- 2 gün önce
Kategori
📺
TV ve DiziDöküm
00:02Laredo Uluslararası Havaalanı, Teksas
00:05Continental Express, kazas oruçturmaları da bir dönüm noktası olmuştu
00:09Dışarısı iyi görünüyor
00:11Güzel, kokpit göstergelerini aldım
00:13Çalıştırma öncesi checklist ile başlayalım
00:16Continental Express uçuş 2574
00:19Her şey bir anda oldu, bitti
00:23Güç çok şiddetliydi
00:25Uçak uçamaz durumdaydı
00:27Aman tanrım şuraya bak
00:35Enkaze ilk gördüğüm an açıkçası biraz korktum
00:40Onlara bomba patladığını sandım dedim
00:43Enkaz bize tüyler ürpertici bir hikaye anlatacak
00:47Şayet prosedürleri takip etselerdi böyle bir kaza olmazdı
00:51İyi niyetin faciayla son bulduğu bir hikaye
00:58Neydi neydi
01:07Uçak kazası raporu
01:09Bu gerçek bir hikayedir
01:12Resmi raporlar ve görgü tanığı ifadeleri doğrultusunda kurgulanmıştır
01:15Bazı isimlerse değiştirilmiştir
01:17Jetlink 2574
01:19Herkese ya 26 dereceye ya da 27 dereceye getirecekler
01:22Anlaştık
01:30Teksas semalarında parçalanma
01:35Otopilot devre dışı
01:37Kontinental Express uçuş 2574 ve 7 yolcusu Laredo'da başlayıp
01:43Houston, Texas'da bitecek olan bir saatlik uçuşun sonuna gelmek üzere
01:52Mürettebatın bugünkü ikinci uçuşu
01:54İlk uçuşları Houston'dan Laredo'ya olmuştu
01:58Şimdi dönüş yolundalar
02:014,5 kilometre aşağıda
02:04Güney Texas'ın çiftlik ve tarlalarında
02:06Sıcak, sakin bir yaz sabahı yaşanıyor
02:12Yaklaşma hattı sağda
02:15Pilotlar Embraer 120 Brezilya'yı yeni bir rutin inişe hazırlıyor
02:23Kaptan Brad Patrick henüz 29 yaşında
02:2943 yaşındaki ikinci kaptan Clint Rodosovic ise kısa bir süre sonra kaptan olacak
02:39Her iki pilotun da yaşadığı Houston'dan 110 kilometre uzaktalar
02:47Al çalma hızlı, uzay mekiği indirir gibiyim
02:59Dikkat, yüksek sürat
03:00Uçak, göz açıp kapatıncaya kadar şiddetle irtifa kaybediyor
03:04İniş hızı birkaç saniyede 610 metre
03:07Tutunma kaybı
03:18Aşağıda Kerry Labay ve ağabeyi Clifton çiftliklerinde işleriyle meşgul
03:24Ağabeyimle birlikte bir patlama sesi duyduk
03:30İkimiz de gökyüzüne baktık
03:32Ve aman sakin, şuna bak dedik
03:38Uçak gökyüzünden düşerek iniyordu
03:40Düşerken spireller çiziyordu
03:43Uçuş 2574 saatte 500 kilometreden yüksek bir hızla zemine çakılmak üzere
03:53Otopilot, otopilot
04:13Uçak yere çarptığında müthiş bir patlama oldu
04:17Abim, gidelim dedi
04:19Ben de
04:20Bence gitmesek daha iyi dedim
04:27911 aradığımda
04:29Kaza alanının neresi olduğunu sordular
04:31Ben de onlara dumanı takip etmeniz yeterli dedim
04:37Yukarıdan tek görebildiğimiz ne şeklen ne de görüntü olarak uçağa benzer hiçbir yanı kalmamış bir enkaz yanı
04:42İtfaiye ekipleri üstünden hala dumanlar tüten enkazı Houston'ın 110 kilometre batısında Eagle Lake yakınında özel bir arazinin ortasında buluyor
04:57Oraya gittiğimizde eğer düşenin uçak olduğunu bilmeseydik rahatlıkla birinin çöp yığınlarını yakıyor olduğunu zannedebilirdik
05:06Enkazın dışında 10 içinde ise 4 ceset bulundu
05:10Kaptan Petrich ve ikinci kaptan Rodosovich dahil uçaktaki 14 kişi hayatını kaybetti
05:16Kaza soruşturmacıları bir iç atlar uçağında niçin bu kadar can kaybedildiğini araştırmak zorunda
05:24Programlı bir uçuşta bir tek yolcu bile yaşamanı kaybetsa bir ekip göndeririz bu standarttır
05:32Bu ekipler 12 ayrı uzmanlık alanından oluşur
05:36Ayrıca 3-4 saat öncesinden haber verilse bile olay yerine gitmeye hazır olmamız beklenir
