- 2 gün önce
Kategori
📺
TV ve DiziDöküm
00:12İzlediğiniz için teşekkür ederim.
00:30Çakılmanın sarsıntısı 1.6'lık bir depreme denkti.
00:35Araştırmacılar seferi bir simülatörde canlandırıyor.
00:38Dalış başlıyor. 3, 2, 1, başla.
00:42Ve şoke edici bir şey fark ediyorlar.
00:45Verilere göre sorunun nedeni bir pilot komutuydu ve bu da bir gizem yarattı.
01:15Şangay, Çin'deki Honchao Uluslararası Havalimanı'nda kapalı ama sakin bir ilkbahar günü.
01:256-3-1-6 sefer sayılı Korean Air uçağı kalkışa hazırlanıyor.
01:31Bu kargo uçağı 78 ton tehlikesiz malzeme ile dolu.
01:36Kontrol listesi, bir yıkınışı.
01:38Başlama öncesi kontrol listesi.
01:41Kaptan, 54 yaşındaki Hon Son Si.
01:45Kaptan Hon, 13.000 saat uçmuş, çok tecrübeli bir pilottu ve güvenlik sicili çok iyiydi.
01:53Bugün yardımcı pilotu 35 yaşındaki Park Bun Sok.
01:57Yardımcı pilot Park, kaptan kadar tecrübeli değildi.
02:00Ama onun da güvenlik sicili harikaydı.
02:06Kapı ve pencereler kapalı ve kilitli.
02:11Korean Air, Güney Kore'nin bayrak taşıyıcı havayolu şirketi.
02:16Merkezi Seyul'deki Gimpo Uluslararası Havalimanı'nda yer alıyor.
02:211999'da Korean Air, Asya'nın yolcu taşıyan en büyük 3 havayolu şirketinden biriydi.
02:27Kargo bölümü dünyada ilk 3 içindeydi.
02:30Asya, Güney Amerika ve Avrupa'ya seferler düzenliyordu.
02:39Merhaba baylar, bir sorun veya endişe var mı?
02:42Şimdilik her şey yolunda.
02:44Uçakta ayrıca 48 yaşındaki uçak teknisyeni Park Biong Key'de var.
02:50Uçak teknisyeni, uçuş mürettebatına dahil olmayan bir teknisyendir.
02:55Onun işi, bu uçağın mekanik bir sorun çıkarmamasını ve güvenli bir şekilde kalkmasını,
03:00garantilemektir.
03:02Motor ateşleme?
03:04Hazırda.
03:06Hazırda.
03:07Yakıt paneli, otomatik.
03:10Hava paneli, otomatik.
03:12Başlangıç öncesi kontroller tamam.
03:14Uçak, piste taksi yapmaya başlamadan önce, taksi yolunda yerine itilmeli.
03:21Kaptan, park frenini kapatır mısın?
03:24Tamam, fren kapalı.
03:29Bütün hava araçları terminale ya da kargo apronuna dönük şekilde park edilir.
03:35Bu yüzden uçaklar kendi başına geri geri gidemezler.
03:38Ve bir çekici yardımıyla taksi yoluna itilmeleri gerekir.
03:43Ama sefer altı 3-1-6 geri itilirken...
03:49Bir gariplik var.
03:51Kaptan bir terslik fark ediyor.
03:54Fren sıcaklığı ışığı niye yanıyor?
03:56Bu fren kapanmamış gibi duruyor sanki.
03:59Kaptan, frenlerin biri için yüksek sıcaklık ikaz lambasının yandığını fark etmiş.
04:05Bu, fren çalışmıyor demek değil.
04:08Sadece diğerlerinden daha sıcak anlamına geliyor.
04:11Evet, iniş yaptığımızda o fren ışığı yandı.
04:15Bazı nadir durumlarda sıcak bir fren uçuş sırasında yangına neden olabilir.
04:20Ama bu noktada sıcak fren ciddi bir sorun değildir.
04:23Gözlerini üstünde tutsalar yeterlidir.
04:26Sıcaklık düşmeye başladı.
04:33Kaptan, motorlar çalıştırılmaya hazır.
04:433-1-2
04:44Anlaşıldı. Üç numarayla başlıyorum.
04:49Pilotlar bir McDonnell Douglas MD-11F uçuruyor.
04:54MD-11 büyük, geniş gövdeli bir hava aracı.
04:59Çok yüksek performanslı bir uçak.
05:01Ayrıca MD-11'i çözdüğünüzde uçurmaktan çok keyif alırsınız.
05:07Ama pilotlarından maksimum performans isteyen bir uçak.
05:13Honchao Kulesi Korean Air 6-3-1-6 taksi izni istiyor.
05:17Korean Air 6-3-1-6, kilo 7, tango 0 üzerinden pist 1-8'e taksi yapın.
05:24Uçak pist 1-8'e taksi yapmaya başlıyor.
05:30Sağ taraf temiz mi?
05:32Sağ taraf temiz.
05:34Sol taraf temiz.
05:44Bu havalimanında çok hava yolu şirketi var.
