku.
24:44Ponad 40 lat później
24:47sygnał WOW
24:48wciąż jest dla nas
24:50intrygującą zagadką.
24:54Mógł powstać
24:55na skutek nieznanych
24:56jeszcze zjawisk kosmicznych
24:57albo być
24:58tajemniczym echem
25:00odległej cywilizacji.
25:07Oprócz poszukiwania
25:09technosygnatur
25:10astronomowie badają też
25:12nowo odkrywane planety
25:13krążące wokół innych gwiazd,
25:16które mogłyby sprzyjać
25:17powstaniu życia.
25:21Istnienie takich ciał niebieskich
25:23od dawna jest przedmiotem spekulacji.
25:26Ale dopiero pod koniec XX wieku
25:28udało się potwierdzić,
25:30że są prawdziwe.
25:32Nazywamy je
25:33egzoplanetami.
25:37Dotychczas poszukiwano ich
25:39głównie w obrębie
25:40Drogi Mlecznej.
25:44Ich odkrywanie jest utrudnione,
25:46ponieważ są małe
25:47i nie emitują
25:48intensywnego promieniowania
25:50jak gwiazdy.
25:52Do ich wykrycia
25:53potrzebne są zatem
25:54niezwykle czułe przyrządy.
25:58Jedną z metod wykrywania
26:00egzoplanet
26:00jest obrazowanie bezpośrednie,
26:02polegające na jak najskuteczniejszym
26:05przysłanianiu
26:06światła gwiazdy macierzystej,
26:08co pozwala dostrzec
26:09ciemniejsze planety
26:10krążące wokół niej.
26:13Inną metodą jest
26:14wykrywanie drgań grawitacyjnych.
26:16Duże planety,
26:18jak Jowisz czy Saturn,
26:19powodują niewielkie
26:20wychylenia Słońca.
26:22Podobne zjawisko
26:23może wystąpić
26:24w przypadku innych gwiazd.
26:26Obserwując takie wahania,
26:27można wykryć
26:29masywne egzoplanety.
26:34Mikrosoczewkowanie
26:34występuje,
26:35gdy jakiś obiekt
26:36przesłania światło gwiazdy,
26:38zakrzywiając je
26:39i powodując
26:40chwilowe rozjaśnienie.
26:42Jeśli soczewkująca gwiazda
26:44ma planetę,
26:44zobaczymy dwa rozbłyski.
26:47Pierwszy od samej gwiazdy
26:48i drugi związany
26:49z przejściem planety
26:50na jej tle.
26:51Każda z metod
26:52ma swoje zalety
26:52i ograniczenia.
26:54Wiele z nich
26:54faworyzuje masywne obiekty.
26:58Dzięki tym metodom
27:00do ostatniego przełomu
27:01tysiącleci
27:02odkryto
27:03kilkaset egzoplanet,
27:04choć niewiele z nich
27:06przypominało Ziemię.
27:09W 2009 roku
27:10NASA uruchomiła
27:11teleskop Keplera,
27:13zaprojektowany do
27:14trzyletniej obserwacji
27:15Drogi Mlecznej
27:16w poszukiwaniu
27:17nowych układów planetarnych.
27:24W trakcie tej misji
27:25skutecznie wykorzystano
27:27metodę tranzytu,
27:28która okazała się
27:29jednym z najlepszych
27:30sposobów wykrywania
27:31egzoplanet.
27:34Zademonstruję jej działanie.
27:37Mamy tu jasną lampę,
27:39która symbolizuje gwiazdę.
27:41Srebrna kula
27:42to przykładowa planeta,
27:43a miernik światła
27:45odpowiada detektorom
27:46w teleskopach
27:47rejestrujących te zjawiska.
27:57Gdy planeta obiega
27:59swoją gwiazdę macierzystą,
28:00może przejść
28:01pomiędzy gwiazdą
28:02a teleskopem.
28:05W takim momencie
28:06planeta zasłania
28:07część światła gwiazdy.
28:11Teleskopy rejestrują
28:13wówczas niewielki spadek
28:14jej jasności.
28:16Stopień ściemnienia
28:18jest powiązany
28:19z rozmiarem planety.
28:21Większa planeta
28:22zasłania więcej światła,
28:24a niewielka
28:25mniej.
