- 2 gün önce
Kategori
📺
TV ve DiziDöküm
00:02Polonya Cumhurbaşkanı Lech Kaczynski'nin bir uçak kazasında hayatını kaybetmesinden bu yana bir yıl geçti.
00:09Uçak nasıl oldu da havaalanına ulaşamadı ve düştü?
00:15Daha da kötüsü başkanın uçağı Rus topraklarında düşmüştü.
00:20Komşu ülkenin son derece hassas bir politik misyonu olan devlet başkanıydı.
00:26Rus uzmanlar bir araştırma başlattı ve bulgularını paylaştı.
00:30Hata Polonyalı pilotlardaydı.
00:33Burada kirli bir oyun dönüyor gibiydi.
00:36Hemen komplo teorileri üretilmeye başladı.
00:39Polonya'nın İçişleri Bakanı Jörg J. Miller delilleri inceledi ve farklı bir sonuca ulaştı.
00:48Herkes bu soruşturmanın önemini anlıyordu.
00:53Tehlikeler havacılık emniyetinden çok daha fazlaydı.
00:56Söz konusu olan bir ulusun onuru hatta siyasi geleceğiydi.
01:02Ne de olsa her gün son derece siyasi önemi olan bir uçak kazası araştırması yapmıyorlar.
01:10Bu da bir uçak kazası raporu.
01:24Bu gerçek bir hikayedir.
01:26Resmi raporlar ve görgü tanıklarının ifadelerinden yola çıkılmıştır.
01:32Polonya Başkanlık Jeti
01:35George Miller'ın Smolensk Havaalanı'nda yaşanan korkunç kazadaki Polonya'nın bağımsız soruşturmasını çözmesine yalnızca saatler kaldı.
01:4810 Nisan 2010
01:50Her şey 15 ay önce başladı.
01:53101 sefer sayılı Polonya Hava Kuvvetleri uçağı içinde Başkan Lech Kaczynski'nin de olduğu 89 yolcu taşıyordu.
02:01Polonya'nın en iyi dört pilotu kokpitteydi.
02:05Ülkenin özel havacılık birliğinin seçkin askeri pilotlarıydılar.
02:10Karar verebildin mi?
02:12Hız düşürüyoruz.
02:14Hız düşüyor.
02:18Saat 10'u birkaç dakika geçe uçak Smolensk'e doğru alçalmaya başladı.
02:23Devlet uçağı o sabah 9.27'de Varşova'dan kalkmıştı.
02:34Yolcular Polonya'nın elit tabakası ve yüksek rütbeli kişilerinden oluşuyordu.
02:39Çok tartışılan bir anma törenine katılmaya gidiyorlardı.
02:45Anma töreni 10 Nisan'daydı.
02:49Büyük bir Polonya trajedisiydi.
02:52İkinci Dünya Savaşı'nda Polonyalı askerlerin Stalin tarafından öldürüldüğü gün.
02:57İkinci Dünya Savaşı'nın ardından onlarca yıl boyunca Sovyetler Birliği'nin
03:011940 yılında Stalin birlikleri 22.000 Polonyalı subay ve fikir adamını idam etmek üzere
03:08Rusya'daki Katin Ormanı'na götürdü.
03:23İkinci Dünya Savaşı'nın ardından onlarca yıl boyunca Sovyetler Birliği Polonya'yı kendi idaresinde tuttu.
03:30Komünizmin yıkılışına kadar Sovyetler Katin katliamı ile ilgili hiçbir sorumluluk kabul etmedi.
03:40Polonya ve Rusya arasındaki ilişkiler daima zor olmuştur.
03:43Özellikle de konu Sovyet dönemi olduğunda.
03:49Çünkü kimse Polonyalı subayların vurulmasından sorumlu tutulmak istemiyordu.
03:55Rus hükümeti ilk defa işlenen suçu kabul ediyordu ve Polonyalılar o katliamın acısını hala yaşıyordu.
04:05Hiç kimse Polonya'nın sorumlu geçmişini Başkan Kaczynski'den daha iyi anlayamazdı.
04:12Antikomünist dayanışma hareketinde kökleri olan son derece saygı duyulan bir devlet adamıydı.
04:20Kaczynski, Polonya'nın ulusal geleneklerine fazlasıyla değer verirdi.
04:25Katliamın yıl dönümünde ölenleri anmak için orada bulunmak istiyordu.
04:32Katliam bölgesi yakınındaki anıtı ziyaret edecek olan Polonyalı Başkan, uzlaşma için önemli bir adım atıyordu.
04:42Tabii ki bu olay medyanın ilgisini çok fazla çekmişti.
04:46İki hafta öncesinden hazırlanmaya ve düzenlemeler yapmaya başlamıştık.
04:52Bu önemli olayı organize eden kişi protokol başkanı Mariusz Kazana'ydı.
05:07Başkan Kaczynski ve eşine
05:10Aralarında Polonya Hava Kuvvetleri Komutanı Kor General Andrzej Blasik'in de olduğu önemli Polonya heyeti eşlik ediyordu.
05:22Ayrıca o günkü törene giden katliam kurbanlarının akrabaları da uçaktaydı.
05:28Ruh hallerinin nasıl olduğunu düşünüyorum da, yalnızlık, çaresizlik ve üzüntü içinde olmalıydılar.
05:40Ürettebat son derece popüler, Rus yapımı bir uçak olan Tupolev TU-154M ile uçuyordu.
05:48Havaalanına yaklaştıklarında iş yükü artmıştı.
05:51Uçuş mühendisi Andrei Mihalak'ın motor performansını ölçmesi gerekiyordu.
05:55Sıcaklık ve basıncı alabilir miyim lütfen?