05:41Jim Ritter uçak mekaniği konusunda uzman bir mühendis
05:46Her kaza soruşturmasında yaptığımız kilit çalışmalardan biri de uçağın niçin bu şekilde tepki verdiğini anlamaya çalışmaktır
05:54Performansın normal olup olmadığını, kazanın nedeni olabilecek bir arıza olup olmadığını öğrenmek isteriz
06:05Enkazı ilk gördüğümde açıkçası biraz korktum
06:12Uçak paramparça olmuştu ve incelenecek çok şey vardı
06:18Deepak Joshi uçakların yapısı konusunda bir uzman görevli
06:24Ben doğruca en büyük parçanın olduğu yere gittim
06:27Parçaların çoğu oradaydı
06:30İlk talimatım uçağın dört tarafının belirlenip çevrelenmesi olmuştu
06:42Düşen uçak Brezilya yapımı çift turboprop küçük bir Embraer 120
06:48Ebatı ve hızı nedeniyle Amerika'da iç hat uçağı olarak tercih ediliyor
06:54Kontinental Express filosunda bu uçaktan 34 tane var
07:08Oradaki ilk günümüzde 6 görgü tanınından ifade anlatıcıları ekibi öncülük ediyordum
07:20Bunlardan biri uçağın havaalanına rutin bir iniş gerçekleştirecekmiş gibi göründüğünü söyledi
07:26Ancak alçanlıyı izlerken bir anda patlama olmuş
07:30Bir patlama oldu
07:31Bomba patladı sandım dedim
07:33Bomba patlamış gibi
07:35Dönerek düşüyor
07:36Çakıldığında ikinci bir patlama daha oldu
07:40Boom diye
07:41İlk patlamayı gördüğümüzde aman sarrım dedik
07:45İçinde bir delik açılmıştı
07:48Bu delik neredeyse ortalama bir Volkswagen büyüklüğündeydi
07:51Görgü tanıkları uçağın yere çakılmadan önce yanıyor olduğu konusunda hemfikirdiler
07:59O uçağı gördüm kanatlarının yanıyor olduğunu ve düşüyor olduğunu gördüm
08:04Kanat parçalanmıştı
08:08Böylece sallanıyordu
08:10Görgü tanıklarının ifadeleri zorlayıcı
08:13Bomba sonucu havada bir patlama yaşanmış olması çok muhtemel görünüyor
08:25FBI ajanları bu ihtimale dair kanıt bulabilmek için derhal olay yerine geliyor
08:32FBI kaynakları seyir sırasında bir patlama yaşandığına ve bunun büyük bir hıza gerçekleştiğine inandıklarını söylüyor
08:40FBI'ya bir ihbarda bulunulmuş
08:43Birinin uçağa bomba yerleştirdiğini
08:48Bomba ya da suç eylemine dair bir kanıt bulunmaması için çok dikkatli olunduğu belirtilmiş
08:56NTSP federal koruma altında bulunan ve Laredo'da bir uyuşturucu davasında ifade verecek olan bir sanığın kontinental uçuşunun yolcu listesinde olduğunu
09:04belirtti
09:04Ancak mahkemenin uzaması nedeniyle uçağı kaçırdığı anlaşıldı
09:07Soruşturma görevlilerimizin bu konuda hiçbir bilgisi yok
09:11Daha ne kadar açık konuşabilirim bilmiyorum
09:14Enkaz araştırmacılara kaza hakkında önemli bir ipucunu elleriyle sunuyor
09:20Kokpitin orada olduğunu gördüm
09:22Uçağın gövdesi de oradaydı
09:24Sol kanat sağ kanadın altına girmişti
09:27İki stabilizenin bir kısmı da aynı yerdeydi
09:35Ama yatay stabilize ortada yoktu
09:40Embraer 120 T kuyruk olarak
09:43İsimlendirilen uçaklardan
09:45Yani yatay stabilize dikey stabilizenin üstüne oturtulmuş durumda
09:49Nerede olabileceğini merak etmeye başladım
10:06200 metre ötede enkazın bulunduğu yerden Epi uzakta
10:11Joshi kanadın kayıp parçasını buluyor
10:14Biri bunu almama yardım edebilir mi?
10:15Onu görünce uçakta seyir sırasında bir parçalanma olduğuna kesinlikle ilandım
10:22Pekala
10:25Parçaların çoğu çevreye saçılmış olduğundan
10:27Öncelikle kendimize şu soruyu sorduk
10:30İlk ne oldu?
10:32Bu olayı tetikleyen etken neydi?