28:30Planety Układu Słonecznego
28:33i nie tylko
28:33różnią się rozmiarem,
28:35barwą
28:35i składem chemicznym.
28:37Możemy więc
28:38śmiało założyć,
28:39że w galaktyce
28:40istnieje
28:41równie ogromna
28:42różnorodność światów.
28:46metodą tranzytu
28:47często odkrywa się
28:48tak zwane
28:48gorące jowisze,
28:50czyli gazowe planety
28:51krążące blisko
28:52swojej gwiazdy.
28:55To, że znajdujemy
28:56ich tak dużo,
28:57związane jest
28:58z metodologią
28:59tranzytu,
29:00bo są łatwiejsze
29:01do wykrycia
29:02od małych planet.
29:04Wyniki uzyskane
29:05tą metodą
29:05należy więc
29:06interpretować
29:07ostrożnie.
29:34Kepler działał
29:36dłużej niż planowano,
29:38bo aż do
29:382018 roku
29:40i wykrył
29:41ponad
29:412300 egzoplanet.
29:47Po sukcesie
29:49misji Keplera
29:50katalog
29:50egzoplanet
29:51gwałtownie
29:52się powiększył.
29:54Wszechświat,
29:55niegdyś
29:55postrzegany
29:56jako ciemna
29:56pustka
29:57z pojedynczymi
29:57gwiazdami,
29:59dziś
29:59jawi się
29:59jako
30:00pełen
30:00ukrytych
30:01światów.
30:04Do tej pory
30:04odkryto
30:05ponad
30:055000
30:06egzoplanet,
30:08a co najmniej
30:0970 z nich
30:10może sprzyjać
30:11powstawaniu
30:11życia.
30:19Kepler
30:20odkrył również
30:21fascynujący
30:22układ
30:23TRAPPIST-1,
30:24czyli
30:25chłodnego,
30:25czerwonego karła,
30:27znacznie
30:27mniejszego i starszego
30:28od Słońca,
30:30wokół którego
30:30krąży
30:317 planet.
30:334 z nich
30:34leżą
30:35w strefie,
30:35w której
30:36temperatura
30:36teoretycznie
30:37pozwala na
30:38istnienie
30:38wód powierzchniowych
30:39w stanie
30:40ciekłym.
30:48Aby ustalić,
30:49czy egzoplaneta
30:50znajduje się
30:51w ekosferze,
30:52naukowcy
30:53mierzą ilość
30:53promieniowania
30:54emitowanego
30:55przez gwiazdę.
30:57Im większa
30:58emisja,
30:59tym dalej
30:59od gwiazdy
31:00znajduje się
31:01potencjalnie
31:01sprzyjająca
31:02życiu orbita.
31:05Mimo
31:05korzystnego
31:06położenia,
31:07bliskość
31:08czerwonego karła
31:08może być
31:09dla egzoplanet
31:10katastrofalna.
31:19Czerwone karły
31:20są mniejsze
31:21i chłodniejsze
31:22od Słońca,
31:23ale żyją
31:24znacznie dłużej
31:24niż gwiazdy,
31:25podobne do Słońca.
31:30Aby utrzymać
31:31wodę w stanie
31:32ciekłym
31:32i życie,
31:34planety muszą
31:35krążyć
31:35bardzo blisko
31:36czerwonego karła,
31:37ponieważ jest
31:38on dość chłodny.
31:42Choć
31:43czerwone karły
31:44są małe
31:44i nie emitują
31:45zbyt wiele
31:46światła,
31:47bywają
31:47burzliwe.
31:49Ich pola
31:49magnetyczne
31:50często
31:50wywołują
31:51potężne
31:52erupcje.
31:54rozbłyski
31:55o sile
31:55miliardów
31:56bomb atomowych
31:57wysyłają
31:58ogromne ilości
31:59niszczącego
32:00promieniowania
32:01w stronę
32:01pobliskich
32:02obiektów.
32:05Często
32:05towarzyszą
32:06temu gwałtowne
32:07wyrzuty koronalne
32:08strumieni
32:09przegrzanej plazmy
32:09w kierunku
32:10orbitujących
32:11wokół gwiazdy
32:12planet.
