- 2 gün önce
Kategori
📺
TV ve DiziDöküm
00:00R-1
00:02Kalkış
00:0362-89 sefer sayılı Air Alceri uçağı Taman Rasset Cezayir'den kalkarken
00:08Takımlar kalkıyor
00:10Hava trafik kontrolörleri bir patlama duyuyor
00:21Uçak çölün ortasına çakılıyor
00:23Kaza sonucunda 102 insan ölüyor
00:27Araştırmacılar piste bulunan motor parçalarını inceliyor
00:30Görünüşe göre türbin rehberde bir yıpranma çatlağı var
00:34Motorun arıza yaptığı biliniyor
00:36Ama pilotlar uçağı niye kurtaramadı anlayamıyorlar
00:38Kalkışta veya inişte bir motor kaybedilirse
00:41Pilotların becerileriyle durumu kurtarması beklenir
00:45Soruşturmada mürettebatın uçaktan başka bir şeyle uğraştığı ortaya çıkıyor
00:49Bırak çek şu elini
00:50Bıraktım bıraktım
00:51Birbirleriyle de uğraşmışlar
00:53O an uçağı hangisi kullanıyordu?
01:18Cezayir'de Sahra Çölü'nün ortasında öğlen saatlerinin başları
01:22Cezayir'de Sahra Çölü'nün ortasında öğlen saatlerinin başları
01:24Tamanra Setaguenar Havalimanı'nda yaklaşan yolculuk için hazırlanıyor
01:32Kemerler
01:34Kemerler
01:35Kemerler
01:36Uçakta seyahat eden 97 yolcu var
01:38Aralarında bir turnuvaya giden yerel bir futbol takımının üyeleri ve ordu personeli mevcut
01:44Kemerler
01:45Kemerler
01:46Kemerler
01:47Aralarında birkaç Avrupalı olsa da uçakta neredeyse herkes Cezayirli
02:01Navigasyon ve alet transfer anahtarları
02:04Normal
02:07Kokpitte ise uçuş öncesi kontroller yapılıyor
02:10Sapma damperi
02:15Açık
02:15Bugünün seferini devlete ait milli hava yolu şirketi Air Algeri düzenliyor
02:22Air Algeri aslen bir kamu şirketidir ve Cezayir ülkesine aittir
02:27Ülke bu hava yolu şirketiyle büyük gurur duyuyor çünkü dünyayı dolaşırken ülkenin yüzü olup adını taşıyor
02:34Yani onları temsil ediyor diyebilirim
02:416289 güncel hava durumu lütfen
02:43Evet rüzgar durgun sıcaklık 23 deniz seviyesi basıncı 1020 meydan basıncı 965
02:50Anlaşıldı motor çalışınca temasa geçeceğiz
02:54Bu seferin yardımcı pilotluğunu 44 yaşındaki Fatima Yusufi yapıyor
02:59O Cezayir'in ilk kadın ticari pilotu
03:04Kadın yardımcı pilot Cezayir'de bir hava yolu şirketinin işe aldığı ilk kadınlardan biriydi
03:11Bu kadar erkek egemen bir sektörde ve ülkede çok önemliydi
03:17Okyanus aşırı bir seferde Boeing 747'i uçuran ilk kadın pilot olan Lynn Ripplemeyer önce olmanın nasıl olduğunu biliyor
03:27Havacılık
03:28Havacılık
03:29O zamanlar erkek kulübüydü ve hala biraz öyle
03:35Amerika'da kadınların havacılık sektörüne girmeye başladığı dönemde
03:40Belki de onun içinde durum aynıydı
03:43Alışılmadık bir şeydi
03:50Tamanrasset 6289
03:52Gardaya için izin istiyoruz
03:54Anlaşıldı size geri döneceğiz
03:59Havacılık
04:00Hey Bölüm
04:01Merhaba
04:02Kabinde birkaç Tamanrasset futbolcusu var
04:04Aaa
04:05Hafta sonu onları destekleyeceğimizi söyle
04:0848 yaşındaki Kaptan Boylan Benachiva 10.000 saatten fazla uçmuş
04:13Bunun 1000 saati Boeing 737 ile
04:16Kaptan çok tecrübeliydi
04:1920 yıldan fazladır uçuyordu
04:21Ve küçük araçlardan büyük yolcu jetlerine kadar birçok uçağı uçurmuştu
04:256289
04:27Tamanrasset
04:28Dinliyorum
04:29Başlangıç onaylandı
04:30Taksi için bağlanın
04:31Anlaşıldı
04:34Öğlen saat 3'te pilotlar motorları çalıştırma onayı alıyor
04:40Tamam kalkış öncesi kontrol listesi yakıt miktarı
04:439800 kilo
04:47Pompalar
04:50Açık
04:53Sefer 6289 bir Boeing 737-200
04:57Popüler çift motorlu jet uçağının ilk nesillerinden biri
05:02Boeing 737 dünyanın en yaygın ticari uçak modellerinden biridir
05:07Ve bu uçağın birçok farklı çeşidi var
05:10Boeing 737-200
05:13737'nin orijinal versiyonlarından biri yani eski bir model ve bu modelin teknolojisi günümüzdeki 737'ler kadar sofistike değil
05:28Sefer 6289 Tamanrasset'ten kalkıp önce Garda'ya iniş yapacak
05:34Ardından başkent Cezayir'e gidecek
05:37Toplam uçuş süresi yaklaşık 3 saat olacak
05:47Taksi yapmaya hazırız
05:496289
05:526289 Tamanrasset
05:53Pist 02'ye ters yönde taksi yapın
06:056289 Tamanrasset
06:07Pilotlar taksi yaparken yolcularda yolculuk için koltuklarına yerleşiyor
06:24Hazırız, 6289
06:286289, tamam rahatsız. PIS-02'den kalkış yapmanıza onay verildi. Rüzgar 330 derecede 12 nat.