05:5077.
05:52Normale döndü.
05:55Yükselen fren sıcaklığı normale döndü.
05:59Korean Air 6-3-1-6, kalkışa izin verildi.
06:02Kalkışa izin verildi.
06:046-3-1-6, kalkışa izin verildiğini doğruluyoruz.
06:17İtiş gücü kontrolü.
06:20İtiş gücü ayarlandı.
06:2180 nat.
06:24V1.
06:28Kalkış.
06:29Kalkış.
06:30Kalkış.
06:32Saat 16'yı yeni geçerken Şangay'dan havalanıyorlar.
06:38İhtifa artıyor.
06:40Takımlar kalksın.
06:51Şangay'dan Seul'e giden seferin 2 saat sürmesi bekleniyor.
06:58Kalkıştan kısa süre sonra kontrolör pilotlara yükseliş talimatları veriyor.
07:03Korean Air 6-3-1-6, sola dönüp doğrudan NHW'ya yönelin.
07:07Ardından 1500 metreye yükselip irtifanızı koruyun.
07:11MD-11 yükselmeye devam etmeli ve sola dönüp NHW'ya doğru gitmeli.
07:18NHW yani November Hotel Whiskey yerbazlı bir navigasyon beacon'ıdır.
07:24Göklerde yön bulmada pilotlara yardım eder.
07:27Tamam, NHW'ya dönüyoruz.
07:30İrtifayı tekrar alayım.
07:33İrtifa talimatını teyit etmek zekice.
07:36Hava trafik kontrolü her hava aracına bir rota ve irtifa belirler.
07:42O yüzden başka uçaklarla sorun yaşamamak için irtifalarını korumaları çok önemli.
07:48Ama pilotlar talimatları doğrularken, kontrolör uçağın hala NHW navigasyon noktasına dönmediğini fark ediyor.
07:57Sefer 6-3-1-6, sola dönüp doğrudan NHW'ya yönelin.
08:02Sonra 1500 metreye yükselip irtifanızı koruyun.
08:07Kontrolör, radarda uçağın sola dönmediğini görebiliyor.
08:11O yüzden talimatı tekrar edip, mürettebata sola dönmeleri gerektiğini hatırlatıyor.
08:21Ama kontrolör talimatlarını tekrar ederken,
08:25NHW'yu göremiyorum.
08:28Navigasyon kulesi, kaptanın ekranında belirmiyor.
08:34Nerede bu?
08:35Burada.
08:37Sola dönmeye devam et.
08:39Devam et.
08:41Döneyim mi?
08:42Evet, daha çok dön.
08:45Pilotlar dönmeye devam ederken, kontrolör uçağın yükselmediğini de fark ediyor.
08:51Korean Air 6-3-1-6, 1500 metreye yükselip irtifanızı koruyun.
08:56Doğru mu duydunuz?
08:58Evet, yükselmemizi söylüyorlar.
09:03Bu uçak, başta onaylanan irtifaya bile henüz ulaşmadı.
09:08O yüzden bu yolla, mürettebata acele edip, yükselmeleri gerektiği hatırlatılıyor.
09:14Sefer 6-3-1-6 belirlenen irtifaya neredeyse çıkmışken,
09:21radardan kayboluyor.
09:31Uçak tamamen kontrolden çıkıp, radarın algılayamayacağı kadar yüksek bir hızla düşüşe geçiyor.
09:38Kontrolör uçağın alçaldığının farkında değil.
09:40Korean Air 6-3-1-6, duyuyor musunuz?
09:46Bekle, bekle, yüksel.
09:51Korean Air 6-3-1-6, telsiz kontrolü.
09:586-3-1-6 sefer sayılı Korean Air uçağı Şangay semalarında bulutları yarıyor.
10:03Burnu kaldır, burnu kaldır.
10:05Yükselin.
10:07Yükselin.
10:10Yükselin.
10:12Ve havalimanından 11 kilometre uzakta yere çakılıyor.
10:17Kalkalı 2,5 dakika bile olmamıştı.
10:22Yere o kadar hızlı çakıldılar ki, çakılmanın sarsıntısı 1.6'lık bir depreme denk geliyordu.
10:33Uçak işin şu an bölgesinde kentsel alanın yakınlarına çakılıyor.
10:40İki pilot ve uçak teknisyeni kazada hayatını kaybediyor.
10:58Kaza soruşturmasını olaya dahil olan 3 ülke birlikte yürütüyor.
11:03Kore Sivil Havacılık Bürosu temsilcileri havayolu şirketi adına olay yerine varıyor.
11:10Kaza Çin topraklarında olduğu için soruşturmayı Çin Sivil Havacılık İdaresi yönetiyor.
11:19Ve uçak Amerika Birleşik Devletleri'nde yapıldığı için Ulusal Ulaştırma Güvenliği Kurulu'ndan Amerikalı bir araştırmacı da ekibe katılıyor.
11:28Ne buldun?
11:29Enkaz neredeyse 2 kilometre boyunca uzanıyor.
11:32Dağınık düzende.
