- 10 hours ago
Category
📚
LearningTranscript
00:02Istnieje nierozerwalna więź, łącząca każdą żywą istotę z naszą planetą.
00:11Ziemia tętni życiem, którego korzenie sięgają początków czasu.
00:17Od olbrzymów po drobne ustroje krążące w kropli wody.
00:22Wszyscy jesteśmy zbudowani z tych samych pierwiastków, co gwiazdy i galaktyki.
00:28Na Ziemi pierwiastki te tworzą zróżnicowany katalog organizmów, które mimo wielu trudów przetrwały nawet w ekstremalnych warunkach.
00:42W jaki sposób tak skromne cząstki dały początek wspaniałości życia?
00:49Nasza wiedza jest skromna. Nie wiemy jak wyglądały pierwsze organizmy, ani kiedy i gdzie zaczęło się życie.
01:00Każdy żywy organizm podlega wielkiemu cyklowi śmierci i odrodzenia.
01:10W sprochów pradawnych dynastii rządzących planetą powstają nowe, silniejsze pokolenia.
01:19Początki życia na Ziemi to kwestia nie tylko naszego rodowodu, lecz także poszukiwań życia we wszechświecie.
01:29Pochodzenie życia to jedna z największych i najstarszych zagadek ludzkości.
01:37Fascynuje nas, odkąd pierwszy raz spojrzeliśmy w gwiazdy.
01:58W głąb wszechświata. Zagadki kosmosu.
02:05W poszukiwaniu początków życia należy cofnąć się do czasu na długo przed narodzinami naszej planety.
02:18Wielki Wybuch nastąpił prawie 14 miliardów lat temu.
02:23100 milionów lat później powstały pierwsze gwiazdy.
02:26Z Wielkiego Wybuchu wyłonił się rozległy obłok gazowego wodoru.
02:31Z biegiem czasu jego fragmenty zapadły się w gwiazdy, które z kolei wytworzyły złożone pierwiastki i cząsteczki.
02:42Eksplozje masywnych gwiazd wzbogacały Wszechświat w cięższe pierwiastki, takie jak węgiel, azot i tlen,
02:50które stały się budulcem wszystkich pozostałych obiektów.
02:55W naszej galaktyce istnieją gwiazdy o różnych masach.
02:59Te zbliżone do Słońca świecą przez miliardy lat,
03:03a masywniejsze, które żyją krócej i mogą kończyć się supernową,
03:08przekształcają wodór i hel w cięższe pierwiastki, z których zbudowane są planety Układu Słonecznego.
03:17Podobnie jak my, te obiekty też powstały z gwiezdnego pyłu.
03:234 miliardy 600 milionów lat temu jeden z obłoków zapadł się pod wpływem własnej grawitacji.
03:32Powstałe z niego Słońce zgromadziło materię z otoczenia,
03:36a to, co pozostało, utworzyło planetoidy i planety.
03:40Zaistnienie życia wymaga jednak czegoś więcej.
03:45Jednym z kluczowych czynników jest pozycja planety względem gwiazdy macierzystej.
03:51Musi ona znajdować się w ekosferze, czyli strefie zamieszkiwalnej.
03:58Ekosfera to zakres odległości planety od jej gwiazdy,
04:03w którym temperatura umożliwia istnienie ciekłej wody na planecie.
04:09Granice tej strefy są uzależnione od jasności gwiazdy oraz masy i atmosfery planety.
04:17Opisujemy je złożonymi modelami matematycznymi,
04:20choć potencjał istnienia życia sprowadza się do jednego zasadniczego czynnika.
04:27Do życia na Ziemi konieczna jest woda,
04:31która transportuje cząsteczki w naszych organizmach.
04:37Większość teorii dotyczących powstawania życia zakłada,
04:40że ten proces następował w zbiornikach wodnych.
04:45W skali galaktycznej życie może powstać tylko tam,
04:48gdzie woda istnieje w dużych ilościach w stanie ciekłym.
04:52Czyli tam, gdzie nie zamarzła, ani nie odparowała.
04:59Na planecie znajdującej się poza ekosferą swojej gwiazdy,
05:03znane nam życie nie może istnieć.
05:09Podczas gdy gwiazda przechodzi przez kolejne etapy swojego życia,
05:13zakres jej ekosfery się zmienia.
05:19Ziemia zajmuje idealną pozycję w ekosferze Słońca.
05:25Około 100 milionów lat po uformowaniu naszej skalistej planety,
05:29na jej powierzchni pojawiła się ciekła woda.
05:33Był to początek pierwszej ery geologicznej.
05:37Obecny kształt Ziemi uformował się w okresie nazywanym Hadeikiem.
05:42Właśnie wtedy powstały lądy i oceany.
05:45Prawdopodobnie w tym samym okresie doszło też do kolizji dwóch planet.
05:53Przypuszczamy, że Księżyc powstał na skutek zderzenia wczesnej Ziemi
05:58z ciałem niebieskim o rozmiarach Marsa.
06:07Nazwano je Theon.
06:10A zderzenie to wprowadziło do układu tak ogromną ilość energii,
06:15że cała powierzchnia Ziemi uległa stopieniu.
06:20Kolizje z kometami i planetoidami
06:23dostarczyły studzącej się Ziemi jej kluczowych składników.
06:28Po pewnym czasie pojawił się nasz najcenniejszy zasób.
06:33Istnieją dwie główne teorie dotyczące pochodzenia wody.
06:37Według pierwszej była na Ziemi od zawsze
06:40i wybiła po ostudzeniu planety.
06:43Druga teoria zakłada, że woda przybyła z przestrzeni kosmicznej.
06:51W okresie historycznym zwanym wielkim bombardowaniem
06:55na powierzchni nowo uformowanego Księżyca
06:58pojawiły się liczne kratery.
07:01To samo bombardowanie
07:03mogło dostarczyć wodę na powierzchnię Ziemi.
07:07Dzięki warunkom sprzyjającym utrzymywaniu się ciekłej wody
07:11nasza bogata wzwiązki chemiczne planeta
07:13mogła wkroczyć w nową erę.
07:17Po przekroczeniu granicy zamieszkiwalności
07:19na Ziemi mogło rozpocząć się życie.
07:23Najstarsze chemiczne dowody życia na Ziemi
07:26mają 3 miliardy 700 milionów land.
07:30Wiemy to dzięki analizie skamieniałości.
07:38Najstarszy dowód kryje się pod warstwami skalnymi
07:41zachodniej Australii.
07:43Chodzi o skamieniałości lub inne ślady
07:46utrwalone w zapisie geologicznym,
07:49które możemy rozpoznawać.
07:52Jednymi z najstarszych dowodów życia są stromatolity,
07:57czyli drobne struktury skalne w warstwach osadowych
08:00sprzed niemal 4 miliardów lat.
08:05Uważa się, że zostały wytworzone przez maty mikrobiologiczne,
08:09które z biegiem czasu przekształcały się w złożone struktury.
08:15Stromatolity powstają w płytkich wodach,
08:17ale ich skamieniałości można znaleźć w różnych środowiskach.
08:22Skamieliny są jak migawki z przeszłości.
