رام - نهم تیر

_ روزشمار ایرانی معنادار _ رخدادهای مهم ایران و جهان _

نهم تیرماه به خاطر تراکم رخدادهای سیاسی و علمی در آن اهمیت دارد. در این روز به سال ۸۹۹ هجری خورشیدی هرنان کورتز و اسپانیایی‌های همراهش پس از کشتار غافلگیرانه‌ی سرخپوستان بی‌سلاح در یکی از جشن‌هایشان، در حالی که شاهشان را گروگان گرفته بودند پایتخت ایشان تنوچتیتلان را ترک کردند. در ۱۳۱۳ شب خنجرهای بلند، هیتلر در پیروی از خواست سیاستمداران میانه‌رو که خواهان محدود شدن قدرت نیروهای پیراهن قهوه‌ای شبه‌نظامی اس.‌آ بودند، سران این نیرو را دستگیر و رهبرشان ارنست روهم را اعدام کرد. نیروهای اس. آ نازی و هوادار هیتلر بودند و شمارشان در این مقطع به چهار میلیون نفر می‌رسید، اما روحیه‌ای خشن داشتند و به شکلی فراقانونی با مخالفانشان درگیر می‌شدند.
این روز برای کوشندگان هوادار مقاومت در برابر استعمار و سیطره‌ی قدرت هم پر ماجرا بوده است. در ۱۳۱۵ امپراتور حبشه هایله سلاسی در مجمع ملل حضور یافت و به حمله‌ی ایتالیا به کشورش اعتراض کرد و سخنرانی‌اش بسیار مورد توجه قرار گرفت. در ۱۳۳۹ کنگو از بلژیک استقلال یافت، در ۱۳۴۵ سازمان ملی زنان که بزرگ‌ترین انجمن زن‌گرای آمریکاست تأسیس شد، در ۱۳۶۸ کودتای نظامی در سودان دولت صادق المهدی را سرنگون کرد و در ۱۳۶۹ بعد از چهار دهه جداسازی زورمدارانه‌ی دوران جنگ سرد، اقتصاد آلمان شرقی و غربی ادغام شد. در ۱۳۷۶ هم انگلستان حاکمیت هنگ کنگ را به دولت چین بازگرداند. در ۱۲۵۹ هم فرانسه تاهیتی را به قلمرو خود افزود.
نهم تیرماه به خاطر دو رخداد علمی مشهور هم اهمیت دارد. یکی که در ۱۲۳۹ رخ داد، بحث مشهوری بود درباره‌ی حقانیت نظریه‌ی تکامل که در موزه‌ی تاریخ طبیعی آکسفورد انجام پذیرفت. در این بحث توماس هنری هاکسلی سخنگوی نظریه‌ی تکاملی بود و اسقف ساموئل ویلبرفورس به آن حمله می‌کرد. این بحث بر خلاف تصور عمومی یک نشست مستقل با دو سخنگوی مخالف و موافق تکامل نبود، بلکه بحثی خودجوش بود که بعد از سخنرانی جان ویلیام دریپر (استاد دانشگاه نیویورک) درگرفت و افراد دیگری -از جمله بنجامین برودی فیزیولوژیست، جوزف دالتون هوکر گیاهشناس و روبرت فیتزروی ناخدای کشتی بیگل که آب‌و‌هوا‌شناس هم بود- هم در آن شرکت داشتند. دیگری به سال ۱۲۸۴ با سر و صدایی اندک وقوع یافت و آن این که انشتین مقاله‌ی «درباره‌ی الکترودینامیک اجسام متحرک» را برای انتشار در سالنامه‌ی فیزیک فرستاد. این مقاله‌ای بود که در آن نسبیت خاص را معرفی می‌کرد.
زادگان نامدار این روز: وو امپراتور دودمان هان (۱۵۶ پیش از میلاد)، جوزف دالتون هوکر گیاه‌شناس و طبیعی‌دان نامدار انگلیسی و دوست نزدیک داروین که در بحث تکامل دانشگاه آکسفورد حضور داشت (۱۱۹۶ هجری خورشیدی). در این روز دادابایی نائوروجی سیاستمدار و دانشمند پارسی هندی (۱۲۹۶) هم درگذشته است.

پژوهش و نگارش: دکتر شروین وکیلی
ویرایش و پردازش: بهنوش عافیت‌طلب
خوانش و تدوین: فرهاد آقابابایی


#دان
#Done
#Sherwin_Vakili
#شروین_وکیلی
#رام
#Ram
#تیر