رام - نوزدهم تیر

_ روزشمار ایرانی معنادار _ رخدادهای مهم ایران و جهان _

این روز با جنبش نیروهای ایرانی‌تبار در هند مصادف است. در نوزدهم تیرماه سال ۱۱۸۵ خورشیدی اولین شورش مسلحانه‌ي سازمان‌یافته‌ی هندیان بر ضد اشغالگران انگلیسی آغاز شد. در این شورش «سپاهی‌ها» -سربازان هندی در خدمت بریتانیا که با همین نام پارسی‌شان در انگلیسی sepoy خوانده می‌شوند- سر به شورش برداشتند و با سربازان انگلیسی مستقر در دژ وِلور جنگیدند و دویست تن از ایشان را کشتند. ارتش انگلستان به سرعت واکنش نشان داد و شورش را سرکوب کرد و ۳۵۰ سپاهی را در جنگ کشت و صد تن را بعدتر اعدام کرد. در همین روز به سال ۱۳۰۴ مهربابا پیشوای پارسی آیینی نو در هند، که در اصل مروان ایرانی نام داشت، روزه‌ی سکوت چهل و چهار ساله‌اش را آغاز کرد.
این روز با رخدادهای سیاسی ریز و درشتی هم قرین است. در ۱۲۰۰ آمریکا فلوریدا را از اسپانیا گرفت،‌ در ۱۳۲۵ به دنبال پیاده‌سازی سیاست کمونیستی در بلغارستان تورم در این کشور به رکوردی جهانی دست یافت. نرخ تورم در این روز به ۴۶/۳۴۸ رسید. یعنی هر یازده ساعت قیمت‌ها دو برابر می‌شد! در ۱۳۵۲ مجلس پاکستان استقلال بنگلادش را به رسمیت پذیرفت و در ۱۳۷۰ بوریس یلتسین نخستین رئیس‌جمهور روسیه شد. این روز به شکل جالب توجهی با گرما هم پیوند برقرار می‌کند. چون در ۱۲۹۲ دمای دره‌ی مرگ در نوادا به ۵۷ درجه رسید که بالاترین دمای ثبت شده در سطح زمین است!
مضمون دیگر روز نوزدهم تیر نظریه‌ی تکامل است. در این روز به سال ۱۳۰۴ دادرسی مشهور به «محاکمه‌ی میمون » در شهر دیتون در تنسی آغاز شد. در این محکمه معلمی به نام جان اسکوپس به خاطر تدریس نظریه‌ی تکامل در مدرسه محاکمه می‌شد. با این همه، بگیر و ببند بنیادگرایان مسیحی آمریکایی اثری در پیشرفت علم نداشت و در ۱۳۷۶ تحلیل ماده‌ی وراثتی بازمانده از نئاندرتال‌ها نشان داد که خاستگاه انسان کنونی آفریقاست و حوای تکاملی یعنی مادر مشترک هوموساپینس‌های کنونی بین صد تا دویست هزار سال پیش در آفریقا می‌زیسته است! در این بین اولین ماهواره‌ی مخابراتی جهان به تام تِلستار هم در ۱۳۴۱ به فضا پرتاب شد.
زادگان نامدار این روز عبارت‌اند از ژان کالون الهی‌دان فرانسوی (۸۸۸)، کامیل پیسارو نقاش دانمارکی (۱۲۰۹)، نیکولا تسلا مخترع صربی‌تبار (۱۲۳۵)، مارسل پروست نویسنده‌ی فرانسوی (۱۲۵۰)، ماهاتیر محمد نخست‌وزیر مالزی (۱۳۰۴) و هارولد بلوم منتقد ادبی آمریکایی (۱۳۰۹). هادریان امپراتور روم (۱۳۸ میلادی)، تای زونگ امپراتور دودمان تانگ چین (۲۸ هجری خورشیدی)، زبیده بنت جعفر دخترعمو و همسر هارون‌الرشید (۲۱۰)، پل بروکا عصب‌شناس فرانسوی (۱۲۵۹) و عمر شریف هنرپیشه‌ی مصری (۱۳۹۴) هم در این روز درگذشته‌اند.


پژوهش و نگارش: دکتر شروین وکیلی
ویرایش و پردازش: بهنوش عافیت‌طلب
خوانش و تدوین: فرهاد آقابابایی


#دان
#Done
#Sherwin_Vakili
#شروین_وکیلی
#رام
#Ram
#تیر