08:25Dzięki nim możemy badać i lepiej zrozumieć pradawne życie.
08:31Najstarsze stromatolity nie zawierają materiału organicznego,
08:35przez co ich analiza jest sporna.
08:39Niektórzy twierdzą, że nie reprezentują śladów życia,
08:41lecz są jedynie strukturami osadowymi.
08:45Nie da się zatem jednoznacznie ustalić kryterium
08:48najstarszego dowodu życia na Ziemi,
08:51bo zmienia się ono z tygodnia na tydzień.
08:55Dowody kopalne i chemiczne wskazują,
08:58że pierwsze drobne ustroje pojawiły się 3 miliardy 700 milionów lat temu.
09:03Naukowcy nazywają ten moment granicą biosygnatur.
09:07Wyznacza on razem z granicą zamieszkiwalności
09:10przedział czasowy, w którym musiała nastąpić
09:13zadziwiająca transformacja chemii nieorganicznej w biologię.
09:20Granica biosygnatur wskazuje walkę pomiędzy biologią,
09:24która próbowała zostawić po sobie rozpoznawalny ślad,
09:28a środowiskiem, które nieustannie dążyło do jego zatarcia.
09:34Pierwsze formy życia musiały być zdolne do przetrwania w trudnych warunkach.
09:40Badanie organizmów żyjących obecnie w ekstremalnych środowiskach
09:44ma więc ogromne znaczenie poznawcze.
09:48Najpierw należy jednak precyzyjnie zdefiniować organizm żywy.
09:55Znane nam życie wymaga sześciu kluczowych pierwiastków biogędnych,
09:59które określamy skrótem CHNOPS.
10:03Są to węgiel, wodór, azot, tlen, fosfor i siarka.
10:11Zestaw chemiczny potrzebny do stworzenia życia jest bardzo prosty,
10:16ale nawet ograniczona liczba składników może tworzyć zadziwiająco zróżnicowane organizmy.
10:24Najprostszy sposób zdefiniowania życia opiera się na trzech podstawowych właściwościach.
10:32Pierwsza to istnienie mechanizmu pozyskiwania i wykorzystywania energii, czyli metabolizmu.
10:37Druga to możliwość reprodukcji, replikacji i naprawy.
10:42Trzecia to posiadanie struktury, obejmującej te wszystkie systemy, czyli organizmu.
10:51Wizualizacja całej historii życia na Ziemi jest karkołomna.
10:55Jeden ze sposobów zakłada porównanie 4,5 miliarda lat do jednego dnia.
11:03W tej skali pierwsze drobnoustroje pojawiają się o czwartej nad ranem,
11:07a bardziej złożone organizmy wcześniej po południu.
11:12Dinozaury wyłaniają się dopiero o 23.00,
11:16a najwcześniejsi przodkowie naczelnych pół godziny przed końcem tej doby.
11:22Współczesny człowiek pojawia się dwie minuty przed północą.
11:29Formy życia zmieniały się na przestrzeni kolejnych tysiącleci,
11:33ale podstawy biologii pozostały niezmienne.
11:36Woda i energia słoneczna od zawsze podtrzymują życie na Ziemi.
11:404 miliardy lat temu istniał nasz najstarszy przodek,
11:44łączący wszystkie znane nam istoty żywe.
11:47Nazwano go Luka.
11:54Ostatni wspólny przodek to raczej koncepcja niż pojedynczy organizm.
12:01Czy stanowią chwilę przejścia od chemii nieorganicznej do biologii?
12:07Co istniało przed nim?
12:10Zagadnienia te mają wymiar bardziej filozoficzny niż naukowy.
12:14Możliwe, że istniało wiele organizmów typu Luka.
12:18Drzewo życia posiada trzy główne gałęzie.
12:22Pierwsza to eukaryonty, czyli wszystkie organizmy złożone,
12:27zbudowane z komórek posiadających jądra.
12:31Dwie pozostałe gałęzie to prokaryonty,
12:34czyli jednokomórkowe organizmy pozbawione jądra.
12:37Istnieją pewne cechy wspólne,
12:40łączące wszystkie organizmy żywe z tych gałęzi.
12:45Drzewo życia odtwarza się nie z dowodów kopalnych,
12:50lecz na podstawie analiz genetycznych.
12:53Porównując geny różnych organizmów,
12:56można określić, które są wspólne dla wszystkich form życia.
13:02Nawet Luka musiał jakoś powstać.
13:06W jaki sposób tak proste byty stały się organizmami żywymi?
13:11Same składniki życia to za mało.
13:14Jak zatem wykształcił się pełnoprawny system biologiczny?
13:20Jedna z najstarszych odpowiedzi to teoria samorództwa.
13:25Pewne elementy tej koncepcji pochodzą od Arystotelesa,
13:30który głosił, że życie może powstawać spontanicznie.
13:34Zgodnie z tą teorią,
13:37powietrze zawiera substancję zwaną pneuma,
13:40co znaczy tchnienie życia.
13:44Pneuma przenika materię nieożywioną
13:47i pobudza ją do życia.
13:50W kontekście starożytnych cywilizacji
13:53teorie te objaśniano na przykładzie
13:55kawałka mięsa wystawionego na działanie powietrza.
13:59Po pewnym czasie pojawią się w nim larwy.
14:03Samorództwo pozostawało niekwestionowane aż do XVII wieku,
14:07ale w 1668 roku eksperyment włoskiego lekarza Francesco Rediego
14:13okazał się punktem zwrotnym w pojmowaniu rozwoju życia.
14:18Reddy użył trzech porcji mięsa.
14:22Jedną wystawił na działanie powietrza,
14:25drugą przykrył gazą,
14:27a trzecią zamknął w szczelnym słoju.
14:31Na pierwszym kawałku po pewnym czasie
14:33pozornie spontanicznie pojawiły się larwy móg,
14:37lecz dwa zabezpieczone kawałki
14:39pozostały nienaruszone.
14:42Reddy wysnuł wniosek, że nie ma żadnej pneumy.
14:47Musiał zatem istnieć inny powód pojawienia się larw.
14:51Były nim oczywiście muchy.
14:56Jego eksperyment był przełomowym osiągnięciem naukowym tamtej epoki.
15:02W XVII wieku wynaleziono mikroskop,
15:06instrument pozwalający na badanie obiektów niewidocznych gołym okiem.
15:10Możliwa stała się obserwacja komórek,
15:14ich budowy
15:15oraz ich interakcji z otoczeniem.
15:21W trakcie tej biologicznej rewolucji
15:24próbę rozwikłania zagadki życia
15:26podjął również Louis Pasteur.
15:33W połowie XIX wieku stwierdził,
15:36że życie powstaje tylko z innego życia.
15:39Louis Pasteur przeprowadził serię eksperymentów z użyciem dwóch kolb.
15:46Wypełnił je pożywką i wysterylizował ją poprzez gotowanie.
15:51Następnie odłamał szyjkę jednej z kolb,
15:54aby wystawić jej zawartość na działanie powietrza.
15:57W kolbie otwartej pożywka zmętniała,
16:00a w nienaruszonej pozostała klarowna.