06:33PIS-02'den kalkma izni aldık. Air Algieri 6289
06:4590 nat'tayız. 100 nat.
07:04B1, kalkış.
07:11Ama kalkıştan saniyeler sonra...
07:13Takımlar kalkıyor.
07:16Yüksek sesli bir patlama uçağı sarsıyor.
07:24Bismillah, neler oluyor?
07:26Pilotlar durumu değerlendiriyor.
07:29Bırak, bırak.
07:30Bıraktım, bıraktım.
07:34Yolcular bir terslik olduğunu anlıyor.
07:38Küçük bir sorunumuz var, 6289.
07:416289, tamam rahatsız.
07:47737, perde vitesin eşiğine geliyor.
07:566289, acil durumu söz konusu.
08:05İltifak ayı, bıtırma.
08:07İltifak ayı, bıtırma.
08:09İltifak ayı, bıtırma.
08:10Pilotlar çaresizce uçağı kurtarmaya çalışıyor.
08:14Ama çabaları karşılıksız kalıyor.
08:18Uçak serbest düşüşe geçiyor.
08:22Yolcular kendilerini hazırlıyor.
08:32Uçak alevler içinde kalıyor.
08:35Ve Tamanraset Havalimanı'nın hemen dışındaki çölde sürükleniyor.
08:41Hemen acil durum alarmı veriliyor.
08:43Ve itfaiyeciler hızla olay yerine gidiyor.
08:53Çakılma ve sonrasında başlayan yangın, uçakta bulunan yolcuların hayatta kalma ihtimalini epey düşürmüştü.
09:01Yine de, her şeye rağmen, kurtarma ekibi hayatta kalan birini buluyor.
09:07Henkazın içinde değil, uzakta, kumların üstünde hayata tutunmuş bir adam.
09:12En arkada oturan bir beyefendi, uçakta emniyet kemerini takmamış.
09:17O yüzden uçak çakılıp dağıldığında dışarı fırlamış.
09:22Durumu kritik olan kazazede çok az yaşam belirtisi gösteriyor ve hastaneye yetiştiriliyor.
09:28Tüm ihtimallere rağmen, adamın durumu çok geçmeden stabil hale geliyor ve iyileşmeye başlıyor.
09:35Bu yolcunun şansını ne kadar vurgularsak az.
09:39Çünkü bu Cezayir'in en kötü havacılık kazasıydı.
09:44103 yolcu ve mürettebattan sadece o hayatta kalıyor.
09:49Ülke futbol takımının trajik ölümünün yasını tutarken,
09:54Cezayirli ve Fransız ailelerde hem sevdiklerinin yasını tutuyor,
09:57hem de çok geçmeden bir açıklama bekliyor.
10:0462-89 sefer sayılı uçak kazasının soruşturması,
10:09Cezayir Ulaştırma Bakanlığı'nın kurduğu bir soruşturma komisyonu tarafından gerçekleştiriliyor.
10:15Birden fazla uluslararası kuruluştan destek alıyorlar.
10:18Ve bu kurumların arasında, Amerika'nın Ulusal Ulaşım Güvenlik Kurulu da var.
10:24Bu kazada Cezayir'e yardım etmek için Amerika temsilcisi olarak atandım.
10:29Başta olay yerine gitmeyecektim.
10:31Ama Cezayir'de bulunan Amerika Büyükelçisi yardımımızı istedi.
10:38Cezayirli araştırmacılar Amerikalı meslektaşlarının varmasını beklerken,
10:43Taman Rasset'te hava trafik kontrolörüyle görüşüyor.
10:49Pilotlar size bir sorun olduğunu belirtti mi?
10:53Yardımcı pilot kalkıştan sadece saniyeler sonra temasa geçti.
10:59Küçük bir sorunumuz var, 6289.
11:02Pilotlar genelde Mayday Mayday demekten veya herhangi bir acil durum ilan etmek konusunda çekinir.
11:10Özellikle de durumun tam olarak ne olduğunu ve ne kadar kritik bir noktada olduklarını bilemediklerinde.
11:17Sorunun ne olduğunu söylediler mi?
11:19Hayır söylemediler.
11:21Ama ben şahsen patlama gibi bir şey duydum.
11:25Saniyeler sonra da uçak gökten düşmeye başladı.
11:30Sen patlama mı dedin?
11:32Sesi ona benziyordu.
11:35Bomba gibi bir ses miydi?
11:39Emin değilim.
11:452003'te Cezayir çok da güvenli bir yer değildi.
11:48Bombalamalar ve terörist eylemleri oluyordu.
