- 2 gün önce
Kategori
📺
TV ve DiziDöküm
00:061.08 sefer sayılı Nuremberg Air Service uçağı Almanya'daki Düsseldorf Havalimanı'na iniş yapmaya çalışırken paramparça oluyor.
00:16Tüm yolcular ve mürettebat ölüyor.
00:20Kaza alanının büyüklüğünü göz önüne alınca enkazın her parçasının yerini belirlemek için bir kareleme sistemi kullandı.
00:30Araştırmacılar ne olduğunu çözmek için uçağı tekrar bir araya getiriyor.
00:34Burada bin parça falan vardır.
00:39Buraya gel.
00:41Milyonda bir görülen ve bir uçağı düşürmemesi gereken bir arızaya dair kanıt buluyorlar.
00:47Pilotların uçağı düzgün şekilde kontrol etme şansı yoktu.
00:51Bana kalırsa bu şartlar altında yapabilecekleri hiçbir şey yoktu.
01:19İzlediğiniz için teşekkür ederim.
01:30Ben anlayamıyorum.
01:38Kokpitte 36 yaşındaki kaptan Ralph Borsdorf
01:42Hava nasıl görünüyor?
01:45Ve 28 yaşındaki yardımcı pilot Sibyl Heilman var.
01:49İkisi de 2500 saat uçmuş.
01:52Sorun çıkmayacaktır.
01:55İkisi de günlük operasyonlarda sık görülen türden pilotlardı.
01:59Kariyerlerine başlamış ve yükselmeye hazırlanan insanlardı.
02:03Hava durumu tahminlerine göre gökyüzü sakin.
02:06Sadece varış noktasının yakınlarında küçük bir fırtına olma ihtimali var.
02:11İniş biraz zorlu olabilir çünkü türbülans ve fırtına ihtimali var.
02:14Düşük bir ihtimal sadece %10.
02:17Tamam mı? Güzel.
02:20%10 fırtına ihtimali sadece ihtimaldir.
02:23Bunu bilmek istersiniz ama pek kafa yoracağınız bir şey değildir.
02:28Sefer 108'in kalkışından önce gece biriken kar ve buz temizleniyor.
02:37Bu tam dolu bir seferdi.
02:3919 yolcusu vardı ve hepsi iş insanıydı.
02:44Bu Hanover'dan Ren Nehri kıyısındaki önemli iş merkezi Düsseldorf'a 40 dakikalık bir sefer.
02:50Bu rota 1987'de bu seferden yaklaşık 6 ay önce açıldı.
02:56Almanya'nın doğu ve batı kesimleri arasında tren bağlantıları çok zayıftı.
03:01O yüzden uçaklarımız daha en başından tamamen doluyordu.
03:06Sefer 108 saat 7.15'te programın 15 dakika gerisinde Hanover'dan ayrılıyor.
03:14Kılaplar.
03:19Kapandı.
03:22Pilotlar bir Fairchild Swear Engine Metroliner 3 uçuruyor.
03:26Kısa günlük seferler için tasarlanmış güçlü bir turboproplu uçak.
03:31Metroliner 3 mükemmel bir küçük yolcu uçağı.
03:3519 kişi taşıyor, hızlı ve çok yakmıyor.
03:37Ve büyük uçaklar kadar konforlu.
03:40Bu uçak daha en başından beni fazlasıyla etkilemişti.
03:45Gerçekten de çok iyi tasarlanmıştı.
03:48Uçak esnekti, hızlıydı, basınç kontrolü iyiydi.
03:52Bu uçakta bir pilotun seveceği her şey vardı.
03:58Sefer 108'in irtifasının 14.000 feet'e ulaşması 10 dakika sürüyor.
04:06Uçak bu irtifada sadece 15 dakika kalacak.
04:12Evet, bize dinlenmek yasak.
04:15İniş kontrol listesini açar mısın?
04:18Bölgesel seferler genelde en fazla bir buçuk saat süre.
04:22O yüzden havada kalınan süreye kıyasla iş yükü artar.
04:30Kaptan radarda sert hava koşulları gözlemliyor.
04:33Galiba gerçekten fırtına çıkacak.
04:37Belki. O kadar da kötü durmuyor.
04:41Kontrol edeceğim.
04:44Düsseldorf Havalimanı...
04:45...varılacak havalimanındaki güncel hava şartları devamlı olarak yayınlanıyor.
04:51Rüzgar 2-4, görüş mesafesi 10.
04:54Gökyüzü durumu 1500 bitte parçalı bulundu.
04:59Fırtına demedi. Sorun çıkmayacaktır.
05:03Tamam.
05:04Yaklaşmaya devam edeceğiz.
05:07Havanın düzelmesini ve herhangi bir fırtınanın çıkmamasını bekliyorlardı.
05:13Günaydın. Kaptanınız konuşuyor.
05:15Düsseldorf'a inişimiz başlamıştır.
05:17Lütfen kemerlerinizi takmaya özen gösterin.
05:2015 dakika içinde iniş yapacağız.
05:30Havalimanına yaklaşık 48 kilometre kala...
05:33Düsseldorf günaydın.
05:343000'e iniş izni istiyoruz.
05:36NFD-108.
05:38Yardımcı pilot Heilman iniş talimatları için...
05:41Düsseldorf kontrolörüne ulaşıyor.
05:44NFD-108.