10:45Tahminimce kuyruk 2700 metre civarındayken kopmuş
10:50Orada o enkazın arasında bize bir şeyler anlatmaya çalışan kanıtlar duruyordu
10:55Bu mesajı deşifre etmek pek kolay olmayacak
10:58Ancak uçuş 2574'ün hikayesi
11:01Araştırmacıları daha önce karşılaşmadıkları türden hayret verici bir kaza senaryosuyla karşı karşıya getirecek
11:13Kazada aralarında uçağın pilotu kaptan Brad Patrick'in de bulunduğu 14 kişi hayatını kaybetti
11:18NTSP araştırmacıları Continental Express uçuş 2574'ün gövde enkazından kara kutuya ulaşmayı başarıyor
11:30Kayıt cihazı bizim işimizde yol gösterici demektir
11:33Onlar sayesinde olanlar hakkında bir fikir edinebiliriz
11:36Uçuş veri kayıt cihazı ya da kokpit ses kayıt cihazı olmasa yol almamızı sağlayacak bilgilerin çoğundan mahrum kalırız
11:42Kara kutu inceleme için çabucak Washington'a gönderiliyor
11:49Araştırmacılar şimdi uçağın zarar görmüş kuyruğuna odaklanıyor
11:53Bu bulmacada eksik olan bir parça vardı ve genel odak noktası sayılan büyük enkaz parçasının arasında değil
12:04Enkazın 200 metre gerisinde bulunmuş olduğundan araştırmacılar kuyruğun uçaktan kopan ilk parçalardan biri olduğu sonucuna varıyor
12:17Kuyruğun kopma noktasına gelecek kadar zayıf düşmesine metal yorgunluğu ya da korozyonun mu neden olduğunu merak ediyorlar
12:25Metal parçası zaman içinde sürekli öne arkaya salındığında nihayetinde kopar
12:30Şayet durum buysa temiz düz bir kırık oluşması gerekir
12:37Bir kez stabilizinin kırılma yüzeyini incelemeye başladık
12:43Ancak kuyruk bölümünün kenarları düz değil, tırtıklı bir hal almış
12:48Bu kazada kahverengiliğe hiç rastlamadık, pas yoktu
12:54Korozyon yok, metal yorgunluğu yok
13:00Kırık yüzeyin görünüşü kuyruğun aniden kopmuş olduğunu ifade ediyor
13:09Washington'da ise NTSB teknisyenleri kara kutuyu açmakla meşgul
13:16Cockpit set kayıt cihazı en önemli kanıtlardan biridir
13:20Söylenen her şey kazanın gerçekleşmesinden yarım saat önce kokpitte duyulan her sesi kaydeder
13:27Büyük yardım olacak kokpit seslerini biz de duyabiliriz
13:30Motorlardan gelen sesi duyarız, bu sesleri analiz ederiz
13:33Ancak kayıt cihazının da garantisi yok
13:37Bu cihaz birkaç mikrofona bağlı elektronik parçalardan meydana gelmiş karmaşık bir sistem
13:42Yani uçak saatte 500 kilometreden daha süratli bir şekilde yere çakıldığında
13:47Kayıtların zarar görmüş hatta silinmiş olması mümkün
13:51Teksas'taki FBI saha birimi uçak enkazında patlayıcı kalıntısı arama çalışmalarını tamamladı
14:02Bana bomba patlamış gibi geldi
14:04Sonuç çok açık
14:06Uçuş 2574'e bomba yerleştirilmiş olması söz konusu değil
14:14Kazanın yapısal nedenlerden kaynaklandığı, bomba ya da başka bir suç içerikli nedeni olmadığı artık kesinlik kazanmıştı
14:27Görgü tanıklarının ifadelerinde belirtilen alevler ve seyir esnasında patlama
14:33Büyük olasılıkla kanadın kırılması sonucu açığa çıkan yakıttan kaynaklanmıştı
14:39Araştırmacılar kuyruğun tek parça halinde düşmediğini keşfetti
14:44Yatay stabilizenin sol tarafındaki hücum kenarının yerinde olmadığını fark ettim
14:49Bu sıra dışı bir durumdu
14:51Hücum kenarından küçük bir parça kaybolabilirdi
14:54Ama 3 metrelik koca bir parça olduğu gibi yok olamazdı
14:58Sağ taraftaki aynı kısım hala stabilizeye bağlı olarak duruyor
15:03Ancak sol taraftaki tamamen yok olmuş
15:07Peki, bu parça ne zaman kırılmış olabilir?
15:11Kilit sorulardan biri de budur
15:13Uçaktan ilk hangi parça koptu?
15:15Çünkü seyir sırasında parçalanma vakalarının tetikleyici nedeni genellikle ilk kopan parçalardan ortaya çıkar
15:24Bu kayıp parçayı bulmak araştırmacılar açısından hayati önem taşıyor
15:32Söz konusu parça 3 metre uzunluğunda ve kompozit malzemeden yapılma
15:36Havanın stabilizatörün üstünden akıp gitmesini sağlayacak şekilde hafifçe yuvarlatılmış bir şekle sahip
15:43Ancak tüm aramalara rağmen enkaz alanının yakın çevresinde bulunamıyor
15:49O parçaya çok ihtiyacımız vardı ve bu konu bizi fazlasıyla geriyordu zira parçanın kritik olduğuna inanıyorduk
15:58O olmadan uçağın tüm parçaları ellerinde sayılmaz
16:03Daha da önemlisi büyük olasılıkla ilk kopmuş olan parça eksik olur
16:11O kanıt parçası bu araştırma için çok ama çok büyük bir önem taşıyordu
16:18Biz de onu bulabilmek için elimizden geleni yaptık
16:25F.I.I. aramaya bizimle katılmamızı istedi
16:29Kendi arazimizi kendimiz aradık
16:32Çünkü orayı avucumuzun içi gibi biliyorduk
16:40Araştırmacılar araziyi ararken
16:42Jim Ritter Washington'daki laboratuvardan gelen ses kayıt bilgilerine ulaşıyor
16:48Haberler iyi, kayıtlar zarar görmemiş
16:52Pilotların son anları net olarak kayda alınmış
16:57Ritter pilotların ortaya çıkmakta olan bir kriz durumundan
17:01Ya da belki bir engele çarpmayı engellemek için ani bir manevra yapma gerekliliğinden söz edip etmediklerini duymak istiyor
17:08Yolcu uçakları 2-2,5 km yüksekten uçabilir
17:11Yani kuş sürülerine rastlamaları imkansız değil
17:16Ancak çift turboprop çok daha yüksekte seyrediyordu
17:19Yani kuş sürüsü tehdidinin epi üstünde
17:22Telsiz kontrol
17:24Seni net olarak duyabiliyorum
17:26Ben de seni
17:28Tamam bir sorun yok
17:30Ancak ses kayıtları pilotlara her zamanki talimatları veren kontrolörlerin konuşmalarıyla dolu
17:36Jetlink 2574 istikametiniz nedir?