32:25Rozbłyski
32:26czerwonych
32:26karłów
32:27bywają
32:27tysiąc razy
32:28silniejsze
32:28od słonecznych.
32:30Ponieważ
32:31ich planety
32:31krążą blisko
32:32takich gwiazd,
32:33są wystawione
32:34na ich
32:35niszczące
32:35działanie.
32:36W przypadku
32:38dużej
32:38aktywności
32:39czerwonego
32:39karła
32:39prawdopodobieństwo
32:41występowania
32:42życia na jego
32:42planetach
32:43jest niskie,
32:44chyba, że
32:45dysponują one
32:45wyjątkowo
32:46silnym
32:46polem
32:47magnetycznym.
32:50Pomimo
32:51wszystko,
32:52czerwone
32:52karły
32:53dają
32:53największą
32:54nadzieję
32:54na odkrycie
32:55innych
32:56tętniących
32:56życiem
32:57światów.
32:58Odnalezienie
32:59ciała
32:59podobnego
33:00do Ziemi
33:00w ich
33:01ekosferach
33:01nie tłumaczy
33:02jednak,
33:03jak potwierdzić,
33:04że istnieje
33:05tam życie.
33:08Najbliższa
33:09znana
33:09egzoplaneta
33:10Proxima
33:11Centauri B
33:11leży
33:12około
33:13czterech
33:13lat
33:13świetlnych
33:14od Ziemi.
33:15Podróż tam
33:16zajęłaby
33:17tysiące lat,
33:18znacznie dłużej
33:19od życia
33:20człowieka.
33:21Możemy więc
33:22zbudować
33:22statek
33:23międzypokoleniowy,
33:24albo podjąć
33:26próbę określenia,
33:27jakie byłyby
33:28niepodważalne
33:29o znaki życia
33:30na takich planetach,
33:31czyli jego
33:32biosygnatury.
33:39po zidentyfikowaniu
33:40odpowiedniej
33:41egzoplanety,
33:42kolejnym
33:43krokiem
33:43jest
33:44badanie
33:44jej
33:44atmosfery,
33:46czyli
33:46gazowej
33:46osłony,
33:47która
33:47może
33:48skrywać
33:48klucz
33:48do
33:49powstawania
33:49życia.
33:52Na Ziemi
33:53ta cienka
33:54warstwa
33:54cząsteczek
33:55chroni nas
33:56przed
33:56zagrożeniami
33:57kosmicznymi
33:57i dostarcza
33:59kluczowe
33:59składniki
34:00niezbędne
34:01do rozwoju
34:01życia.
34:12Współczesna
34:13atmosfera
34:14Ziemi
34:14zawiera
34:1578%
34:16azotu,
34:1721%
34:18tlenu
34:18i śladowe
34:19ilości
34:19innych
34:20gazów,
34:21w tym
34:21dwutlenku
34:22węgla.
34:23Stanowi
34:23ona podstawę
34:24istnienia
34:24życia.
34:25W jej
34:26górnych
34:27warstwach
34:27cząsteczki
34:28ozonu
34:28chronią
34:28przed
34:29promieniowaniem
34:29ultrafioletowym,
34:31a jeszcze wyżej
34:32pole magnetyczne
34:33stanowi tarczę
34:33przed szkodliwą
34:34aktywnością
34:35Słońca.
34:37Atmosfera działa
34:38więc jak
34:38pancerz,
34:39utrzymujący
34:40bezpieczne i
34:40stabilne warunki
34:41na powierzchni
34:42planety.
34:47Naukowcy
34:48poszukują
34:49w atmosferach
34:50śladów
34:50chemicznych
34:51wskazujących
34:52na aktywność
34:52biologiczną,
34:53czyli
34:54biosygnatur.
34:58Może być
34:59nimi
35:00wiele
35:00różnych
35:01cząsteczek.
35:03Sarah Seeger
35:04sklasyfikowała
35:053000
35:06potencjalnych
35:07substancji,
35:07które w
35:08odpowiednich
35:09środowiskach
35:10i połączeniach
35:10mogą być
35:11biosygnaturami.
35:18Gwiazdy
35:19świecą
35:19jednak
35:20miliony
35:20razy
35:21jaśniej
35:21od krążących
35:22wokół nich
35:24globów.