05:46Size de günaydın.
05:473000'e iniş izni verildi ve iniş sırasında üçüncüsünüz.
05:51Anlaşıldı. 3000'e iniyoruz ve inişte üçüncüyüz.
05:55Kontrolörünün sırayı söylemesi hazırlanmamıza yardım eder.
05:59Ne zaman flapları açıp iniş takımlarını indireceğimizi biliriz.
06:04Üç dakika sonra...
06:08Yer belirleme aktif.
06:11Sefer 1-08 pistin merkez hattıyla hizalanıyor.
06:19Doğru konumda görünüyoruz.
06:23Yardımcı pilot havayı kontrol ediyor.
06:28Tam önümüze bir fırtına geçmiş gibi görünüyor.
06:34Sorun çıkarabilir.
06:38Fırtınalara karşı dikkatli olunmalı.
06:40Dolu, aşağı yönlü hava akımı veya uçağın başa çıkamayacağı kadar güçlü kuyruk rüzgarları yaratabilirler.
06:47Kaptan fırtınanın etrafından dolaşmaya karar veriyor.
06:56Asıl sorun büyük bir fırtınanın Düsseldorf'un yaklaşma sahasında olmasıydı.
07:02Fırtına içinde uçmamalıydılar.
07:06Düsseldorf kontrolü merkezinde...
07:091-08, lütfen kule kontrol frekansı 1-1-8 nokta 3 sıfıra geçin.
07:15Yaklaşma kontrolörü Sefer 1-08'i kuleye devrediyor.
07:201-08, kule frekansı 1-1-8 nokta 3 sıfıra geçiş onaylandı.
07:25Hoşçakalın.
07:30Saniyeler sonra Sefer 1-08 radardan kayboluyor.
07:40Düsseldorf havalimanının yaklaşık 11 kilometre kuzeydoğusunda...
07:44...atık su arıtma tesisinde çalışan bir bakım görevlisi yaklaşan bir uçağın sesini duyuyor.
07:50Sefer 1-08 bulutlardan çıkıp dik bir açıyla alçalıyor.
07:54500!
07:56400!
07:58300!
07:59Yüksel!
08:03Uçak tam zamanında yükselişe geçiyor.
08:07Bulutların altından dakikada 1200 metre alçalma hızıyla çıktı.
08:12Bunu kaldırıp uçağı kurtarmak için gereken G kuvveti çok şiddetliydi.
08:16Motor sesleri uzaklaşıp kayboluyor.
08:21Bu sefer dehşet doluydu.
08:23Arkadaki yolcular için de kokpitte de.
08:26Her şey yolunda gibi görünürken birden kendilerini yine bulutlarda vurdular.
08:32Bir dakika sonra uçak geri dönüyor.
08:36Sefer 1-08 bu kez döne döne kontrolden çıkıp parçalanıyor.
08:42Hayır, hayır, hayır!
08:44Dehşet verici bir manzara.
08:46Kendimi izleyen kişinin yerine koyamam.
08:48Şafak'tan iki dakika önce sefer 1-08 Rûr nehri kıyılarındaki açık bir araziye çakılıyor.
09:03Enkazı çok geniş bir alana yayılıyor.
09:08İlk müdahale ekipleri kaza alanına gidiyor.
09:1219 yolcunun hepsi ve iki pilot ölüyor.
09:17Metroliner'da binlerce parçaya bölünüyor.
09:23Bu uçağın parçalarının her yere dağıldığını düşünün.
09:28Bütün parçaları toplayıp yerlerini belirlersiniz ve yapazı tekrar birleştirmeye çalışırsınız.
09:39Almanya'nın hava kazası soruşturma birimi yetkilileri, kazanın nedenini belirleyebilmek adına sefer 1-08'in enkazını haritalandırma işlemine başlıyorlar.
09:51Bu sürecin ilk adımı enkazın her bir parçasının konumunu tespit edebilmek olacaktı.
09:57Kaza alanının büyüklüğünü göz önüne alınca, enkazın her parçasının bulunduğu noktayı belirleyebilmek adına bir kareleme sistemi kullanmamız gerekti.
10:11Kara kutular dahil uçağın birçok parçası ağır hasar görmüş.
10:17Bu uçağın kayıt cihazları 300-400 parametrede kayıt yapan yeni dijital cihazlar değildi.
10:24Eski tip şerit üzerine kayıt yapan cihazlardı.
10:28İrtifa, hava hızı, yön ve G yükü gibi bilgiler vardı.
10:32Günümüzde gördüğümüz verilerin çoğu o zamanlar yoktu.
10:36Enkazdan çıkarılan kara kutular ve diğer parçalar depoya gönderiliyor.
10:41Burada analiz işlemleri başlıyor.
10:44Enkaz parçaları toplandıktan sonra bir tesise götürülür.
10:48Bu tesiste parçaları temizleyip kırılma ve kopmaların olduğu yerlere bakabilirsiniz.
10:53Bir parçanın nereden kırıldığını görürsünüz.
10:58Kanatlar, motorlar ve kuyruk kısımları uçaktan ayrılmış.
11:05Araştırmacılar uçağın çakılmadan önce parçalandığını söyleyen tanık ifadelerini teyit etmeye çalışıyor.
11:12Bu parça ezilmiş gibi görünüyor.
11:15Yüksek enerjili bir çarpmanın eseri gibi.
