رام - چهاردهم تیر

_ روزشمار ایرانی معنادار _ رخدادهای مهم ایران و جهان _

این روز در تاریخ قرن‌های اخیرمان با کشمکش‌های سیاسی پیوند خورده است. در چنین روزی به سال ۱۱۵۵ آمریکایی‌ها استقلال خود را از انگلستان در کنگره‌ی قاره‌ای اعلام کردند. و در ۱۳۱۹ با روی کار آمدن دولت ویشی در فرانسه که هوادار نازی‌ها بود روابط دیپلماتیک فرانسه و انگلستان قطع شد. یک سال بعد حمله‌ی آلمانی‌ها به روسیه آغاز شد و در چنین روزی (۱۳۲۰) ارتش آلمان در جریان عملیات بارباروسا به رود دنیپر رسید. در ۱۳۲۴ متفقین فیلیپین را از متحدین گرفتند، در ۱۳۴۱ الجزایر از فرانسه استقلال یافت و در ۱۳۵۶ ذوالفقار علی بوتو طی کودتایی از قدرت کنار زده شد.
طی سال‌های اخیر سه رخداد در حقوق سیاسی را هم در این روز داشته‌ایم: در ۱۳۵۰ قانونی جدید در آمریکا سن رأی دادن را از ۲۱ به ۱۸ سال کاهش داد و در ۱۳۷۴ ‌قانون اساسی ارمنستان بازنویسی شد و از بقایای محتوای کمونیستی قدیمی‌اش پیراسته شد. در ۱۳۷۸ هم آمریکا تحریم‌های اقتصادی بر ضد طالبان اعمال کرد. گذشته از این‌ها در ۱۳۸۸ شورش مردم ترکستان از اورومچی آغاز شد که به سختی توسط دولت چین سرکوب شد.
این روز در تاریخ علم هم از این نظر اهمیت دارد که در چهاردهم تیرماه سال ۱۰۶۶ اسحاق نیوتون Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica را منتشر کرد. در ۱۳۹۱ هم در شتاب‌دهنده‌ی سِرن آثاری از ذره‌ی هیگز کشف شد. در ۱۳۹۵ هم کاوشگر یونو به برجیس رسید.
نوآوری دیگری که در خوب بودنش تردیدهایی هست آن که در چنین روزی در ۱۳۲۶ میخائیل کالاشِنکوف که افسر ارتش سرخ بود تفنگ مشهور به کلاشینکف را اختراع کرد. او که در زمان کودکی با خانواده‌اش به خاطر قتل‌عام‌های استالینی آواره شده بود، بعدتر به مقام ژنرالی رسید و پس از فروپاشی کمونیسم به مسیحیت ارتدوکس بازگشت و در پایان عمر نامه‌ای نوشت و گفت که بابت اختراع این سلاح عذاب وجدان شدیدی دارد.
چهاردهم تیرماه از نظر فرهنگ عامه و سبک زندگی هم روز مهمی است. نشانه‌اش آن که در ۱۳۲۵ اولین بیکینی به بازار عرضه شد، در ۱۳۳۳ بی‌بی‌سی اولین بولتن خبری‌اش را از تلویزیون پخش کرد و درهمان سال الویس پریسلی "That’s All Right" را ضبط کرد.
این روز در ضمن با نارواداری عقیدتی انگلیسی‌ها هم تقارنی دارد. چون در چهاردهم تیر ۷۹۴ ژان هوس به جرم بدعت دینی به تیرک بسته شد و سوزانده شد و در ۹۱۴ سر توماس مور به خاطر مخالفتش با ازدواج مجدد هنری هشتم شاه انگلستان به جرم خیانت اعدام شد.
در روز چهاردهم تیرماه المستنصر بالله خلیفه‌ی فاطمی )۴۰۸) و بارنوم بنیانگذار سیرک مشهور (۱۱۸۹)، فریدا کالو نقاش مکزیکی (۱۲۸۶) و تنزین گیاتسو چهاردهمین دالای لاما (۱۳۱۴)، زاده شدند و والتر گروپیوس فیلسوف روابط بین‌الملل (۱۳۴۸) درگذشت.

پژوهش و نگارش: دکتر شروین وکیلی
ویرایش و پردازش: بهنوش عافیت‌طلب
خوانش و تدوین: فرهاد آقابابایی


#دان
#Done
#Sherwin_Vakili
#شروین_وکیلی
#رام
#Ram
#تیر