35:26W jaki
35:27sposób
35:27naukowcy
35:28mogą przejrzeć
35:29ten oślepiający
35:30blask,
35:31aby zbadać
35:31ukrytą w nim
35:32atmosferę
35:33danej
35:33planety?
35:36Stosujemy
35:36do tego
35:37spektroskopię,
35:39czyli naukę
35:40o badaniu
35:40światła.
35:44Zanim
35:45dotrze
35:45ono na
35:45Ziemię,
35:46światło
35:46gwiazd
35:47przechodzi
35:47przez atmosfery
35:48krążących
35:49wokół nich
35:49planet,
35:50o ile
35:51posiadają
35:51one
35:52gazowe
35:52osłony.
35:56Spektroskopy
35:57pozwalają
35:58analizować
35:58długość
35:59fali
35:59światła
36:00docierającego
36:01do nas
36:01z tych
36:02egzoplanet.
36:04Ten
36:04spektroskop
36:05wykonałem
36:06z pudełka
36:06po płatkach.
36:08Jego
36:08szczelina
36:08będzie
36:09przepuszczać
36:09światło.
36:11Przez
36:11ten
36:11otwór
36:12mogę
36:12obserwować,
36:13co
36:13przedostanie
36:14się
36:14przez
36:14spektrometr.
36:16Płyta
36:17CD
36:17posłuży
36:18nam
36:18jako
36:19siatka
36:19dyfrakcyjna.
36:20rozszczepi
36:21wpadające
36:22do środka
36:22światło
36:23na wszystkie
36:24możliwe
36:25barwy,
36:25tworząc
36:26coś,
36:26co nazywamy
36:27widmem.
36:38Żarówka
36:39emituje
36:39białe
36:40światło,
36:40zawierające
36:41wszystkie kolory
36:42od czerwieni
36:43po fiolet.
36:46Jeśli ustawię
36:48spektroskop
36:49pod odpowiednim
36:49kątem,
36:50mogę zobaczyć
36:51pełne
36:52widmo.
36:53Czerwień,
36:54pomarańcz,
36:54żółć,
36:55zieleń,
36:55błękit i
36:56fiolet.
36:57Większość
36:57światła z
36:58egzoplanet
36:59nie zawiera
36:59jednak
37:00wszystkich
37:00barw.
37:04Zobrazuje to
37:05świecą.
37:06Spala
37:06wosk,
37:07co nie
37:08generuje
37:08wszystkich
37:09kolorów.
37:11W spektroskopie
37:13widać barwy
37:14od czerwonej
37:15do zielonej,
37:15ale nie widzę
37:16błękitów
37:17ani fioletów.
37:19W niektórych
37:20sytuacjach
37:20pewnych kolorów
37:22nie ma wcale.
37:24Przyjrzyjmy się
37:25gazowej lampie
37:26fluorescencyjnej.
37:28Emituje
37:29ona niektóre
37:30długości fal,
37:31podczas gdy
37:32inne są
37:32nieobecne.
37:34Widać
37:34pasma
37:35czerwieni,
37:35zieleni
37:36i innych
37:37barw
37:37oraz ciemne
37:38przerwy
37:38między nimi.
37:41Oznacza to,
37:42że przez
37:43spektroskop
37:43przenika tylko
37:44część
37:45promieniowania.
37:46Z egzoplanetami
37:48jest podobnie.
37:50Przepuszczane kolory
37:51pochodzą
37:52od gwiazdy,
37:53a ich
37:53przejście
37:54zależy od tego,
37:55które długości fal
37:56mogą przenikać
37:57przez atmosferę
37:58planety.
38:01Cząsteczki
38:01organiczne
38:02absorbują
38:03niektóre rodzaje
38:04światła,
38:05więc jeśli
38:06nie widać
38:06barw
38:07odpowiadających
38:08konkretnym
38:09cząsteczkom
38:09organicznym,
38:11oznacza to,
38:12że atmosfera
38:12planety
38:13musi je
38:14zawierać.
38:17A to z kolei
38:18wskazuje na duże
38:18prawdopodobieństwo
38:19życia na tej
38:20planecie.
38:22Tęcze światła
38:23zawierają
38:24ukryte informacje,
38:26które mogą
38:26świadczyć o
38:27istnieniu
38:28cywilizacji
38:29pozaziemskich.