16:02Eksperyment ten położył podwaliny pod rozwój sterylności,
16:07teorii drobnoustrojów i szczepień ochronnych.
16:10Była to prawdziwa rewolucja.
16:14Francuz sformułował zasadę
16:16omne vivum ex vivo.
16:19Życie pochodzi wyłącznie od życia.
16:21Dziś nazywamy to prawem biogenezy.
16:27Zgodnie z tą koncepcją,
16:29aby zrozumieć kształtowanie się kolejnych ogniw życia,
16:33należy badać jego przeszłość.
16:37Skoro życie wymaga innego życia,
16:40musimy postawić pytanie,
16:42jak to wszystko się zaczęło.
16:45Na wczesnej Ziemi istniała substancja
16:49łącząca środowisko stałe z ciekłym.
16:51Glina była idealnym miejscem
16:56dla reakcji chemicznych.
16:58Niektóre teorie zakładają,
17:00że życie zaczęło się w glinie,
17:02czyli w medium chroniącym
17:04przed promieniowaniem ultrafioletowym,
17:06o umiarkowanej temperaturze,
17:08stabilnym mechanicznie
17:09i chłonącym wodę.
17:12Glina posiada strukturę warstwową.
17:16Naładowane elektrycznie
17:17powierzchnie jej poszczególnych warstw
17:19przyciągały cząsteczki prebiotyczne,
17:23co sprzyjało powstawaniu
17:25systemów zdolnych do samoreplikacji.
17:30Niektórzy badacze sądzą,
17:32że życie powstało z prostych substancji nieorganicznych.
17:38Hipoteza ta kwestionuje granice tego,
17:40co uznajemy za możliwe.
17:42Czy życie powstało z materii nieożywionej?
17:45Ta atrakcyjna teoria ma wymiar symboliczny,
17:50bo według licznych mitologii
17:52ludzie zostali ulepieni z gliny.
17:55Motyw ten pojawia się w różnych kulturach.
17:58To ciekawe, że może mieć
17:59odzwierciedlenie w rzeczywistości.
18:05Czy glina jest sekretnym składnikiem,
18:08który zapoczątkował życie na Ziemi?
18:11A może jego źródło było zupełnie inne?
18:15Słynny Charles Darwin wysunął własną teorię.
18:20Uważał, że życie mogło powstać w wodzie,
18:22choć nie w burzliwych oceanach,
18:25a w ciepłym stawie.
18:31Według Darwina
18:32pierwsze formy życia w owym ciepłym stawie
18:35musiały być niezwykle proste.
18:40Zgodnie z tą teorią,
18:42cząsteczki mogły współistnieć,
18:45zderzać się i tworzyć
18:47coraz bardziej złożone związki organiczne.
18:53Pomysł Darwina jest bliski
18:54współczesnej koncepcji pierwotnej zupy.
18:58To hipotetyczna mieszanina
19:01związków chemicznych
19:02istniejących na wczesnej Ziemi,
19:05takich jak wodór, amoniak
19:07czy para wodna.
19:11Wyobraźmy sobie
19:12niezliczone związki węgla
19:14mieszające się w pradawnych oceanach.
19:17Pierwotna zupa zawierała
19:19aminokwasy i nukleotydy,
19:22które mogły łączyć się
19:23w coraz bardziej złożone struktury,
19:25takie jak cukry
19:27i kwasy tłuszczowe.
19:31Biolog John Haldane
19:33opisał warunki
19:34sprzyjające powstaniu życia
19:36w pierwotnej zupie.
19:38Występowały one w płytkich,
19:40ciepłych wodach
19:41bogatych w materię organiczną.
19:47Ta dynamiczna mieszanina
19:50miała ogromny potencjał.
19:53Niejasne pozostaje tylko to,
19:56w jaki sposób
19:57mogła przekształcić się w życie.
20:03Co dało początek
20:05pierwszym organizmom?
20:11W latach pięćdziesiątych
20:13Stanley Miller i Harold Urey
20:15przeprowadzili eksperyment,
20:17aby ustalić,
20:18jakie źródło energii
20:19mogło uruchomić
20:20procesy tworzące życie.
20:23Eksperyment Millera
20:25i Ureya
20:25był świetnie pomyślany.
20:28Naukowcy użyli kolby
20:30z mieszaniną gazów
20:31występujących
20:32w pradawnej atmosferze Ziemi,
20:34czyli z metanem,
20:35dwutlenkiem węgla,
20:36wodorem i parą wodną.
20:38Przez tę mieszaninę
20:39przepuścili wyładowania
20:40elektryczne
20:41symulujące pioruny.
20:43Po pewnym czasie
20:44w kolbie pojawiła się
20:45brunatno-czerwona substancja.
20:49Powstały aminokwasy,
20:51czyli złożone
20:53związki organiczne.
20:54Oznaczało to,
20:55że podstawowe budulce życia
20:57mogły wytworzyć się
20:59całkowicie abiotycznie.
21:03Odkrycie,
21:04że takie przemiany chemiczne
21:05mogą zachodzić
21:06w różnych środowiskach,
21:07stało się przełomem
21:09w pojmowaniu
21:09początków życia.
21:12Hipotezata wymagała
21:14jednak dalszych testów
21:15i weryfikacji.
21:19W pierwotnym eksperymencie
21:22wykorzystano
21:23gazy redukujące.
21:25Dziś uważa się,
21:27że atmosfera wczesnej Ziemi
21:28była zdominowana przez
21:29obojętny dwutlenek węgla
21:31i azot.
21:33Ale kolejne eksperymenty
21:34z odpowiednimi katalizatorami
21:37również prowadziły
21:38do syntezy aminokwasów.
21:41Początkowo iskra
21:43stanowiła jedynie
21:44podstawę życia.
21:45Konieczna była też
21:46zdolność replikacji.
21:49W jakiś sposób
21:51pradawne nukleotydy
21:52połączyły się
21:53w pierwsze cząsteczki
21:54RNA.
21:56Jedną z kluczowych
21:58cech życia
21:59jest przekazywanie
22:00informacji genetycznej.
22:03Organizmy
22:03rozmnażają się,
22:05przekazując potomstwu
22:06swoje cechy
22:07zapisane w DNA.
22:09Lecz dawniej
22:10dziedziczenie mogło
22:11opierać się
22:12na RNA.
22:14Struktura ta
22:15odgrywa kluczową rolę
22:16w działaniu komórki.
22:20Podwójna helisa DNA
22:21jest planem budowy.
22:24A RNA
22:25odczytuje ten plan
22:27i uczestniczy
22:28w syntezie białek
22:29niezbędnych do
22:31prawidłowego
22:31funkcjonowania organizmu.
22:36Gdy cząsteczki
22:38RNA
22:38łączą się
22:39z białkami
22:40oraz innymi
22:41związkami chemicznymi,
22:42stają się
22:43nośnikiem
22:44informacji
22:45genetycznej.
22:48DNA
22:49i RNA
22:50tworzą razem
22:51fundament istnienia,
22:52bo przekazują
22:54informacje
22:54definiujące
22:55życie.
