رام - سیزدهم تیر

_ روزشمار ایرانی معنادار _ رخدادهای مهم ایران و جهان _

سیزدهم تیرماه روزی پر جنب و جوش با رخدادهایی واگرا بوده است. نمونه‌اش آن که در غروب روز سیزدهم تیرماه سال ۴۳۳ هجری خورشیدی نور ناشی از انفجار ستاره‌ی گاو-زتا در سحابی خرچنگی به زمین رسید و اخترشناسان ایرانی و چینی آن را در رساله‌های خود ثبت کردند. این روز در ایران‌زمین و فرهنگ‌های برآمده از آن با چند رخداد سیاسی و نظامی مصادف است. در ۵۶۶ صلاح‌الدین ایوبی در نبرد حطین سپاهیان گای لوسینان شاه اورشلیم را شکست داد و همه‌ی ارتش بیست هزار نفره‌اش را کشتار کرد و حدود هفتاد سال بعد ۸۳۵ قوای عثمانی بلگراد را محاصره کردند. در ۱۲۶۶ محمدعلی جناح به مدرسه اسلامی سند در کراچی پیوست و در ۱۳۳۰ دکتر فرکنر از آمریکا آمد ایران و آپاندیس یا تومور روده‌ی شاه را عمل جراحی کرد. در ۱۳۶۱ هم سه دیپلمات و یک روزنامه‌نگار ایرانی در لبنان توسط فالانژها ربوده شدند و سرنوشتشان تا به امروز نامعلوم مانده است.
این روز در کل تاریخ جنگ نیز اهمیت داشته است. در ۳۶۲ پیش از میلاد سپاهیان دولتشهر تبس در یونان که رهبرشان اپامینونداس بود بر مهاجمان اسپارتی غلبه کردند، در ۱۲۵۸ هجری خورشیدی انگلیسی‌ها شهر اولوندی پایتخت زولوها را گرفتند و آنجا را با خاک یکسان کردند و دست به کشتار ساکنانش گشودند. به این ترتیب جنگ زولوها با استعمارگران بریتانیایی با شکست بومیان پایان یافت. در دوران معاصرمان هم به سال ۱۳۶۶ کلاوس باربی رئیس پیشین گشتاپو در فرانسه محاکمه شد و به حبس ابد محکوم شد. در ۹۸۷ هم شهر کبک توسط ساموئل دو شامپلن بنیان نهاده شد.
روز سیزدهم تیرماه با رخدادهایی مهم در کشور آمریکا پیوند خورده است. در ۱۱۸۱ مدرسه‌ی نظامی وست پوینت در نیویورک تأسیس شد. در ۱۲۰۵ توماس جفرسون و جان آدامز دومین و سومین رئیس‌جمهور آمریکا در سالگرد استقلال این کشور در یک روز درگذشتند. شاید به خاطر همین بسامد بالای مرگ رؤسای دولت آمریکا در این روز بود که در سیزدهم تیر ۱۳۲۵ فیلیپین بعد از ۳۸۱ سال استعمار از آمریکا استقلال یافت و در این بین در در سیزدهم تیر ۱۱۹۰ ونزوئلا اعلام استقلال کرد و از اسپانیا جدا شد. این روز علاوه بر سیاست آمریکا، با صنعت و ادب انگلستان نیز پیوندی برقرار می‌کنند. در ۱۲۱۶ اولین راه‌آهن در مسافت طولانی بین بیرمنگام و لیورپول به حرکت در آمد .
در ۱۲۳۴ دفتر شعر برگ‌های علف از والت ویتمن انتشار یافت و در ۱۲۴۱ دختری ده‌ساله به نام آلیس لیدل که همراه پدرِ کشیشش برای گردش سوار بر قایقی شده بود، در راه از یکی دیگر از مسافران که کشیشی ریاضی‌دان به نام چارلز دادسون (با اسم مستعار لوئیس کارول ) بود و دوست خانوادگی‌شان محسوب می‌شد، خواست تا قصه‌ای برایش بگوید. قصه‌ای که او برایش تعریف کرد بعدتر بسط یافت و به کتاب آلیس در سرزمین عجایب تبدیل شد.
این روز در ضمن با صنایع نوین و یافته‌های علمی جدید هم ارتباطی دارد. در ۱۳۱۳ لئو زیلارد نخستین موتور متکی بر واکنش زنجیره‌ای را اختراع کرد که مبنای ساخت بمب اتمی شد و در ۱۳۷۶ رهیاب ناسا بر سطح مریخ فرود آمد.


پژوهش و نگارش: دکتر شروین وکیلی
ویرایش و پردازش: بهنوش عافیت‌طلب
خوانش و تدوین: فرهاد آقابابایی


#دان
#Done
#Sherwin_Vakili
#شروین_وکیلی
#رام
#Ram
#تیر