05:58Sana sıcaklığı söyleyeyim.
06:00Soğuk.
06:01Kuleden önemli bilgiler alması gerekiyordu.
06:05Rusça mı konuşacağız?
06:08Evet.
06:09Sivil havacılıkta uluslararası dil İngilizcedir.
06:13Smolensk Askeri Havaalanı.
06:15Fakat Smolensk Askeri bir havaalanı olduğundan buradaki kontrolörler yalnızca Rusça konuşur.
06:21Yolcu jetleri normalde buraya iniş yapmaz.
06:23Ama Polonya heyeti için burası Kat'in anıtına en yakın pistti.
06:30Bu askeri bir hava sahasıydı.
06:33Ve yaklaşan uçak aslında sivil uçaktı.
06:36Mürettebatın Polonya ordusunun özel birliğinin üyelerinden oluşması bir şeyi değiştirmezdi.
06:42Uçak sivil havacılık kurallarına göre uçuyordu.
06:47Kaptan Arkadyusz Protaschuk, mürettebatı Rusça konuşan tek üyesi.
06:53Kule ile iletişimi o sağlamak zorunda.
06:56Polsky Odin, Nul Odin. Polonya 1-0-1.
06:59Günaydın.
07:00Polonya 1-0-1. Anlaşıldı.
07:04Sis var Polonya Hava Kuvvetleri.
07:06Görüş mesafesi 400 metre.
07:09Anlaşıldı.
07:10Polonya Hava Kuvvetleri 1-0-1.
07:12Sis var. Görüş mesafesi 400 metre.
07:15Sis o kadar yoğundu ki hiçbir şey görünmüyordu.
07:19Yüzünüzün önündeki elinizi ya da yanınızda duran adamı göremiyordunuz.
07:24Smolensk Havaalanı telsiz yönlendirmeli iniş için gerekli ekipmana sahip değildi.
07:29Ülkemizdeki teknolojik açıdan en donanımlı havaalanı değil.
07:34Pilotların pisti görmek için önce 100 metre alçalmaları gerekiyor.
07:39Gördükten sonra manuel olarak inmek zorundalar.
07:44Sıcaklık ve basınç lütfen.
07:46Sıcaklık artı 2.
07:48Basınç 7-4-5.
07:50İniş şartları elverişli değil.
07:55Yaklaşmaya devam ediyoruz.
07:57Başarılı olamazsak otomatik pilota geçeceğiz.
08:02Kaptan Protasjuk iniş şartlarını kendi gözüyle görmek için uçağını alçaltıyor.
08:08Uçuş deneyimiz sayesinde mürettebat sisin değişken olabileceğini biliyordu.
08:14Bir an için çok yoğun olabilirken 10-15 dakika sonra rüzgarla dağılabilirdi.
08:23Ama yaklaştıkça sis daha da yoğunlaşıyor.
08:28Dış işarete yaklaşıyor.
08:30Rotada ve süzülüş hattında.
08:36Sonra durum daha da kötüye gidiyor.
08:41Mürettebat pisti görmeye çalışırken alarm sesi aniden kokpiti dolduruyor.
08:55Kabindeki yolcular az sonraki iniş için hazırlık yapıyor.
09:00Kara, kara, yükselin.
09:0290 metre.
09:05Müretteb atsa uçağı yükseltmek için mücadele ediyor.
09:09Kara, kara, yükselin.
09:13Kara, kara, yükselin.
09:1640
09:16Kara, kara, yükselin.
09:22Kara, kara, yükselin.
09:2620
09:27Kara, kara, yükselin.
09:48Kara, kara, yükselin.
10:01Pistipas geçin.
10:14Ne kadar oldu?
10:19Polonya tarihinin en karanlık günlerinden biri.
10:23Başkanın anma törenine gideceği gün, artık bir başka faciayla daha hatırlanacaktı.
10:37Katin anıtında yüzlerce kişi Polonya heyetinin gelmesini bekliyordu.
10:43Ama bunun yerine korkunç bir haber alıyorlar.
10:47Başkanın uçağı düşmüştü.
10:54Böyle bir facianın, böyle bir kazanın olacağını kimse tahmin edemezdi.
11:01Polonya uçağının düştüğünü ilk duyduğumda kötü bir şaka olduğunu sandım.
11:10Ama on dakika sonra, Polonyalıların birbirine sarılıp ağladıklarını gördük.
11:30Bir gölgü tanığı cep telefonuyla facianın ilk dakikalarını kaybetmişti.
11:34Yangını ve yakıtın yanmakta olduğunu görebiliyorduk.
11:42Kazadan dakikalar sonra askeri personel ve kurtarma ekipleri pistin 420 metre gerisindeki ormana akın ediyor.
11:51Tam bir felaket manzarasıyla karşılaşıyorlar.
11:56Başkanın uçağının yanmış enkazı etrafa saçılmıştı.
12:05Kaza alanına vardığım zaman şöyle düşündüm.
12:08Bütün o cesetleri ne zaman kaldırdılar?
12:11Ama yakından bakınca gördüğüm manzara çok üzücüydü.
12:15Ceset parçaları vardı.
12:1796 kişi ve parçalanmamış tek bir ceset yoktu.
12:20Bunun mümkün olabileceğini düşünmüyordum.
12:24Kurtulan yoktu.
12:27Korkunç bir faciaydı.
12:38Kurtulduğunu gördüğüm tek şey Katin anıtına getirecekleri çelenkti.
12:49Böyle bir facianın nasıl olabileceği hakkında sorular sorulurken,
12:53Rus uçak kazası dedektifleri kaza alanına geliyor.
12:58Geçici karargah kurmalıyız.