11:51Çünkü 11 yıllık bir iç savaştan çıkmışlardı.
11:56Uçak düştüğü sırada tek parça mıydı?
11:59Evet, öyleydi.
12:02Araştırmacılar uçağı tek parça buldu.
12:04Olayın sorumluluğunu alan terörist grupları da olmadı.
12:07O yüzden uçağı düşürmek için kötücül yöntemlerin kullanılmış olma ihtimali elendi.
12:13Uçağın nasıl düştüğünü anlatır mısın?
12:17Uçağın burnu yukarıdaydı.
12:20Ve pist 20'nin ucunun yakınlarına düştü.
12:26Kontrolör ve olayı gören diğer tanıklar uçağın yükselmekte çok zorlandığını,
12:31burnu yukarıda durduğunu ve sonra yere çakıldığını görmüş.
12:36Görgü tanıkları uçağın havada kalmak için yeterince itiş gücü üretemediğini hatırlatıyor.
12:42Bu da perde vitese işaret ediyor.
12:46Kazadan bir hafta sonra Cezayir'le araştırmacılara bir ulaşım güvenlik kurulu üyesi katılıyor.
12:54Hava trafik kontrolörü ve tanıklar perde vitese gördüklerini söylüyor.
12:59Ayrıca bir tanık iniş takımlarının açık olduğunu söyledi.
13:03İniş takımları uçak yükselmeye çalışırken hala açıksa, bu durum epi hava direncine neden olur.
13:10İniş takımının neden olduğu hava direncini aşıp yükselmeye devam etmek için fazlasıyla itiş gücü gerekir.
13:18Bu uçağın yükselme kabiliyetini etkiler ama tek başına perde vitese neden olmaz.
13:24Başka bir sorun daha olmalı.
13:25Yük listesi var mı?
13:27Evet, burada.
13:29En büyük sorulardan biri uçağın ağırlığı.
13:33Çünkü aşırı ağır bir uçak, ağırlık sınırlarını aşmayan bir uçak gibi yükselemez.
13:39Araştırmacılar uçağın ağırlık sınırını aşıp aşmadığını görmek için yük listesine bakıyor.
13:45Galiba yardımcı pilot bazı düzeltmeler yapmış.
13:49Yük listesine bakarken, yardımcı pilot yakıt ağırlığının yanlış olduğunu görüp, 8800 olarak işlenen veriyi 9800 kilo olarak düzeltiyor.
14:06Evet, bu düzeltme ile birlikte kalkış esnasında ağırlık 48708 kilo olurdu.
14:12Kalkış sırasında izin verilen maksimum ağırlığı 49500 kilogram.
14:18Yardımcı pilot kontrol esnasında 1000 kiloluk bir fark olduğunu fark etmiş.
14:24Yolcu sayısında da düzeltme yapmış.
14:26Bu ağırlık ve denge açısından fark yaratmasa da görevinde dikkatli davrandığını gösteriyor.
14:31Uçak ağırlığı neredeyse maksimum kalkış ağırlığı ile aynıydı.
14:36Ağır olsa da uçağın yükü, performansı fazla etkilemezdi.
14:41Mekanik bir arıza var mı?
14:43Bakım raporlarını getireyim.
14:48Araştırmacılar uçuştan önce bakım düzgün yapılmış mı ve uçak temiz bir sağlık raporu almış mı diye bakar.
14:58Bakım sürecinde bir eksik yokmuş.
15:00Hiçbir iş ertelenmemiş.
15:02Teknik bir aksaklık da yok.
15:04Bakım raporları hiçbir ipucu sunmuyor.
15:08Belki çevresel bir etken rol oynamıştır.
15:12Şuna bir baksana.
15:14Havalimanının konumunun perde viteste payı var mıydı?
15:20Sıcaklık 23 dereceymiş.
15:22Yani çok sıcak.
15:24Tamanra sette sert bir çöl iklimi var.
15:26Yüksek sıcaklıklar uçağın performansını ve yükselişini etkileyebilir.
15:31Havalimanı deniz seviyesinden 1377 metre yukarıda.
15:36Bu rakımdaysanız havanın yoğunluğu düşük olur.
15:40Sıcaklığı da katarsak bu yüksek yoğunluklu irtifa uçağın performansını etkiler.
15:46Böylece kanatlar çok daha az kalkış gücü üretir ve uçağın havalanması daha uzun sürer.
15:51Uçak maksimum kalkış ağırlığının birkaç kilo altındaydı.
15:55Yüksek rakımlı bir havalimanı.
15:57Sıcaklık yüksek, iniş takımları açık.
15:59Bu kesinlikle uçakta perde viteste neden olabilir.
16:03Ama bu durum yine de patlamayı açıklamıyor.
16:06Doğru.
16:07Neyi gözden kaçırıyoruz?
16:14Araştırmacılar Sefer 6289'un kaza yerinde, kalkış yapılmasından saniyeler sonra duyulan patlamayı açıklayabilecek kanıtlar arıyor.
16:24Evet.
16:25İlk çarpışma noktası burası.
16:29Burası kalkış noktasından 1644 metre uzakta kalıyor.
16:34Havalimanını saran çitleri kayarak yırıp geçmiş ve 91 metreden daha kısa bir mesafede burada durmuş.
