- 22 saat önce
TARİHİ YAPILARIN İLGİNÇ ÖYKÜSÜ TARİHTE YÜRÜYEN ADAM’DA
Her köşesinde tarihten izler barından ülkemizin tarihi yapılarına dair bilgiler veren ve geçmişten günümüze uzanan öyküsünü anlatan “Tarihte Yürüyen Adam; Vakıf Eserleri”, izleyenlerini tarihi bir yolculuğa çıkarıyor. Ahmet Şahin Baykal'ın sunumuyla ekranlara gelen “Tarihte Yürüyen Adam; Vakıf Eserleri”, tarihi yapıların yapılış amacı, yapıldığı dönem ve günümüzdeki son durumunu inceliyor ve izleyenleriyle paylaşıyor.
Tarihi sade bir dille anlatan ve sevdiren program “Tarihte Yürüyen Adam; Vakıf Eserleri”, geçmişten günümüze bir bağ kurarak birçok döneme tanıklık etmiş tarihi yapılara dair önemli bilgiler aktarıyor ve yapıların çeşitli dönemlerdeki fotoğrafları ile günümüzdeki son durumunu ekranlara getiriyor. Tarihi yapıların inşa edildiği dönemin koşulları, o bölgeye verilen isim, günümüze dek uğradığı değişiklikler ve o dönemde yaşanmış hikayeler tarih meraklılarıyla buluşuyor.
Birçok medeniyete ev sahipliği yapmış dört bir yanı tarih kokan Türkiye’nin, tarihi mirasını ve öyküsünü ekranlara taşıyan “Tarihte Yürüyen Adam; Vakıf Eserleri” her cumartesi saat 16:00’da Ülke TV ekranlarında…
Her köşesinde tarihten izler barından ülkemizin tarihi yapılarına dair bilgiler veren ve geçmişten günümüze uzanan öyküsünü anlatan “Tarihte Yürüyen Adam; Vakıf Eserleri”, izleyenlerini tarihi bir yolculuğa çıkarıyor. Ahmet Şahin Baykal'ın sunumuyla ekranlara gelen “Tarihte Yürüyen Adam; Vakıf Eserleri”, tarihi yapıların yapılış amacı, yapıldığı dönem ve günümüzdeki son durumunu inceliyor ve izleyenleriyle paylaşıyor.
Tarihi sade bir dille anlatan ve sevdiren program “Tarihte Yürüyen Adam; Vakıf Eserleri”, geçmişten günümüze bir bağ kurarak birçok döneme tanıklık etmiş tarihi yapılara dair önemli bilgiler aktarıyor ve yapıların çeşitli dönemlerdeki fotoğrafları ile günümüzdeki son durumunu ekranlara getiriyor. Tarihi yapıların inşa edildiği dönemin koşulları, o bölgeye verilen isim, günümüze dek uğradığı değişiklikler ve o dönemde yaşanmış hikayeler tarih meraklılarıyla buluşuyor.
Birçok medeniyete ev sahipliği yapmış dört bir yanı tarih kokan Türkiye’nin, tarihi mirasını ve öyküsünü ekranlara taşıyan “Tarihte Yürüyen Adam; Vakıf Eserleri” her cumartesi saat 16:00’da Ülke TV ekranlarında…
Kategori
📺
TV ve DiziDöküm
00:00Vakıf Katılım, tarihte yürüyen adamla vakıf eserlerimizi sunar.
00:58İzlediğiniz için teşekkür ederim.
01:08Tarihte yürüyen adamla vakıf eserlerimiz programında bu hafta Yavuz Sultan Selim Camii'ndeyiz.
01:141520'li yılları konuşacağız.
01:17Ardından Kanuni Sultan Süleyman devrini ve Yavuz'la olan ilişkisini,
01:21Osmanlı'da sürekliliği bu cami üzerinden anlamaya çalışacağız.
01:25Bugün burada Yavuz Sultan Selim Camii'ni, Kündekari tekniğinin en nadide örneklerini
01:31ve şu an ardımda görmüş olduğunuz bu güzel Çinilerle birlikte bu camiyi gezmeye çalışacağız.
01:37Gelin hep beraber bir önceki bölümde eksik kalan caminin iç avlusu değil de dış avlusunda kalan birkaç noktayı konuşup,
01:46sonrasında iç avluyu ve sonrasında caminin içini birlikte gezmeye ve anlamaya başlayalım.
02:09Şu an caminin dış avlusunda özellikle türbelerin olduğu bölümde birkaç noktaya temas etmek istiyorum.
02:17Bunlardan bir tanesi şu muhtemelen Roma'dan kalan bir sütün başlığı gibi görünüyor.
02:22Burada devşirme malzemelerin kendisi Osmanlı'da veya Selçuklu'da çıstıkça kullanıla gelen eski bir mabetten,
02:29eski bir yapıdan, tarihi bir yapıdan sütün, sütün başlıkları, mermerler,
02:34aklınıza gelebilecek envai çeşit parçaların tamamı camide veya bir vakıf eserinde uygun görülen yerde kullanılıyordu.