11:19Ama bu parça sağlam.
11:23Bu parçanın sağlam kalmış olması, kaza alanına uçağın geri kalınlığıyla birlikte gitmediği anlamına geliyor.
11:32Kesinlikle havadayken kopmuş.
11:34Yetkililer artık 1.08'in yere çakılmadan önce havada parçalandığından emin.
11:40Ama bunun sebebi neydi?
11:43Bu kazaya yol açacak bir arızaya dair kanıt var mı?
11:49Baksana şu parçayı masaya koyabilir misin?
11:53Bir tasarım hatası ya da bir tür arıza yıpranma çatlağı yaratıp kanatların çakılmadan önce kopmasına mı neden oldu?
12:03Uçak görece yeni olsa da hiçbir ihtimali eleyemeyiz.
12:07Üretimde bir kusur mu vardı?
12:09Açılmaması gereken bir yere delik mi açılmıştı?
12:12Uçağın hizmet döneminin başlarında bir çatlağın oluşup büyümesine neden olacak başka bir sorun mu vardı?
12:18Bu hiç de yıpranma çatlağı gibi durmuyor.
12:23Bunun tek bir anlamı olabilir.
12:26Aşırı yük çatlağı.
12:29Evet.
12:32Aşırı yük çatlakları uçağın hız sınırını aşması veya uçuş kontrol girdilerinin sert olması nedeniyle meydana gelebilir.
12:39Şiddetli türbülans da aşırı yüklenmeye neden olabilir.
12:42Hatta bazen üşü birden aynı anda olabilir.
12:47Işıkları kapatır mısın?
12:49Bu uçağın kendi sınırlarına...
12:51...aşmasına sebep olan neydi?
12:54Araştırmacılar ipucu bulmak için uçağın rotasını inceliyor.
13:01Burada sıra dışı bir şey yok.
13:05Kalkıştan iniş noktasına ulaşana kadar ki uçuş rotası gayet normal görünüyordu.
13:13Bu kısımda uçuşun sonunda ne oldu?
13:19Hey, suna bir bak.
13:23Pilotların uçak çakılmadan önce rastgele yön değiştirdiğini keşfediyorlar.
13:29Bu kesinlikle yapıda aşırı yüklenmeye sebep olur.
13:33Katılıyorum.
13:33Mürettebat piste yaklaşırken aniden çok keskin manevralar yapmaya başlıyor.
13:41Bunu enkazla ve bulunduğu konumla birleştirince kazaya neyin neden olduğu çok daha iyi bir şekilde anlaşılabiliyor.
13:52Araştırmacılar bu sıra dışı uçuş rotasına neyin neden olabileceğini anlamak için...
13:57...sefer 1.08'in yaklaşmasıyla ilgilenen kontrolörle konuşuyor.
14:02Bana kaza gününü anlatın.
14:04Saat 7.40 civarı fırtına başlamıştı.
14:08Dindiği esnada saat 8'i biraz geçmişti.
14:14Diğer seferlerde sorun yaşandı mı?
14:16Hafif buzlanma ve törbülans bildirdiler ama diğer herkes sorunsuz iniş yaptı.
14:22Tamam.
14:23Pas geçen yaklaşamayan olmadı mı?
14:26Hayır.
14:27Tamam.
14:28Hayır.
14:29Ama yaklaşık 10 kilometre uzakta 1737'ye yıldırım çarptı.
14:37Düsseldorf yaklaşma.
14:39Lüftenza 1354.
14:41Bize 3000 fitli yıldırım çarptı.
14:4310 kilometredeyiz.
14:45Şu an sorun yok.
14:48Lüftenza 1354.
14:50Düsseldorf yaklaşma.
14:51Anlaşıldı.
14:51Destek gerekirse haber verin.
14:54Normalde havalimanı etrafında fırtına konusunda endişeliysek...
14:57...sebebi yıldırım değildir.
14:58Uçağı yere itebilecek kadar güçlü rüzgarlar ve rüzgar makaslarıdır.
15:03Uçaklar elektrik ileten alüminyumdan yapıldığı için...
15:06...çoğu yıldırım akımı gövde üzerinde dolaşıp...
15:09...güvenli bir şekilde kuyruktan çıkar.
15:11...bir defasında havadayken uçağa yıldırım çarptığını hatırlıyordum.
15:17Gövdede ani bir aydınlanma olduğunu görebiliyordunuz.
15:20Sesini duymuştuk.
15:22Ve...
15:23...uçak hala çalışıyordu.
15:26Hiçbir hasar görmedi ve biz de yolumuza devam ettik.
15:30Yıldırım çarpmasını sefer 108'e bildirdiniz.
15:33Evet.
15:33108 sizden önceki inişe yaklaşık 10 kilometre uzaklıkta yıldırım çarptı.
15:40Düsseldorf yaklaşma anlaşıldı.
15:42Takip ediyoruz.
15:43Sefer 108.
15:46Mürettebat için fırtınalarla ve yıldırım ihtimaliyle uğraşmak...
15:51...anormal bir durum değildir.
15:53Bu aslında çok sıradan bir uçuştur.
15:56Tamam.
15:57Harika.
15:58Zaman ayırdığınız için sağ olun.
16:01Pilotların uçağın yapısal sınırlarını zorlamasının nedeni...
