رام - اول تیر

_ روزشمار ایرانی معنادار _ رخدادهای مهم ایران و جهان _

اول تیرماه در ایران معاصرمان بیشتر با تولد و مرگ افراد پیوند خورده است. چون در سال ۱۲۵۱ محمدعلی‌شاه قاجار در تبریز زاده شد و درست شصت سال بعد در ۱۳۱۱ هم ملکه ثریا اسفندیاری در اصفهان به دنیا آمد و هشت سال بعد (۱۳۱۹) عباس کیارستمی متولد شد. اما مهم‌تر از همه آن که در این روز به سال ۸۰۸ خورشیدی غیاث‌الدین جمشید کاشانی، بنیانگذار رصدخانه‌ی سمرقند و بزرگ‌ترین اخترشناس و ریاضی‌دان جهان در روزگار خویش، درگذشت.
در همین روز به سال ۱۲۳۷ هم ناصرالدین‌شاه اعلام کرد فرزند خردسالش محمدقاسم‌میزا ولیعهدش خواهد بود و این امر تنشی در دربار پدید آورد که با مرگ زودهنگام این شاهزاده رفع شد. از رخدادهای حاشیه‌ای این روز هم این که در سال ۱۳۲۱ که به خاطر اشغال ایران توسط متفقین کمبود و دشواری در زندگی مردم رخ داده بود، دولت اعلام کرد سیگار جیره‌بندی می‌شود و قرار شد از طرف دولت هر روز به هرکس دو نخ و نیم سیگار بدهند!
اگر در مقیاس جهانی به این روز بنگریم آن را با چند جنگ مهم در جهان باستان مصادف خواهیم یافت. در اول تیرماه ۲۱۷ پیش از میلاد بطلمیوس چهارم فیلوپاتر فرمانروای مصر در جنگ رافیا آنتیوخوس سوم از دودمان سلوکی را شکست داد. شمار سربازان بطلمیوس به هشتاد هزار تن و بزرگی سپاهیان آنتیوخوس هفتاد هزار تن بود و از این عده حدود پانزده هزار سرباز سلوکی و دو هزار سرباز بطلمیوسی به قتل رسیدند. نزدیک پنجاه سال بعد نیروی تازه‌ای بر صحنه‌ی سیاست جهان پدیدار شد و آن هم روم بود. در ۱۶۸ رومیان زیر فرمان لوکیوس آیمیلیوس پاولوس در جنگ پیدنا بر پرسئوس آخرین شاه مقدونیه غلبه کردند و او را اسیر کردند. به این ترتیب دولت مقدونیه در خاک روم ادغام شد و پرسئوس را هم بعدتر با بی‌خوابی‌ دادن مداوم زجرکش کردند.
در دوران جدید هم این روز با جنگی مهم پیوند خورده و آن عملیات بارباروسا است که در ۱۳۲۰ آغاز شد و طی آن آلمان نازی به روسیه‌ی شوروی حمله کرد و جنگ سرنوشت‌ساز آلمان و روس آغاز شد. مردم لیتوانی هم در همین روز به هواداری از آلمانی‌ها سر به شورش برداشتند و بلشویک‌ها را کشتار کردند. گذشته از بیرون راندن مهاجمان فرنگی، یک شیوه‌ی دیگر مقابله با استعمارگران که بیشتر هم کارساز از آب در آمد، البته مهاجرت به سرزمین مادری مستعمره‌چیان بود که آن هم در همین روز آزموده شد. چون در اول تیرماه سال ۱۳۲۷ بود که ۴۹۲ تن از مردم جامائیکا با کشتی به انگلستان مهاجرت کردند و در نزدیکی لندن در خاک این کشور پیاده شدند. این آغاز موج مهاجرت به انگلستان پس از جنگ جهانی دوم بود.


پژوهش و نگارش: دکتر شروین وکیلی
ویرایش و پردازش: بهنوش عافیت‌طلب
خوانش و تدوین: فرهاد آقابابایی


#دان
#Done
#Sherwin_Vakili
#شروین_وکیلی
#رام
#Ram
#تیر