17:410-5-0
17:44Jetlink 2574 anlaşıldı
17:46İstikamet 0-3-0'a uçun
17:51Ve tabi pilotların arasında geçen günlük sohbetlerle
17:55Bir kaç günlük iznim var sahile inip biraz dinleneceğim golf oynayacağım
18:00Bu uçuşta sıkıntılı bir durum görünmüyor
18:03Ta ki yardımcı pilot uçağı Houston yönünde hızlı bir alçalışa geçirinceye kadar
18:10Al çalma hızlı
18:12Muzay mekiği indirir gibiyim
18:22Ses kayıtları bize uçuş mürettebatının tam anlamıyla profesyonel olduğunu gösterdi
18:28Yani yapmamaları gereken hiçbir şey yapmamışlardı
18:31Araştırmacılar başka ipuçları arıyor
18:35Kokpitte arıza sinyali veren herhangi bir cihaz sesi gibi
18:42Motorlar birden bağırmaya başlıyor
18:44Bilgisayar uyarı alarmı veriyor
18:47Tutunma kaybı tutunma kaybı
18:49Ancak hiçbir konuşma olmuyor
18:53Kayıtlar Petrich ve Rodosovic'in uçağın ani irtifa kaybıyla ilgili hiçbir uyarı almadıklarını gösteriyor
19:02Olay çok hızlı gerçekleşmiş
19:07Pilotların yapabileceği bir şey olduğunu sanmıyorum
19:18Uçuş veri kayıt cihazının analizinden de benzeri bir sonuç çıkıyor
19:25Son aşamaya
19:27Yani uçak vurun aşağı gelinceye kadar uçuş hakkında hiçbir anormalliğe rastlamadık
19:32Uçak tüm hızıyla düşmeye ve parçalanmaya başlayıncaya kadar uçuşta hiçbir anormallik yok
19:43Çakılmanın nedeni hala meçhul
19:45Kuyruğun kayıp parçasını bulmaksa artık hiç olmadığı kadar önemli
20:00Arazide yürüyerek arama çalışmalarına devam ettik
20:03Ancak iş iyice zorlaşınca
20:05Bölgenin gönüllü gruplarından arazin üstünde uçuş yapmalarını istedik
20:0912 km2'lik koca bir arazide 3 metre uzunluğunda kompozit bir parçayı arıyorlar
20:19O parçayı bulmak artık hepimizin görevi haline gelmişti
20:24Ama bunun sandığımızdan zor olması hepimizi sinirlendiriyordu
20:30Uçağın üretici firmasındaki mühendisler bize parçaların ağırlığını söyleyerek destek olmaya çalışıyorlardı
20:36Aradığımız parçanın ağırlığını biliyor musunuz?
20:39Boyutlarını da belirtiyorlardı ki sürüklenme hesaplarını doğru yapabiliriz
20:44Ritter enkaz alanının koordinatlarını not alıyor
20:48Kazanın olduğu günün hava şartlarını da değerlendiriyor
20:52Bilgileri topladım, bir araya getirdim ve aradığımız parçanın en uzak nerede olabileceğini hesap ettim
21:01Sonunda kayıp parçanın bulunabileceği olası bir alan belirliyor
21:10Sanıyorum burada bir yerde
21:12Takip eden günlerde o bölgeye gidip arama çalışması için bir harita yarattık
21:19Bu aramada bize hem arazi araçları hem de helikopter destek verdi
21:29İyi haber geliyor
21:31Teksas'ta kırsal bölgenin üstünde uçuyorduk, orada hayvan çiftlikleri vardır
21:34Birden yanımda oturan pilot galiba onu gördüm dedi
21:42Parça tahmin edilen yerde ama o kadar iyi örtülmüş ki görülmesi neredeyse imkansız
21:49İnsanlar yanından belki yüz defa geçmiştir ama bir şekilde hayvanların bulunduğu çiftlerin arasında görünmez olmuş
21:56Ha Jim parçayı bulduk tam dediğin yerden çıktı
22:01Tabii ki oradaydı daha önce iyi bakmamışsınız
22:04Günler boyu, günler ve geceler boyu nereye aramamız gerektiğini hesap etmekle uğraşmıştık
22:10Parça bulunduğu zaman gerçekten çok rahatlamıştık
22:15Aranan parça bulunduğundan araştırmacılar artık uçağın her parçasının ellerinde olduğuna inanıyorlar
22:22Gerçekten çok heyecanlanmıştık
22:24Çünkü dediğim gibi bu çok önemliydi
22:27Kazada olanları anlamak için elimizden geleni yaparız
22:30Ama kilit parça elimizde olmazsa aklımızda daima bir soru işareti kalır
22:36Ancak sıra dışı bir şey fark ediyorlar
22:40Deliller, hücum kenarının ön yüzündeki deliklerin tamamen temiz olduğunu gösterdi
22:45Gerilme yoktu
22:47Zarar görmemişti
22:51Ancak parçanın stabilizenin arkasına takılmasını sağlayan deliklerde durum aynı böyle değil
22:59Parçayı stabilizeye bağlı tutan tarafta bulunan deliklerde uzama vardı
23:03Çatlamışlardı
23:05Sanki bir şeyle tutup çekmişsiniz gibi görünüyorlardı
23:08Kayıp parça kuyruğun bulunduğu yerin bir kilometre kadar uzağında güneybatı yönünde bulundu
23:15Uçaktan kopan ilk parça şüphesiz bu parçaydı
23:29Bakın bunu görmelisiniz, üst tarafında hiçbir hasar yok
23:33Ama alt tarafı ciddi zarar görmüş
23:36Hücum kenarının üstündeki vida deliklerinde herhangi bir hasar olmaması akla korkunç bir senaryo getiriyor
23:43Görünüşe göre yatay stabilizedeki hücum kenarının üstüne vida takılmamıştı
23:51Bu bilgi ekibi iki önemli soruyla karşı karşıya getiriyor
23:56Orada neden vida yoktu ve
23:58Bu parçanın kopması gerçekten uçağı düşürebilir mi?