16:05...hava şartları değilse neydi?
16:11Sefer 108'in kara kutuları...
16:13...uçağın neden havada parçalandığına dair ipucu verecek mi?
16:20Durum iyi görünmüyor.
16:22Nasıl yani?
16:25Hem uçuş verisi kaydı...
16:27...hem de kokpit ses kaydı kazadan...
16:30...iki dakika önce durmuş.
16:31Tam da uçak rastgele uçmaya başlamışken.
16:37Güç kesintisi mi olmuş?
16:41O yüzden iki kayıt cihazının da...
16:44...ve aynı anda durması olanların...
16:46...sadece birini değil, iki elektrik sistemini de...
16:51...etkilediği anlamına geliyor.
16:54Metroliner'ın elektrik sistemi...
16:57...iki jeneratörden güç alıyor.
16:59Güç kaybı durumundaysa...
17:00...iki batarya yedek sistem olarak devreye giriyor.
17:05Ama...
17:06...tam güç kaybı olması...
17:08...yedek sistemin çalışmadığı anlamına gelir.
17:10...bu nasıl mümkün olabilir?
17:15Üreticinin sunduğu bakış açısına...
17:17...ve açıklamalara göre...
17:19...tam elektrik kaybının olması...
17:21...çok düşük bir ihtimaldi.
17:23Ama soruşturma sırasında...
17:25...üretebatın elektriği tamamen...
17:27...kaybetmiş olabileceği ihtimalinin...
17:29...giderek daha da arttığını fark ettik.
17:33Araştırmacılar...
17:34...tam güç kaybının etkilerini değerlendiriyor.
17:37Şu aleti kullanamazlarmış.
17:40Dikey hız göstergesi...
17:41...irtifa ve üçüncü durum göstergesi dışında.
17:45Değil mi?
17:48Metroliner'larımızda...
17:50...üçüncü bir bağımsız...
17:51...yapay ufuk...
17:52...monti edilmişti.
17:54Bu sistem motordan gelen...
17:56...bleed havasıyla çalışıyordu...
17:58...ve motor çalıştığı sürece...
17:59...yapay ufuk da çalışmaya devam ederdi.
18:02Elektrikten tamamen...
18:03...bağımsızdı.
18:07Mürettebat o esnada...
18:09...uçağı dengide ve düz tutmak için...
18:10...elektrikte çalışmayan...
18:12...yedek yapay ufuğu kullanabilirdi.
18:17O noktada kazaya yönelik...
18:19...soru şu oluyor...
18:20...mürettebat bu yedek sistemden...
18:22...neden yararlanmadı?
18:24Ama çalışan aletleri gördüklerinden bile...
18:26...kesin bir şekilde emin olamayız.
18:28İyi bir noktaya değindin.
18:29Aletleri aydınlatan...
18:31...ışıklar çalışmamış olabilir.
18:35Bunlar gerekli...
18:37...ve onları göremiyorsanız...
18:38...baş aşağı olduğunuzu anlamazsınız.
18:39O noktada kör uçarsınız.
18:52Düşük bir ihtimal de olsa...
18:54...tam elektrik kaybını doğrulamak için...
18:57...ekip Sefer 108'in...
18:59...ampullerini inceliyor.
19:02Ampul uçak yere çakıldığı...
19:04...sırada açıksa...
19:05...içindeki sıcak ve yumuşak tel esner.
19:10Ama ampul kapalıysa...
19:12...soğuk ve kırılgan tel...
19:14...çakma sırasında kırılır.
19:18Bütün teller kırılmış.
19:23Anlaşıldı ki...
19:25...uçak çakıldığı sırada...
19:26...hiçbir ampule elektrik gitmiyormuş.
19:29Hiçbirinin güç almadığını gösteren bulgulara...
19:31...ulaşıp bu sonuca vardık.
19:34Araştırmacıların artık...
19:36...ani tam güç kaybına dair...
19:37...somut kaydı var.
19:41Ama bunun sebebi ne olabilir?
19:44Kontrolör başka bir uçağa...
19:47...yıldırım çarptığını söylemişti.
19:50Belki buna da çarpmıştır.
19:53Uçağın dışına yıldırım çarpması...
19:56...uçağın içinde yer alan...
19:57...elektrik sisteminde bir sorun çıkmasına neden olabilir.
20:00Yıldırım çarpmasının yarattığı...
20:02...elektrik alanı...
20:03...çok ama çok yüksekse...
20:05...bunun sonucunda...
20:07...uçağın iç sistemleri de etkilenebilir.
20:11Araştırmacılar...
20:12...sefer 1.08'in gövdesinde...
20:14...yıldırım çarpmasına dair kanıt arıyor.
20:19Burada bin parça falan vardır.
20:23Bu çok zahmetli bir süreç.
20:25Yıldırım herhangi bir yere çarpmış olabilir.
20:28Gövdede yıldırım izleri...
20:30...daire şeklinde oluşabilir.
20:32Boyanın yandığını görürsünüz.
20:34Çarpma noktasındaki metalin...
20:35...biraz eridiğini görebilirsiniz.
20:42Buraya gel.
20:47Ne oldu?
20:49Buldum.
20:53Yıldırım çarpmış bir metal parçası bulduğunuzda...
20:57...uçağın neresine ait olduğunu merak ediyorsunuz.
21:00Bu parça neyin yanındaydı?