13:01Bakalım neler bulacağız.
13:04Mek olarak bilinen devletler arası havacılık komitesinin üyeleriydiler.
13:09Şuradan başlayalım.
13:10Görevleri ne olduğunu ve neden olduğunu öğrenmekti.
13:14Her tarafı işaretlemeliyiz.
13:16Ne de olsa her gün son derece siyasi önemi olan bir uçak kazası araştırması yapmıyorlar.
13:24Polonya Cumhurbaşkanı'nın Rus topraklarındaki ölüm haberi Polonya'yı şoke ediyor.
13:32Uçaktaki insanları düşündüm.
13:36Çünkü yolcuların çoğunu şahsen tanıyordum.
13:46Ulus yas tutarken şok ve keder kısa sürede yerini şüpheye bırakıyor.
13:52İlk düşüncem şu oldu.
13:54Bir suikast mıydı?
13:59Polonya ve Rusya arasındaki düşmanca ilişkiler yüzünden hemen komplo teorileri üretilmeye başladı.
14:06Birçok Polonyalı'ya göre dünya bir suikaste tanıklık etmişti.
14:11Başkan Kaczynski'nin siyasi muhaliflerinin düzenlediği planlı bir cinayetti.
14:16Kazanın Ruslar tarafından düzenlenmiş planlı bir suikast olduğuna dair suçlamalar vardı.
14:23Ayrıca Polonya hükümetinin de bunu bildiğine ve tehlikeli bir siyasi rakibi yok etmek için Ruslarla işbirliği yaptıklarına dair söylentiler de
14:33vardı.
14:34Çok sayıda yüksek rütbeli devlet adamı öldüğü için Polonya hükümetinin yıkılmasından korkuyorlardı.
14:43Başaramayacağımızdan gerçekten çok korkuyordum.
14:47Çünkü Polonya'nın en önemli 400 kişisinden yüzü hayatını kaybetmişti.
14:53Bu şoku atlatarak devleti idare edebileceğimizden emin değildi.
15:01Kaza alanındaki deliller Polonyalıları rahatsız eden bir yönü işaret ediyordu.
15:08Neden bu siste inmeye çalışmışlar?
15:12Bazıları Polonyalı pilotların siste inmeyi denememeleri gerektiğini söyledi.
15:17Bu iddialar Polonya'daki öfkeyi arttırdı.
15:22Komplo teorisinin partizanlarına göre Ruslar kendilerini aklamaya çalışıyordu.
15:30Polonya liderleri kazayla ilgili gerçeği ortaya çıkarmak için mücadele ediyordu.
15:36Ruslarla birlikte çalışmaları için kendi dedektiflerini gönderdiler.
15:42Zorlu bir görevdi.
15:44Bu kaza hakkında araştırma yapan toplam 34 kişi bulunuyordu.
15:51Neler buldunuz?
15:57Soruşturmaya yasal prosedürlerle başladık.
16:02Yani başlangıçta bütün olası ihtimalleri değerlendiriyorduk.
16:08Sonra da uyumsuz olanları aradan çıkarıyorduk.
16:15Uçağın suikastçiler tarafından düşürülmüş olabileceğine dair deliller bulmak için titiz bir çalışmaya başladılar.
16:25Uçağın enkazında patlayıcı izine rastlamak için de araştırmalar yaptık.
16:34Rus ve Polonyalı uzmanlar tarafından yapılan dikkatli incelemede enkazda patlayıcı kalıntısına rastlanmadı.
16:41Uçağın düşürüldüğüne dair bir iz yoktu.
16:44Her iki tarafın dedektifleri de aynı fikirdeydi.
16:47Bu trajik bir kazaydı.
16:48Siyasi bir suikast değil.
16:54Delil yetersizliğinden dolayı bu ihtimal kısa sürede devre dışı kaldı.
17:05Devektifler uçağın kara kutularını bulmak zorundaydı.
17:10Afedersiniz, kayıt cihazları bulundu mu acaba?
17:14Henüz değil.
17:16Ama önceliğimiz bu.
17:19Üçüne de ihtiyacımız var.
17:24Elbette.
17:29Şüpheler artarken Polonyalı dedektifler uçağın bütün kayıt cihazlarını ele geçirmek istiyordu.
17:36Tupolev'de üç tane vardı.
17:41Kokpit ses kayıt cihazı ve kara kutu Rus yapımıydı.
17:45Karar verebildin mi?
17:46Pilotların konuşmaları ve uçağın performansı ortaya çıkacaktı.
17:51Hızlı bilgi kayıt cihazı adı verilen üçüncü Polonya yapımı Aygıt'ta uçuş bilgisi topluyordu.
17:57Fakat yalnızca Aygıt'ın Polonyalı üreticisi tarafından okunabilirdi.
18:02Rus ve Polonya verileri eşleşirse dedektifler her iki makineyi de kimsenin kurcalamadığından emin olacaktı.
18:12Bu önemliydi.
18:14Çünkü halktan, MEC uzmanlarının okuduğu verilerin değiştirildiğine dair şüpheler ya da suçlamalar duymayı bekliyorduk.
18:26Kayıt cihazlarının aranmasına devam edilirken dedektifler o sabah görev başında olan hava trafik kontrolöründen cevaplar almak istiyordu.
18:33Pilotların neden yoğun siste inmeye çalıştıklarını bilmek istiyorlardı.
18:38İniş yapmıyorlardı. Sadece bakmaya çalışıyorlardı.
18:42Yetersiz görüş mesafesi konusunda uyarıldıklarını öğrendiler.
18:45İniş şartları elverişli değil.
18:48Ama şartları kendileri görmek istemişti.