11:35Normalde bir uçak yere çakıldığında aniden parçalanmaya başlar.
11:42En büyük parçalar düz gitmeye devam eder.
11:46Diğer parçalarsa etrafa dağılmaya başlar.
11:49Yayılırlar.
11:51Bu düzen oluştuysa dar denebilecek bir açıyla çakılmış olmalılar.
11:56Ama araştırmacılar kaza yerini incelemeye devam ederken kritik kanıtların yok olduğunu öğreniyor.
12:03Uçuş veri kaydından geriye pek bir şey kalmamış.
12:09Modern havacılık kazası soruşturmalarında en büyük araçlardan biri uçuş veri kayıt cihazıdır.
12:16Modern olanlar binlerce farklı parametrenin kaydını tutabilir.
12:20Hücum açısı, hava hızı, motor parametreleri.
12:23Soruşturmada uçuş veri kaydının olmaması büyük bir eksikliktir.
12:29Haber verdiğiniz için sağ olun.
12:31Gelişmelerden haberdar edin.
12:35Polis kaza yerinde kargonun bir kısmının çalındığını söylüyor.
12:40Kaos sırasında yerel halktan bazıları kargonun bir kısmını çalmaya karar vermiş.
12:45Böyle bir durumda araştırmacılar kazayı çözmek için gerekli kritik parçaları bulamayabilirler.
12:52Kokpit ses kayıt cihazı bulundu mu?
12:57Umarım o da çalınmamıştır.
13:02Hem uçuş veri kayıt cihazı hem de kokpit ses kayıt cihazı yoksa neler olduğunu çözmek için en temel şeylere bel
13:10bağlarsınız.
13:12Araştırmacılar ilk olarak uçağın yere çarpma açısını belirlemek için motorların bıraktığı çarpma izlerini inceliyor.
13:21Yerde yatay düzlüğe kıyasla 30 derecelik eğim oluşmuş.
13:25Bu eğim diğer çukurdakiyle aynı ve kanatlar hizalıymış.
13:31Uçak motorları çok ağırdır.
13:34Kendi kraterlerini açarlar.
13:36O yüzden çakılma aşısına dair iyi bir tahminde bulunabilmek için motorların toprağa girme aşısına bakarsınız.
13:43Çünkü bu parçalar toprakta delik açmaya çalışır.
13:48Uçak kalkışa geçiyor.
13:51Ortalama 3 dakika sonra çakılıyor.
13:54Burnu 30 derece aşağıda ve kanatları hizalı.
13:57Peki neden düştü?
14:01Yer bilgileri uçağın nasıl düştüğünü anlatır.
14:05Neden düştüğünü bilmeyiz.
14:07O çok daha fazla çaba ister.
14:10Patlayıcı testi de yapmalıyız.
14:12Enkazdan en az bir düzine numune alıp test için laboratuvara gönderin.
14:17Çinli yetkililer kazaya bir terör eyleminin mi neden olduğunu merak ediyor.
14:22Her soruşturmada her şey olmuş olabilir.
14:25Ve olası olaylardan biri de sabotaj veya bir bomba.
14:28O yüzden böyle bir ihtimali en kısa sürede elemek çok önemlidir.
14:36Polis patlayıcı belirtisi ararken araştırmacılar hava trafik kontrolörüyle konuşuyor.
14:44Mürettebatla konuşan herkes soruşturmada bir tanıktır.
14:49Kontrolör de mürettebatla konuşan son kişiydi.
14:53Onun yorumlarını almak, ne yaptığını ve pilotlardan neler duyduğunu öğrenmek, o akşam neler olduğunu anlamak çok önemliydi.
15:02Öncelikle seferde dikkatini çeken bir şey oldu mu?
15:05Kalkış normal görünüyordu.
15:06Ama sonra pilotlar uçuş planına uymakta zorlandı.
15:11Sola dönüp doğrudan NHW'ya yönelin.
15:14Ardından 1500 metreye yükselip irtifanızı koruyun.
15:18Nihayetinde döndüler ama hatırlatmam gerekti.
15:20Ya sonra?
15:21Dönüşlerini düzelttiklerinde hala çok alçakta olduklarını fark ettim ve yükselmelerini söyledim.
15:28Korean Air 6316 1500 metreye yükselip irtifanızı koruyun.
15:32Yine onları uyardım ve sonra yükseldiler.
15:37Artık güvendeler sanıyordum.
15:40Sonra bir baktım uçak radardan kayboldu.
15:45Ava trafik kontrolörü uçağın yükseldiğini görmüş.
15:49Her şey normal ve iyi görünüyormuş.
15:52Sonra aniden her şey çok ters gitmiş.
15:55Korean Air 6316 duyuyor musunuz?
15:58Korean Air 6316 telsiz kontrolü.
16:05Bunlar radar veriler mi?
16:07Evet.
16:09Doğru iletişim kurmuşsun gibi duruyor.
16:11Teşekkür ederim.
16:13Radar verilerine bakmak çok önemlidir.
16:16Özellikle de kokpit ses kaydına veya uçuş veri kaydına bakmadıysanız.