21:02Elektronik sistemin yanında mı?
21:04Hidroliklerin yanında mı?
21:05Bu yıldırım tam olarak nereye çarpmıştı?
21:08Gizemli parçanın yerini tespit etmenin tek yolu...
21:11...uçağın parçalarını yeniden bir araya getirmek.
21:14Evet, bir bakalım.
21:16Hayır.
21:16Kaza araştırma sürecinde uçağı bir araya getirmek standart sayılırdı.
21:22Çünkü elimizde şimdiki kadar çok veri olmazdı.
21:25O yüzden uçağı yeniden inşa etmek gayet mantıklıydı.
21:35Buldum galiba.
21:37Araştırmacılar parçanın gövdenin sol tarafından...
21:40...kanadın ön kısmından geldiğini tespit ediyor.
21:43Yıldırım buraya çarpmış.
21:47Ama sol kanadın ilerisine yıldırım çarpması...
21:50...tam elektrik kaybına neden olabilir mi?
21:54Yıldırım çarpan yerin hemen arkasından...
21:56...güç sistemi kabloları geçiyor.
21:59Bu tesadüf olamaz.
22:01Yıldırım çarpması gövdenin içindeki elektrik kablolarına ulaşıp...
22:07...elektrik kaybına yol açmış olabilir mi?
22:10O noktada soruşturmanın asıl odak noktası buydu.
22:15Yetkililer sefer bir 08 enkazının elektrik kablolarını inceleyip...
22:20...yıldırım çarpmasının gövdeden elektrik sistemine geçtiğini gösteren bir kanıt arıyor.
22:28Dıştaki yalıtım materyali yanmış mı diye bakarsınız.
22:33Kabloların içinde erime var mı?
22:36Elektrik enerjisinin bir şekilde yalıtım bariyerini aşıp...
22:40...kablolara girdiğini ve...
22:42...oradaki kabloları eritmeye başladığını gösteren bir kanıt var mı?
22:47Bu çok tuhaf.
22:50Ark izi falan göremiyorum.
22:55Kabloları kontrol ettik.
22:57Enkazda bulduğumuz elektronik bileşenlerde...
22:59...aşırı elektrik yüklemesine dair herhangi bir ize rastlar mıyız diye baktık.
23:10Kablolarda yıldırım hasar buldun mu?
23:13Henüz yok.
23:14Yıldırım gövdeye girdikten sonra o alanda doğrudan herhangi bir etki görmemek oldukça mümkün.
23:22Akım uçağın içinde dolaşır.
23:24O yüzden çarpma alanına yakın kablolar etkilenmemiş gibi görünebilir.
23:29Ama yine de bu yüksek enerji uçağa girmiş.
23:32Peki tam olarak nereye gitti?
23:34Belki burada bir şey bulabilirim.
23:38Yıldırımın çarptığı noktaya yakın kablolarda bir hasar kanıtı bulamayınca...
23:43...sistemleri daha da derinlemesine incelememiz gerekti.
23:49Bu nedenle aviyonik bileşenlerde hasar izleri aramaya başladık.
23:57Ekip şimdi elektrik sisteminin daha da küçük bileşenlerine, diyotlara odaklanıyor.
24:05Buna bir bakalım.
24:10Diyot akımın tek yönde ilerlemesini sağlayan bir elektrik sistemi bileşenidir.
24:16Zarar verebilecek ya da arıza yaratabilecek ters yönlü akımları önler.
24:24Sistemdeki bir diyot düzgün çalışıyorsa, bir yönde yüksek akım direnci varken diğerinde olmamalı.
24:36Sadece 50-10. Neredeyse hiç yok.
24:39Zıt yöne bakalım.
24:48Yine 50-10.
24:51Ama araştırmacılar iki yönde de düşük akım direnci keşfediyor.
24:57Kısa devre yapmış.
25:03Diyot incelemesi sonucunda bütün diyotların iki yönde de açık olduğu görüldü.
25:10Bu da diyotların kısa devre yaptığı anlamına geliyordu.
25:14Ama bunun sebebi ne olabilirdi?
25:18Bunları bir üreticiye götürüp daha derin bir inceleme yapmalarını istemeye karar verdik.
25:27Sonuçlar geldi.
25:28Diyotların neden kısa devre yaptığını daha iyi anlamak için üreticinin sunduğu test sonuçlarını inceliyorlar.
25:37Bu çok ilginç.
25:40Diyotun ortasında çatlaklar var gibi.
25:46Arızalı bir diyot gördüğünüzde, sağlam bir diyotta test ve araştırma yapıp, o diyotu yapmak için ne kadar enerji gerektiğini görebilirsiniz.
25:57Diyotlardaki çatlakların yıldırım çatması mı, yoksa başka bir nedenle mi olduğunu görmek için voltaj testleri yapılıyor.
26:05Tam bin volt.
26:07Araştırmacılar çalışan bir diyotun binden fazla volt uygulandığında çatlayacağını öğreniyor.
26:13Bir yıldırım yüz milyonlarca volt taşıyabilir.
26:16Bu enerji diyotları çatlatmaya fazlasıyla yeter.
26:20Yıldırım yüzünden olmalı.
26:23Diyotların aldığı hasar sadece yüksek seviyelerdeki voltajla meydana gelebilir.
26:30Uçağın kendi içinde böyle yüksek bir voltaj üretmesi mümkün müydü?