22:57A co jeśli
22:59nasza egzystencja
23:00nie wynika
23:01z przypadkowego
23:02połączenia cząsteczek?
23:06Co jeśli
23:07nie było
23:08żadnej pierwszej
23:09iskry?
23:10A powstanie
23:11życia stało się
23:12nieuniknionym
23:13skutkiem
23:13praw fizyki?
23:17W 2014 roku
23:20Jeremy England,
23:21profesor fizyki
23:22z MIT,
23:23zaproponował
23:24matematyczny model
23:25ewolucji chemicznej
23:26opierającej się
23:27na drugiej zasadzie
23:28termodynamiki,
23:29czyli
23:30naturalnej
23:31tendencji
23:31wszechświata
23:32do zwiększania
23:32entropii.
23:38Entropia
23:39jest miarą
23:40nieuporządkowania
23:41układu fizycznego
23:42i wskazuje,
23:44w ilu różnych
23:45stanach
23:46może występować
23:47dany układ.
23:53Zgodnie z prawami
23:54termodynamiki
23:55układy dążą
23:56do coraz
23:57większej
23:57entropii.
23:58Pozostawione
23:59same sobie
24:00spontanicznie
24:01organizują się
24:02w najbardziej
24:03prawdopodobny
24:04sposób.
24:05Zwykle
24:05bardziej
24:06chaotyczne.
24:08Przykładowo,
24:09jeśli nie
24:10będziemy
24:10porządkować
24:10szuflady
24:11ze skarpetkami,
24:12w końcu
24:13zapanuje
24:13w niej
24:14chaos.
24:15A jeśli skarpetki
24:16będą starannie
24:17ułożone,
24:18to znaczy,
24:19że ktoś
24:19wykonał pracę,
24:20aby połączyć je
24:21w pary.
24:24Porządek w obrębie
24:25układu
24:25zwykle oznacza,
24:26że w dany
24:27układ
24:28włożono
24:28dodatkową
24:29energię.
24:35Osiągnięcie
24:36porządku
24:36wśród
24:37żywych
24:37organizmów
24:38wymaga
24:38pozyskiwania
24:39i przetwarzania
24:41energii.
24:43Życie
24:43pochłania ją
24:44z otoczenia,
24:45przekształca
24:46w użyteczną
24:47formę
24:47i rozprasza
24:48pod postacią
24:49ciepła.
24:54Zgodnie
24:55z koncepcją
24:56rozpraszania
24:57ciepła,
24:57każdy układ
24:59dąży
24:59do oddawania
25:00jak największej
25:01ilości energii
25:02i zwiększania
25:03swojej entropii.
25:10Wyobraźmy sobie
25:12wannę
25:12z przedmiotami
25:13unoszącymi się
25:14na powierzchni wody.
25:15Pod wpływem fal
25:17dryfujące przedmioty
25:18ustawią się
25:19w taki sposób,
25:20aby zmaksymalizować
25:22rozpraszanie energii
25:23oraz entropię
25:25tego układu.
25:33możliwe więc,
25:34że układ
25:35cząsteczek
25:36w prebiotycznym
25:37środowisku
25:37nie był
25:38dziełem przypadku,
25:39lecz
25:40nieuniknionym
25:41rezultatem
25:41warunków
25:42fizyko-chemicznych,
25:43które sprzyjały
25:44maksymalnemu
25:45rozproszeniu
25:46energii.
25:48W konsekwencji
25:49tego
25:50mogło
25:50powstać
25:51życie.
25:54Powstanie
25:55życia
25:55mogło być
25:55zatem
25:56nie dziełem
25:56przypadku,
25:57lecz
25:58nieuchronnym
25:59skutkiem
25:59interakcji
26:00materii
26:01z energią.
26:03Chaotyczny
26:05zbiór
26:05cząsteczek
26:05zasilony
26:06energią
26:07mógł
26:08zorganizować się
26:09w prymitywną
26:09komórkę,
26:11a następnie
26:12poprzez
26:12dobór naturalny
26:13ewoluować
26:15w coraz
26:15bardziej
26:15złożone
26:16organizmy
26:16i w końcu
26:19doprowadzić
26:19do ogromnej
26:20różnorodności
26:21współczesnego
26:22życia.
26:32Dotychczas
26:33próbowaliśmy
26:34ustalić
26:34w jaki sposób
26:35powstało
26:36życie,
26:37choć
26:38równie ważne
26:38jest miejsce
26:39jego powstania.
26:41W jakich
26:42warunkach
26:42doszło
26:43do takiej
26:43niezwykłej
26:44transformacji?
26:49Czesna
26:50Ziemia
26:50miała
26:50zupełnie
26:51inną
26:51atmosferę.
26:52Z wysokim
26:53stężeniem
26:54dwutlenku
26:54węgla
26:55i metanu.
26:57Jej rozwojowi
26:58towarzyszyła
26:59też wzmożona
27:00aktywność
27:00wulkaniczna,
27:01uwalniająca
27:02gazy
27:03i minerały
27:03do atmosfery
27:04i oceanów.
27:08Księżyc
27:09znajdował się
27:10znacznie
27:11bliżej
27:11Ziemi,
27:11a gwałtowniejsze
27:13pływy
27:13sięgały
27:14daleko
27:14w głąb
27:15lądu.
27:16Ich
27:17intensywność
27:18wywołana
27:19bliskością
27:20Księżyca
27:20na pewno
27:21zwiększała
27:22aktywność
27:23wulkaniczną
27:23bardzo cienkiej
27:25skorupy
27:25ziemskiej.
27:30Ponadto
27:31Ziemia
27:31była bombardowana
27:32przez
27:32meteoryty
27:33i komety,
27:34pozostawiające
27:35na jej powierzchni
27:36liczne kratery.
27:41Najstarsze
27:42fragmenty
27:43skorupy
27:43ziemskiej
27:43zostały
27:44zniszczone
27:44na przestrzeni
27:45miliardów
27:46lat
27:46procesów
27:46geologicznych,
27:47co utrudnia
27:48rekonstrukcję
27:49warunków
27:50sprzyjających
27:51narodzinom
27:51życia.
27:53Istnieją
27:54jednak miejsca,
27:55w których
27:55zachowały się
27:56ich ślady.
28:00Większość
28:01najstarszego
28:02zapisu
28:02skalnego
28:03ziemi
28:03zaginęła,
28:04ale jego
28:05fragmenty
28:05zachowały się
28:06w różnych
28:06miejscach
28:07na świecie.
28:09Do takich
28:10miejsc
28:10należą
28:11formacja
28:12dresser
28:12w australijskim
28:13regionie
28:14Pilbara,
28:15pas
28:15zieleńcowy
28:16Barberton
28:17w RPA
28:18i
28:19Acastan Ice
28:20w Kanadzie.
28:22Skały z tych
28:22miejsc
28:23liczące
28:24ponad
28:244 miliardy
28:25lat
28:25stanowią
28:26bezcenny
28:27zapis
28:27najdawniejszej
28:28historii
28:29naszej
28:29planety.