16:51Uçak yangında mahvolmuş.
16:53Enkaz arka kısmı dışında tek parça sayılır.
16:56Ayrıca şu parçalara bakmalısın.
16:59Bunlar pistteydi.
17:01Tam da burada bir yerde.
17:04Motor parçaları.
17:08Piste çok miktarda motor parçası bulduk.
17:11Bu motor dağılmasını işaret ediyor.
17:13Motor pervanelerinin büyük kısmının motorun arka kısmından dışarı fırladığı görülüyor.
17:20Kaza araştırmalarında eski bir değiş vardır.
17:23İlk arızalanan, ilk düşen olur.
17:25Yani enkazı bulmadan önce parçaları bulurlarsa kazadan önce ne olduğunu anlarlar.
17:33Motorlardan biri patlamış.
17:35Kontrolörün duyduğu patlamada bu olmalı.
17:39Motor arızasının sebebi neydi?
17:41Hangisi neden arızalandı belirlemek için bu motorları incelememiz gerekiyordu.
17:47Araştırmacılar uçak motorlarını incelemeye başlıyor ve bu işe sağ motorla başlıyorlar.
17:54Pervanelere baksana.
17:58Şekilleri epey bozulmuş.
18:01Çakılma anında kesinlikle dönüyorlarmış.
18:04Sağ motor pervanelerinin çarpma anında döndüğünü gördük.
18:08Ama tam olarak hangi seviyede itiş gücü ürettiğini bilmiyorduk.
18:13Sağ motor çarpma anında çalışıyorsa bu durumda sol motor mu arzalanmıştı?
18:23Burada sağ motora kıyasla daha az zedelenme görüyorum.
18:27Belli ki çok hareket etmiyormuş.
18:29Sıcak kısım tamamen parçalanmış.
18:33Motorun sıcak kısmında yakıt bir yanma odasında alev alır.
18:38Ve türbinleri harekete geçiren güçlü bir sıcak hava akışı yaratır.
18:44Bu hasar son motorun arızalandığının kanıtı.
18:48Arızanın sıcak kısmında olduğunu biliyorduk.
18:51Tam nerede arızalandığını belirlemek için her ipucunu değerlendirmemiz gerekti.
19:02Sıcak kısımda birden fazla eksik parça var.
19:06Eksik olanlar muhtemelen pistte bulduğumuz parçalardır.
19:10Sıcak kısmı birden fazla parçası kayıp halde bulduk.
19:14Sıcak kısmında çok fazla parça kalmamıştı ve her yere metal saçılmıştı.
19:20Parçaların kırılmasının sebebi neydi?
19:23Hadi bu parçaların birkaçını masaya alalım.
19:26Motoru daha da parçalamak istedik.
19:29Detaylıca incelemeyi planlıyorduk.
19:31Ayrıca arızayı metalürjik açıdan değerlendirecek ve kuş çarpması var mı diye bakacaktık.
19:36Araştırmacılar sıcak kısmın bileşenlerini inceleyip kaza öncesinde kusur var mıydı diye bakıyorlar.
19:45Türbin parçasından tortu almayı başardım.
19:53Türbin rehber bıçakları yanma odasındaki sıcak hava akışını yüksek basınçlı türbine yönlendirip türbinin dönmesini sağlar.
20:06Çok ilginç.
20:21Görünüşe göre türbin rehberde bir yıpranma çatlağı var.
20:26Araştırmacılar sol motorun türbin rehber bıçaklarının ikisinde yıpranma çatlağına dair kanıt buluyor.
20:33Bu tür çatlaklar zamanla oluşur ve motor yaşlandıkça bu çatlaklar yavaşça büyüyüp sonunda arızaya sebep olur.
20:40Tüm motoru mahvetmeye yeter.
20:45Bu yavaşça büyüyen bir sorunsa niye önceden fark edilmedi?
20:50Bu tür çatlaklar eski motorlarda tipiktir ve yavaşça büyürler.
20:55O yüzden soru şu, bakım geçmişi nasıldı ve operatörün kullandığı bakım kriteri neydi?
21:02Araştırmacılar motorun tamir geçmişine bakıyor.
21:08Görünüşe göre sol motor 4 yıl önce kapsamlı bir bakımdan geçmiş.
21:13Türbin rehber bıçaklarının en son ne zaman bakmışlar?
21:15Sıcak kısım bakım denetimi sırasında. O da zaten geçen yılmış.
21:20Çatlamaya dair bir şey var mı? Bu konuda bir şey yapılmış mı?
21:26Sıcak kısım denetimleri yıpranma çatlağı var mı görmek için yapılır.
21:30Öyleyse bunlar niye bulunmadı?
21:32Bu bir Cezayir aracı olduğu için denetimdeki bu dikkatsizlik de kuralları genelde daha katı olan Federal Havacılık İdaresi'nin değil,
21:41Cezayir Cezayir Sivil Havacılık İdaresi'nin sorumluluğundaydı.
21:46Bir noktada çatlak oluşmuş.
21:48Geçen yılki denetimde gözden kaçırmışlar.
21:51Arıza noktasına gelene kadar büyümüş ve kalkış esnasında parçalanmış.