18:52Polonya 1.01. 100 metreden pas geçmeye hazırlanın.
18:57Uçağın 100 metreye alçalıp havaalanının üzerinden geçmesi gerekiyordu.
19:02Yükseklik en fazla 100 metre olabilirdi.
19:09En aşağı seviyeye inmek daima yerdeki objelere çarpma riski doğurur.
19:15İniş yapılamayacağı anlaşıldığında emniyetli bir şekilde pas geçilebilir.
19:24Ama dedektiflerin aklı karışmıştı.
19:27Yerine oturmayan bir şey vardı.
19:28100 metre yükseklikte uçak ağaçları kolaylıkla aşabilirdi.
19:41Ormanda araştırma yaparak Tupolev'in çarptığı ilk ağacı tespit etmeye çalıştılar.
19:48Ağacın pistin 1 kilometre uzağında olduğunu gördüler.
19:58Pilotlar ağaca 11 metrede çarpmışlar.
20:03Eğer 100 metrede uçmaları gerekiyorsa ağaca nasıl çarpmışlardı?
20:08Daha çok bilgi edinmeliyiz.
20:10Her nedense başkanlık jeti havaalanına doğru tehlikeli biçimde alçaktan uçuyordu.
20:16Bu Rus uçağının hatası mı yoksa Polonyalı mürettebatın hatası mıydı?
20:25Dedektifler büyük bir ilerleme kaydederek açıklama bulmaya bir adım daha yaklaştı.
20:30Rus yapımı kara kutular bulunmuştu.
20:39Fakat Polonya kara kutusu enkazın altına gömülmüştü.
20:43Kara kutudan iz var mı?
20:46Henüz yok.
20:47Kara kutu, başkanın uçağını düşürenin ne olduğuna dair önemli ipuçları barındırabilirdi.
20:54Aygıt, Moskova'daki MEC laboratuvarına gönderildi.
21:05Delektifler veriyi indirerek uçaktaki mekanik arıza belirtilerini aradı.
21:14Fakat araştırmalar boşa çıktı.
21:17Her şey çalışıyormuş gibi görünüyor.
21:20Uçak ilk ağaca çarptığı ana kadar herhangi bir arıza belirtisi göstermemişti.
21:26Verinin bir kopyasını göndereceğiz.
21:28İlk tahminler doğru gibi görünmeye başlamıştı.
21:31Hata Polonyalı pilotlarda olabilirdi.
21:34Polonyalı dedektifler Rus verilerinin kurcalanmadığından emin olmak istiyordu.
21:42Umutlarını kayıp Polonya yapımı kara kutuyu bulmaya bağlamışlardı.
21:46Ama şu ana kadar araştırmalar sonuçsuz kalmıştı.
21:51Sadece bütün verileri birleştirerek şu soruları yanıtlayabilecek miydik?
21:57Mürettebat prosedürlere uymuş muydu?
21:59Uçak düşene kadar düzgün çalışıyor muydu?
22:05Bu arada her iki ülkenin dedektifleri kokpit ses kayıt cihazını bulmaya odaklanmıştı.
22:16Bu dedektiflerin mürettebatın uçaktaki son anlarını anlayabilmesi için çok önemli bir aygıttır.
22:33İlk anda alışılmadık bir şey fark ediyorlar.
22:41Kaptana benziyor.
22:42Hava trafik merkeziyle telsiz konuşmalarını kaptan yapıyordu ve Rusça konuşuyordu.
22:53Telsiz konuşmalarını neden kaptan yapıyor?
22:57Havacılık kurallarına göre kaptan uçağı uçurmaya konsantre olduğu sırada telsiz konuşmalarını kılavuz yapmalıdır.
23:09Dedeektifler Rusça bilen yalnızca o olduğu için telsiz konuşmalarını kaptanın yapmaya karar verdiğini düşündüler.
23:19Uçağa uçuran kaptan mürettebattan sorumluydu.
23:23Ve telsiz iletişimini sağlıyordu.
23:27İş yükü çok ağırdı.
23:31Dekikalar sonra kayıplarda daha da şaşırtıcı bir şey duyuluyor.
23:36Efendim sis bastırdı.
23:38Şu anda iniş yapamayacağız gibi görünüyor.
23:47Kiminle konuşuyor?
23:50Efendim sis bastırdı.
23:52Şu anda iniş yapamayacağız gibi görünüyor.
23:55Deneme yapacağız ama muhtemelen işe yaramayacak.
24:00O halde...
24:02...sorunumuz var.
24:09Kotokoy başkanı kazanmaya benziyor.
24:12Kokpitte ne işi var?
24:16Pilotlar kokpitte yalnız değildi.
24:19Kesinlikle mürettebattan olmayan insanların seslerini duyuyorduk.
24:25Bu da mürettebattan olmayan insanların kokpite girebildiğini gösteriyordu.
24:30Yüz metreden pas geçmeye hazırlanın.
24:33Anlaşıldı.
24:38Güvenlik kurallarına göre uçuşun önemli anlarında kokpite giriş yasaktır.
24:46Şaşırtıcıydı çünkü kokpitin boş olmadığını öğrendik.
24:50Belirli yüksekliklerde görevlerine konsantre olabilmeleri için pilotların herkesten uzak kalmaları ile ilgili mutlak bir kural vardır.
25:00Yüksek rütbeli yetkililerin kokpitteki varlığı iniş kararını etkilemişe benziyordu.
25:06Efendim...
25:07...kokpitten haberler getirdim.
25:09Bunu dolaylı baskı olarak adlandırıyoruz.
25:13Görevin ağırlığının neden olduğu baskı ve uçaktakilerin yerine getireceği misyon.