02:42Bu da muhtemelen onlardan bir tanesidir.
02:43Hemen yanında bir su kuyusu var.
02:45Burada bu caminin altında yer altı sarnışlarının olduğunu bir önceki programda ifade etmiştik.
02:51Bu sarnışlar neye yarıyordu?
02:53Sarnışların en temel özelliği Bizans dönemi için söyleyecek olursak şehrin altında bir şehir daha vardı.
02:58Askeri olarak muhafaza veya herhangi bir depremde veya bir salgında veya bir saldırıda saklanılabilecek bir mahzen olarak kullanılıyordu.
03:07Bununla beraber suyun kendisini yani İstanbul'da su ihtiyacını gidermek ve suyu muhafaza edebilmek için yer altı sarnışlarının kullanıldığını biliyoruz.
03:17Bu sarnışlara uzanan buralarda caminin etrafında belli başlı kuyular var.
03:22Burada kovayla su çekilebilir durumda olması önemli.
03:26Hemen yanı başında da şunu görüyoruz.
03:29Burada yine muhtemelen suyu muhafaza edebileceğimiz bir doğalında bir şadırvan olarak da düşünebilirsiniz bunu.
03:36Ama suyu muhafaza edilen bir kuyu olarak düşünebilirsiniz.
03:41Burayı özellikle göstermek istedim.
03:43Çünkü bu caminin altında sarnışlar var.
03:45En son ki çalışmalarda ortaya da çıkarıldı bunlar.
03:48Yaklaşık olarak yerin altı metre kadar yükseklikte aşağı doğru iniyorsunuz.
03:52Ve o sarnışlarda şeyi görüyorsunuz.
03:55Hem mimari özellikleri açısından Bizans'tan kaldığını hem de gerçekten bir su muhafazası için İstanbul'un altında,
04:03şu an görünenin altında bir İstanbul daha olduğunun da adeta kanıtı diyebiliriz.
04:09Gelin hep beraber caminin dış avlusundan devam ederek içeriye doğru geçelim.
04:531500'lü yıllardayız.
04:56Osmanlı kendi mimarisini, kendine has uslubu, Türk İslam uslubunu Bursa'dan yola çıkarak,
05:02Bursa'nın bir devamı olarak burada Yavuz Sultan Selim Camii'nde devam ettiriyor.
05:05Fakat bizler daha önceki programlarımızda 2. Beyazıt'ın yaptırmış olduğu,
05:10bugün aslında İstanbul Üniversitesi'nin de bir ucuyla bağlantısında bulunan 2. Beyazıt Camii,
05:16Beyazıt Veli'nin yaptırmış olduğu o camiyi,
05:19Osmanlı Devleti'nin Türk İslam mimarisinin kendisini bulduğu bir eser olarak,
05:24sanat tarihi açısından böyle bir vurgu olduğunu en azından belirtelim.
05:28Fakat bu caminin sanat tarihi açısından önemi nedir?
05:30Tabhaneli camilerin son örneği.
05:32Yavuz Sultan Selim Edirne'de yine bir sefere çıkıyor.
05:36Kendisi yaklaşık olarak 8 yıl 4 ay kadar bir sultanlık dönemi var.
05:42Ve bu sultanlık döneminde özellikle doğuya yapmış olduğu seferlerle hem hilafeti,
05:48hem saltanatı hilafetle güçlendiriyor ve kutsal emanetleri İstanbul'a getirerek
05:53aslında büyük bir devrin de açılışını yaptığını söyleyebiliriz.
05:57Yavuz Sultan Selim'e tekrar döneceğiz.
05:59Fakat burada tabhane caminin iki yan kısmında,
06:03minarelerin camiyle bitiştiği yerde tabhaneler mevcut.
06:07Bir önceki bölümde bu tabhanelerin aslında bir nevi misafirhane olarak,
06:11klasik dönem için söyleyecek olursak,
06:13Osmanlı'nın, İstanbul'un başkenti olduğu dışarıdan,
06:17Rumeli'den ya da Anadolu'dan,
06:18misafirlerin geldiği, hocaların, müderrislerin, dervişlerin, seyyah dervişlerin
06:23özellikle kalabileceği odalar şeklinde yapıldığını vurgulayalım.
06:29Burada caminin minaresine bir giriş söz konusu.
06:32Caminin minaresiyle caminin kendisinin uyumu da ayrıca önemlidir.
06:36Kesme küfeki taşlardan yapılan bir özelliğe sahip.
06:40Tabi bu tabhaneler ister istemez bu camiyi diğer camilerden ayırıyor.
06:44Fakat şunu hemen belirtelim, caminin iç kısmına geçmeden önce
06:48revaklarla bezeli bu iç avluyu özellikle size göstermek istiyorum.