24:02Hücum kenarı uçağın aerodinamiğini kuvvetlendirir
24:05Fakat yön değiştirmeyi sağlayan hareketli bir parça değildir
24:09Bu parçanın kopması sonucu uçağın yere çakıldığına inanmak zor olabilir
24:13O zamanlar kompozit bir hücum kenarının kopmasının bu kadar ciddi bir sonuç doğurmasına çok şaşırmıştım
24:24Uçağın tüm parçaları bir araya gelince araştırma çalışmaları NTSB'nin Washington'da bulunan yönetim merkezine kaydırılıyor
24:35Bulmacanın tüm parçalarını bir araya getirmeye çalışıyor
24:41Uçağın düşmesinin hücum kenarının kırılması sonucunda meydana geldiğinden kesin emin olmak istiyorduk
24:48Yatay stabilize kanadın tam tersi mantıkla çalışır
24:52Yatay stabilize kuyruğu aşağı itmeye çalışırken kanatlar kuyruğu yukarı kaldırmaya çalışır
24:57Stabilize'nin üstündeki gücün azalması kuyruğu havaya kaldırır ve uçağın dengesini bozar
25:02Her şeye rağmen kontrol altına alınabileceğine dair şüpheler olduğunu görünce
25:08Hücum kenarını kaybetmiş bir uçağın yine de uçup uçamayacağını anlamak için bir simülasyon yaptık
25:14Bunun sonucunda
25:17Uçağın kontrol edilemez hale geldiğini gördük
25:22Hücum kenarı kırıldıktan sonra uçak negatif 5 silik bir güçle düşüşe geçiyordu
25:28Bu gücün oranı negatif sınırını açtığında kanat kırıldı
25:35Yani bu kazadan kurtulmak mümkün değildi
25:46Simülasyonun sonucu çok açık
25:48Yatay stabilizenin üstündeki bir tek hücum kenarının kırılması bile uçağın bir faciaya kafa üstü çakılmasına neden olur
25:57Aynen uçuş 25-74'ün başına gelenlere tanık olanların söyledikleri gibi
26:05Kuyruğun kaybedilmemesi gereken bir tek parçası varsa o da hücum kenarı
26:14Ekip kazayı neyin tetiklediğini artık biliyor
26:17Stabilizenin üstündeki hücum kenarının kopması
26:21Hala bilmedikleri şey ise bu parçanın neden yerine düzgün bir şekilde monte edilmediği
26:29Uçağın bakım kayıtlarını inceleyen Brenner
26:32Rahatsız edici bir bilgiye rastlıyor
26:34Kazadan bir gece önce bakım ekibi uçaktaki yatay stabilizenin üstünde işlem yapmış
26:40Elimizdeki kanıt bir önceki gece uygulanan bakım prosedürünü ve bakım alanını derinlemesine incelemek gerektiğini ortaya çıkardı
26:51Kontinental Express Birleşik Devletlerin en tanınmış hava yollarından biri
26:57Binlerce yolcunun hayatı filodaki uçakların bakımının düzgün yapılıyor olmasına bağlı
27:05Araştırmacılar kazadan birkaç saat önce neyin ters gittiğini mutlaka öğrenmek zorunda
27:15NTSP araştırma yetkilisi Malcolm Brenner
27:18Kazadan önce uçağın bakımını yapan görevlilerle görüşmek üzere Houston Intercontinental Havaalanına gidiyor
27:27Genel olarak tesisin nasıl bir yer olduğunu görmek bunu yaptıktan sonra da kazadan önceki akşam yapılanları detaylı olarak incelemek istedik
27:35Amacımız daha fazla bilgi edilmekti
27:38Buradaki gece vardiyalarında yoğun çalışılır
27:41Ertesi gün seferi olan uçaklar uçuşa hazır olmalıdır
27:45Terry Von Taden uçuş güvenliği eğitim
27:48Örnek çalışma olarak uçuş 2574'ü kullanıyor
27:52Uçağı sefere hazır hale getirmek çabukluk gerektirir
27:56Ancak iş bazen bitirilebilir bazen de bitirilemez
27:59Kış sezonuna hazırlık yapan Continental Express
28:02Embraer 120 filosunun buz kalkanlarını kontrol etmiş ve onarmış
28:07Buz kalkanı kuyruk ve kanatlarda oluşacak buzu parçalamak için pilotlar tarafından şişirilebilen lastik bir parça
28:17Uçağın onarımında bulunan her tekniker, her amir ve her denetçi ile teker teker görüşmek istedik
28:26Brenner'ın özellikle görüşmek istediği 3 kişi var
28:31Vardiya amiri Adam Dillon
28:36Teknikerlerin işini kontrol etmekten sorumlu denetçi Troy Anderson
28:40Ve işe yeni başlamış olan akşam vardiyası amiri John Repash
28:49Zaman ayırdığınız için teşekkür ederim
28:53Evet, o akşamın iş planı neydi?