25:21Bazı dedektifler General Blasik'in de kokpiti ziyaret ettiğini düşünüyor.
25:26Hava kuvvetleri 101 kazasının ardındaki gizem derinleşirken kesin olan bir şey var.
25:31Bir kazada, bu bir uçak kazası, siyasi kaza ya da insan ilişkilerindeki kazalar olabilir, daima tek bir etkenden fazlası vardır.
25:41Bu faciada basit bir pilot hatasından çok daha fazlası vardı.
25:56Polonya Başkanı'nın ölümünün yasını tutarken, hala ölümüyle ilgili şüpheler vardı ve komplo teorileri üretiliyordu.
26:06Polonya medyası Rus uzmanlar tarafından temin edilen bilgilere güvenmiyordu.
26:11Burada kirli bir oyun dönüyor gibiydi.
26:17Ama dedektifler kaza alanında o şüphelerin bir çoğunu ortadan kaldırabilecek bir şey buldu.
26:24Polonya yapımı kara kutu.
26:32Nihayet Polonyalı uzmanlar her iki kara kutudaki bilgilerle birlikte çalışabilecekti.
26:38Bir tutarsızlık aradılar.
26:40Kara kutunun kurcalandığına dair herhangi bir ipucu.
26:44Dikkatli bir incelemeden sonra kesin bir karara vardılar.
26:50Bütün bilgiler burada.
26:52Kara kutulardaki veriler mükemmel şekilde eşleşiyordu.
26:58Bizim için önemliydi.
27:00Çünkü verilerle oynandığına dair bütün kuşkuları kaldırmıştı.
27:06Veriler doğrulandıktan sonra dedektifler ilgilerini kokpit ses kayıt cihazına yöneltti.
27:12İniş ışıklarınızı yakın.
27:15Yakıldı.
27:17Kara, kara, yükselin.
27:19Uçağın tehlikeli şekilde alçak olduğuna dair bir uyarı duydular.
27:24Ama tuhaf bir şekilde pilotlar bunu ciddiye almıyordu.
27:27Hiçbir şey görünmüyor.
27:31Yükseklik neden onları rahatsız etmiyor?
27:34Etmesi gerek.
27:36Pilot ve mürettebat tereddüde yer vermeyecek şekilde hızlı olmalıydı.
27:47Kayıtları ilk dinlediğimiz ve uyarı sistemini net bir şekilde duyduğumuzda mürettebatın tepki vermemesi bizi çok şaşırttı.
27:58İniş ışıklarınızı yakın.
28:01Dedektifler mürettebatın davranışına çok şaşırmıştı.
28:04Uçağın olması gereken uçuş rotasıyla kılavuz tarafından söylenen yüksekliği karşılaştırdılar.
28:08Yüz metre.
28:10Kara, kara, yükselin.
28:13Doksan metre.
28:14Kara, kara, yükselin.
28:18Kırk.
28:20Kara, kara, yükselin.
28:23Otuz.
28:26Yirmi.
28:29Durun.
28:31Kırk.
28:32Kılavuz yirmi metre dedikten hemen sonra...
28:34Yirmi.
28:36Uçağın ilk ağaca çarpma sesi duyuluyordu.
28:39Yirmi metre mi?
28:42Ağacı on bir metrede çarpmışlar.
28:45Yirmi de değil.
28:47Bir terslik vardı.
28:48Kılavuz yirmi metre diyordu.
28:50Ama uçak yerden sadece on bir metre yüksekteydi.
28:53Yüksekliklerini bilmiyorlarmış.
28:56Kayıtlar dedektifleri iki önemli soruyla baş başa bırakmıştı.
28:59Mürettebat alarmları neden ciddiye almamıştı ve neden yere sandıklarından daha yakındılar.
29:05Yükseklik ölçer arızası olup olmadığına bakmak için uçuş verilerini incelediler.
29:11Teymenim.
29:11Bu kazayı açıklayabilirdi.
29:14Burada neler oluyor?
29:16Fakat arıza yerine yükseklik ölçer verilerinde ani bir atlama olduğunu gördüler.
29:22Barometre yükseklik ölçer atmosfer basıncını ölçerek uçağın deniz seviyesinden yüksekliğini gösterir.
29:28Uçak alçalırken hava basıncı yükselir.
29:32Havaalanına yaklaşırken pilotlar genelde yükseklik ölçeri havaalanının deniz seviyesinden yüksekliğine göre ayarlarlar.
29:39Ama mürettebatın yaptığı bu değildi.
29:49Biri yükseklik ölçeri sıfırlamış.
29:54Mürettebattan biri kaptanın yükseklik ölçerini yükseklik referansını değiştiren bir basıncı ayarlamıştı.
30:02Uçak gerçekte olduğundan biraz daha yüksek görünüyordu.
30:08Rakamlar cihazın fabrika ayarlarına döndürüldüğünü gösteriyordu.
30:12Bu da yükseklik ölçer verilerinin uçağın yerden gerçek yüksekliğinden çok daha fazlasını göstermesine neden olmuştu.
30:22Bir pilot bunu neden yapsın ki?
30:26Polonyalı dedektifler bu soruları başkanı uçuran aynı özel birlikteki diğer pilotlara yöneltti.
30:33Ne yapıyorlardı dersiniz?
30:36Askeri pilotların bazen barometre yükseklik ölçerini can sıkıcı bir sorunu çözmek için kullandıklarını öğrendiler.
30:43Yükseklik ölçer Tavs adı verilen arazi yüksekliği uyarı sistemine bağlıydı.
30:48Yere fazla yaklaştığında pilotlara uyarı veriyordu.