06:53İç avluda son cemaat mahfilindeki Çiniler de müthiş bir süsleme söz konusu.
06:59Ve burada da bu Çinilerin örneğini görüyoruz.
07:02Burada hem bu Çinilerin orijinalliği,
07:05gerçekten orijinal ve güzel Çiniler sadece bu caminin pencerelinin alınlıklarında bulunan Çiniler olarak burada mevcut.
07:13Yavuz Sultan Selim Osmanlı Sultanları arasında 9. Padişah ve kendisi sultanlık dönemi çok kısadır.
07:21Bununla ilgili anlatılan çok rivayet vardır.
07:23Yani 2. Beyazıt'ın kendisine işte bir beddua ettiği ömrün kısa, kılıcın keskin olsun gibi ifadeler söz konusu.
07:29Fakat bu rivayetler ne kadar doğrudur bilinmez.
07:32Ama tarih gerçekleştikten sonra bu hikayeler var olanı biraz daha meşrulaştırmak,
07:38bunu güçlendirmek için efsaneleşmiş rivayetlerdir diyebiliriz.
07:43Yine burada hem kapıların güzelliği hem de bu Çinilerin güzelliğini iç avluda göstermek için buradayız.
07:51Fakat buradaki Çinilerin burada olmadığını da gösterelim.
07:54Belki restorasyon sırasında kırılmış olabilir, bozulmuş olabilinir.
08:00Fakat ne olduğunu bilmiyorum.
08:02Akıbeti ne olmuş bilmiyoruz ama ne kadar büyük bir eksiklik olduğunu hemen yanı başındaki orijinal Çin'i gördüğümüzde
08:08oradaki o boşluk kendini gösteriyor ki üstündeki bu süslemelerle birlikte Çin'inin kendisinin de tarihe bir iz bıraktığını orada özellikle
08:18müşahede ediyoruz.
08:20Evet iç avludayız.
08:21İç avluda birazdan son cemaat mahfilinin üzerinde özellikle göstermek istediğim bir Çin'i var.
08:26Renklerinden dolayı ki burada da birkaç tanesi.
08:29Yani bunların şöyle göstereyim size.
08:31Bu Çin'inin dış çevresini süsleyen sarı renkte tonlar mevcut.
08:35Burada son cemaat mahfilinde tam karşımızda bulunan Çin'i de ise iç kısmındaki süslemelerde onların olduğunu görüyoruz.
08:43Yine bu kapıların çok orijinal kapı olduğunu birbirine geçme ki içerideki kapılarda da yine kündekarinin gerçekten müthiş örneklerini göstereceğiz.
08:52Bir benzerini türbe için de söylemiştik.
08:55Türbenin giriş kapısında sağ tarafta Rahman suresinden bir ayet.
08:58Sol tarafta da her nefis ölümü tadacaktır ayetlerinin kısa böyle estetik bir biçimde sanatsal olarak yazıldığını biz görmüştük.
09:07Caminin iç avlusuna geçen bir cümle kapısını size aslında bu taraftan göstermek istiyorum.
09:14Bunun da bir iki nedeni var.
09:16Gelin hep beraber dışarıdan tekrar içeriye geçelim.
09:38Evet az önce bahsetmeye çalıştığım sarnışların aslında bir kısmını görebildiğimiz açık bir alan mevcut burada.
09:44Hemen yanı başında da Osmanlı döneminde yapılmış bir kuyu ve bu kuyudan gerektiğinde su çekilebilen bir kuyu olması.
09:51Yine o sarnışlar Osmanlı döneminde kullanılmış.
09:53Su sarnışları yer altında mevcut.
09:55Yine cümle kapısını özellikle göstermek istedim.
09:58Burada cümle kapısı mermerden inşa ettirilmiş ve içeride de göreceğimiz üzere Bursa usulünde işlemeler ve pencere etrafındaki süslemeleri göreceğiz.
10:08Fakat burada yine mukarnaslar söz konusu bu mukarnaslar hem üç boyutlu bir dünya görüşünün ifadesi hem de estetik olarak bir
10:16derinliği de ifade ediyor.
10:18Fakat bu mermerle beraber içeriye doğru giriyoruz ve burada içeride görmüş olduğumuz şey iç avluda karşımıza çıkan yine tek kubbeli
10:26bir şadırvan.
10:28Bu şadırvanın özelliği ise yapıldığı dönemden sonra özellikle 4. Murat döneminde buraya eklendiğini biliyoruz.
10:35Bu son rebakların altında devam edip bu Çinlileri özellikle göstermek istiyorum.
10:40Çinlilerle beraber son cemaat mahfiline ve sizi caminin içerisindeki o muhteşem kubbenin bizi içine nasıl aldığını göstermek istiyorum.
10:49Çünkü bu cami ana kubbe etrafında o kubbeden taşan yarım kubbelerle hem devasa bir görüntü veren hem de klasik Osmanlı
10:59camilerinin en görünür özelliklerinden bir tanesi olan bu yarım kubbeler yok burada.