16:21Bu sayede başlamak için bir temeliniz olur.
16:25Radar verileri herhangi bir ipucu sunabilir mi?
16:30Uçak 1371 metreye yani 4500 feet'e yükselmiş.
16:34Ortalama 16 saniye sonra da yere çakılmış.
16:39Öyleyse ortalama alçalma hızı dakikada 17000 feet.
16:51Havacılıkta dakika ölüm kuralı adlı bir deyim vardır.
16:56Dakika başına alçalma hızınız irtifanızdan yüksekse bu tehlikeli bir durumdur.
17:03Sefer 6316'nın alçalma hızı irtifasının üst katından fazlaydı.
17:10Yükselin.
17:11Uçağı kurtarmak neredeyse imkansızdı.
17:15Uçağın böyle inanılmaz bir hızda alçalmasının sebebi ne olabilir?
17:19Belki de uçakta bir sorun vardı.
17:22Bakım kayıtlarını getireyim.
17:25Soruşturmanın ilk aşamalarında araştırmacılar uçağın tüm bakım kayıtlarına bakar.
17:32Kullanım sorunlarına dair raporlar, herhangi bir nedenle ertelenen bakımlar veya ne olduğuna dair ipucu sunabilecek başka herhangi bir şey var
17:43mı diye bakarlar.
17:48Bir şey buldum.
17:50Araştırmacılar 6316 sefer sayılı Korean Air uçağının bakım kayıtlarını inceliyor.
17:56Modern bir yolcu jetinin neden kalkıştan kısa süre sonra yere çakıldığını açıklayacak ipuçları arıyorlar.
18:0125 Mayıs 1996'da Los Angeles Havalimanı'nda uçağın kuyruğu yere çarpmış.
18:08Bu kaza 63 gün süren bir tamir sürecine mi neden olmuş yani?
18:14Bu ilginç bir bulguydu.
18:17Çünkü kuyruğu yere çarpan uçağın tamiri düzgün yapılmadıysa, tamir edilen kısım uçuş sırasında kopup uçağın hat ve kontrolüne hasar verebilir.
18:29Bunu daha önce de gördük.
18:321978'de Japan Airlines'a ait bir Boeing 747'nin Osaka'ya inerken kuyruğu yere çarptı.
18:39Yapılan hatalı tamir yüzünden 7 yıl sonra kuyruk patlayıcı basınç kaybı nedeniyle kopup 520 kişinin ölümüne yol açtı.
18:50Eğer burada olan buysa her şeyi açıklayabilir.
18:54Yetersiz bakım uçağın kuyruğunun uçuş sırasında parçalanmasına mı neden oldu?
19:09Evet işte dikey dengeleyici.
19:12Araştırmacılar 6316 sefer sayılı Korean Air uçağının enkazında kuyruk kısmının parçalarını buluyor.
19:19Kuyruğun tüm parçaları ana kaza yerine bu kadar yakın olduğuna göre kuyruk havada kopmamış.
19:25Yani tamir doğru yapılmış.
19:27MD-11'in yere çarpan kuyruğunun herhangi bir parçasının havada kopmadığı sonucuna varıyorlar.
19:34Belki de uçağın kontrol yüzeylerinden biri arızalanıp düşmesine neden oldu.
19:39Mesela yatay dengeleyici.
19:43Yatay dengeleyici kuyruğun ucundaki küçük kanattır ve uçağın yunuslamasını kontrol eder.
19:51Belki de bir vidalı mı sıkışmıştır?
19:57Komut geldiğinde kuyruktaki vidalı mil dönüp yatay dengeleyiciyi yukarı ya da aşağı oynatır.
20:05Vidalı mil burun aşağıdayken sıkıştıysa uçak aniden öne yatar.
20:10Ve millet davat burnu kaldırmak için mücadele eder.
20:16Yüksel!
20:17Tamam, tamam.
20:19Ama uçağın burnunu kaldırmaya çalışırken muhtemelen döviyede epey dirençle karşılaşıyorlar.
20:30Yatay dengeleyici burun aşağı bakarken sıkışıp uçağın çakılmasına mı neden oldu?
20:39Evet, vidalı mil sıkışmamış.
20:41Yani dengeleyici gerektiği gibi çalışıyormuş.
20:43Peki ne pozisyondaymış?
20:4926 santim yani burun 0.65 derece yukarıya ayarlı.
20:59Pilotlar burnu kaldırmaya çalışıyormuş.
21:03Burnu kaldır, burnu kaldır!
21:05Alçalışı durdurmak için hem yatay dengeleyiciyi burun kaldırma ayarına getirip hem de lövyeyi çekiyorlarmış.
21:27Enkazın kimyasal analiz raporu geldi.
21:30Patlayıcı izine rastlanmamış.
21:32Bunu basın için yazıya dökeceğim.
21:35Halk Çin'de uçmanın güvende olduğunu bilmeli.
21:38Tamam olur.
21:42Çin Sivil Havacılık İdaresi, Amerikalı ve Koreli meslektaşlarıyla birlikte kazadan neredeyse iki hafta sonra bir bülten yayınlıyor.