30:52Sistem çoğu büyük havaalanının konumuna önceden ayarlanmıştır ve pilotlar iniş yaptığı sırada uyarı vermez.
31:00Ama bu yalnızca havaalanı bilgisi yüklüyse çalışır.
31:04Smolensk dahil birçoğu ise yüklü değildi.
31:08Askeri havaalanı olan Smolensk havaalanı Tavs sistemine yüklü değildi.
31:14Alarm askeri havaalanlarında öyle çok öterdi ki bazı pilotlar sesi ciddiye almamak gibi tehlikeli bir alışkanlık edinmişti.
31:24Hiçbir şey görünmüyor.
31:28Birçok uçuşu inceledik ve görünen o ki bu alarmları ciddiye almama alışkanlıkları varmış.
31:38Hepsi bu da değil.
31:40Yükseklik ölçeri bilerek yanlış ayarladığınızı mı söylüyorsunuz yani?
31:44Can sıkıcı alarmları susturmanın yöntemlerini de öğrenmişlerdi.
31:48Bir yolu yükseklik ölçeri sıfırlamaktı.
31:51Bu da sistemi yanıltarak pilotların uçağın daha yüksekte olduğunu düşünmesine sebep oluyordu.
31:57İniş ışıklarınızı yakın.
32:00Yakıldı.
32:01Geçici bir hareketti.
32:03Başkanlık jeti mürettebatı alçalmaya devam ederken alarm 20 saniye sonra tekrar götüyordu.
32:11Baştan başlat.
32:13Yüksek rütbeli yolcuları uçuran bu kadar seçkin bir mürettebatın prosedürleri çiğnemesi inanılmaz bir durumdu.
32:19100 metre.
32:21Öyle bile olsa bu kılavuzun alçalma sırasında neden yanlış yükseklik söylediğini açıklamıyordu.
32:2790 metre.
32:28Dur dur.
32:30Telsiz yükseklik ölçerini kullanıyormuş.
32:34Büyük jetlerin çoğunda iki tip yükseklik ölçer bulunur.
32:3840.
32:39Barometre yükseklik ölçeri sıfırlandığı için...
32:4230.
32:42Kılavuz.
32:43Kılavuz yalnızca ikinciyi kullanabilirdi.
32:4620.
32:47Telsiz yükseklik ölçerini.
32:49Uçakla yer arasındaki mesafeyi ölçmek için telsiz dalgalarını kullanır.
32:56Fakat Smolensk havaalanı yakınındaki arazi değişkendi.
33:00Uçaklar oraya varmak için bir vadinin üzerinden geçiyordu.
33:05Bakın burada ne oluyor?
33:06Telsiz yükseklik ölçeri 100 metre okuduğunda başkanlık jeti havaalanından 100 metre yüksekte değildi.
33:14Vadinin dibinden 100 metre yüksekteydi.
33:17Yoğun siste pilotlar zemini göremiyordu.
33:22Vadiden çıktıklarında ağaç tepelerinin birkaç metre üzerindeydiler.
33:27Telsiz yükseklik ölçeri onları yanlış bilgilendiriyordu.
33:32Bu kadar yaklaşmışken telsiz yükseklik ölçerini kullanmak büyük bir hataydı.
33:40Uçaktaki herkesin ölümüne neden oldu.
33:48Delektifler uçağın ormana neden düştüğünü öğrenmişti.
33:51Fakat yanıtlanması gereken bir soru daha vardı.
33:54O kadar sisli bir havada neden inmeye çalıştı ki?
34:00Sıcaklık artı 2. Basınç 7-4-5.
34:03İniş şartları elverişli değil.
34:05Pilotlar iniş şartlarının elverişli olmadığı konusunda uyarılmış.
34:08Buna rağmen Smolensk havaalanına inmek konusunda ısrarcı davranmıştı.
34:15Sis ve görüş mesafesi hakkında bilgi aldıktan sonra
34:18hızlı bir şekilde farklı bir havaalanına gitme kararının alınmış olması gerekirdi.
34:26Bu kararı açıklamaya yardımcı olması için
34:29Kaptan Protaschuk'un geçmişine daha yakından bakabiliriz.
34:33Bu Polonya başkanıyla ilk uçuşu değildi.
34:39Polonya'daki herkes bundan birkaç yıl önce
34:42Kaptan Azerbaycan uçuşu sırasında
34:45yardımcı pilotluk yaparken neler olduğunu çok iyi biliyor.
34:50Başkan 2008 Ağustos'unda savaş bölgesine gitmek istedi.
34:55Protaschuk uçuşun yardımcı pilotuydu.
34:59Kararınızı merkeze bildireceğim.
35:03Olumsuz, sifvisye inmeyeceğiz.
35:06Kaptan emniyetsiz bir havaalanına inmeyi reddetti.
35:12Kaptana Gürcistan'a inmesi emredilmişti.
35:15Ama bu emri dinlemedi.
35:20O uçuşun kaptanı tedbirli olduğu için bedelini ağır ödedi.
35:24Pilotun kariyerini ciddi şekilde etkiledi.
35:27Bir daha başkanlık uçağında pilotluk yapamadı.
35:31Başkandan direkt bir baskı gelmemişti.
35:33Ama pilot Tiflis'e inmeyi reddettiğinde
35:36neler olduğunu hepimiz biliyoruz.
35:38Eminim bunu pilotlar da hatırlıyordu.
35:42Muhtemelen işini kaybetmek istemedi.
35:47Efendim sis bastırdı.
35:50Deneme yapacağız ama muhtemelen işe yaramayacak.
35:53Hiç kimse başkanı düş kırıklığına uğratmak istemez.