28:5610 saat içinde uçağın her iki buz kalkanını da değiştirmek
29:00Buz kalkanını takmak, hücum kenarını sökmek, eski buz lastiğini çıkarmak ve yenisini takmak demektir
29:07Parçaların tamamı yatay stabilizeye vidalanıyor olmalı
29:12Bir gecede bitirilemeyecek kadar büyük bir iş
29:18Kalkan değişimi işi aslında gece vardiyasına yazılmış
29:22Ancak akşam vardiyasındakiler bir şekilde zaman bulmuş ve bu işe yardımcı olmaya karar vermişler
29:31Ve söküme başlamışlar
29:36Sen gerekenleri al, ben kalkanları getireyim
29:40Teknikerlerin yaptığı işi takip, denetçi Troy Anderson'ın görevi
29:46İşe yardım edecek kadar zamanım vardı
29:52Biz de başlamak için stabilizeye gittik
30:02Tekniker arka tarafta çalışmaya başlamış
30:05Denetçi yukarı, üste çıkıp üstteki vidaları sökmek istemiş
30:09Hücum kenarını yerinde tutan vidaları akşam vardiyası yani günün ikinci vardiyası sökmeye başladı
30:17İşin kalanı ise gece vardiyası tarafından yapılacaktı
30:22Akşam 10'da gece vardiyası amiri olan Adam Deal'ın işi akşam vardiyasından devraldı
30:29Merhaba, C kontrolü tamamdır, motor bakımı ve buz kalkanı değişimi
30:33İki tarafı inkildi
30:35Evet
30:37Vardiya değişimi çok kritik bir süreçtir
30:39Çünkü yarısı bitmiş olan iş diğer vardiyaya geçiyor olur
30:43Bu noktada neyin tamamlanmış olduğu ve diğerlerinin nereden başlayacağı çok iyi belirtilmelidir
30:51Vardiyama geldiğimde buz kalkanı değişiminde nerede kaldıklarını sordum
30:55Teknikerler vidaların çoğunun bollaştırılmış olduğunu görmüş
30:59Yerlerinden çıkarmak beklenenden uzun sürmüş
31:02Gittiğimde hala sağ tarafın hücum kenarını sökmeye çalışıyorlardı
31:07Her iki tarafı da bitirebilecek gibi görünmüyorlardı
31:13Ardından çok kritik bir karar alındı
31:17Sol tarafa başlamış mıydınız?
31:20Hayır
31:25Buz kalkanları üstünde çalışmaya başlayan akşam vardiyası saat 10.30'da iş bıraktı
31:30Bir gecede her iki tarafı da bitiremeyeceğimizi anlayınca
31:34O gece sadece sağ tarafın yapılmasına karar verdi
31:39Araştırmacılar gece vardiyası amirinin her iki buz kalkanının değişimini yetiştiremeyeceklerine karar verdiğini öğreniyor
31:46Çocuklar
31:47Sol tarafa bu gece dokunmayalım
31:50Ve uçağı buradan çıkartalım
31:56Teknikerler o vardiyayı sağ tarafın kar kalkanını değiştirerek geçirdi
32:05Teknikerler birkaç saat sonra buz kalkanını değiştirmeyi bitiriyor ve sağ tarafın hücum köşesini yerine takıyorlar
32:15Yani teknikerler sol tarafta hiçbir çalışma yapmadılar öyle mi?
32:19Hayır sola hiç dokunmadık
32:25Sadece sağ tarafındaki buz kalkanı değiştirilen 701 numaralı uçak günün ilk uçuşu için kapıya götürüldü
32:393 saat sonra sol hücum kenarı kuyruktan koptu ve uçağın yaklaşık 3,5 km yükseklikten yere çakılmasına sebep oldu
32:55Washington NTSB'deki araştırmacılar şimdiye kadar elde ettikleri bilgileri bir araya getiriyorlar
33:04Ve Lepage
33:07Teknikerlerle, amirlerle ve diğer çalışanlarla faydalı bir iş birliği yaptık
33:12Ne yaptıklarını anlattılar
33:14Ben ifadelerini güvenilir buldum
33:15Yardım etmeye çalıştıklarına cani gönülden inandım
33:18Yardım etmişse Anderson neredeydi?
33:2010 saatimiz vardı ama o kadar zamanda her iki tarafta yetişmezdi
33:23Biraz zamanımız kalmıştı
33:27İkinci var diye
33:29Araştırmacılar sol taraftaki hücum kenarının üstünde bulunan vidaların sökülüp bir daha yerine takılmadığından emin
33:38Ancak bakım görevlileri sadece sağ taraf üstünde çalıştıklarında ısrarcı
33:44Araştırmacılar çıkmaza giriyor
33:46Bu işe ikinci vardiya başlamış ve sağ tarafla başlamışlar
33:51Hatta denetçileri bizzat yardım etmiş
33:55Bir vardiyadan diğerine geçiş her zaman tehlike demektir
33:58Bu nedenle vardiya değişimi prosedürü çok katıdır
34:01Burada da prosedür ihtiyacı söz konusu
34:02Denetçileri işe çabucak başlansın istemiş
34:06Bu başlı başına şüphe uyandırıcı
34:11Orada neler yapmış olduğundan bahsetti mi?