21:55Bu motorun neden arızalandığını açıklar.
21:57Ama perde vitesi açıklamaz.
22:00Kalkış esnasında veya inişte bir motor kaybedilirse, pilotların becerileriyle durumu kurtarması beklenir.
22:10Araştırmacılar mürettebat kalkış sırasında bir ya da iki motorun arızalanmasını nasıl ele alacağını biliyor muydu diye eğitim kayıtlarına bakıyor.
22:20Yardımcı pilot dört ay önce kalkış sırasında motor arızası eğitimi görmüş.
22:24Kaptanın eğitimi daha yakın tarihli.
22:27Kazadan iki ay önceymiş.
22:28İkisi de bu durumda ne yapması gerektiğini bilmeliydi.
22:33Uçak o noktada sola doğru dönmeye başlamış.
22:37Motorun arızalandığını fark etmemeleri imkansız.
22:40Peki tam olarak ne yaptılar?
22:45Araştırmacılar 62-89 sefer sayılı Air Algeria uçağının kokpit ses kaydını dinlemeye hazırlanıyor.
22:53Pilotların bu motor arızasını nasıl ele aldığını öğrenmek için kokpit ses kaydını dinlemek çok önemliydi.
22:59Kalkışın hemen öncesini ayarladım.
23:04V1
23:05Kalkış
23:17Kalkış yaptıktan beş saniye sonra motor arızasını duyuyorlar.
23:23İsmiyla neler oluyor?
23:26Bırak bırak.
23:28Bıraktım bıraktım.
23:33Acil bir durumun ortasında kontrol devrimi yapmışlar.
23:36Düzgün bir şekilde yapılmış gibi değiller.
23:38Kaptan öylece kontrolü devraldı.
23:40Bir pilotun uçağı uçuran pilottan kontrolü devralmak için önce kontrol bende demesi gerekir.
23:48Bunu demeden uçağın kontrolünü devralması hem o hem de yardımcı pilot için durumu daha da kötüleştirmiş.
23:55Kaptan aletlerden sorumludur. Kontrolü devralmamalı, sorunu teşhis etmeliydi.
24:00İkisinden biri sol motor arızası tespit etmiş mi?
24:06Kontrolü kaptana devrettikten sonra, yardımcı pilot mevcut durumun tek motorla yükselmeye uygun olmadığını fark ediyor.
24:16Takım kalksın mı yoksa iyi miyiz?
24:18Ama kaptandan cevap gelmiyor.
24:22Küçük bir sorunumuz var, 62-89.
24:28Motor arızasından sadece saniyeler sonra, uçağın perde vitese girmesiyle durum kötüleşiyor.
24:40Pilotlar sorunu teşhis etmek ya da çözmek için birlikte çalışmayı hiç denemiyor bile.
24:53Saniyeler sonra, ikaz sistemi devreye girip uçağın yere tehlikeli derecede yaklaştığı konusunda uyarıyor.
25:01Lütfen!
25:02Elini çek diyorum sana!
25:05Pilotlar birbirinin ne yaptığını bilmiyormuş.
25:08Onlardan ne beklendiğini de.
25:09Hatta amaçları çelişmiş bile olabilir.
25:12Bu nedenle ekibin performansı dibe vurmuş.
25:25Motor arızasına dair hiçbir şey duymadım.
25:27Ayrıca niye yardımcı pilota bırak deyip durdu?
25:30Uçağın kontrolünü almaya mı çalışıyordu?
25:33Uçağı tam olarak hangisi uçuruyordu?
25:35Nihayetinde pilotlar iş birliği yapmamışlardı.
25:39Uçuş veri kaydından daha fazla bilgi almadan uçağı kontrol etmek için ne yaptıklarını tam olarak bilmemiz imkansızdı.
25:46Araştırmacılar sefer 6289'un uçuş veri kaydına bakıp, pilotların sol motor kaybında durumu kurtarmak için ne yaptığını anlamaya çalışıyor.
25:56Uçuş veri kaydı araştırmacılar için fazlasıyla önemlidir.
26:00Çünkü pilotların uçağı nasıl yönettiği ve içinde bulundukları kritik durumu nasıl ele aldıkları hakkında bilgi sunar.
26:10Burada pek bir şey yok.
26:11Uçak da eski veri kayıt cihazıdı.
26:15Pilotların motor arızasını nasıl ele aldıklarını söylemiyor.
26:20Uçuş veri kaydında sadece 5 parametre olduğundan, kazada ne olduğunu belirlemek için Boeing'e gidip detaylı bir uçak performans analizi
26:28istememiz gerekiyordu.
26:33Boeing'in performans incelemesi, uçuş veri kaydının sınırlı verilerini kullanıp, uçuşun son anlarındaki motor operasyonlarını ve uçuş kontrollerini gözler önüne
26:43seriyor.
26:45Evet, işte burada sol motor patlayıp, itiş gücünü kaybediyor.
26:51Bu tuhaf.
26:53Çalışmakta olan sağ motorun verileri beklenmedik bir şey gösteriyor.
26:58Sağ motorun itiş gücüne bak.
27:01Evet, artıp azalmış gibi duruyor.
27:03Düzgün çalıştığını biliyoruz.
27:05Bunun tek bir anlamı olabilir.