11:04Burada bu yarım kubbelerin olmayışı ise bu caminin aslında bir kare plan üzerine direk kubbenin oturtulmasıyla yapılmış.
11:12Fakat bu bir eksiklik değil bu bir tercih ve içerisinde yine iç avlulu şadırvanıyla son cemaat mahfiliyle süslemeleriyle Çinlileriyle klasik
11:22Osmanlı mimarisini bize yansıtan en önemli Salatin camilerinden bir tanesidir diyebiliriz.
11:29Bir önceki programda özellikle söylemiştik mimar Sinan olduğuna dair temel bir rivayet söz konusu buranın mimarının.
11:36Fakat olmadığını biz artık biliyoruz.
11:38Mimar Acem Ali tarafından yapıldığını özellikle vurgulayalım.
11:42Burada Acem bir kimsenin özellikle bu topraklarda Acem olarak ifade edildiğinde İran bölgesini, İran'ı kastettiğini ve o bölgeden yani
11:52background'unun o bölge olduğuna dair bir fikir veriyor bize.
11:56Tekrar gelecek olursak buradaki kastettiğim Çinlilerden bir tanesi bu.
12:01İçeride bulunan tam orta kısmındaki süslemelerin rengi aslında klasik Osmanlı dönemindeki Çinlileri şüphesiz andırıyor ama bu renk tonlarından biz aslında
12:12şunu görüyoruz.
12:13Yani biraz daha böyle İran motifini andıran müthiş bir Çinli örneğini burada görmekteyiz.
12:19Evet burada yine son cemaat mahfilinde bizim yine mihrap kısmına benzer yine mukarnasların olduğu fakat burada tabii yine kesme taşlarla
12:32küfeki taşlarla yapılmış duvarı görüyoruz.
12:35Bunun özelliği şu aslında çok sıcak günlerde yaz günlerinde cemaat sayısı buraya sığacak gibi olursa hoca efendi, imam efendi burada
12:43namaz kıldırır ve buraların halılı temiz olduğunu varsaydığımızda burada namaz kılınabilir ama son cemaat mahfili bir sanat tarihi açısından da
12:51önemli.
12:52İçerideki sütunların bu arada son cemaat mahfili ve içerideki revakların altındaki sütunların hepsinde yine gördüğümüz sütun başlıklarının hepsinin mukarnaslı olduğunu
13:03görüyoruz.
13:03Yine güzel bir örneği burada da yine sütun bileziklerinin üzerinde bazı tarihler not düşülmüş özellikle meraklıları gelip bunun nerelerde eski
13:13yazıyla yazıldığını bakabilirler.
13:16Gelin hep birlikte caminin cümle kapısından içeriye doğru geçelim.
13:44Evet şu an caminin cümle kapısında içerideyiz.
13:49Caminin girişinde özellikle estetik açıdan gerçekten çok güzel olan bu orijinal kündekari tekniğiyle yapılmış ahşap kapıları göstermek istiyorum.
14:00Kündekari'nin en önemli özelliklerinden bir tanesi de şu geçme usulüyle müthiş bir mühendislik geometri ve matematik isteyen bir şey.
14:08Bu mühendislikle birlikte geçme yapılıyor vida çivi veya herhangi bir başka bir unsur kullanılmadan yapılıyor.
14:15Ve uzun yıllar kullanıma dayanıklı özellikle abonoz ağacından uzun yıllar dayanıklı olmasının ardında kullanılan malzemenin ağacın ahşabın cinsi de çok
14:23önemli.
14:24Hemen burada üst tarafta hanımların özellikle namaz kıldığı bir yer var onu göstermek istiyorum.
14:30Caminin içerisindeyiz kare plan üzerinde bir kubbe var.
14:33Az önce de vurguladığım gibi klasik Osmanlı camilerindeki gibi yarım kubbelerle o kubbeyi böyle adeta aşağı doğru taşıran kubbeler yok.
14:42Burada bu caminin en önemli özelliklerinden bir tanesi olarak bunu vurgulayabiliriz.
14:47Burada yine pencere alanlıklarındaki çinilerin orijinal çini olduğunu özellikle belirtelim çünkü hakikaten güzel örnekleri mevcut.
14:55Yine burada müthiş bir ahşap işçiliğiyle bir vaaz kürsüsü hocalarımızın vaaz verdiği bir kürsü orijinal yine geçme usulüyle yapılmış.
15:05Hakikaten hem sedef kakma usulü diyebileceğim hem de kündekarinin çok güzel örneklerini gördüğümüz bir nokta.
15:14Hemen arkamda görmüş olduğunuz mahfil ise hünkâr mahfili.
15:18Bu hünkâr mahfillerinin birçok işlevi vardı.