34:14Ha güzel bir bakayım şuna
34:19Teknikerlere kar kalkanlarının sökümünde yardım ettim
34:23Yardımdan kastı ne?
34:33Malcolm Brenner
34:35Denetçi Anderson'ın talihsiz uçakta tam olarak neler yaptığını öğrenmek üzere Houston'a dönüyor
34:42Teknikerlere kar kalkanlarının sökümünde yardım ettim
34:45Bu çok basit bir ifade
34:46Uçaktan hangi parçaların çıkarıldığı, neler yapıldığı
34:50Vardiya bittiğinde işin hangi noktada kaldığı gibi detaylar yok
34:56Teknikerlere kar kalkanlarının sökümünde yardım ettim
34:59Tam olarak ne yaptın?
35:01Şey, o gün çok iş yoktu
35:02Ben de yardım etmeyi teklif ettim
35:04Denetçi uçağın üstüne çıkmış ve teknikerlere yardım etmeye başlamış
35:09Bu onun işi değil
35:11Çok işi olmadığını ve onlara yardım gerektiğini söylemişti
35:15Bu onun görev tanımında yoktu
35:17Çok kötü bir fikir
35:27Peki hangi tarafta çalıştın Troy?
35:29Sadece sadı mı?
35:32Her ikisinde de
35:37Bakın, ben oradayken plan iki tarafında değiştirilmesiydi
35:49Kanımca en şüpheli durum denetçininkiydi
35:52Uçağın üstündeydi ve vidaları bizzat sökmüştü
35:57Onarım ekibi denediğinde bir ekip var demektir
36:00Bu ekip işi yapar
36:01Bir diğer ekipse
36:03Ki bu ekip artık konusunda uzman
36:06Bu işte en iyi kabul edilmiş kişilerden oluşur
36:08Bu ekiptekiler yapılan işi kontrol eder ve doğruluğuna onay verilir
36:15Elimde 40 vida ile dolu bir torba varmış
36:18Söktüğü 40 tane vida ile dolu torbayı gelecek vardiyanın adamlarına bırakmış
36:26Sol tarafa başlamış mıydınız?
36:28Hayır
36:29İkinci vardiyanın amiri ile görüştüm
36:32Sol tarafı yapmamaya karar verdik
36:36Amire sormuş
36:37Sol tarafa başlamış mıydınız demiş
36:39Amir de yukarı bakıp hayır demiş
36:41Hayır bildiğim kadarıyla hayır
36:45Çocuklar
36:46Sol tarafa bu gece dokunmayalım
36:48Ve uçağı buradan çıkartalım
36:53Gece vardiyasında kimse
36:55Anderson'ın sol taraftan vida sökmeye başladığını bilmiyordu
37:00İş kayıtları tamamlanmış
37:03Prosedürler ise
37:04Hepsi gayet açık bir şekilde belirtilmiş olmasına rağmen
37:07Takip edilmemiş
37:08Teknikerlere çalışma sırasında doldurulacak kartları verdin mi?
37:12Hayır
37:12Onları doldurmak bazen işi yapmaktan daha uzun sürüyor
37:18Bu vardiya değişimindeki
37:20En kritik noktalardan biridir
37:22Böylece dönüp neler yapıldığına bakabilirsiniz
37:24Ama doldurulmamış
37:25Akşam vardiyasındaki teknik yerlerin hiçbiri
37:28Yaptıkları işin detayını bir sonraki vardiyaya aktaracak olan kartları doldurmamış
37:33Kağıt işinden kimse hoşlanmaz
37:35Zaten yapıp bitirdiğiniz bir işi
37:37Bir kere de yazılı anlatmayı kimse istemez
37:40Zaten yaptım bitti bir kere daha dönüp yazsam ne olacak diye düşünür
37:43Amire kartları neden doldurulmadığını sorduğumuzda bu basit bir iş ve bazen uğraştığınıza değmiyor
37:49Kimse söktüğü birkaç vida için kartla uğraşmak istemiyor bunu yapmak için kendinden bile zor geliyor dedi
37:56Bu çok rahatsız edici
38:00Denetçi Troy Anderson ise yaptıkları hakkında üstü kapalı konuşuyordu
38:04Yazdıkları sol taraftaki vidaları sökmüş olduğunu açıkça ifade etmiyordu
38:10Kendini uçakta çalışmakta olan bir tekniker olarak görmüyordu
38:14Bu nedenle söz konusu iş kartını doldurmayı gerektiği kadar ciddiye almadığını düşünüyorum
38:19Çünkü ona göre bunu yapmak teknikerin işiydi
38:26Rutin bakım sürecinde yapılan bir hata uçuş 2574'ün yere çakılmasına sebep oldu
38:32Ancak hala cevaplanmamış bir soru var
38:35Yaklaşma hattı sağda
38:37Uçak hücum kenarı kopmadan önce 800 kilometreden fazla yol kat etmişti
38:42Yatağı stabilizenin ilk sefer sırasında yerinde kalmış olması beni çok şaşırttı
38:48Ölümcül hata o gün mürettebatı ikinci uçuşta vuracaktı
38:52Al çalma hızlı uzay mekiği indirir gibiyim
38:56Peki neden daha önce olmadı?