35:57Protaschuk inişin riskli olduğunu bilmesine rağmen
36:00yolculara en azından denediğini göstermek istemiş olabilir.
36:08O kişinin direktif vermediği açıkça görülüyor.
36:13Fakat kokpitteki varlığı iş akışını,
36:16karar almalarını ve mürettebatın iletişimini bozmuşa benziyor.
36:24Polonya Hava Kuvvetleri 1-0-1.
36:26Sis var, görüş mesafesi 400 metre.
36:29Anlaşıldı.
36:31Polonya Hava Kuvvetleri 1-0-1.
36:35Kule ile Rusça iletişim kurmak
36:37durumu daha da stresli hale sokmuştu.
36:42Bütün bu baskı
36:44kaptanı ölümcül bir hataya itmiş olabilir.
36:46Yaklaşmaya devam ediyoruz.
36:48Başarılı olamazsak otomatik pilota geçeceğiz.
36:51Eğer gördüğü şeyden hoşlanmazsa
36:53havaalanından yükselmek için
36:54otomatik pilotun pas geçme fonksiyonunu
36:57ayarlamayı planlıyordu.
36:58Pas geçme butonuna bastığında
37:00motorların gücü hızla artacak ve
37:02uçağı yükseltmeye başlayacaktı.
37:04Fakat bu havaalanında işe yaramazdı.
37:08En büyük hata
37:10otomatik pilot modundayken
37:12yükselebileceğini düşünmesiydi.
37:17Pas geçme fonksiyonunun çalışması için
37:19otomatik pilotun pistin sonundaki
37:21özel bir iniş sistemine
37:22kilitlenmiş olması gerekir.
37:24Buna ALS sistemi denir.
37:26Fakat Smolensk havaalanında
37:28bundan bulunmuyordu.
37:30Kara, kara, yükselin.
37:33100 metre.
37:34Kara, kara, yükselin.
37:36Pisli pas geçiyoruz.
37:39Protajluk uçağın kendi kendine
37:41yükselmesi için 5 saniye bekledi.
37:43Ama hata ettiğini fark ediyor.
37:4690 metre.
37:48Hatasını fark ettiğinde
37:50çok geçti.
37:53Dönüşü yoktu.
37:55Mürettebat hata yapmıştı.
37:57Fakat Polonyalı dedektifler
37:59hatanın yalnızca onlarda olmadığını
38:01düşünüyor.
38:02Dış işarete yaklaşıyor.
38:04Rotata ve süzülüş hattında.
38:08Uçağı emniyetli bir iniş yapmaya
38:10yönlendirmekten hava trafik
38:12kontrolörleri sorumludur.
38:13Görüş mesafesinin düşük olduğunu
38:15biliyorlardı.
38:17O halde Protajluk'un deneme inişi
38:18yapmasına neden izin verdiler?
38:22Polonya 1-0-1 anlaşıldı.
38:25Polonya Hava Kuvvetleri.
38:27Sis var.
38:28Görüş mesafesi 400 metre.
38:31Polonyalı dedektifler
38:32Rus Hava Trafik Merkezi'nin
38:34bu faciadaki payını öğrenmek için
38:35daha çok bilgi edinmeliydi.
38:41Hava trafik kontrolörünün
38:43hayati bir rolü olduğu su götürmez.
38:46Özellikle de bulutlar ve siz
38:48aşağı göremeyeceğiniz kadar yoğun olduğunda.
38:53Sıcaklık ve basınç lütfen.
38:55Sıcaklık artı 2.
38:57Basınç 7-4-5.
38:59İniş şartları elverişli değil.
39:03Dedektifler o gün
39:04çok önemli bir uçuş olduğunu
39:06hava üssü bile bilirken
39:08500 metrede misiniz?
39:12Kontrolörlerin buna hazırlıksız
39:13yakalanmasına çok şaşırdılar.
39:20Rus Hava Trafik Kontrolörlerinin
39:23sorgusunda
39:24alçalırken uçağı takip etmekte
39:26zorlandıkları ortaya çıktı.
39:29Yüksekliğini bildirmesini istedik.
39:32Smolensk Havaalanı
39:34çok yetersiz donanıma sahip
39:36bir havaalanıdır.
39:39Polonya Hava Kuvvetleri
39:40500 metrede misiniz?
39:43500 metredeyiz.
39:45Kontrolörler kaptanın
39:47bildirdiği yüksekliğe
39:48güvenmek zorundaydı.
39:50Polonyalı dedektifler
39:51Smolensk'teki ekipmanın
39:53uçağın yerini göstermekte
39:54yetersiz kaldığını düşünüyordu.
39:57Kontrolör uçağın
39:59rotasında olduğundan
40:00emin olamamıştı.
40:02Rotada ve süzülüş hattında.
40:07Kontrolör uçağın
40:09rotasında olduğunu
40:10doğrulamış.
40:13Uçuş rotasının
40:14altına düştüğü anda
40:15felaket riski de
40:17yüksek oranda arttı.
40:20Kontrolör uçağın
40:22doğru rotada olduğunu
40:23onaylamıştı.
40:24fakat aslında
40:26tehlikeli biçimde
40:27yere yakındı.
40:28Havaalanının
40:29hazır olmadığına
40:30hiç şüphe yok.
40:33Yoğunlaşan sis
40:34kontrol kulesindeki
40:36gerilim seviyesini
40:36ve kafa karışıklığını
40:38arttırmıştı.
40:39Bence onu
40:39indirmemeliyiz.
40:41Şu anda mantıklı değil.
40:42Başkanın uçağı
40:44havaalanına
40:44ulaşmadan önce
40:45kontrolörler
40:46inişin neredeyse
40:47imkansız olduğunu
40:48biliyordu.