21:51Çinli araştırmacılar iki şeyi netleştirmek istiyordu.
21:54İlki bomba olmadığı, ikincisi de bunun Çinli hava trafik kontrolünün suçu olmadığı.
22:00Terörizm, hava trafik kontrolü ve kötü bakım ihtimalleri elenince araştırmacılar şimdi pilotlara odaklanıyor.
22:07Hadi kaptanla başlayalım.
22:10Tüm kazalarda görevlerden biri pilotların geçmişini soruşturup herhangi bir sorun var mı diye bakmaktır.
22:19B1
22:19Kalkış
22:23Eğitim büyük bir fark yaratabilir.
22:26Ayrıca özel hayatlarında olanlarda pilotun dikkat dağıtabilecek veya performansını herhangi bir şekilde etkileyebilecek bir stres kaynağına maruz kalmadığından emin olmak
22:36isteriz.
22:38Kaptan Hon epey tecrübeliymiş.
22:40Neredeyse 13.000 saat uçmuş.
22:43Bunun neredeyse 5.000 saati de MD-11'de.
22:46Hiç psikolojik sorunu yokmuş ve güvenlik sicili kusursuz.
22:49Evet, yardımcı pilot Park da 1800 saatten fazla uçmuş ve çoğu MD-11 ile.
22:54Onun da psikolojik sorunu yokmuş ve güvenlik sicili kusursuz.
22:58İki örnek pilot.
23:00Evet.
23:05Alo.
23:08Sağlam mı?
23:10Kokpit ses kaydını bulmuşlar.
23:15Kazadan sonra Şangay bölgesinde çok şiddetli yağışlar olmuştu.
23:20Kalan birikintilerdeki suyu boşalttıklarında kokpit ses kaydını buldular.
23:27Hafızası sağlam.
23:29Tüm veri kurtarılamış.
23:32Elinize sağlık.
23:33Teşekkür ederim.
23:35Bizim için döküm hazırlayacaklarmış.
23:38Soruşturmanın bu noktasında hem mekanik açıdan sağlam olan hem de iki iyi eğitimli ve tecrübeli pilotun kullandığı bir uçağın neden
23:48aniden çakıldığını merak ediyorduk.
23:50Asıl dizem buydu.
23:58Tamam.
24:001371 metreden aerodinamik perde vitesle başlayalım.
24:08Kaliforniya'da bir Boeing simülatörü kullanarak...
24:12Bakalım alçalma hızımız ne olacak?
24:15Araştırmacılar 6-3-1-6 sefer sayılı Korean Air uçağının radar verilerini enkazda bulunan kanıtlarla bir araya getirip uçağın neden
24:24yere çakıldığını belirlemek istiyor.
24:27Simülatörde araştırmacılar 100'den fazla senaryoyu canlandırdı.
24:32Deneme yanılma yoluyla verilere uyan senaryoyu aradılar.
24:37Yükselin.
24:40Alçalma hızı dakikada 3314 feet.
24:4417000 feet'in yanına bile yaklaşamadı.
24:46Perde vitesi girmiş olamaz.
24:50Ellerindeki bütün bilgileri kullanarak simülatörde verilere en çok uyan senaryoyu bulmaya çalıştılar.
24:57Bu da bir eleme süreci başlattı.
25:00İrtifa dümeni hatasını deneyelim.
25:02Kazada uçak yere tahminen 20 ila 40 derece açıyla çarptı.
25:19Aşırı sert yunusluyor.
25:20Yine de tutarlılık olsun diye yükselmeyi deneyelim.
25:24Tüm simülatör denemelerinin ardından...
25:27Yükselin.
25:2886 derece.
25:31Tamam irtifa dümeni de kontrolden çıkmamış o zaman.
25:35Aerodinamik perde vitesi veya mekanik arızada verilerle uyumlu bir alçalma hızı veya profil elde etmenin imkansız olduğunu gördüler.
25:49Uçağı kasten dalışa geçirmeyi dene.
26:02Burna aşağı indir.
26:04Dikey hızın artmasına izin ver.
26:05Sonra da yatay dengeleyici trimle kaldırıp o şekilde uçağı kurtarmayı dene.
26:15Dalış başlıyor.
26:17Üç, iki, bir, başla.
26:26Dengeleyici hareketi.
26:29Yükselin.
26:30Sadece bir simülasyon sefer 6-3-1-6'nın verilerine tam olarak uyuyor.
26:36Dalış süresi 18 saniye.
26:38Burun 25 derece aşağıda.
26:40Maksimum alçalma hızı.
26:42Şimdiye kadarki en yakın sonuçlar.
26:44Araştırmacılar, uçağın kasten dalışa geçirildiği sonucuna varıyor.
26:48Verilere göre sorunun nedeni bir pilot komutuydu.
26:53O yüzden bir pilot bunu neden yapar diye sorulmaya başlandı.
