رام - یازدهم تیر

_ روزشمار ایرانی معنادار _ رخدادهای مهم ایران و جهان _

در سطح جهانی این روز با کوشش قدرت‌های دریایی برای جهانگستری مصادف بوده است. جالب‌تر از همه این که در ۸۷۳ خورشیدی عهدنامه‌ی توردسیلاس بین پرتغال و اسپانیا بسته شد و این دو کشور با تکیه بر نیروی دریایی نیرومندشان کره‌ی زمین را میان خود تقسیم کردند! با این همه قدرتشان چندان هم که گمان می‌کردند بی‌کران نبود. چنان که به زودی نیروی دریایی عثمانی همچون رقیبی برایشان جلوه نمود. این روز با جنگ‌های زمینی هم پیوندی دارد و مهم‌ترینش در دوران معاصر آن که در ۱۲۳۲ ارتش روسیه از رود پروث در منطقه‌ی مولداوی عبور کرد و این آغازگاه جنگ کریمه بود.
یازدهم تیرماه با کوشش‌های بردگان و مستعمره‌‌شدگان برای رهایی نیز تقارنی دارد. در ۱۲۰۱ سی و هفت برده در کارولینای جنوبی با این اتهام که قصد شورش و فرار داشته‌اند به دار آویخته شدند. در ۱۲۱۸ رخداد مشابهی با فرجامی خوش‌تر تکرار شد. در نزدیکی ساحل کوبا یک دسته‌ی پنجاه و سه نفره از بردگان با رهبری ژوزف سَنک در کشتی اسپانیایی حامل برده‌ی آمیستاد شورش کردند و تاجران برده را کشتند و به آمریکا پناهنده شدند. آمریکایی‌ها که با اسپانیایی‌ها درگیر کشمکش بودند، آن‌ها را محاکمه کردند اما به خاطر غیرقانونی بودن تجارت برده در اقیانوس آتلانتیک آزادشان کردند و اجازه دادند که به آفریقا بازگردند. در ۱۳۱۹ سوباس چاندرا بوز رهبر جنبش استقلال هند در کلکته دستگیر و زندانی شد و در ۱۳۴۳ لیندون جانسون رئیس‌جمهور آمریکا قانون منع جدایی نژادی در مکان‌های عمومی را امضا کرد.
این روز با نوآوری‌هایی فنی نیز قرین بوده است. در ۱۲۷۶ گویلیمو مارکُنی ایتالیایی حق اختراع رادیو را در لندن به ثبت رساند و در ۱۲۷۹ اولین هوانورد زپلین در آلمان به پرواز در آمد. فناوری تازه‌ی هواپیمایی تلفات خاص خود را هم داشت و در همین روز بود که به سال ۱۳۱۶‌ آملیا ارهارت که یک زن خلبان ماجراجو بود هنگام پرواز در اطراف خط استوا ناپدید شد.
در یازدهم تیر ۱۱۹۸ «بانک پس‌انداز» که اولین بانک سپرده‌گذاری آمریکا بود در نیویورک تأسیس شد، در ۱۳۴۱ اولین فروشگاه زنجیره‌ای وال‌مارت در آرکانزاس گشایش یافت، در ۱۳۸۰ اولین قلب مصنوعی آبیوکور در سینه‌ی بیماری کاشته شد و در ۱۳۸۴ کنسرت خیریه‌یlive 8 با حضور بیش از هزار موسیقی‌دان آغاز شد. این برنامه در کشورهای جی-۸ و آفریقای جنوبی اجرا شد و ۱۸۲ کانال تلویزیونی و دو هزار شبکه‌ی رادیویی آن را پوشش دادند.
زادگان نامدار این روز عبارت‌اند از لویی یازدهم شاه فرانسه (۸۰۲)، پاتریس لومومبا رهبر استقلال کنگو (۱۳۰۴) و دارن شان نویسنده‌ی داستان‌های تخیلی انگلیسی (۱۳۵۱). سیاهه‌ی درگذشتگان اما طولانی‌تر است: بیبرس سلطان مصری (۶۵۶)، نوستراداموس (۹۴۵)، ژان ژاک روسو فیلسوف فرانسوی (۱۱۵۷)، سلطان محمد پنجم عثمانی (۱۲۹۷)، ارنست همینگوی نویسنده‌ی آمریکایی (۱۳۴۰)، ولادیمیر نابوکوف نویسنده‌ی روس (۱۳۵۶) و آندرئی گرومیکو سیاست‌مدار شوروی (۱۳۶۸) در این روز جان سپردند. فوزیه اولین عروس رضاشاه هم در همین روز به سال ۱۳۹۲ فوت کرد.

پژوهش و نگارش: دکتر شروین وکیلی
ویرایش و پردازش: بهنوش عافیت‌طلب
خوانش و تدوین: فرهاد آقابابایی


#دان
#Done
#Sherwin_Vakili
#شروین_وکیلی
#رام
#Ram
#تیر