27:11Siz mi laha neler oluyor?
27:14Ekip sağ motorda itiş gücünün arttığına dair kanıt buluyor.
27:18Bırak, bırak.
27:20Sonra da tekrar düşüş görülmüş.
27:22Bıraktım, bıraktım.
27:25Bir motor arızalandığında, diğer motorun itiş gücü maksimuma çıkmalı, azaltılmamalı.
27:32İtiş gücü burada azalıyor, artıyor, azalıyor ve tekrar artıyor.
27:40Küçük bir sorunumuz var, 62-89.
27:4262-89, tamam, rahatsız et.
27:48Bırak şunu.
27:52Adeta bir tür halat çekme yarışına tutulmuş gibiler.
27:56Böyle olmamalıydı.
27:58Yardımcı pilot sağ motorda gücü arttırarak doğru olanı yaptı.
28:03Muhtemelen kaptan hangi motorun arızalandığından emin değildi.
28:07Yine de yardımcı pilot, sol motorun arızalandığını biliyordu ve sağ motorun itiş gücünü arttırarak perde vitesi önlemeye çalışıyordu.
28:19Bırak, çek şu elini.
28:20Bıraktım, bıraktım.
28:21Bırak, elini çek dedim sana.
28:23Bıraktım, bıraktım.
28:25Alçalmayın.
28:26Alçalmayın.
28:29Kaptan yardımcı pilota bir nevi ayak altından çekilmesini, onu rahat bırakmasını,
28:36uçağı tek başına yöneteceğini söylüyordu, öyle yaptı.
28:40Yardımcı pilot ise sol motorun arızalandığını bildiği için gücü arttırarak yardım etmeye çalışmış olabilirdi.
28:47Lütfen.
28:48Çek şu elini.
28:54Kaptan sağ motorun gücünü azaltınca ve sonrasında kalkış gücüne hiç geçmeyince,
29:00iniş takımı da açık olunca uçağın sonu gelmişti.
29:05Pilotlar uçağı kurtarmak için birlikte çalışmalıydı.
29:09Bu uçaklar bir ekiple uçacak şekilde tasarlanır.
29:12Uçağa uçuran pilotun da uçurmayanın da eğitimini aldıkları belirli roller vardır.
29:19Özellikle acil durumlarda.
29:22Rollerinde kalıp birbirlerine yardım ederler.
29:24Ekip olarak çalışırlar.
29:26Bunu yapsalardı kaza önlenebilirdi.
29:3062-89 sefer sayılı Air Alceri uçağının mürettebatı neden birlikte çalışıp 102 can kaybını önlemedi?
29:40Tamam.
29:41Ses kaydını uçuş öncesi hazırlıklara alıyoruz.
29:46Araştırmacılar iki pilot arasındaki iş birliği eksikliğinin nedenini anlamak için sefer 62-89'un kokpit ses kaydını tekrar dinliyor.
29:57Navigasyon ve alet transfer anahtarları normal.
30:01Sapma damperi açık.
30:06Uçuş öncesi kontrol listesinin üzerinden geçilişini dinliyorlar.
30:11Duymadıkları bir şey onları şaşırtıyor.
30:15Kaptan nerede?
30:17Uçuş hazırlığını tek başına mı yapıyor?
30:21Basınç modu seçimi.
30:23Otomatik.
30:25Tamam. Uçuş aletleri.
30:26Yardımcı pilotun kokpitte uçuş öncesi kontrollerin çoğunu tek başına, kaptan olmadan yaptığını tespit ettik.
30:38Uçuş öncesi kontrolde kaptanın olmaması sıra dışı bir durum.
30:43Çünkü o da uçakta kendi tarafını hazırlamaktan sorumluydu.
30:46Kaptanın uçuş öncesi kontroller sırasında kokpitte olmaması uygun bir davranış değildir.
30:53Ve biraz kabalıktır.
30:56Yardımcı pilot uçuş öncesi hazırlığı tamamlandıktan sonra kaptan kokpite giriyor.
31:03Deniz seviyesi basıncı 1019.
31:051019 anlaşıldı.
31:07Tünaydın kaptan.
31:09Ne durumdayız?
31:10İyiyiz. Uçuş öncesi kontrolleri tamamladım.
31:13Oksijene de baktım.
31:15Yola çıkmaya hazırız.
31:17Güzel, güzel.
31:20Kaptan Benavica gecikmiş.
31:22Ve sorumluluklarını yardımcı pilota bırakmış.
31:25Kaptan geldiğinde bilgilendirilme, ekibin bir parçası olma ve kokpiti uçuşu hazırlama zihniyetinde değilmiş.
31:36Rota.
31:38020.
31:40İrtifa.
31:41Araştırmacılar pilotların kalkış öncesi kontrol listesine baktığını duyuyor.
31:472-8-0.
31:48Aslında ben de kabindeki çocuklarla takımda olabilirdim.
31:52Ya git işine.
31:53Üçüncü ses kim?
31:55Kabin görevlisi mi?
31:58Tek erkek kabin görevlisi kabin amiriymiş.
32:03Tamam, kalkış hızları.
32:06Kontrol listesinin bir parçası olarak yardımcı pilot kalkış hızlarını inceliyor.