15:20Sultanlar veya devlet erkanı namaz kılmak istediklerinde bu mahfiller de kılıyorlardı.
15:25Ve burada yine özellikle göstermek istediğim bir nokta var.
15:30Bu mahfilin üst tarafındaki pencerelerin alınlıklarında kendine has renkleriyle yine az önce de vurguladığım gibi Asya'yı,
15:39Özbekistan'da, Buhara'da gördüğümüz renklerin bir kısmının iç içe geçtiği hünkâr mahfilin üstündeki bu çiniler hakikaten orijinal ve çok kıymetli.
15:48Farklı olduğunu da görüyoruz.
15:49Başka camilerde yine İznik çinilerinin kendisini gördüğümüz örnekler de mevcut.
15:53Fakat burada özellikle hünkâr mahfilinin üstündeki çinilerin olduğunu belirtelim.
15:58Bu cami taphaneli camilerin son örneği olarak mevcut ve ayakta.
16:03Burada şimdi mihrap kısmının yine mermerden yapılmış olan mihrap kısmının bütünlüklü bir şekilde harika bir yine mukarnas mermerden yapılmış üst
16:13tarafta duruyor.
16:14Hemen yanı başında minberin kendisi yine mermerden yapılmış.
16:18Mermerden yapılan bu minberin hakikaten bu kocaman masif duvarlar üzerine inşa ettirilmiş,
16:25kondurulmuş bir kubbenin büyüklüğü içerisinde ve oran açısından, estetik açıdan hakikaten çok kıymetli olduğunu tekrar vurgulayalım.
16:34Hem cami içerisindeki oran açısından hem de burada görmüş oluyoruz.
16:39Ve yine mihrabın sağ ve solunda bal mumları bir dönem içeriği aydınlatmak için kullanılan.
16:44Yine avizelerde birkaç tane deve kuşu yumurtası gördük.
16:48Bunların içeride bir şekilde örümcek ağlarını engelleyen bir kokuyla beraber, bir karışımla beraber yapıldığını tekrar belirtelim.
16:57Şimdi caminin mihrap kısmına doğru biraz daha ilerleyelim.
17:02Çünkü burada da göstermek istediğim pencereler mevcut.
17:05Yavuz Selim Camii'ne geldiğiniz zaman ki şu an pencereden baktığımızda Yavuz Sultan Selim'in türbesini de görmekteyiz.
17:11Yine müthiş bir işçilik, estetik açıdan hakikaten kendi çağının numunesi diyebileceğimiz örnekleriyle bu ahşap yapılar burada mevcut.
17:21Hemen şunu da ifade edelim.
17:23Burada bu mermer işçilik, mihrabın ve minberin kendisi böyle oran açısından hakikaten böyle perfect diyebileceğimiz,
17:30mükemmele yakın bir oranda yapılmış unsurlardır bu caminin içerisinde.
17:34Birazdan müezzin mahfilini göstereceğim.
17:36Müezzin mahfili biraz daha hünkar mahfiline göre daha süslü ve daha gösterişli diyebiliriz.
17:43O kısmı göstermeden önce buradan pencereden yine Yavuz Sultan Selim'in türbesinin göründüğünü vurgulayalım.
17:50Gelin hep beraber o tarafa geçelim.
18:08Hakikaten bu camiye geldiğimden beri estetik açıdan ve sanat tarihi açısından dikkatimi çeken birkaç tane unsur var.
18:16Birincisi Yavuz Sultan Selim'in türbesi içerisinde hem hikayeleriyle ki kaftanını daha önce anlatmıştık.
18:22Hocası İbni Kemal'in atının ayağından sıçrayan o çamuru bereket ve şeref sayıp benim sandukamın üzerine örtülsün şeklinde vasiyet ettiği
18:31ve dolayısıyla ve şu an sandukasının üzerindeki o kaftanının kendisi.
18:35Bir diğeri oradaki taş Muhittin İbni Arabi Hazretleri'nin sin şına girdiğinde mim ızhar olur, ortaya çıkar dediği sin'in
18:42Yavuz Sultan Selim'e atıfta bulunduğu,
18:45onun remzi olduğu, şının ise şam olduğu, mimin ise Muhittin İbni Arabi'nin kabrinin bulunması ki Yavuz Sultan Selim sonrasında
18:51oraya bir türbe de yaptıracaktır.
18:54Bu remizlerle türbenin içindeki o yine şiirin kendisi hem hat açısından hem tesip açısından.
19:01Cami içerisinde ise küfeki taşlarla bu kadar büyük bir kubbenin küçük kubbeler olmaksızın caminin içerisini hem aydınlatma hem de ses
19:11açısından hakikaten mükemmel bir noktaya getirdiği.
19:14Bir diğer unsur bu pencere kapılarının müthiş bir ustalıkla inşa edilmiş olduğuna şahit olmak beni gerçekten mutlu ediyor.
19:22Tabaneli camilerin son örneği demiştik.