28:32Wskazówki
28:33geologiczne
28:34na temat
28:34pochodzenia
28:35życia
28:35ukrywają się
28:36też
28:36pod morzami.
28:38W latach
28:3970-tych
28:40naukowcy
28:41wyruszyli
28:41na ekspedycję
28:42do
28:42rowu
28:43wulkanicznego
28:44na dnie
28:44Pacyfiku.
28:46Była to
28:47wyprawa
28:47dorównująca
28:48trudnością
28:48eksploracji
28:49kosmosu.
28:52Mówi się, że
28:53o głębie oceanów
28:54wiemy mniej
28:54niż o kosmosie.
28:56Nie możemy
28:57po prostu
28:57zejść na dno,
28:58żeby pobrać
28:59dowolne próbki.
29:00To
29:01ogromne
29:02wyzwanie.
29:04Misja
29:04Viking
29:05była
29:06pierwszym
29:06przedsięwzięciem,
29:07które miało
29:07wykryć
29:08oznaki życia
29:09na innej
29:09planecie.
29:11Sonda
29:11wylądowała
29:12na Marsie
29:12w 1976.
29:15Podmorskie
29:16kominy
29:16hydrotermalne
29:17odkryto
29:18dopiero
29:18rok później.
29:20Dopiero wtedy
29:21uzyskaliśmy
29:22możliwości
29:22techniczne
29:23pozwalające
29:24na ich
29:24badanie.
29:25W kominach
29:26odkryto
29:27bogactwo
29:27życia.
29:28Od
29:28krewetek
29:29i
29:29ukwiałów
29:30po
29:31liczne
29:31drobnoustroje.
29:35W ekspedycji
29:37nie uczestniczyli
29:39biolodzy,
29:39bo sądzono,
29:40że na dnie
29:41oceanu
29:41nie może
29:42istnieć
29:43życie.
29:46odkrycie
29:47organizmów
29:48korzystających
29:48z energii
29:49geotermalnej
29:50w całkowitej
29:51ciemności
29:51było niezwykle
29:53zaskakujące.
29:56Przegrzane
29:57płyny
29:57gwałtownie
29:58mieszają się
29:58z zimnymi,
29:59natlenionymi
30:00wodami
30:00oceanicznymi,
30:02tworząc
30:02nierównowagę
30:03termodynamiczną,
30:05sprzyjającą
30:06rozwojowi
30:06życia.
30:09W ciemności
30:11życie
30:11napędzają
30:12ekstremalne
30:13wahania
30:13temperatury.
30:15Aby zilustrować,
30:17jak mogło
30:17dojść
30:18do powstania
30:18życia,
30:19posłużę się
30:20modelem
30:20komina
30:21hydrotermalnego.
30:22W tych
30:23zlewkach
30:23znajdują się
30:24różne
30:24substancje
30:25chemiczne
30:26i minerały,
30:27które mogą
30:27zapoczątkować
30:28życie.
30:29Umieszczę tu
30:29kilka
30:30metalowych
30:31śrubek.
30:34Następnie
30:35drewniane
30:35klocki,
30:38do tego
30:39kulki
30:40szklane
30:42i
30:43magnetyczne.
30:47Nie
30:48można jednak
30:49po prostu
30:50wrzucić
30:50do miski
30:51jajek,
30:52mąki
30:52i cukru
30:53i nazwać
30:53tego
30:53ciastem.
30:54W tym
30:55przypadku
30:55też
30:56musimy
30:56wszystko
30:57ze sobą
30:57wymieszać
30:58i podgrzać.
31:05tym samym
31:06zwiększamy
31:07tempo
31:07zderzania
31:08się ze sobą
31:09atomów węgla,
31:10tlenu
31:10i wodoru.
31:13Potencjalnie
31:13prowadzi to
31:14do powstania
31:15podstawowych
31:15elementów
31:16życia.
31:17Część
31:17składników
31:18zaczyna się
31:19łączyć
31:19ze sobą
31:20i tworzyć
31:21związki
31:21organiczne.
31:25Podmorskie
31:26inkubatory
31:27mogły być
31:27kolebką
31:28życia,
31:28w której
31:29powstawały
31:30złożone
31:30związki
31:31organiczne.
31:33Składniki
31:34życia.
31:37Odkrycie
31:38to zmieniło
31:39nasze
31:39postrzeganie
31:40życia
31:40na Ziemi,
31:41które
31:41przestało
31:42być
31:42jedynie
31:43gałęzią,
31:44a stało się
31:45częścią
31:45większego
31:46drzewa
31:46biologicznych
31:47możliwości.
31:49Dziś
31:50już wiemy,
31:50że na
31:50powierzchni
31:51Ziemi
31:51proces ten
31:52opiera się
31:52na fotosyntezie
31:53i świetle
31:54słonecznym.
31:55Natomiast
31:56w głębinach
31:57oceanu,
31:58gdzie
31:58nie dociera
31:59światło,
31:59energia jest
32:00wytwarzana
32:01poprzez
32:02reakcje
32:04chemiczne.
32:09Czy w innych
32:10obszarach
32:11kosmosu
32:11mogą istnieć
32:13warunki
32:13sprzyjające
32:14podobnej chemii
32:15życia?
32:16Być może
32:16odpowiedź na pytanie
32:17o jego pochodzenie
32:18wymykała nam się,
32:19bo leży
32:20gdzieś
32:20poza Ziemią.
32:24według
32:25jednej z
32:26najciekawszych
32:27teorii
32:27o tak zwanej
32:28panspermii
32:29pierwsze życie
32:30mogło trafić
32:31na Ziemię
32:31z innych
32:32rejonów
32:33wszechświata
32:33przeniesione
32:35przez
32:35międzygwiezdnych
32:36podróżników.
32:43Panspermia
32:44cząsteczkowa
32:45zakłada, że
32:46kluczowe elementy
32:47budulcowe
32:48życia
32:48mogły dotrzeć
32:50na Ziemię
32:50z kosmosu,
32:52na przykład
32:53razem z
32:54meteorytami.
32:56Wiemy, że
32:57niektóre
32:58meteoryty
32:58starsze od
32:59Ziemi
32:59zawierają
33:00aminokwasy
33:01i związki
33:02organiczne.
33:02Planeta
33:04była nimi
33:05bombardowana
33:05w okresie
33:06prebiotycznym.
33:10Panspermia
33:11mogła nastąpić
33:12ponad
33:124 miliardy
33:13lat temu,
33:14gdy
33:14grawitacja
33:15innych planet
33:16zakłóciła
33:17orbitę Neptuna,
33:18kierując go
33:19przez pas
33:20z komet
33:20i planetoid.
33:22Wydarzenie
33:23to wysłało
33:23ku wewnętrznym
33:24obszarom
33:25Układu Słonecznego
33:26liczne
33:26meteoryty,
33:28które mogły
33:28przenieść
33:29molekularne
33:30nasiona
33:30życia
33:31na naszą
33:32planetę.
33:36W jaki sposób
33:38aminokwasy
33:40lub inne
33:40związki
33:41organiczne
33:41mogły
33:42przetrwać
33:42w skalę
33:43przymierzającej
33:43przestrzeń
33:44kosmiczną?