32:13V1-144 nat.
32:16VR-146 nat.
32:18Profesyonel olabilecek kadar iyi miydin yani?
32:20Tabii ki.
32:21İyi bir futbolcuydu.
32:23Bir yetenek avcası gelip beni izledi.
32:25Sağda çim biçebilir misin diye bakmışlardır.
32:29V2-150 nat.
32:31Tamam, bu kadarı yeter.
32:32Anladım.
32:33Gidebilir miyiz?
32:35Anladım işte.
32:36Gidelim.
32:41Kaptan kalkış öncesi kontrol listesine bakılırken arkadaşıyla sohbet mi etmiş?
32:46Daha da kötüsü bitmeden yardımcı pilotun sözünü kesmesi.
32:51Yardımcı pilotun vermeye çalıştığı bilgilerin en önemli kısımlarından biri kalkış hızlarıydı.
32:57Sonra da motor arızasıyla kalkış hakkında bir briefing yapıyor olmaları gerekiyordu.
33:02Bu havalimanında konuşulması gereken bir kalkış şekliydi.
33:08Ve göz ardı edilmişti.
33:11Kaptan taksi başladıktan sonra işine odaklanmaya başladı mı?
33:16Anlaşıldı.
33:17Biz 02'ye taksi yapıyoruz.
33:20Araştırmacılar duydukları bir sonraki şey karşısında gerçekten şoke oluyor.
33:28Bu akşam nerede yiyoruz?
33:30Otelin karşısındaki yerde.
33:32Haa sen de hep aynı yere gidiyorsun.
33:35Ben sevdiğimden şaşmam.
33:37Cezahir'deyiz.
33:38Bir sürü güzel mekan var.
33:41Dikkatleri tamamen dağılmış.
33:43Bütün kokpit kuralını ihlal ediyorlar.
33:47Uçuşun kritik aşamalarında mürettebat üyeleri arasında konu dışı diyalogların kurulması kesinlikle yasaktır.
33:53Kaptan hem yardımcı pilotu dinlemiyor, hem de temel güvenlik uygulamalarını ciddiye almıyor.
34:01Yardımcı pilotla briefinge bakmak yerine kabin görevlisiyle konuşmayı tercih etmiş olabilir.
34:07Bu mümkün.
34:08O noktada birçok uçuş öncesi kalkış briefinginden geçtiği için bunu gereksiz görmüş olabilir.
34:13Bu da mümkün.
34:14Evet.
34:18Bismillah.
34:19Neler oluyor?
34:24Bırak, bırak, bırak.
34:25Bıraktım, bıraktım.
34:26İlgisiz tavrı yüzünden, kaptan kalkıştan kısa süre sonra başlayan krize doğru şekilde tepki vermeye hazır değildi.
34:38Pilotlar uçuş öncesi güvenlik briefingini tamamlasaydı, motor arızasına tepkileri çok daha farklı olabilirdi.
35:06Uçağın dengesi sağlanınca pilotlar güvenli bir şekilde havalimanına dönebilirdi.
35:12Motor arızası aslında yaygın sayılabilecek bir olaydır.
35:16Her pilot bunun için eğitilmeli ve hazır olmalıdır.
35:19Uçağı uçurmayı yardımcı pilota bırakıp sorunu teşhis etmek yerine her şeyi kendi başına yapıyor.
35:25Üstelik acil durumda kontrolü devralmak istiyor.
35:29Hiç pozitif bir kontrol devri olmamış.
35:32Kaptan uçağın kontrolünü yardımcı pilottan hiçbir şey söylemeden öylece almış.
35:38Acil durumu tek başına yönetmeye çalışmış.
35:44Bırak, bırak.
35:45Bıraktım, bıraktım.
35:47Kaptan uçağın kontrolünü olabilecek en kötü zamanda devralmış.
35:52Hiçbir şeyin farkında değilmiş.
35:54Yardımcı pilota sorumluluk vermeyince aynı anda iki şey yapmak zorunda kalmış.
35:59Nasıl bir motor sorunu olduğunu çözmek ve uçağa uçurmak.
36:04Lütfen.
36:05Tek başına hem uçağa uçurup hem de sorunu teşhis etmeye çalışarak kaptan başından büyük bir işe kalkışmış.
36:14Bu yardımcı pilotu çok zor bir pozisyona sokuyor.
36:17Orada artık sadece destek rolünde uçağa uçurmuyor.
36:22Ne yapacağının söylenmesini bekliyor.
36:24Ama kaptan ona kolu bırakması dışında işi yarayacak.
36:27Hiçbir emir vermiyor.
36:31Tecrübeli bir kaptan neden yardımcı pilotun yardımını kabul etmeyip uçaktaki herkesin hayatını riske atar?
36:44Araştırmacılar kaptanın acil bir durumun ortasında neden yardımcı pilottan kontrolü devraldığını anlamak için pilotların geçmişine bakıyor.
36:53Kaptanın toplam uçuş saati yardımcı pilotun iki katı.
36:58Yani hem bir 737'de kaptan hem de bir 767'de yardımcı pilot olabilecek biriymiş.
37:06Belki de 737 uçurmanın çok zor olmadığını düşünmüştür.