26:36Bunun cevabı hayırdı.
26:38Bu kadar yüksek seviyeleri sadece bir yıldırım üretebilirdi.
26:44Yıldırım uçağı çarpıp sistemlerde dolaşmış.
26:48Diyotları etkileyip yakmış, çatlatmış ve devre dışı bırakmış.
26:54Bu da uçağın elektrik sistemlerinin kapanmasına neden olmuş.
27:00Yıldırım'ın elektrik sistemini devre dışı bırakma ihtimali neredeyse imkansızdır.
27:06Ama yine de olan buydu işte.
27:10Ama bu mürettebatın neden başta fırtınanın içine uçtuğunu açıklamıyor.
27:16Tamam.
27:18Fırtına gördüğünüzde ana kural, büyüklüğü ne olursa olsun ondan kaçınmaktır.
27:25Etrafından dolaşır, rota değiştirir, bekler, elinizden geleni yaparsınız.
27:30Bir fırtınanın içine girmek istemezsiniz.
27:39Araştırmacılar Sefer 1-08'in pilotlarının neden bir fırtınanın içine girdiğini anlamak için...
27:45...Nuremberg Air Service'in uçuş operasyon rehberini inceliyor.
27:49Anlamıyorum.
27:50Fırtına içinde veya yakınlarında uçmaktan kaçınılması gerektiği açıkça belirtiliyor.
27:54Öyleyse pilotlar neden mantıklı olanı yapıp fırtınanın etrafından dolaşmadı?
27:59O sırada birkaç ihtimal vardı.
28:03İhtimallerden biri fırtınanın içinden geçmeye hazırlanmaktı.
28:06Ne olabilir?
28:08Ne yapmaları gerekir?
28:09Ne hazırlamalılar?
28:11Başka bir ihtimal de rota değiştirip başka bir havalimanına gitmekti.
28:17Pilotların fırtına hakkında ne dediğini dinleyelim.
28:24Radara bak.
28:27Galiba gerçekten fırtına çıkacak.
28:30Seferin yarısında mürettebat önlerinde kötü hava şartları olduğunu öğreniyor.
28:35Belki.
28:37O kadar da kötü durmuyor.
28:41Kontrol edeceğim.
28:44Mürettebat Düsseldorf Havalimanı'nın hava durumu hizmetini dinliyor.
28:47Düsseldorf Havalimanı'nın Bravo 0703.
28:49Ama fırtına belirtisi yok.
28:52Bu kontrolden sonra havanın iyileşmeye başladığını düşünmüşler.
28:561500 fitte parçalı bulunur.
29:00Fırtına demeli sorun çıkmayacaktır.
29:03Kaptan bu bilgiyi değerlendirip sonunda kararını veriyor.
29:08Tamam.
29:10Yaklaşmaya devam edeceğiz.
29:14En iyi ihtimali var saymışlar.
29:16Düzgün bir briefing yapmamışlar.
29:18Profesyonel pilotlar her zaman en kötü şartlara göre briefing yapar.
29:22Sadece %10 ihtimali olsa bile fırtına çıkabilir.
29:24Ve çıktığında erkenden önlem alınmazsa briefing için zamanınız kalmaz.
29:32Sefer 1-0-8
29:3411 dakika sonra durum kritik bir hal alıyor.
29:38Sizden önceki inişe yaklaşık 10 kilometre uzaklıkta yıldırım çarptı.
29:42Ben mürettebatta olsam ve yaklaşma sırasında bizden önceki uçağa yıldırım çarpsa...
29:47...pas geçme işlemi başlatır, bir tur atar ve bekleyip ne yapacağımızı çözmeye çalışırdım.
29:51Çünkü o noktada yaklaşma rotasında hava kötüleşiyor ve bunu ciddiye almalısınız.
29:56Ama pilotlar öyle yapmıyor.
29:58Düsseldorf yaklaşma anlaşıldı takip ediyoruz.
30:01Sefer 1-0-8
30:07İçin hafta sonu Walter'a olanları duydun mu?
30:10Evet, hiç yaşamadım.
30:13Dur biraz.
30:14Rota değişimi veya pas geçmeyi konuşmalıydılar.
30:17Başkasının hafta sonunu değil.
30:19Bu çıkmaza girmek yerine nereye gideceklerini, ne yapacaklarını konuşmalıydılar.
30:23İkisi de birbirine bakıp onun için rahatsa benimki de rahat şeklinde düşünmüş.
30:28Araştırmacılar kokpit ses kaydında pilotların iniş hazırlığını dinliyor.
30:47Merkez hattının solundasın.
30:49Ne?
30:50Merkez hattının solundasın, sağa dönmelisin.
30:54Görünüşe göre kaptan yardımcı pilotuna söylemeden sola dönmeye başlamış.
30:58Fırtınaya girmeyip etrafından dolaşmaya çalışıyorum.
31:01Pistek fazla yakınız. Rota değiştiremezsin.
31:05Kaptan fırtınadan uzak durmaya çalışıyor gibi.
31:08Ama yardımcı pilot onunla aynı fikirde değil.
31:11Yön değiştirmişken tekrar yaklaşmaya çalışmak gerçekten çok kötü bir fikir.
31:15O noktada pas geçersin.
31:23Tamam.
31:24Anlıyorum.