26:58Sefer 6-3-1-6 kazasının sadece kasıtlı pilot komutu sonucu olabileceğini öğrenen araştırmacılar,
27:05pilotların neden uçağı dik bir dalışa soktuğunu anlamak için kokpit ses kaydını inceliyor.
27:10Tamam.
27:11Hadi dinleyelim.
27:14Kaptan, pati frenini kapatır mısın?
27:18Tamam, fren kapalı.
27:21Vay canına, bir gariplik var.
27:25Fren sıcaklığı ışığı niye yanıyor?
27:29Yüksek fren sıcaklığının uçağın dalışa geçmesiyle bir bağlantısı var mı?
27:34Evet, iniş yaptığımızda o fren ışığı yandı.
27:37Ama kısa süre sonra...
27:39Sıcaklık düşmeye başladı.
27:42Yani fren kazada rol oynamamış.
27:46Katılıyorum. Devam edelim.
27:50Sefer 6-3-1-6, hava trafik kontrolü.
27:54Devam et, Korean Air 6-3-1-6.
27:56Korean Air 6-3-1-6, kalkıştan sonra sola dönüp doğrudan NHW'ye yönelin.
28:01Önce 900 metreye çıkıp irtifanızı koruyun.
28:04Tekrar edin lütfen.
28:04Tamamdır, önce 900 metrede irtifamızı koruyacağız, kalkıştan sonra da sola dönüp doğrudan NHW'ye yöneleceğiz.
28:12Olur mu?
28:13900 metre mi dedi o?
28:15Evet, 900 feet.
28:20Duydun mu bunu?
28:21Kontrolör irtifa onayı verdikten sonra.
28:24Araştırmacılar irtifa ölçülerinde bir karışıklık olduğunu duyuyor.
28:29Evet, neden metrik sistem kullanıyorlar ki?
28:32Havacılıkta imparatorluk birimleri kullanılır.
28:34Çin hariç.
28:38Güney Kore dahil dünyanın çoğunda irtifa fitle ölçülür.
28:43Çin havacılık sektörü, eski Sovyetler Birliği havacılık sektörünü baz alır.
28:50Sovyetler metrik sistemi kullandığı için, Çin de günümüzde hala metrik sistemi kullanıyor.
28:58Tamam, ama kaptan kalkış briefinginde bunu netleştirir herhalde.
29:03Hadi görelim.
29:05Korean Air 6316, kalkışa izin verildi.
29:09Kalkışa izin verildi, 6316.
29:11Kalkışa izin verildiğini doğruluyoruz.
29:14Bekle.
29:16Kaptan kalkış briefingini atladı mı?
29:19Ben kayıtlarda briefing görmüyorum.
29:23Kalkış briefingi, iki pilotun da aynı fikirde olduğu ortak zihinsel model dediğimiz şeyi yaratmanın bir yoludur.
29:30Bu yapılmazsa uçmaya hazır olamazsınız.
29:34Briefinginde, Şangay'da metrik irtifanın kullanıldığına da değinilirdi.
29:39Briefingin atlanması, uçağın dalışa geçmesinde rol mu oynadı?
29:50Araştırmacılar kokpit ses kaydına tekrar bakıp, kritik bir briefingin atlanmasının sefer 6316'nın kazasına katkıda bulunduğuna dair kanıt arıyor.
29:59İlk yükselişle başlayalım.
30:03Sola dönüp doğrudan NHW'ya yönelin.
30:06Sonra da 1500 metreye yükselip irtifanızı koruyun.
30:10Ekip kontrolörün pilotlara yükselme talimatları verdiğini duyuyor.
30:15NHW'yu göremiyorum.
30:18Nerede?
30:19Ama kaptan ekranında navigasyon bikanını bulamıyor.
30:24Kaptanın navigasyon ekranında bir sorun var gibi.
30:29Burada.
30:31Sola dönmeye devam et.
30:33Kayıtlar yardımcı pilotun navigasyon ekranının düzgün çalıştığına işaret ediyor.
30:38Dömeye devam et.
30:39Döneyim mi?
30:40Evet, daha çoktun.
30:43Lanet olsun.
30:44NHW niye çıkmıyor?
30:46Kokpit ses kaydında kaptanın kafası çok karışmış gibi duruyor.
30:53Kesin navigasyon ekranında fazla zonlamıştır.
30:55O yüzden bikanı göremiyordur.
30:58Pilot uzanıp ekranının zonunu azaltsaydı, navigasyon bikanını görebilirdi.
31:03Sola dönmelerinin neden bu kadar sürdüğünü bu açıklar.
31:06Kalkış briefingi yapılsaydı bu sorunu görebilirlerdi.
31:11Uçuş öncesi briefingde gideceğimiz yer bu deyip ekranlarını kontrol etselerdi, bu durumu fark ederlerdi ama bunu yapmadılar.
31:22Ama hala dalışı açıklamıyor.
31:27Korean Air 6316, 1500 metreye yükselip yurttifanızı koruyun.
31:32Doğru mu duydum?
31:33Evet, yükselmemizi söylüyorlar.
31:39Uşağı sola döndürmekle o kadar meşgullermiş ki, yükselmeyi unutmuşlar gibi.