37:11Çünkü 767 çok daha sofistike ve teknik bir araç ve kendisi bu uçağa uçurabiliyormuş.
37:17Yardımcı pilot 737 ile daha fazla uçmuş.
37:20Hem 737 uçurmada daha tecrübeli hem de sadece bu uçakla uçmuş.
37:26Tek başına olsaydı muhtemelen bu kazada gördüğümüz senaryoda uçağı kurtarabilirdi.
37:35Yardımcı pilot bir erkek olsa kaptan bu şekilde tepki verir miydi?
37:41Bu kazanın olduğu 2003 yılında Birleşik Devletler'de pilot nüfusunun %6'sından daha azı kadındı.
37:51Sonraki 20 yılda da bu oran pek değişmedi.
37:56Yardımcı pilot Cezayir'in ilk kadın ticari uçak pilotuydu.
38:01Dostum, dünyanın bu tarafında erkek pilotlar kokpiti kadınlarla paylaşmaya pek alışkın değildir.
38:10Bence Cezayir epey gelişti ama bazı kültürlerde bir terslik olma ihtimaline karşı bir erkek olması gerektiği düşüncesi var.
38:20O noktada yardımcı pilot iyi gittiği halde kaptan neden kontrolü devralmak istedi?
38:25Bence kaptanın cinsiyetlere dair basmak alıp düşüncelere yenik düşmesi ihtimali göz ardı edilemez.
38:34Bu tamamen önlenebilir bir kazaydı.
38:42Araştırmacılar artık Sefer 62-89'un kazasına neyin sebep olduğunu net bir şekilde biliyor.
38:50V-1-144 nat, V-R-146 nat.
38:55Profesyonel olabilecek kadar iyi miydin yani?
38:57Hem geç gelip hem de kabin görevlisinin kokpite girmesine izin veren kaptan, uçuş öncesi önemli bir güvenlik briefingini böldü.
39:05V-2-150 nat.
39:08Tamam bu kadarı yeter, anladım.
39:11Gidebilir miyiz?
39:12Anladım işte, gidelim.
39:13Kaptan, kokpit protokollerini hafife alan bir tutum sergiledi.
39:20Uçağın sol motorunda, türbin rehber bıçağındaki yıpranma çatlakları kırılma noktasına geliyordu.
39:27Bu parça kırıldığı zamanda, zincirleme tepki başlattı.
39:32Yüksek hızda dağılan metal parçaları, motoru parçaladı.
39:36Bırak, bırak.
39:38Bıraktım, bıraktım.
39:39Kriz başladığında, kaptan sorunun ne olduğuna bile bakmadan, kontrollerin onda olması gerektiğine karar verip, uçuşu yardımcı pilottan devraldı.
39:49Hiçbir şey söylemeden.
39:51Kazanın tek nedeni motor arızası değildi.
39:54Motorlar hep arızalanır ve pilotlar bu acil durumlarla başa çıkacak şekilde eğitilir.
40:01Motor arızalandıktan sonra iniş takımını kaldırmamaları, uçağı kurtarmayı zorlaştırdı.
40:06Bırak, çek elini.
40:08Bıraktım, bıraktım.
40:09Bırak, çek şu elini dedim sana.
40:11Bıraktım.
40:19Kaptanın nasıl bir acil durum olduğunu teşhis etmeden uçağın kontrolü devralması, iniş takımlarını kaldırmaması ve standart operasyon prosedürlerini takip etmemesi,
40:31en sonunda uçağın sonunu getiren şey olmuş diyebilirim.
40:37Bu kaza sonucunda Cezayir Soruşturma Komisyonu birden fazla tavsiyede bulunuyor.
40:45Air Algeri ve diğer operatörlere mürettebat kaynak yönetimi eğitim programlarında, kokpitte devir prosedürü ve görev paylaşımının ne kadar önemli olduğunu
40:55vurgulamayı öneriyorlar.
40:58Ama 1980'lerde ekip uçaklarını tek başına uçurmaya çalışan kaptanlar vardı.
41:05O yüzden eğitimin büyük bir kısmı, en iyi kaynağın ekip olduğunu öğretmeye ayrıldı.
41:11Uçağın güvenliği için bir ekip olarak birbirinize destek olup birlikte çalışırsınız.
41:16Kaptanın öyle kritik bir anda uçağın kontrolünü devralmada ısrarcı olması, uçaktaki insanların canına mal olmuş.
41:27Bu kazanın aslında önlenebilir olduğunu gördüğümde gerçekten çok duygulandım.
41:33Bence araştırmacılar mürettebatı neden böyle hatalar yaptığını çözmeye çalışırken ellerinden geleni yaptı ve bu sayede bu bir daha yaşanırsa insanlar
41:42ölmeyecek.
41:44Lynn Ripplemeyer için bu, sektörün gelişmeye devam etmesi gerektiğinin örneklerinden biri.
41:51Havayolu şirketleri artık kadınları işe almaya, cinsiyetçi önyargılarda bulunmamaya çok daha açık ve kadınların sektöre fazlasıyla katkı sağlayabileceğinin farkındalar.
42:05Bence kadınlar da şimdi üstüne düşeni yapıp bu kariyerin sunduğu fırsatları değerlendirmeli. Muhteşemler.
Yorumlar