38:30A co
38:31jeśli
38:31egzoplaneta
38:32nie ma
38:33atmosfery?
38:39Wiele czerwonych
38:40karłów
38:40emituje
38:41rozbłyski.
38:42Planeta
38:42wokół
38:43takiego
38:43karła
38:43może
38:43stracić
38:44atmosferę
38:45wskutek
38:45promieniowania
38:46i stać się
38:47nieprzyjazna
38:47dla życia.
38:48Są też
38:49karły
38:49niewykazujące
38:50takiej
38:50aktywności,
38:52które mogą
38:52podtrzymywać
38:53życie.
38:55Czerwone
38:56karły
38:56powstały
38:56stosunkowo
38:57niedawno,
38:58w podobnym
38:58okresie
38:58co
38:59Słońce.
39:00Cywilizacje
39:01wokół nich
39:01mogły mieć
39:02podobny
39:02czas
39:02na rozwój
39:03do nas.
39:05Co więcej,
39:05czerwone
39:06karły
39:06mogą być
39:07stabilne
39:07przez setki
39:08miliardów,
39:09a nawet
39:09bilion
39:09lat.
39:10Przyszłość
39:11cywilizacji
39:11wokół nich
39:12byłaby
39:13więc
39:13pewniejsza
39:13niż w
39:14naszym
39:14przypadku.
39:17Czerwone
39:18karły
39:18to nie
39:18jedyne
39:19ekstremalne
39:20środowiska
39:20przyciągające
39:21naszą
39:21uwagę.
39:23Naukowcy
39:24badają
39:24obszary
39:25Układu
39:25Słonecznego
39:26także
39:26poza
39:27ekosferami,
39:28skupiając
39:29się na
39:29olbrzymach
39:29gazowych
39:30oraz ich
39:31lodowych
39:31satelitach.
39:36Księżyce
39:37krążące
39:38wokół
39:38planet
39:39powstają
39:39na kilka
39:40sposobów.
39:41Pierwszy
39:41polega
39:42na przechwyceniu
39:43tak zwanego
39:43planetozymala,
39:45czyli formującej się
39:47planety przez
39:48pole grawitacyjne
39:49innego obiektu.
39:51Drugi
39:52mechanizm
39:53zakłada
39:53kolizję dwóch
39:54planetozymali.
39:56Właśnie
39:56tak powstał
39:57nasz
39:57księżyc.
39:57Trzeci
39:59sposób
39:59polega
40:00na formowaniu
40:00się księżyców
40:01z chmur
40:01pyłu
40:02i skał
40:02otaczających
40:03większą
40:04planetę,
40:05które
40:05łączą się
40:06w zwarte
40:06ciało.
40:09Europa,
40:11jeden z
40:12największych
40:12księżyców
40:13Jowisza,
40:13ma średnicę
40:15około
40:163100
40:17kilometrów,
40:18nieco
40:19mniejszą
40:19od
40:19księżyca.
40:22Interesuje
40:23nas,
40:24ponieważ pod
40:25jego
40:25powierzchnią
40:26może znajdować
40:27się ocean
40:27potencjalnie
40:28sprzyjający
40:29powstawaniu
40:31życia.
40:36Europa krąży
40:37jednak po
40:38zimnej
40:38orbicie,
40:39ponad
40:40750
40:41milionów
40:42kilometrów
40:42od
40:42Słońca,
40:44daleko
40:44poza
40:44obszarem,
40:45w którym
40:45mogłaby
40:46istnieć
40:47ciekła
40:47woda.
40:50Jak
40:50miałaby
40:51powstać
40:52pod lodami
40:52tego
40:53księżyca
40:53i podtrzymywać
40:54życie
40:55bez
40:55dostępu
40:56do
40:56energii
40:56słonecznej.
41:01Uważa
41:02się,
41:02że Europa
41:03posiada
41:03ocean
41:04podpowierzchniowy
41:05dzięki
41:06siłom
41:06pływowym.
41:08Oddziaływania
41:09grawitacyjne
41:09między
41:10Europą,
41:10Jowiszem
41:11i sąsiednimi
41:12księżycami
41:13powodują
41:13ściskanie
41:14i rozciąganie
41:15się Europy,
41:17co prowadzi
41:18do jej
41:18nagrzewania
41:19i pozwala
41:20na istnienie
41:21oceanu
41:21pod
41:22jej
41:22powierzchnią.