33:46Owszem,
33:47środowisko
33:47to jest surowe,
33:48lecz
33:49zaskakująco
33:50stabilne,
33:51być może
33:51nawet stabilniejsze
33:53od
33:53młodej Ziemi.
33:55Istnieją
33:56dowody
33:57wspierające
33:57teorię
33:58o panspermii.
33:59W 1969
34:00roku
34:01w Australii
34:02spadł
34:03meteoryt
34:04zawierający
34:05ponad
34:0570
34:06aminokwasów,
34:07w tym
34:0820
34:08występujących
34:09w organizmach
34:11ziemskich.
34:14W tamtych
34:15czasach
34:16uznawano,
34:16że te związki
34:17węglowe
34:17były najbardziej
34:18prymitywnymi
34:19surowcami,
34:20z których
34:20wykształcił się
34:21Układ Słoneczny.
34:24Określano je
34:25mianem
34:25podstawowego
34:26budulca Ziemi
34:27i naszego
34:28Układu Planetarnego.
34:32Wciąż
34:33pojawiają się
34:34nowe dowody.
34:35W 2019
34:37roku
34:37w Afryce
34:38odkryto
34:39pozaziemski
34:40materiał
34:40organiczny
34:41sprzed ponad
34:423 miliardów
34:43lat.
34:44Możliwe,
34:45że pochodził
34:45z pradawnych
34:46mikrometeorytów.
34:51Z kolei
34:52w 2022
34:53roku
34:54japońska
34:54misja
34:55Hayabusa 2
34:56dostarczyła
34:57próbki
34:57z planetoidy
34:58Ryugu,
34:59w których
35:00wykryto
35:00ponad
35:0020
35:01aminokwasów.
35:03Odkrycia
35:04te podsycają
35:04spekulacje
35:05o pozaziemskim
35:06pochodzeniu
35:07życia.
35:08Zaproponowano
35:09również
35:09teorie
35:09panspermii
35:10biogenicznej,
35:11która zakłada,
35:12że na Ziemię
35:13trafiły
35:13złożone
35:14składniki
35:15życia,
35:15które powstały
35:16poza
35:16naszą
35:17planetą.
35:21Istnieją
35:22też
35:22bardziej
35:23radykalne
35:23teorie,
35:24według których
35:25życie
35:26powstało
35:26jeszcze przed
35:27uformowaniem
35:28Ziemi
35:28i mogło
35:29zasiewać
35:29kolejne
35:30planety.
35:32Zaskakująca
35:33złożoność
35:33najstarszych
35:34organizmów
35:35ziemskich
35:36może świadczyć
35:37o tym, że
35:37rozwijały się
35:38one wcześniej,
35:38w zupełnie
35:40innym
35:40miejscu.
35:42To
35:42kontrowersyjna,
35:43lecz
35:43fascynująca
35:44propozycja.
35:52główny
35:53problem
35:53z panspermią
35:54biogeniczną
35:55polega
35:55na tym,
35:56że
35:56nie
35:57odpowiada
35:57na pytania
35:58o początki
35:59życia.
36:00Trzeba
36:01wyjaśnić,
36:01jak
36:02życie
36:02mogło
36:02powstać
36:03na innym
36:03obiekcie,
36:04z którego
36:05trafiło
36:05na Ziemię,
36:07zakładając
36:07dodatkowo,
36:08że przetrwało
36:09podróż
36:10przez kosmos
36:10i uderzenie
36:12w powierzchnię
36:12naszej planety.
36:16Rozważając
36:17możliwość
36:18przeniesienia
36:18życia
36:19z kosmosu
36:19na Ziemię,
36:21naukowcy
36:21koncentrują się
36:22na Marsie,
36:24który znajduje się
36:25w ekosferze
36:25Słońca,
36:27a dodatkowo
36:28w przeszłości
36:29był pokryty
36:29oceanami.
36:33Poszukujemy
36:34śladów życia
36:35tak blisko,
36:36ponieważ
36:37złożone
36:37cząsteczki
36:38czy też
36:38łańcuchy
36:39DNA,
36:40które sprzyjałyby
36:41powstaniu
36:41życia,
36:42nie przetrwałyby
36:43zbyt długo
36:44w przestrzeni
36:45kosmicznej.
36:47Aby zobrazować
36:50ten proces
36:50użyję
36:51glinianego
36:51modelu
36:52marsjańskiej
36:53gleby.
36:55Zderzenie
36:55jakiegoś
36:56obiektu
36:56z powierzchnią
36:57Marsa
36:57mogło
36:58oderwać
36:58fragmenty
36:59jego skorupy
37:00i wyrzucić
37:01je w
37:01przestrzeń
37:01kosmiczną.
37:07Mam tu
37:09koraliki
37:09symbolizujące
37:11skład
37:11Marsa,
37:12czyli jego
37:13pierwiastki
37:13oraz ich
37:14izotopy.
37:15Wcisnę je
37:16w glinę,
37:16aby ten fragment
37:18marsjańskiej
37:19skorupy
37:19miał taki sam
37:20skład jak
37:21planeta.
37:22Wczesny Mars
37:23mógł sprzyjać
37:24życiu,
37:24dlatego wykorzystam
37:26te ziarenka
37:26słonecznika
37:27oznaczające
37:28drobną stroję.
37:29Wcisnę kilka
37:31głęboko
37:31w model
37:32meteorytu,
37:33żeby były
37:34dobrze
37:34osłonięte.
37:38marsjańsze
37:39marsjańskie
37:39marsjańskie
37:39meteoryt
37:39przemierza
37:40kosmos
37:40i w końcu
37:41spada na
37:42Ziemię,
37:42przechwycony
37:43przez grawitację
37:44naszej
37:45planety.
37:48Wyraźnie
37:49widzimy różnicę
37:50pomiędzy
37:51skałą
37:51marsjańską
37:52i powierzchnią
37:53Ziemi.
37:55Planetolodzy
37:56badają
37:56różnice
37:57chemiczne
37:57pomiędzy
37:57skałami
37:58z różnych
37:58ciał niebieskich.
38:01Znaleźliśmy
38:02już setki
38:02marsjańskich
38:03meteorytów,
38:05co dowodzi,
38:05że ten
38:06międzyplanetarny
38:07transport materii
38:08rzeczywiście
38:09miał miejsce.
38:11A w środku
38:13mamy
38:14nienaruszone
38:15ziarna
38:15słonecznika,
38:16które bezpiecznie
38:17przetrwały
38:18długą podróż
38:19przez kosmos.
38:20Właśnie tak
38:21życie mogło
38:22dotrzeć
38:22na Ziemię.
38:25Środowisko
38:26naukowe
38:26sądzi jednak,
38:27że prawdopodobieństwo
38:28życia na Marsie
38:29jest niewielkie.
38:31Jakieś
38:3220-30
38:33lat temu
38:34sensację
38:35wzbudził
38:36słynny
38:36marsjański
38:37meteoryt.
38:38Odkryto w nim
38:39mikroskopijne
38:40kryształy
38:41magnetytu,
38:42minerału
38:43zwykle
38:43kojarzonego
38:44z aktywnością
38:45biologiczną.