31:44Hem de kontrolör onlara söylediği halde, iki kez.
31:51Araştırmacılar sonra pilotlara hedef irtifalarına yaklaştıklarını söyleyen bir ikaz sesi duyuyor.
31:56İkaz sesi duyuyor.
31:59Yunus'la mı kaptan?
32:01Yardımcı pilot çok hızlı yükseldiklerini belirtiyor.
32:06Neden bu kadar hızlı yükseliyor anlamıyorum.
32:10Hataları giderek artıyor.
32:14Hemen yükselip, irtifa açığını kapatmaya çalıştı.
32:19Burnu çok hızlı kaldırdı.
32:21Her şeyi çok hızlı yapıyor.
32:23Dalışa geçmesi de başka bir hata mıydı?
32:32Ne kadar yükselmemizi söylüyorlar?
32:37Onayla irtifayı hala bilmiyor.
32:40Görünüşe göre yardımcı pilot da bilmiyor.
32:45Bin, bin, bin beş yüz fit kaptan.
32:49Bin, bin beş yüz.
32:54Fit bazında konuşuyorlar ama kontrolör metreyle talimatı vermişti.
33:00Araştırmacılar kontrolör ve pilotların farklı irtifa ölçüleri kullandığını fark ediyor.
33:07Metre eğitimi almamışlar mı?
33:10Almış olmalılar ama bir bakalım.
33:13Tabii ki daha fazla eğitim alsalardı, metreyi fitten ayırt etmede bunun epey yardımı olurdu.
33:21Anlıyorum, çok teşekkür ederim.
33:24Pilotların eğitim prosedürlerine daha derinden bakıyorlar.
33:28Korean Air, pilotların metrik kullanması gereken tek rotanın Seoul-Shangai rotası olduğunu söylüyor.
33:34Ne tür eğitimler alıyorlar?
33:35Pilotlarından metreye dönüştürmeyi öğrenmeleri için tek bir eğitim videosu izlemelerini istiyorlar.
33:41Pilot kayıtlarına göre kaptan bu sefer öncesinde Şangai'ya sadece bir kez uçmuş.
33:47Yardımcı pilot ise oraya hiç uçmamış.
33:51Yani yardımcı pilot eğitim videosunu sadece bir defa izlemiş.
33:55Sefer sabah.
34:00Araştırmacılar sefer 6-3-1-6 pilotlarının metrik sistemi imparatorluk birimleriyle karıştırdığını anlıyor.
34:06Bin beş yüz.
34:08Çünkü uçuş için yeterince hazırlanmamışlar.
34:12Pilotların metrik ortamda görev yapması için simülatöre girip bu konuda pratik yapması gerekir.
34:19Video izleme kesinlikle yeterli olmaz, orası kesin.
34:22Peki uçağın dalışa geçmesinin nedeni metrik sistem karışıklığı mıydı?
34:31Ne kadar yükselmemizi söylediler?
34:35Sefer belirlenen dört bin beş yüz fit.
34:38Yani bin beş yüz metre yüksekliğe ulaşıyor.
34:41Bin bin beş yüz fit kaptan.
34:43Bin.
34:44Ama yardımcı pilot kaptanı çok daha alçakta.
34:47Bin beş yüz fitte olmaları gerektiğine inanmaya itiyor.
34:50Kaptan onaylı irtifaya aşıp hemen tedirgin olmuştur.
34:54Çünkü o durumda trafik sorunu yaşama ihtimalleri epey yüksek görünüyor.
35:00Bin beş yüz.
35:03Fazla yüksekteyim.
35:06Alçalalım, alçalalım.
35:09En hızlı tepki de lövyeyi itip burnu indirmek olur.
35:17Bekle, bekle, bekle, bekle.
35:19Bir saniye dur.
35:21Kaptan çok daha alçakta uçmak için uçağı dik bir dalışa geçiriyor.
35:31Kaptanın uçağı trimle aşağı eğdiğini duyabiliyorsun.
35:34Uçağı dalışa o sokmuş.
35:37Uçağın burnunu aşağı indirip, aynı zamanda yatay dengeleyiciye trim vermiş.
35:43Bu da lövye'deki baskıyı azaltmış.
35:46Ama bunların birleşimi uçağı dalışa dalışa geçirip kurtulmasını neredeyse imkansız kılmış.
35:54Alçalırken yardımcı pilot aniden durumun ciddiyetini fark ediyor.
36:00Bekle, bekle, bekle, yüksel.
36:02Tamam, tamam, tamam.
36:05Ama pilotlar tehlikeyi fark ettiğinde...
36:09Burnu kaldır, burnu kaldır, yükselin.
36:14Çok geç oluyor.
36:20Araştırmacılar kaptanın iltifa ölçüleri yüzünden kafası karıştığı için kaza olduğu sonucuna varıyor.
36:27Kaptan fazla yüksekli olduğunu düşündüyse bile niye yavaşça alçalmadı ki?
36:37Bekle, bekle, bekle.
36:43Önce fazla hızlı yükseldi.