31:28Yine seçeneklerini konuşmuyorlar.
31:31Kokpitte biraz gerilim var.
31:35Kaptanla yardımcı pilot arasında bir sorun var.
31:39Tam olarak dertleri neydi bilmiyoruz.
31:41Ama
31:43mürettebatın birlikte çalışıp
31:45en ideal eylemeye, karar vermeye eğilimli olmadığı belliydi.
31:51Kaptan
31:51Şimdi uçağı doğrudan fırtınanın içine döndürüyor.
31:59Sıkı tutun.
32:00İşte geliyor.
32:07İki pilot da birbirinin ne yaptığını bilmiyormuş.
32:10Hava şartlarını hiç konuşmamışlar.
32:12Uçağı fırtınanın etrafından dolaştırmayı seçmemişler.
32:14Rotayı korumuşlar.
32:22Bu mürettebat neden aynı fikirde değildi?
32:30O sırada araştırmayı yapan ekip
32:33iki pilotun arasındaki iletişimin olması gerektiği gibi olmadığını düşünüyordu.
32:39Ne buldun?
32:42Şey
32:42Araştırmacılar pilotların iş ilişkisine dair bakış açısı kazanmak için
32:48personel kayıtlarını inceliyor.
32:51Aslında kaptan toplamda 2473 saat uçuş yapmış.
32:57Ama bunun sadece 277 saati metro üçteymiş.
33:02Bu tipteki bir uçak da pek tecrübeli değilmiş.
33:05Evet, değilmiş.
33:07Yardımcı pilotun toplamda yaptığı uçuş saati de aynı sayılır.
33:13Ama metroda yaptığı uçuş saati 1300'den daha fazla.
33:21Araştırmacılar yardımcı pilotun metroliner'da kaptandan daha tecrübeli olduğunu keşfediyor.
33:30Mürettebatın tecrübesi bu kadar dengesiz olunca yardımcı pilot kaptan olabileceğini,
33:34terfi fırsatını kaçırdığını düşünebilir.
33:36Bu vakkada rotada, uçakta hatta şirkette daha tecrübeli biri gerekiyor.
33:42Muhtemelen kaptanın uçuş yetisine güvenmedi.
33:46Kokpitte bu asla iyi bir şey değildir.
33:50Pilotların tecrübe dengesizliği yıldırım çarpmasıyla başa çıkmalarını zorlaştırdı.
34:00Burada inişe başlıyorlar.
34:04Araştırmacılar, sefer 1-08 pilotlarının fırtınaya doğru ilerlerken uçağı nasıl uçurduklarını inceliyor.
34:11Sonra, güç kaybetmeden bir dakika önce tekrar yükselmeye başlıyorlar.
34:15Niye oldu ki bu?
34:18Bakalım burada ne demişler?
34:29Tamam, süzülüşe geçtik.
34:32Çeyrek flap.
34:39Havalimanına 3 dakika kala, kaptan uçağa iniş yapmak için uygun hale getirmeye başlıyor.
34:44Ve yarım flap.
34:49Yarım flap lütfen.
34:51Piste doğru alçalırken kaptan flap ayarlarında aceleci davranıyor.
34:57Uçak o noktada alçalmak yerine yükseliyor.
35:00Kaptan, yarım flap ayarına geçilmesini istemiş.
35:05Uçakta o noktada yükselip 400 feet yukarı tırmanmış.
35:10Bunun doğru olduğundan emin değilim.
35:13Kaptan, irtifa artışını durdurmak için trim yapıp uçağın burnunu indiriyor.
35:19400 feet yükselişe cevap olarak kaptan uçağa trim yaptırıyor.
35:23Elektrikli trime hafifçe dokunmak yerine onu tutup burnu epey indiriyor maalesef.
35:29Sonra daha da fazla burnu indirme trimi ekliyor.
35:36Hala biraz yükseğiz.
35:44Tamam, alçalıyoruz.
35:48Kaptanın eklediği bütün o trim yüzünden yıldırım çarptığında uçak burnu ağır bir pozisyondaymış.
36:05Kaptan o noktada uçağı kurtarma şansını kaybetmiş.
36:09Kaptan o noktada uçağı kurtarma şansını kaybetmiş.
36:10Yıldırım çarptığında elektrik gücünü kaybediyor.
36:13O yüzden hasılıklı olduğundan çok daha ağır uçuş kontrolleriyle karşı karşıya gelmiş olabilir.
36:19Ve yıldırım çarptığında aletlerin aydınlatmaları da kapanıp okunmalarını imkansız hale getiriyor.
36:26Metroliner rehberinde tüm bataryalar devre dışı kalırsa yapılacaklara dair bir acil durum prosedürü yok.
36:32Artık test pilotusunuz ve o noktada tecrübenizi kullanırsınız.
36:35Uçağı uçurmayan pilotun görevlerinden biri ilimine bir fener alıp aletleri aydınlatarak uçağı uçuran pilota yardım etmektir.
36:44Fenerleri hiç bulamadım. Uçaktalar mıydı bilmiyoruz.
36:48Güç kesintisi birbirlerini görmelerine ve iletişim kurmalarına engel oluyor.
36:53Birbirlerini duyamamışlar.
36:56Elektrik gücü kesildi.
37:00Hiçbir şey çalışmıyor.
37:02Telsiz kapandığı için iletişim kuramayan bir mürettebat bu.