38:47Sugerowano,
38:48że mogą one
38:48świadczyć
38:49o życiu
38:50na Marsie.
38:52Dziś jednak
38:52uznaje się,
38:53że to raczej
38:55nieprawda.
38:59hipoteza
39:00zasiewu
39:01życia
39:01z Marsa
39:02wydaje się
39:02mało
39:02prawdopodobna,
39:04bo nic
39:05nie wskazuje
39:05na to,
39:06żeby życie
39:06powstało tam
39:07znacznie
39:08wcześniej
39:08niż na Ziemi.
39:11Obie planety
39:12miały
39:13podobny
39:13początek,
39:14lecz Mars
39:15wystygł
39:15szybciej.
39:16Przez to
39:17okres
39:17sprzyjający
39:18rozwojowi
39:19życia
39:19trwał tam
39:20krócej
39:20niż na Ziemi.
39:26Mimo to
39:27niedawne
39:27odkrycia
39:28sugerujące,
39:29że skorupa
39:29Marsa
39:30może skrywać
39:30podziemny
39:31ocean,
39:32pobudzają
39:32wyobraźnię
39:33badaczy
39:34zajmujących się
39:35życiem
39:35na Czerwonej
39:36Planecie.
39:41Niezależnie
39:42od roli
39:42Marsa,
39:43panspermia
39:44rzeczywiście
39:44była
39:45możliwa.
39:46Czy jednak
39:47teoria ta
39:47zbliża nas
39:48do genezy
39:49istnienia?
39:51Choć receptura
39:52na życie
39:53zaginęła
39:53w czasie,
39:54jego pierwszą
39:55formą
39:55była zapewne
39:56malutka,
39:57pojedyncza
39:58komórka.
40:00Spośród
40:01wszystkich
40:01mutacji
40:02prowadzących
40:02do pojawienia
40:03się ludzi,
40:04bez wątpienia
40:05najważniejszy
40:06był przeskok
40:06od organizmów
40:07jednokomórkowych
40:09do
40:09wielokomórkowych.
40:13Organizm
40:14jednokomórkowy
40:15musi sam
40:16zapewniać sobie
40:17pożywienie
40:17i rozmnażać się.
40:19Natomiast
40:20wielokomórkowość
40:21umożliwia
40:22specjalizację
40:22komórek
40:23i wykształcanie
40:24bardziej
40:24złożonych
40:25organizmów.
40:31Historia
40:31życia
40:32to
40:32nieustanna
40:33walka
40:33o przetrwanie.
40:35Stare gatunki
40:36wciąż
40:37ustępują
40:38miejsca
40:38nowym.
40:40Życie
40:41na Ziemi
40:41nieraz
40:42ginęło
40:42niemal
40:43całkowicie
40:43wskutek
40:44różnych
40:44katastrof.
40:46Jednym
40:46z najlepiej
40:47zbadanych
40:47przypadków
40:48jest
40:48wymieranie
40:49kredowe,
40:49utożsamiane
40:51z zakładą
40:52dinozaurów.
40:54Uderzenie
40:54dużego ciała
40:55niebieskiego
40:56w okolicy
40:56półwyspu
40:57Jukatan
40:58wywołało
40:59ogromne fale
41:00tsunami
41:00i globalne
41:01pożary,
41:02które
41:02zniszczyły
41:03roślinność.
41:08W powietrze
41:10wzbiła się
41:10olbrzymia
41:11chmura
41:12popiołu,
41:12która
41:13wywołała
41:13długotrwałą
41:14zimę.
41:17To
41:18niezwykłe,
41:19że cokolwiek
41:19przeżyło
41:20tak
41:20dramatyczne
41:21zdarzenia.
41:29Od
41:30początku
41:30istnienia
41:31życia
41:31jego rozwój
41:32wytyczały
41:33podstawowe
41:33prawa biologiczne.
41:36Najważniejsze
41:36z nich
41:36mówi,
41:37że przetrwają
41:38tylko najlepiej
41:39przystosowani.
41:45Największym
41:46wkładem
41:46Charlesa Darwina
41:47w teorię
41:48ewolucji
41:48było wprowadzenie
41:50pojęcia
41:50doboru naturalnego,
41:51ujętego w haśle
41:52przetrwanie
41:53najsilniejszych.
41:55Niewielkie zmiany
41:56mogą dać przewagę
41:57pewnym organizmom,
41:58lecz trafniejsze
41:59jest określenie
42:00przetrwania
42:01najbardziej zdolnych
42:03do adaptacji,
42:05bo to właśnie
42:06elastyczność
42:07decyduje
42:08o przetrwaniu
42:09gatunku.
42:16Zasada ta
42:18dotyczyła też
42:18życia
42:19mikrobiologicznego,
42:20nawet
42:21przed pojawieniem się
42:22tlenu
42:23w ziemskiej
42:23atmosferze.
42:28Mogłoby się wydawać,
42:29że obecność
42:30tlenu
42:31jest oznaką
42:32życia,
42:32ale historia
42:33pokazuje
42:34coś innego.
42:36Wczesne formy
42:36życia
42:37w ogóle go
42:37nie potrzebowały.
42:39Wręcz przeciwnie,
42:40był dla nich
42:40trujący.
42:43Początkowo
42:44atmosfera
42:45Ziemi
42:45była niemal
42:45pozbawiona
42:46tlenu,
42:47co czyniło
42:48ją nieprzyjazną
42:49dla znanych
42:50dziś
42:50form życia.
42:54W pewnym momencie
42:55sinice
42:56oddzieliły się
42:57od bakterii
42:58dzięki przełomowej
42:59mutacji,
43:00która umożliwiła
43:01im fotosyntezę,
43:02czyli wykorzystywanie
43:04światła słonecznego
43:05do wydzielania
43:05tlenu z wody.
43:07Z biegiem czasu
43:08sinice
43:09uwolniły jednak
43:10tak ogromne ilości
43:11tego gazu,
43:12że jego stężenie
43:13wzrosło
43:14w oceanach
43:14i w atmosferze,
43:16wywołując
43:17tak zwaną
43:17katastrofę
43:18tlenową.
43:24Do fotosyntezy
43:25konieczne są
43:26światło słoneczne
43:27i dwutlenek węgla,
43:29a jej produktem
43:30ubocznym
43:30jest tlen.
43:32Sinice
43:32wytwarzały go
43:33w ogromnych ilościach,
43:35co było dla nich
43:36zabójcze
43:36i radykalnie
43:37zmieniło
43:38skład atmosfery.
43:43Na skutek tego procesu
43:45Ziemia stała się
43:46zielona.
43:47Paradoksalnie
43:48doprowadził on też
43:49do wyginięcia
43:49ówczesnych sinic.
43:51Same wydały
43:52na siebie wyrok.
43:54Życie
43:55przystosowało się
43:56do nowego środowiska,
43:58wykorzystując
43:59potencjał
44:00energetyczny
44:00tlenu.
44:02Historia sinic
44:04ukazuje
44:04wieloetapowy
44:05charakter ewolucji,
44:07która zachodzi
44:08nie tylko
44:08na skutek rywalizacji,
44:10ale również
44:11pod wpływem
44:11zmian w środowisku.