19:24Burada tarihin bir geçişkenliğini ve bize kadar süre gelen bu gerçekliği burada müşahede etmek beni ayrıca mutlu eden şeylerden bir
19:34tanesi.
19:34Ve sonuncu olarak yine bu estetik açıdan bu mermer işleminin kendisine dokunduğunuzda göreceğiniz ve hissedeceğiniz bir şey var.
19:42Bu minberin kendisi cuma günleri hocalarımızın çıkıp bize hutbe okuduğu minber hem estetik açıdan hem de oran açısından hakikaten hem
19:53Fatih dönemini hem 2. Beyazıt dönemini hem de sonrasında Yavuz ve Kanuni döneminde yapılan
19:59ki bu bir süreklilik arz ediyor cami içerisindeki bu mütemmim cüzler bu caminin bileşenlerinin gerçekten oran açısından estetik açıdan geometrik
20:08açıdan mükemmele yakın yapıldığını özellikle vurgulamak istiyorum.
20:13Bununla beraber şöyle devam edelim.
20:16Özellikle müezzin mahfilinin detaylarının daha süslü olduğunu size göstermek istiyorum.
20:21Burada şöyle görüyorsunuz yani hünkâr mahfiliyle karşılaştırdığımızda aradaki farkı görürsünüz.
20:27Şu an tam olarak arkamda burası müezzin mahfili.
20:30Üst katta da yine müezzinlerimizin namaz öncesinde ve namaz esnasında müezzinlik yaptıkları mahfilin kendisi burada.
20:38Yine burada size özellikle göstermek istediğim birkaç kapı daha var.
20:42Bunlardan bir tanesi şurada muhtemelen üst kata çıkan bu hanım sultanların namaz kıldığı yere doğru giden küçük ama estetik açıdan
20:54müthiş bir kapıyı burada sizinle yine paylaşmak istiyorum.
20:57Çünkü sanat dediğimiz şeyin aslında büyüklükle veya hacim anlamında masif olması büyük bir yapıyla doğrudan alakası olmadığını küçük bir kapıda
21:07bile müthiş bir sanat gösterisinde bulunabileceğimizi özellikle göstermek açısından bu kapıyı size göstermek istedim.
21:17Şu işlemelere içerisindeki yıldızlara ve bu geometrinin kendisine ki bunun bizim arkasında görmediğimiz müthiş bir yapıyla birbirine kenetleme usulüyle yapıldığını
21:26tekrar vurgulamak istiyorum.
21:28Evet kubbenin tam ortasından yukarıya doğru bir daha göstermek istiyorum.
21:32Çünkü bu cami içerisindeki levhalara da dikkat çekebiliriz.
21:36Fakat kubbenin tam altına geldiğimizde bu kubbeyi taşıyan büyük fil ayakları dediğimiz sanat tarihi açısından büyük sütunların olmadığını fakat dört
21:48duvar üzerine kare plan üzerine inşa ve kondurulmuş bir kubbe olduğunu özellikle belirtelim.
21:54Ve bir diğer açıdan buraya doğru geldiğimizde sesin aslında her tarafa yayıldığını da yine akustik açıdan önemli olduğunu görüyoruz.
22:02Burada klasik Osmanlı camilerinden yola çıkarak bir tarih okuması yapabilir miyiz sorusunu soralım.
22:08Şimdi bazen öğrencilerimiz soruyor biz Osmanlı tarihini nereden okusak hocam ilerleyebiliriz veya bir araştırmacı tarihin bir dönemini anlamak isteyen birisi
22:19nasıl yola çıkarsa gerçekten bir tarih okuması yapabilir sorusuna temel bir cevap arayabilir.
22:26Bu sorunun şöyle yekpare herkes için geçerli bir cevabının olmadığını belirtelim.
22:32Yani iyi bir araştırmacı hiç şüphesiz Tebarihi Ali Osman eserlerinden veya 2. Beyazıt ve sonrasında yazılmış belli başlı menkıbe usulüyle
22:41yazılmış eserlerden yola çıkarak okuyabilir.
22:44Veya günümüz Osmanlı tarihçilerinin yazmış olduğu makaleler, eserler, kitaplardan yola çıkarak okuyabilir.
22:50Bir politik tarih okuması yapacak olursak dönemlendirme üzerinden bir okuma yapılabilir.
22:56Fakat bununla beraber şöyle ifade edelim.
22:59Yani yekpare bir tarih okuması herkese, herkes için genel geçer ve siz böyle yaptığınızda artık şu dönemin tarihini bilirsiniz diyebileceğimiz
23:09bir metot olmadığını belirtelim.
23:11Ama bu işin en temelde okumadan ve araştırmadan geçtiğini belirtelim.
23:15Şimdi bunu şunun için ifade ediyorum. Herkes salt, akademik, ilmi çalışmaları yapmaya bu kadar müsait olmayabilir.
23:22Peki hocam normal bir araştırmacı ne yapabilir?