41:25na dnie
41:26niektórych
41:26ziemskich
41:27oceanów
41:27znajdują się
41:28kominy
41:29hydrotermalne.
41:32Wydostające się
41:33nimi ciepło
41:33z wnętrza
41:34Ziemi
41:34ogrzewa
41:35dany
41:35obszar
41:36dna
41:36morskiego.
41:38Mogą tam
41:38istnieć
41:39formy
41:39życia,
41:40które
41:40funkcjonują
41:40dzięki
41:41energii
41:41geotermalnej,
41:42a nie
41:43słonecznej.
41:48Podobny
41:49proces
41:50może
41:50zachodzić
41:51na Europie.
41:55Poszukiwanie
41:56biosygnatur
41:57na pobliskich
41:58księżycach
41:59czy na
41:59odległych
42:00planetach
42:00wiąże się
42:01jednak
42:01z pewnym
42:02zasadniczym
42:02problemem.
42:04Szukając
42:05oznak
42:05życia
42:06poza
42:06Ziemią
42:06jesteśmy
42:07ograniczeni
42:08własnym
42:08pojmowaniem
42:09tego,
42:10czym
42:10może być
42:11życie.
42:13Nasze
42:14metody
42:16poszukiwania
42:16są mało
42:17rozbudowane.
42:18Możliwe,
42:19że nie
42:20posiadamy
42:20jeszcze
42:20technologii
42:21zdolnej
42:21wykrywać
42:22odmienne
42:23formy
42:23życia.
42:29Poszukujemy
42:30życia
42:30według
42:31podstawowych
42:31ziemskich
42:32kryteriów,
42:33choć tak
42:33naprawdę
42:34nasza
42:34planeta
42:34rozwinęła
42:35niesamowitą
42:36różnorodność
42:36gatunków
42:37z imponującymi
42:38zdolnościami
42:39ewolucyjnymi.
42:46Skoro
42:47tak
42:47szerokie
42:47spektrum
42:48istnieje
42:49na pojedynczym
42:50świecie,
42:51wyobraźmy
42:51sobie,
42:52jak
42:52różnorodne
42:53może być
42:54życie
42:54poza
42:55Ziemią.
42:58Pop
42:59kultura
43:00ukształtowała
43:01nasze wyobrażenia
43:02o wyglądzie
43:03istot
43:03pozaziemskich.
43:05Nie ma
43:05zawsze
43:06przypominają
43:06w pewnym
43:07stopniu
43:07ludzi.
43:08Choć
43:09nie ma
43:09żadnych
43:09przekonujących
43:10powodów
43:11wysądzić,
43:12że
43:12inteligentne
43:13gatunki
43:13z innych
43:14światów
43:14rozwiną
43:15cechy
43:15podobne
43:16do naszych.
43:19Trudno
43:21wyznaczyć
43:22wyraźną
43:22granicę
43:23między tym,
43:23co
43:23inteligentne,
43:24a co
43:25nie.
43:26Nawet
43:26na Ziemi.
43:28Patrząc w
43:29niebo
43:29musimy
43:29więc
43:30zachować
43:30otwartość
43:31umysłu
43:31wobec
43:32możliwych
43:33form
43:33inteligentnego
43:34życia.
43:37Choć
43:37katalog
43:38potencjalnie
43:38nadających
43:39się do zamieszkania
43:40planet wciąż
43:40rośnie,
43:41dotychczas
43:42nie otrzymaliśmy
43:43nawet najcichszego
43:44sygnału
43:45z innych
43:45światów.
43:48Ten
43:49niepokojący
43:50fakt
43:50może oznaczać,
43:52że rozwój
43:52złożonego,
43:53inteligentnego
43:54życia jest
43:54zjawiskiem
43:55rzadszym niż
43:56sobie wyobrażamy.
44:00Możliwe,
44:01że gdzieś
44:01na ścieżce
44:02ewolucyjnej
44:03istnieje
44:04krytyczna
44:05bariera,
44:05czyli
44:06wielki
44:07filtr,
44:08którego
44:08większość
44:09istot
44:09nie jest
44:10w stanie
44:10przekroczyć.