36:45Sonra fazla hızlı alçaldı.
36:47Araştırmacılar 6-3-1-6 sefer sayılı Korean Air uçağı pilotunun uçağın aşırı yüksekte olduğunu düşününce...
36:53...neden bu kadar sert tepki verdiğini anlamaya çalışıyor.
36:56Belki de hatalarını örtbas etmeye çalışıyordu.
37:01Bir yandan, kaptan onaylı irtifayı aşmanın tehlikeli olduğunu biliyordu.
37:07Ne kadar yükselmemizi söylediler.
37:10Diğer yandan, hata yaptığını kontrolörün öğrenmesini istemiyordu.
37:15O yüzden rezil olmamak için hemen alçalmayı denedi.
37:20Anlamadığım şey şu.
37:22Yardımcı pilot niye onu durdurmaya çalışmadı?
37:26Hem de başta kaptanı yönlendiren o iken.
37:32O sırada birçok şey oluyor ve yardımcı pilot talimatları teyit etmeye çalışmakla kalmayıp...
37:39...bu noktada kaptanın doğru yöne dönmesini de sağlamak zorunda.
37:44Dönmeye devam et.
37:46Döneyim mi?
37:47Evet, daha çoktan.
37:53Kokpit ses kaydını dalıştan hemen öncesine ayarladım.
37:58Yardımcı pilot hatasını hiç fark etti mi?
38:05Ne kadar yükselmemizi söylediler?
38:08Bin, bin beş yüz feet kaptan.
38:10Ah.
38:12Ah.
38:17Bekle, bekle, bekle.
38:20Araştırmacılar, yardımcı pilotun kaptana yanlış irtifa verdikten sonra tereddüt ettiğini duyuyor.
38:26Belki de yardımcı pilot o an fitle metreyi karıştırdığını fark etti.
38:30Bunu bilemeyiz.
38:32Bir saniye dur.
38:38Dur, yüksel.
38:40Tamam, tamam.
38:46Dalış başlıyor ve sonra şöyle diyor.
38:49Bekle, bekle.
38:54Ve tam beş saniyelik serbest düşüşten sonra bekle, yüksel diyor.
39:02Gidişatı yavaşlatmak için yardımcı pilotun çaba gösterip müdahale etmesi gerektiği belli oluyor.
39:17Bence yardımcı pilot müdahale etmek istedi ama yeterince ısrar etmedi.
39:23Bekle, bekle, bekle.
39:24Bir saniye dur.
39:26Kaptana bir terslik olduğuna dair küçük ipuçları verdi.
39:30Ama iki pilotun aynı şekilde düşünmediği belliydi.
39:40Nihayetinde dalışa kaptan neden oldu.
39:45Aşırı tepki verdi.
39:49Alçalma hızı o kadar yüksekti ki, irtifa azaldıkça uçağı kurtarmak epey zorlaştı.
39:56Bulutlar aralanıp, yer belirene kadar, başlarının ne kadar belada olduğunu fark etmediler muhtemelen.
40:03Yeryüzü, yeryüzü, yeryüzü.
40:05Burnu kaldır, burnu kaldır.
40:06Yükselin.
40:08Yükselin.
40:23Ne kadar yükselmemizi söylediler.
40:26Bin, bin beş yüz feet kaptan.
40:29Kaptan bu hatayı telafi ederken aşırı tepki verdi.
40:34Bekle, bekle, bekle.
40:36Bir saniye dur.
40:37Sonra da uçağı ölümcül bir dalışa soktu.
40:42Bunu her şeyden önce eğitim kaynaklı bir kaza olarak görebiliriz.
40:49Pilotların o dönemde eğitilme şeklinden doğan, birden fazla karar ve eylem uçağı kurtarılamaz bir duruma soktu.
41:00Çin havacılık sektöründe bir deyiş vardır.
41:03Kontrol listesinde her satır kanla yazılır.
41:06Çünkü kontrol listesindeki her satırın ardında bir felaket vardır.
41:10Ama bu felaket gelişme fırsatı da sunar.
41:14Önerilerinden biri, Korean Air şirketinin kokpit kaynak yönetimi eğitimini geliştirmesiydi.
41:20Bir uçağı güvende tutan şey işin eğitim kısmıdır.
41:24Ve buna kalkış öncesi eğitimi de dahildir.
41:27Benim gözümde olayın en önemli unsurlarından bazıları bunlardı.
41:33Günümüzde Korean Air, dünyanın en güvenli havayolu şirketlerinden biri olarak görülüyor.
41:41Bütün havayollarında gerçekleşen standartlaşma ve eğitim miktarı eskisine kıyasla, günümüzde çok daha fazla.
41:49Dijital uçaklar var.
41:51Bir düğmeye basıyorsun ve ekranda fit yerine metre yazıyor.
41:56Ama yine de daha dikkatli olmak gerekiyor.
42:00Bu mürettebat birçok hata yaptı.
42:03Büyük bir uçağın kontrolünü kaybetmek çok sıra dışıdır.
42:07Umarım bunu bir daha görmeyiz.
Yorumlar