23:25Bugün özellikle İstanbul'da yaşayan veya İstanbul'a geldiğinde gezecek yerleri belirlemiş olanlar için şöyle bir şey önereceğim.
23:32Bizler bugün vakıf eserleri üzerinden İstanbul'da bir yolculuğa çıktığımızda sadece tarihi yarımada içerisinde
23:39salatin camileri yani padişahların, valide sultanların, padişah ailesinin yaptırmış olduğu camileri ve vakıf eserlerini
23:48ve yine paşaların yaptırmış olduğu vakıf eserlerinden yola çıkarak bir tarih okuması yapabiliriz.
23:54Çünkü tarih okuması dediğimizde salt, politik, siyasi ve askeri tarihin ötesinde
23:59hiç şüphesiz bugünkü bizim ziyaretimizde olduğu gibi bir sanat tarihi bir vakıf eserinden yola çıkarak da okunabilir.
24:06Örneğin Kanuni Sultan Süleyman'ın İstanbul'da yaptırmış olduğu üç tane temel bir külliye, bir şah eser mevcut.
24:14Bunlardan bir tanesi kendi adına Süleymaniye Camii ve Külliyesi ki Mimar Sinan'ın müthiş bir eseridir.
24:21Kalfalık dönemi.
24:22Bununla beraber bir diğeri de Şehzadebaşı Camii bugün Vefa semtinde Saraçhane bölgesinde
24:29ve orada Kanuni Sultan Süleyman'ın vefat eden oğlu için yaptırmış olduğu
24:33ve üçüncüsü ise Yavuz Sultan Selim'in yerini belirlediği
24:37fakat ömrü vefa etmediği için 8 yıl 4 aylık bir sultanlık döneminin sonunda
24:43kendisinden sonra Kanuni Sultan Süleyman'ın Mimar Acem Ali'ye yaptırdığı bu cami.
24:49Şimdi camilerden vakıf eserlerinden yola çıkarak bir tarih okuması nasıl yapılabilinir?
24:55İşte bu şekilde yapılabilinir.
24:57Yani örneğin tarihi yarımada da bir camiyi bir vakıf eserini ele aldığınızda
25:01bir külliye miydi yoksa sadece bir cami olarak mı inşa edilmişti?
25:05Bir külliye ise bileşenleri nelerdi?
25:07Hangi dönemde yapıldı?
25:0915. yüzyıl mı? 16. yüzyıl mı? 17 mi? Yoksa sonrasında mı?
25:13Bu camiyi kim yaptırdı?
25:15Bu caminin yapılışındaki temel banisi bir valide sultan mıydı yoksa bir padişah mıydı?
25:21Bununla beraber bu padişah hangi seferden sonra bu camiyi yaptırmıştır?
25:26Dolayısıyla buradan yola çıktığınızda aslında bir dönem okuması da yapmış oluyorsunuz.
25:31Salt bir politik ya da askeri bir tarih olmaktan çıkacaktır.
25:35Bir kültür tarihi açısından da bir mabedi, bir vakıf eserini anlamaya çalıştığınızda
25:42aslında tarihin bir dönemini de anlamaya başlıyorsunuz.
25:44Çünkü sadece İstanbul'dan yola çıktığınızda 1453'ü ele alalım.
25:49İstanbul'un fethi sonrasında gerçekleşen örneğin Ayasofya'nın kiliseden camiye çevrilmesi.
25:55Veya 2. Beyazıt döneminde periferide kaldığını düşündüğümüz şehrin ana merkezi dışındaki
26:01diğer kiliselerden camiye çevrilen veya bizzat tekke camiyi olarak inşa ettirilen camiler mevcut.
26:09Bunlardan herhangi birisi üzerinden yola çıktığınızda 2. Beyazıt'ı, 2. Beyazıt hakkındaki efsaneleri, hikayeleri, rivayetleri
26:16niçin o caminin o dönemde bir başka yani kiliseden camiye çevrildiğini göreceksiniz.
26:22Veya 2. Beyazıt dönemine gittiğimiz zaman Bizans için önemli olan forumların, önemli olan meydanların
26:29yine Osmanlı usulünde tekrardan nasıl ihya edildiğini ve oranın aslında bir meydan olarak kullanıla geldiğini
26:37ve bununla beraber aslında bu sürekliliği nasıl devam ettirdiğini anladığınızda bir tarih okuması yapmış oluyorsunuz.
26:45Bunun için genç arkadaşlara özellikle tavsiyem şu olur, İstanbul'un gezi yazıları var.
26:51Özellikle İstanbul'da doğup büyümüş ve buralarda çocukluğu geçmiş, bu camilerde yaşamış, bu kültürü teneffüs etmiş
26:58bazı büyük yazarlarımız var. Bunların kitaplarını okuyabilirsiniz.
27:02Ansiklopedi maddelerini yine okuyabilirsiniz.