37:05Kulaklıklar tıkalı, metro kokpiti çok gürültülü.
37:07Birbirini duyamıyorlar, anlamıyorlar.
37:10Aletleri görmüyor ya da birbirlerini duymuyorlarken pilotlar uçağı yine de uçurabilir miydi?
37:17Hala kanatçık ve dümen kontrolü var. Elektrikli değiller.
37:21Motorlar hala çalışıyor.
37:24Pist yaklaşık 11 kilometre uzaklıkta.
37:28Ellerindeki kontrollerle uçağı indirebilmeliydiler.
37:33Kanatçıklar hala onların kontrolündeydi.
37:35Zor da olsa teknik olarak bakınca uçak hala uçurulabilirdi.
37:38Ama aletleri görme imkanı olmadan nerede olduklarını bilmeleri mümkün değildi.
37:47Saniyeler sonra sefer 1.08 yere doğru dalışa geçiyor.
37:54Pilotların uçağı düzgün bir şekilde kontrol etme şansı yoktu.
37:59Çünkü üçüncü yapay ufkun ışığı yanmıyordu.
38:02Zeminde görüş açılarında yer almıyordu.
38:06Bence bu şartlarda uçağı kontrol etmek neredeyse imkansızdı.
38:10Bu şartlarda uçağı kontrol edilmiştir.
38:14Araştırmacılar nihayet yıldırım şartmasının nasıl ölümcül bir kazaya neden olduğunu anlıyor.
38:27Merkez hattığın solundasın.
38:34Tırtınaya girmeyi etrafından dolaşmaya çalışıyorum.
38:37Piste fazla yakınız. Rota değiştiremezsin.
38:40Tamam anlıyorum.
38:43Kaptana tavsiye vermek veya mürettebat zihniyetine bürünüp doğru yerde olmadıklarını söylemek yerine yardımcı pilot diğer rotada gitmeyi seçiyor.
38:50Minimum çağrı yapıyor. O da sapma çağrısı.
38:54Yarım flap lütfen.
39:08Yıldırım şartması
39:10Elektrik gücünü kaybettik.
39:13Tam güç kesintisine neden oluyor.
39:16Hiçbir şey çalışmıyor.
39:18Ve şaşkına dönen mürettebat
39:20Neredeyiz?
39:21Bilmiyorum.
39:22Uçağın kontrolünü kaybediyor.
39:26Beş yüz.
39:28Dört yüz.
39:29Üç yüz.
39:30Üç yüz.
39:31Yüksel, yüksel, yüksel.
39:36Yıldırım çarptıktan sonra her yerden esen rüzgarlar var.
39:39Durum epey çabuk bir şekilde şiddetleniyor.
39:43Türbülans ve pilotların bir dakikadan uzun süre önünü göremeden hareket etmesi yüzünden uçak ani dönüşlere ve yatışlara maruz kalıyor.
39:54Uçak yana mı yattı?
39:55Bilmiyorum.
39:56Hava hızı ne?
39:57Hava hızını boş ver yüksel sen.
39:59İnsan duyularına güvenebileceğini sanıyor ama güvenemez.
40:01Uçak sola ve sağa yatıyor mu bilmiyorsunuz.
40:04Burun aşağı veya yukarıya bakıyor mu bilmiyorsunuz.
40:07Anlayabileceğinizi duyularınıza güvenebileceğinizi sanıyorsunuz ama tüm içgüdüleriniz yanılıyor.
40:11Uçak bu dönüşlerde o kadar aşırı G kuvvetine maruz kalmış ki parçalanmış.
40:20Evet.
40:30Yüksel, yüksel.
40:31Deniyorum.
40:32G-3'ü resmen motor pilonunu kanattan koparacak ve uçağın en güçlü kısmından kanatları parçalayacak kadar güçlüymüş.
40:39Onları küvdan gibi kırmış.
40:41Üreticinin uçağın tasarımında belirlediği sınırı fazlasıyla aşmış.
41:00Almanya hava kazası soruşturma biriminin raporunda vardığı ana sonuç gayet net.
41:06Ekip fırtınanın etrafından dolaşabilecekken içinden geçmeyi seçmiş.
41:13Tecrübeli denebilecek bu iki pilot asla böyle bir durumda olmamalıydı.
41:17Her açıdan tehlike çanları çalıyordu.
41:19Bu olaydan çıkarılabilecek ders iki kişinin konuşması gerektiğidir.
41:22Yanınızdakinin kazaya davetiye çıkartmasına izin veremezsiniz.
41:27Araştırma birimi önerilerinde fırtına içinde ve yakınlarında nasıl hareket edilmesi gerektiğini net şekilde tarif eden eğitim ve rehber ihtiyacını tekrar
41:37vurguluyor.
41:37Bu mürettebata kıyasla günümüzde pilotlar kokpit kaynak yönetiminde oldukça eğitimli ve ekip olarak birlikte çalışıyorlar.
41:47Sistem değişip daha iyi oldu ve uçaklar da çok daha iyi.
41:51Nuremberg Air Service ise çok geçmeden filosundaki kalan metrolinerların yerine yeni uçaklar aldı.
41:58Metroliner'ın son seferlerinden birini ben uçurmuştum.
42:01Gözlerim dolmuştu çünkü bence bu uçağın suçu değildi.
Yorumlar