رام - پانزدهم تیر

_ روزشمار ایرانی معنادار _ رخدادهای مهم ایران و جهان _

پانزدهم تیرماه با رخدادهایی مصادف است که ماهیت جهانی تمدن ایرانی را به خوبی نشان می‌دهد. در سال ۱۹ هجری خورشیدی در چنین روزی سپاهیان اسلام به رهبری عمرو عاص بر قوای بیزانسی در نبرد هلیوپولیس غلبه کردند. در روز آدینه پانزدهم تیر سال ۳۷۷ محمد بن یحیی بوزجانی از مفاخر علمی ایران و اسلام درگذشت، که احتمالاً در دوران حیاتش برجسته‌ترین ریاضی‌دان جهان محسوب می‌شد.
در پانزدهم تیرماه سال ۵۹۰ دریاسالار نامدار ایرانی‌تبار چینی ژِنگ‌هه از سومین سفر ماجراجویانه‌اش به نانجینگ بازگشت. او فرزند «حاجی ما» و نواده‌ی سید اجل شمس‌الدین عمر خوارزمی (زاده‌ی بخارا) حاکم ایرانی‌تبار استان یون‌نان در دوران حاکمیت سلسله‌ی یوآن بود. او در کودکی به دست سرداران سلسله‌ی مینگ اسیر و اخته شده بود و با این همه در دربار مینگ اقتداری به دست آورد و رهبری نیروی دریایی این دولت را بر عهده گرفت. او در قلمرو وسیعی سفر کرد و تا مومباسا در پایین شاخ آفریقا پیشروی کرد. در سریلانکا هم ستون یادبودی سه زبانه از سفرهایش برافراشت و بر آن به زبان‌های چینی و پارسی و تامیلی دستاوردهایش را نگاشت.
در ۱۲۹۶‌ دسته‌ای از اعراب که رهبرشان لورنس عربستان بود به عقبه حمله کردند و آنجا را از دست عثمانی‌ها خارج کردند و این مقدمه‌ی سپردن حاکمیت عربستان به دست وهابی‌ها و تشکیل دولت سعودی بود. در ۱۳۰۴ محمدعلی فروغی اندیشمند و سیاستمدار برجسته‌ی ایرانی در ترکیه به عنوان سفیرکبیر مأموریت یافت و پس از برخورد با فضای سیاسی این کشور درباره‌ی ظهور موج خشونت‌های پان‌ترک‌ها به ایرانیان اعلام خطر کرد. در ۱۳۰۶ هم به دنبال الغای کاپیتولاسیون به دستور رضاشاه کلیه کارگزاری‌های حقوقی خارجی منحل شدند و همگی با بودجه‌ی خود به وزارت عدلیه منتقل شدند. در همین روز به سال ۱۳۲۴ استالین یادداشت خطی نوشت و آن را به امضای پولیت بوروی دولت شوروی رساند و برای تجزیه‌ی ایران و جدا کردن آذربایجان یک میلیون روبل بودجه در نظر گرفت.
در سطح جهانی نیز این روز با رخدادهای متنوعی قرین بوده است. در ۵۶۸ ریچارد شیردل به تاج و تخت انگلستان دست یافت، در ۱۱۸۶ عهدنامه‌ی تیلسیت میان روسیه و فرانسه و پروس بسته شد، در ۱۲۶۳ آلمان کامرون را مستعمره‌ی خود ساخت، در ۱۳۰۹ هنری کایسر ساخت سد بولدر را آغاز کرد. این سد امروز سد هووِر نامیده می‌شود و از مهم‌ترین نیروگاه‌های آبی آمریکاست. در ۱۳۲۶ واقعه‌ی رُزوِل رخ داد. بنا به شایعه‌ها، یک بشقاب پرنده در آمریکا سقوط کرد و بقایایش به همراه جسد بیگانه‌های فضایی در اختیار دولت آمریکا قرار گرفت. حقیقت آن است که آنچه در رزول سقوط کرد یک ماهواره‌ی جاسوسی آمریکایی بود که به همین خاطر با لاپوشانی مقامات روبرو شد و به شایعه‌های خیال‌انگیزی دامن زد که هنوز تا به امروز و پس از انتشار اسناد این ماجرا همچنان ادامه دارد. در ۱۳۴۳ مالاوی از انگلستان استقلال یافت و در ۱۳۴۶ ارتش نیجریه وارد بیافرا شد و جنگ در این منطقه آغاز شد. در ۱۳۸۳ اولین انتخابات ریاست جمهوری در اندونزی برگزار شد. در ۱۳۹۱ هم برج شارد لندن با ۳۱۰ متر بلندا افتتاح شد و مرتفع‌ترین ساختمان اروپا شد.


پژوهش و نگارش: دکتر شروین وکیلی
ویرایش و پردازش: بهنوش عافیت‌طلب
خوانش و تدوین: فرهاد آقابابایی


#دان
#Done
#Sherwin_Vakili
#شروین_وکیلی
#رام
#Ram
#تیر