رام - دهم تیر

_ روزشمار ایرانی معنادار _ رخدادهای مهم ایران و جهان _

دهم تیرماه روزی پرحادثه و پربار در تاریخ جهان بوده است. در عرصه‌ی جنگ و کشمکش‌های سیاسی این روز برجستگی چشمگیری دارد. نمونه‌های مربوط به حوزه‌ی تمدن ایرانی آن که در ۵۵۲ میلادی نرسه سردار ارمنی بیزانسی در ایتالیا طی جنگ تاگینای اوستروگت‌ها را شکست داد و شاهشان توتیلا در این میان زخمی مرگبار برداشت. حدود پانصد سال بعد در ۴۷۶ هجری خورشیدی هم صلیبی‌هایی که زیر فرمان بوهموند اهل تارانتو می‌جنگیدند در نبرد دوریلایوم (جایی نزدیک اسکی‌شهر) بر سپاهیان قلیج‌ارسلان اول غلبه کردند.
در ۹۴۸ دوک‌نشین لیتوانی و پادشاهی لهستان با هم متحد شدند و «مشترک‌المنافع لهستانی-لیتوانی» را تشکیل دادند. در ۱۲۴۲ طی جنگ‌های داخلی آمریکا، نبرد گتیسبورگ در آمریکا بین قوای شمالی و جنوبی آغاز شد. در این جنگ که سه روز به درازا کشید بیش از پنجاه هزار تن از هر دو طرف کشته شدند. نیم قرن بعد در ۱۲۹۵ در نخستین روز از نبرد سوم که از بخش‌های خونین جنگ جهانی اول بود، شانزده هزار سرباز انگلیسی کشته و چهل هزار زخمی شدند!
در دهم تیر سال ۱۳۰۰ حزب کمونیست چین تأسیس شد، در ۱۳۲۱ اولین جنگ العلمین که بخشی سرنوشت‌ساز از جنگ جهانی دوم بود در شمال آفریقا آغاز شد و با فرماندهی فیلدمارشال رومل با پیشروی آلمانی‌ها ادامه یافت، و دو دهه بعد به دنبال در هم شکستن اروپا به خاطر جنگ و فروپاشی استعمار کلاسیک، استقلال کشورهای آفریقایی آغاز شد. طوری که در ۱۳۳۹ سومالی استقلال یافت، غنا استقلال یافت و قوام نکرومه اولین رئیس‌جمهورش شد. د ر ۱۳۴۱ هم رواندا و بوروندی استقلال یافتند.
این روز در ضمن با خشونت‌های برخاسته از تعصب دینی مسیحیان هم پیوندی دارد. در ۱۰۲۲ اولین نشست شورای وست‌مینستر برای بازسازماندهی کلیسا در انگلستان تشکیل شد و این کلیسا را زیر فرمان شاه انگلستان قرار داد و زمینه را برای بگیر و ببند فرقه‌های مسیحی غیرمطیع هموار ساخت. در ۱۱۴۵ هم فرانسوا ژان دولابار نجیب‌زاده‌ی فرانسوی به خاطر آن که در یکی از مراسم مذهبی کاتولیکی درست ادای احترام نکرده بود، در حالی که کتاب فرهنگ‌نامه‌ی فلسفه ‌ نوشته‌ی ولتر که نزدش یافته بودند با میخ به ساق پایش کوبیده شده بود، یک روز از صبح تا غروب شکنجه شد و چون «همدستانش» را لو نمی‌داد، گلویش را بریدند و بر تیرک بدنش را سوزاندند و خاکسترش را در رود سوم ریختند. ولتر و چارلز دیکنز داستان شهادت او را در آثارشان روایت کرده‌اند.
این روز با تأسیس نهادهای گوناگونی هم مقارن است. در ۱۲۱۶ سیستم ثبت احوال در انگلستان شکل گرفت، در ۱۲۴۱ کتابخانه‌ی ملی روسیه در موزه‌ی مسکو تأسیس شد، در ۱۲۴۹ وزارت دادگستری آمریکا به طور رسمی تأسیس شد. در ۱۲۸۷ علامت یاری‌خواهی جهانی SOSقرارداد شد.
این دگرگونی‌های نهادین تنها به غرب مربوط نمی‌شود و در سرزمین‌های نیمکره‌ی شرقی نیز نمایان بوده است. در ۱۳۲۷ محمد علی جناح بانک مرکزی پاکستان را تأسیس کرد، در ۱۳۲۸ دولت هند قلمرو کوچین و تیروکوچی را با هم ادغام کرد و استان امروزینِ کِرالا را پدید آورد. به این ترتیب خاندان شاهزادگان کوچین پس از هزار سال فرمانروایی در این قلمرو منقرض شد. در ضمن در ۹۳۴ تورگوت رئیس دریاسالار عثمانی شهر پائولا در ایتالیا را گرفت و غارت کرد و در ۱۲۰۲ برزیل با بیرون راندن نیروهای پرتغالی استقلال یافت.

پژوهش و نگارش: دکتر شروین وکیلی
ویرایش و پردازش: بهنوش عافیت‌طلب
خوانش و تدوین: فرهاد آقابابایی

#دان
#Done
#Sherwin_Vakili
#شروین_وکیلی
#رام
#Ram
#تیر