39:09Araştırmacılar her iki uçuş sırasında kaydedilmiş bilgileri yeniden inceliyor
39:14Hız, yön, irtifa ve bunun gibi parametreleri kıyaslayıp cevap oluşturabilecek bir bilgi arıyorlar
39:22Aslına bakılırsa aradığımız şey güçlerin ne kadar değişmiş olabileceğiydi
39:28Uçağın al çalma sırasındaki hızına odaklanıyorlar
39:31Uçuş 2574 ölümcül çakılma anına ulaşmadan önce 260 nat hıza ulaşmış
39:39Bu hız normal şartlar altında güvenli sayılsa bile azami hıza çok yakın ve bir önceki al çalmadan 44 nat fazla
39:49Söz konusu 44 natlık fazladan hızın facianın tetikleyicisi olup olmadığını anlamak için bir çalışma başlatıyorlar
40:01Hücum kenarı 216 nat'tayken yerinde duruyor
40:05Bu uçağın ilk seferindeki azami hızı
40:10Ayrodinamik güçler kazanın gerçekleştiği uçuşa kadar hiç yükseliş göstermemiş
40:15Ancak 44 natlık artış hücum kenarındaki direnci hatırı sayılır oranda arttırmış
40:22Uçak azami hıza yaklaştığında o ana kadar kendini gizleyen arıza bir anda ortaya çıkmış
40:32Yardımcı pilot Rodosovic'in kayıtlardan duyulan son sözleri artık araştırmacılar için bir anlam ifade etmeye başladı
40:40Al çalma hızlı uzay mekeği indirir gibiyim
40:44Azami hızda gerçekleşen al çalma uçuş 2574'ün kaderini belirlemişti
40:48Uçak bir önceki gece yapılan bakım çalışmasından sonra ilk kez azami hıza ulaşıp parçalanmıştı
40:59Ayrodinamik gücün etkisi çok yüksekti ve sonunda hücum kenarının aşağı doğru eğilmesine neden oldu
41:05Bunun nedeni hücum kenarının yatağ stabilizeye tam olarak monte edilmemiş olması
41:10Ve sürekli akan havanın parçayı eğip sonunda kırılmasıydı
41:15260 nat hıza ulaşıldığında hücum kenarı kopup düştü
41:21O parça koptuktan sonra uçak uçamaz hale gelmişti
41:25Dikkat yüksek sürat
41:27Dikkat yüksek sürat
41:28Güç çok şiddetliydi
41:30Motor
41:32Motor
41:34Kokpitteki ses kayıt cihazına göre pilotlar olaydan sonra hiçbir şey söylemiyor
41:38Büyük olasılıkla bilinçlerini kaybettiler
41:40İşte o kadar şiddetliydi
41:42Muazzam negatif G gücü nedeniyle yolcuların ve mürettebatın beynine hızla kan gitmiş
41:48Ve hepsinin bayılmasına neden olmuş olabilir
41:51Sesli uyarı devre dışı
41:56Sesli uyarı devre dışı
42:01Sesli uyarı devre dışı
42:15NTSP'ye göre kazanın nedeni sol taraftaki hücum kenarını kuyruğa bağlayan vidaların yerlerine takılmamış olması
42:24O uçağın bakımında çalışan insanları düşündüm
42:28Çünkü bunun insan hatası olduğu kesindi
42:33Bakım işleminde rolü olanlar eminim bu sonucu duyduklarında kendilerini çok kötü hissedeceklerdi
42:44Güvenlik kurulu bakım onarım prosedürlerinin yerine getirilmesini sağlamadığı gerekçesiyle Continental Express'i de suçladı
42:54Özellikle de teknisyenlerin ve denetçilerin belgeleri doldurmalarının sağlanmadığı gerekçesiyle
43:00Bazen kağıt işi için kendinden bile uzun sürüyor
43:03Bu önüne geçilebilir bir kazaydı
43:06Şayet prosedürleri takip etselerdi böyle bir kaza olmazdı
43:12Continental Express kazası kaza ve kaza soruşturmalarında önemli bir dönüm noktası sayılır
43:17Zira bir kaza soruşturmasında şirketin yapısal kültüründen bahsedilmesi nadir rastlanan bir olaydır
43:27NTSB daha önce hiçbir havayolunun üst düzey yönetimini kuralların göz ardı edilmesine izin vermek suçuyla ifade vermeye çağırmamıştı
43:37Yönetimin kazalardaki rolünü anlaması, aslarının işi gerektiği şekilde ve etkin biçimde yapabilmeleri için onlara karşı daha fazla sorumluluk göstermesi gerekir
43:47Bu kazanın sonucu olarak
43:51Havayolları artık güvenlik prosedürlerinin eksiksiz takibine azami önem veriyor
44:00Teknikerlerin yaptığı işleri izleyebilmek için bilgisayarlı sistemler kullanıyorlar
44:05Ancak teknolojik yenilik çözümün küçük bir parçası
44:09Ön saflardaki çalışanları konuşmaya özendiriyoruz
44:12Akıllarına takılan her şeyi sormalarını
44:15Aptalca soru diye bir şey olmadığını anlatmaya çalışıyoruz
44:18Bizce her soru önemlidir
44:21Bu olayda pek çok insanın
44:24Küçük de olsa birer rolü vardır
44:27Kişilerin eylemleri
44:31Teker teker belirtildiğinde önemsiz gibi gelse de
44:34Bir araya geldiklerinde bu korkunç kazayı neden oldu
44:38Kaza korkunçlu ama önlenebilirdi
Yorumlar