40:49Ama jeti
40:49geri çevirme yetkisine
40:50sahip değillerdi.
40:55Polonya uçağı
40:56için alternatif
40:57bulmalıyız.
40:57Hava şartları
40:58elverişli değil.
41:00Uçağın
41:00inmesini istememişler.
41:04İniş
41:04prosedürüne
41:05başlamadan
41:05çok önce
41:06bu uçağın
41:08başka bir
41:09havaalanına
41:09yönlendirilmesi
41:10için
41:10amirlerini
41:11ikna etmeye
41:12çalışmışlar.
41:16karar Polonya
41:18başkanının
41:19Rusya'ya
41:20uçması
41:20ve
41:21Sumolensk'e
41:21inip
41:22inmemesiyle
41:23ilgili değildi.
41:24Bu karar
41:25uçuş operatörlerinin
41:26amiri
41:27ya da
41:27hava trafik
41:28kontrollerlerine
41:29ait değildir.
41:30Ama gerçek
41:31ortada.
41:32Hava
41:32iniş için
41:33müsait
41:34değildi.
41:35Kontroller
41:36kaptan
41:37Protaschuk'un
41:37inmeme kararı
41:38almasını
41:39bekliyordu.
41:40iniş
41:41şartları
41:42elverişli
41:42değil.
41:43Yaklaşmaya
41:44devam
41:44ediyoruz.
41:45Başarılı
41:45olamazsak
41:45otomatik
41:46pilota
41:46geçeceğiz.
41:52Karar
41:53onun.
41:55İstedikleri
41:55gibi
41:56yapsınlar.
42:00Bu uçuşun
42:01tabiatı
42:02yüzünden
42:02sanırım
42:03TU-154
42:04uçağı
42:04kaptanının
42:05yaşadığı
42:06dolaylı
42:06baskıyı
42:06hava
42:08kontrol
42:08merkezi
42:09kontrolörleri
42:10de
42:10yaşıyordu.
42:13Her şey
42:14dış güçler
42:16yüzünden
42:16oldu.
42:17Mürettebat
42:18ve uçuş
42:19operatörleri
42:19bu durumun
42:20eseri
42:21oldular.
42:23Her iki
42:24raporda da
42:25pilotların
42:25davranışları
42:26eleştirilse de
42:27Polonya
42:28raporu
42:28zayıf
42:28performansı
42:29yüzünden
42:30Smolensk
42:30havaalanını
42:31da eleştiriyordu.
42:33Dış
42:33işarete
42:34yaklaşıyor.
42:35Rotata
42:35ve süzülüş
42:36hattında.
42:38İstant
42:42uçuş
42:43rotalarının
42:43doğru
42:44değilken
42:44doğru
42:44olarak
42:45görülmüş
42:45olmasının
42:46nedeni
42:46ekipmanın
42:48hatalı
42:48olması
42:48olabilir.
42:55Ruslar
42:56Polonyalılardan
42:57daha ciddiyetsizdi.
42:58Polonyalılar
42:59kesinlikle
43:00sorumluluğu
43:01kabul etti.
43:02Ama
43:02Ruslar
43:03aynı
43:03biçimde
43:04davranmadı.
43:07felaketin
43:08anma
43:08gününde
43:09Polonyalı
43:09yetkilileri
43:10taşımakla
43:10görevli
43:11özel
43:11birlik
43:11tasfiye
43:12edildi.
43:17Kazadan
43:18yaklaşık
43:19bir yıl
43:19sonra
43:19Polonya
43:20İçişleri
43:20Bakanı
43:21George
43:21Miller
43:22bulgularını
43:22dünyayla
43:23paylaştı.
43:25Ruslar
43:26Smolensk
43:26hava
43:26trafik
43:27merkeziyle
43:27ilgili
43:27rapor
43:28sonucuna
43:28itiraz
43:29etti.
43:31Diğer
43:31taraftan
43:32her iki
43:32raporda da
43:33derin şüpheler
43:33mevcuttu.
43:34Başkanın
43:35suikasta
43:36kurban
43:36gittiğine
43:36inanılıyordu.
43:40Neler
43:41olduğunu
43:41anlamaya
43:42çalışan
43:42insanlar
43:43vardı
43:43ve
43:44herhangi
43:45bir
43:45değerlendirme
43:46yapamayacakları
43:46bilgilere
43:47sahiptiler.
43:48Yani ben
43:48Rus ya da
43:49Polonya
43:49komisyonlarını
43:50ya da
43:51zıt fikirdeki
43:51uzmanları
43:52değerlendirecek
43:53vasıfta
43:53biri değilim.
43:54Çünkü
43:55bu konuda
43:55uzman
43:56değilim.
43:56Sonuçta
43:56uzmanlığına
43:57güvendiğim
43:58kişileri
43:58bulmak
43:59zorundayım.
44:01Sonunda
44:02iki eski
44:03düşman
44:03farklılıklarını
44:04bir kenara
44:05bırakıp
44:05ortak bir
44:06amaç için
44:07birlikte çalışmayı
44:08başarmıştı.
44:11Amaç basit.
44:13Her kazadan
44:14bir ders
44:15çıkarmalıyız.
44:19Karar alırken
44:20önceliğin
44:21güvenlik
44:22olması için
44:22mürettebatı
44:24nasıl
44:24eğitmeliyiz?
44:28ne yazık ki
44:29bu dersi
44:30öğrenmenin
44:31çok
44:31ağır
44:31bir
44:31bedeli
44:32oldu.
44:33Ne yazık ki
44:54bu dersi
44:55abone ol
44:56abone ol
44:57abone ol
Yorumlar