27:05Sal tarih okumak, siyasi veya askeri bir tarih okumasından sıkılan insanlar için vakıf eserleri
27:10başlı başına birer anlama noktası ve bir dönüm noktası olarak ele alınıp içerisinde inşa edildiği psikoloji,
27:19o dönemin sosyal psikolojisi, tarihi, tarihiyle beraber tamamı aslında biz şey olarak görebiliriz.
27:25Yani bir vakıf eserinden yola çıktığımızda biz bu tarihin kendisini okuyabiliriz.
27:30Bu da şu sorunun cevabıydı.
27:32Bizler bir alternatif tarih okuması yaptığımızda nereden yola çıkabiliriz?
27:36Bir vakıf eserinden yola çıkabiliriz şeklinde net bir cevap verebiliriz.
27:41Hiç şüphesiz herkes için uygun değildir ama en azından alternatif bir okuma yapmak isteyen
27:45araştırmacılar için İstanbul'da yaşayan tarih olarak vakıf eserlerine uğramanızı mutlaka öneririm.
28:09Tarihin sürekliliği içerisinde vakıf eserlerinin bizim onları anlama biçimimizle beraber bir anlam kazanıyor.
28:17Zaten hali hazırda bir anlamı bulunan bu vakıf eserlerinin kendisini anlamak,
28:23tarihin bir dönemini de anlamak mesabesinde işimizi kolaylaştırıyor.
28:27Dolayısıyla İstanbul'da, tarihi ırmada da Haliç'in herhangi bir sırtında,
28:31Mimar Sinan'ın İstanbul'a bıraktığı imzalara,
28:34örneğin Atik Valide Camii'nden tutun da Süleymaniye Camii'ne kadar,
28:37Şehzade Başı'ndan tutun da yine Acem Ali'nin yaptırmış olduğu,
28:41bugün anlamaya çalıştığımız Yavuz Sultan Selim Camii'nin kendisi,
28:46bizler için tarihi bir vesika anlamımızı kolaylaştıracak dönüm ve önemli noktalardan bir tanesidir diyebiliriz.
28:54Çünkü bizler çıktığımız bu yolculukta bugünkü durağımız olarak Yavuz Sultan Selim'e uğradık.
29:01Türbesi hemen caminin kıble tarafının önünde.
29:04Dolayısıyla üç tane kapısı bulunan, Mimar Sinan'ın yaptırdığı düşünülen fakat Mimar Acem Ali'nin yaptırdığı,
29:11Evliya Çelebi'nin sıklıkla bahsettiği, İstanbul anlatırken hem kapılarından bahsettiği,
29:16hem de buraya özel bir vurguyla anlattığı önemli camilerden bir tanesindeyiz.
29:21Biz bugün 1500'lü yılların ilk çeyreğini anlamaya çalıştık.
29:26Yavuz Sultan Selim'i ki 8 yıl 4 ay kadar bir sultanlık dönemi var.
29:31Sonrasında Kanuni'nin 46 yıl Osmanlı döneminin en uzun sultanlık yapmış padişahıdır.
29:36Kendisi Yavuz'un oğlu Ayşe Hafsa Sultan'ın çocuklarıdır.
29:40Dolayısıyla tarihi bir süreklilik anlamında İstanbul'un fethinden sonra 2. Beyazıt dönemi,
29:45sonrasında Yavuz dönemi ve hemen ardından Kanuni dönemi bir yükseliş aslında büyük bir dönem olarak
29:52anlamaya çalıştığımız bu noktada yolculuğumuz Yavuz Sultan Selim Camii'ne düştü.
29:56Sizler de İstanbul'a Çarşamba bölgesine gelirseniz mutlaka uğramanız gereken,
30:02arkamda şu an caminin kıble tarafında iç avluda bulunan Yavuz Sultan Selim Türbesi ki
30:08Sultan Abdülmecid'in türbesi de buradadır.
30:10Onunla beraber Ayşe Hafsa Sultan'ın türbesi ve şehzadelerin türbeleri de bulunmaktadır.
30:14Mutlaka ziyaret etmeniz gereken, dış avlusuyla ve iç avlusuyla 4. Murad'ın yaptırmış olduğu şadırvanla birlikte
30:20büyük bir kubbenin caminin etrafını nasıl sardığını görmek isterseniz,
30:25kare bir plan üzerine inşa ettirilmiş olunan bu camiyi mutlaka ziyaret etmenizi öneririm.
30:31Programlarımızın tekrarını ülketv.com'dan ve YouTube hesabından izleyebilirsiniz.
30:35Tarihe, vakıf eserlerine, bu güzel camilere ve kendinize hoşça bakmanız dileğiyle.
31:09İzlediğiniz için teşekkür ederim.
31:41İzlediğiniz için teşekkür ederim.
31:54Vakıf Katılım tarihte yürüyen adamla vakıf eserlerimizi sundu.
Yorumlar