44:14Dowodzi to,
44:15jak ulotna jest
44:16równowaga
44:16na Ziemi.
44:19W jednodniowym
44:21kalendarzu
44:21dziejów Ziemi
44:22człowiek pojawia się
44:24dwie minuty
44:24przed północą,
44:25a dopiero
44:26w ostatniej sekundzie
44:27pojmuje
44:28układ słoneczny,
44:30gwiazdy
44:30i galaktyki.
44:35Czy odkrycie
44:37planet
44:37nadających się
44:38do zamieszkania
44:39dostarczy
44:39wskazówek
44:40o pochodzeniu
44:41życia?
44:42Czy badanie
44:44odległych
44:44światów
44:45umożliwi nam
44:46zrozumienie
44:47pierwotnych warunków
44:48panujących
44:49na Ziemi?
44:54Zaawansowane
44:55badania łączą
44:56coraz więcej
44:57dziedzin nauki.
44:58Przykładowo
44:59astrobiologię
45:00zajmuje się
45:01badaniem życia
45:02i procesów
45:03biologicznych
45:03zachodzących
45:04poza Ziemią.
45:10Astrobiologia
45:11zajmuje się
45:12analizą
45:12cząsteczek
45:13w przestrzeni
45:14międzygwiezdnej,
45:15ale też
45:16w atmosferach
45:16egzoplanet.
45:19Nasze możliwości
45:21identyfikowania
45:22planet w ekosferach
45:23stale się
45:24poszerzają.
45:27Wykrywamy je
45:28metodą
45:28tranzytu,
45:30gdy planeta
45:30wyłania się
45:31na tle
45:31swojej gwiazdy
45:32i blokuje
45:33część
45:34jej światła,
45:36przez co
45:37gwiazda
45:37lek kobletnie.
45:39Wykorzystujemy
45:40też analizę
45:41grawitacyjnych
45:42wychyleń
45:43gwiazdy
45:43wywołanych
45:44przez krążącą
45:45wokół niej
45:46planetę.
45:48Wychylenia te
45:49sprawiają,
45:50że światło
45:50gwiazdy
45:51odlega
45:52efektowi
45:53Doplera.
45:54Łącząc te metody
45:55można określić
45:56masę,
45:57rozmiar,
45:58średnią gęstość,
45:59a nawet
45:59skład
46:00egzoplanety.
46:04W trakcie
46:05planetarnego
46:06tranzytu
46:07światło gwiazdy
46:08przenika
46:08przez atmosferę
46:09planet.
46:10W takiej sytuacji
46:11możemy wykorzystać
46:12spektroskopię
46:13do rozdzielenia
46:15tego światła
46:16na poszczególne
46:16barwy
46:17i na tej podstawie
46:18zbadać skład
46:19chemiczny
46:19atmosfery
46:20i poszukać w niej
46:22biomarkerów życia.
46:30W naszej galaktyce
46:32potwierdzono
46:33już ponad
46:335 tysięcy
46:34egzoplanet.
46:36Poszukiwania
46:37potencjalnych
46:38siedlisk
46:38życia pozaziemskiego
46:39wciąż
46:40nabierają
46:41tempa.
46:43Ludzkość
46:44spogląda
46:45w niebo
46:45od wieków.
46:46Zadajemy sobie
46:47pytania o nasze
46:48miejsce
46:49we Wszechświecie.
46:50Co jest
46:51miejsce w
46:51Uniuwesie?
46:53I oto
46:55czy jesteśmy
46:55w nim
46:56sami.
46:57Filmowi
46:58kosmici
46:59na ogół
47:00przypominają
47:00ludzi
47:01w specjalnych
47:01kostiumach.
47:04Astrobiolodzy
47:04również zakładają,
47:06że życie
47:06w innym
47:07miejscu
47:07może być
47:08podobne
47:09do ziemskiego.
47:10Dlatego
47:11poszukują
47:12przede wszystkim
47:12planet,
47:13na których
47:13panują
47:14warunki
47:14zbliżone
47:15do ziemskich.
47:21czy
47:22na przestrzeni
47:23miliardów
47:23lat
47:24w bezmiarze
47:25kosmosu
47:25mogły rozwinąć się
47:27złożone
47:27inteligentne
47:28formy życia?
47:31Astrobiologia
47:32łączy w sobie
47:33bardzo
47:33zróżnicowane
47:34dziedziny
47:35nauki.
47:37Fizykę,
47:38chemię,
47:39biologię,
47:40geologię
47:40i filozofię.
47:43Każda
47:43z tych
47:44nauk
47:44może wnieść
47:45coś do
47:46badań
47:46nad
47:46fundamentalnym
47:47pytaniem
47:48o życie
47:49we Wszechświecie.
47:50To
47:51niesamowite.
47:53Nie jestem
47:54pewna,
47:55czy kiedykolwiek
47:55ustalimy,
47:56jak
47:57powstało
47:57życie
47:58na Ziemi.
48:00A nawet
48:01jeśli nam się
48:02to uda,
48:04należałoby
48:04od razu
48:05zadać kolejne
48:06pytanie.
48:07Czy
48:07życie
48:08powstało
48:08wyłącznie
48:09na Ziemi?
48:12Gdybyśmy
48:12odkryli,
48:13że nie
48:13jesteśmy
48:14sami,
48:14mogłoby
48:15to odmienić,
48:15jak
48:16postrzegamy
48:17samych
48:17siebie.
48:19Do tego
48:19dochodzi
48:20kwestia
48:20innych,
48:21inteligentnych
48:22form
48:22życia.
48:24Potencjał
48:24tej dziedziny
48:25nauki
48:25jest
48:26nieograniczony.
48:29Zakładamy,
48:30że na każdą
48:31gwiazdę
48:31Drogi Mlecznej
48:32przypada
48:33średnio
48:33jedna
48:34planeta.
48:35Oznacza to,
48:36że w naszej
48:37galaktyce
48:37muszą istnieć
48:38setki
48:39miliardów
48:40takich
48:40obiektów.
48:43Skoro
48:43życie potrafi
48:44ewoluować,
48:45może robić to
48:46właściwie wszędzie.
48:48Dopóki nie ustalimy,
48:49czy jest to zjawisko
48:51powszechne,
48:51nie dowiemy się,
48:52jakie zajmujemy
48:53miejsce we
48:54Wszechświecie.
48:55Czy jesteśmy
48:56jedynymi
48:57bohaterami
48:57tej opowieści?
48:58Aby w pełni
49:00zrozumieć,
49:01jak powstało
49:02życie na Ziemi,
49:03musimy odkryć
49:04je także
49:05w innym
49:06miejscu.
49:08Ogrom
49:08i bezkres
49:09Wszechświata
49:10oznaczają
49:11dla każdego
49:12astronoma
49:12nieograniczone
49:14możliwości.
49:15I dla mnie
49:15to
49:15infinity,
49:16to
49:16wielkość
49:17znaczy
49:17możliwości.
49:26Opracowanie
49:27konec.