44:14Czym
44:14są
44:15wielkie
44:15filtry?
44:17Pomyślmy
44:17o wyzwaniach,
44:18jakie życie
44:19musiało pokonać
44:20na Ziemi.
44:20Pierwszym
44:21była chemia
44:22prebiotyczna.
44:23Życie
44:24musiało
44:24uzyskać
44:25termodynamiczną
44:26zdolność
44:26do samorództwa.
44:28Inne
44:29przykłady
44:29to kolizje
44:30z obiektami
44:30kosmicznymi
44:31lub katastrofa
44:32tlenowa,
44:33która
44:33doprowadziła
44:34do masowego
44:34wymierania.
44:37Nieustannie
44:37gramy
44:38w kosmiczną
44:38ruletkę,
44:39a każdy
44:40z takich
44:40czynników
44:41mogłby
44:41unicestwić
44:43życie
44:43na Ziemi.
44:45Niestety
44:45wielki
44:46filtr
44:46może
44:47nie być
44:47jedynie
44:48kwestią
44:48naszej
44:49przeszłości,
44:50ale też
44:50przyszłości.
44:52Sami
44:52możemy
44:53się
44:53unicestwić
44:53na skutek
44:54konfliktu
44:55lub degradacji
44:56środowiska.
44:59Kto
45:00wie,
45:00może
45:01życie
45:01jest
45:01powszechne,
45:02lecz na
45:02pewnym etapie
45:03formy życia
45:04doprowadzają
45:05do własnego
45:05wyginięcia.
45:08Być może
45:09nikogo
45:09we wszechświecie
45:10nie ma,
45:10ponieważ inne
45:11cywilizacje
45:12zostały już
45:12odfiltrowane.
45:14Alternatywna
45:15teoria sugeruje,
45:16że kosmiczna
45:17cisza
45:17może być
45:18zamierzona.
45:19Zakłada
45:20ona, że
45:20istoty
45:21pozaziemskie
45:21dostrzegły
45:22Ziemię,
45:23lecz ich
45:23motywacje
45:24są zupełnie
45:24inne
45:25niż
45:25przypuszczamy.
45:27Nie
45:27widzą
45:27potrzeby
45:28podboju
45:29naszej
45:29kruchej
45:29planety,
45:30tylko
45:30obserwują
45:31nas
45:31z oddali,
45:32niczym
45:33zwiedzający
45:34kosmiczne
45:35zoo.
45:40Obserwacja
45:41zwierząt
45:41w ogrodzie
45:42zoologicznym
45:43jest ciekawsza,
45:44gdy nie wiedzą,
45:44że są
45:45podglądane.
45:46Najciekawsza
45:47jest różnorodność
45:49ich zachowań.
45:50Być może
45:51tak samo jest
45:52z naszymi
45:53kosmicznymi
45:53opiekunami.
45:55Ciekawi
45:55ich,
45:56co zrobimy,
45:57gdy pozostawi
45:57się nas
45:58w spokoju.
46:00Inny
46:00scenariusz
46:00zakłada,
46:01że oni
46:02również
46:02dzielą
46:02nasze
46:03trudy.
46:06Problemem
46:07jest dla
46:07nas
46:07komunikacja
46:08i podróże
46:09na odległości
46:10międzygwiezdne.
46:12Możliwe,
46:13że istoty
46:14pozaziemskie
46:14również
46:15borykają się
46:15z tymi
46:16samymi
46:16trudnościami
46:17i dlatego
46:18nie doszło
46:18do nawiązania
46:19kontaktu.
46:25Istnieje też
46:26alternatywa
46:26dla paradoksu
46:27Fermiego,
46:28zgodnie z którą
46:29nasza chęć
46:30komunikowania się
46:31z obcymi
46:31formami życia
46:32jest cechą
46:33charakterystyczną
46:34dla nas,
46:36lecz niekoniecznie
46:36dla innych.
46:39Możliwe
46:39scenariusze
46:40są nieograniczone.
46:41Czy
46:42jesteśmy
46:43sami,
46:44czy też
46:44stanowimy
46:45jedną z wielu
46:46form życia
46:46we wszechświecie?
46:49Odpowiedź
46:49na to pytanie
46:50leży
46:50poza naszym
46:51zasięgiem.
46:53Lecz
46:53u progu
46:54nowej ery
46:54technologicznej
46:55pojawia się
46:56kolejna iskierka
46:57nadziei
46:58na to,
46:58że przełomowe
46:59odkrycia
47:00są na
47:01wyciągnięcie
47:02ręki.
47:06Badając
47:07Ziemię
47:07poszerzamy
47:08granice
47:08wiedzy
47:09o środowiskach,
47:10w których
47:11życie potrafi
47:11przetrwać.
47:15Mimo
47:15ekstremalnych
47:16warunków
47:17obserwujemy
47:17w nich
47:17rozwój
47:18drobnoustrojów.
47:20To
47:20istotne
47:21w kontekście
47:21badań
47:22astrobiologicznych
47:23Układu
47:23Słonecznego,
47:24ponieważ
47:25większość
47:26środowisk
47:26wodnych,
47:27jakich można
47:28się tam
47:28spodziewać,
47:29zostałaby
47:30zapewne
47:30uznana
47:31za ekstremalne.
47:34Nasze
47:35poszukiwania
47:35wciąż
47:36znajdują się
47:37na etapie
47:38ustalania,
47:38czym jest
47:39biosygnatura.
47:42Nadajemy
47:43sygnały
47:43o naszym
47:44istnieniu
47:44dopiero
47:45od niedawna
47:45i wciąż
47:47jesteśmy
47:47na początku
47:48drogi
47:48do zrozumienia,
47:49jak
47:49poszukiwać
47:50życia
47:51we
47:51Wszechświecie.
47:51Gdybyśmy
47:53coś znaleźli,
47:54kolejne wyzwanie
47:55to moralnie
47:56i etycznie
47:57odpowiedzialne
47:57postępowanie
47:58ze świadomością
47:59istnienia
48:00odmiennej
48:01formy
48:01życia.
48:04Samo
48:05pytanie
48:05o innych
48:06skłania
48:07do refleksji
48:08nad sobą.
48:10Co
48:10oznaczałoby
48:11odkrycie
48:11istot
48:12pozaziemskich
48:12dla życia
48:13na Ziemi?
48:15Jak
48:15wpłynęłoby
48:16to na nasze
48:17postrzeganie
48:18własnej
48:18egzystencji?
48:19Co
48:20oznaczałoby
48:21człowieczeństwo?
48:25Sonda
48:26Voyager
48:27wystrzelona
48:28w 1977
48:29roku
48:30miała zbadać
48:31planety
48:31na obrzeżach
48:32Układu Słonecznego.
48:35Zawierała
48:36również
48:36złotą płytę,
48:37czyli
48:38zapis
48:38informacyjny
48:39o tym,
48:39kim jesteśmy
48:40jako gatunek
48:41ludzki.
48:44Za
48:45pomocą
48:45tego artefaktu
48:46podjęto
48:47próbę
48:47przekazania
48:48podstawowych
48:48informacji
48:49o tym,
48:50gdzie się
48:50znajdujemy
48:50oraz
48:51jak ludzie
48:52się
48:52komunikują.
48:53Zawiera
48:54obrazy
48:54ludzkiego
48:55ciała,
48:55a także
48:56elementy
48:56kultury,
48:57takie jak
48:57muzyka.
49:04Jeśli
49:04wyobrazimy sobie
49:05komunikację
49:06z całkiem
49:07odmienną,
49:08inteligentną
49:08istotą,
49:09która nie ma
49:10z nami nic
49:10wspólnego
49:11kulturowo,
49:12pojawia się
49:13pytanie,
49:13od czego
49:14zacząć?
49:15Nieczęsto
49:15mamy okazję
49:16rozmyślać
49:17nad całą
49:18historią
49:18naszego gatunku.
49:20Kontakt
49:20z życiem
49:21pozaziemskim
49:22pobudza
49:23taką refleksję.
49:28Najlepszym
49:29dowodem
49:29na życie
49:30poza
49:30ziemią
49:31jest samo
49:32istnienie
49:32życia
49:33na Ziemi,
49:33a to,
49:34że go nie
49:35odkryliśmy,
49:36nie znaczy,
49:36że go nie ma.
49:39Opracowanie
49:40telewizyjnego