- 1 day ago
Category
📺
TVTranscript
00:00Ja 17 dopiero pierwszy raz buty ściągnąłem, 17 września i nie rozbieraliśmy się, brudniśmy byli.
00:53Współpraca z Armią Czerwoną
00:56To była jeszcze zanim oni oficjalnie wkroczyli i zaczęli rozrzucać ulotki z samolotu, wzywające właśnie, że oni niosą wolność i
01:09tak dalej. Zresztą słabo po polsku napisane.
01:29Stalin, Mołotow i Woroszyłow przyjmują w Moskwie o godzinie drugiej w nocy ambasadora Niemiec. Informują go, że Armia Czerwona przekroczy
01:38granicę dziś na całej linii. Następnie omawiają plany współpracy wojskowej i politycznej.
01:43Nagle zauważyliśmy transparenty nad główną drogą. Te transparenty były pisane w języku rosyjskim albo po żydowsku.
01:59Więc miałem w moim plutonie starszego szwoleżera Beckensteina, świetny zresztą pistolet był, dowcipny, wesoły.
02:09Beckenstein, co tu do jasnej cholery napisane na tym tym? Mówi, jak to co? Witamy Armię Czerwoną.
02:17No więc też kurwy syny piszą na tych transparentach, witamy Armię Czerwoną. No i tak to wyglądało.
02:26Sowieci chcą opanować terytorium Polski na linii rzek Pisy, Narwi, Wisły i Sanu. Łącznie z prawobrzeżną częścią stolicy.
02:38Za regularną armią wkraczają jednostki NKWD, które natychmiast przystępują do aresztowań i mordów.
02:44Ujawniają się rodzimi dywersanci i ci wcześniej przerzuceni do Polski.
02:48Próbują opanować miejscowości opuszczone przez polskie wojska i dokonują licznych bestialskich mordów na jeńcach oraz ludności cywilnej.
02:57Napaść nastąpiła około czwartej. Nasi nie dali się zaskoczyć. Przywitali bolszewików ogniem, ale walka była nierówna.
03:05Bolszewików były setki, a z naszej strony kilka dwuosobowych patroli oraz nieliczna załoga strażnicy.
03:11W punkty ogniowe nad brzegiem dźwiny bolszewicy przykryli ogniem z granatników.
03:17Zginął ranny w nogi RKM-ista, który zacisnął szyję paskiem od spodni bronił się do wyczerpania amunicji.
03:23Młody porucznik tylko w koszuli biegł do budynku kompanii.
03:27U celu został osaczony przez napastniki.
03:29Zabił trzech, ale sam został zakłuty bagnetami.
03:33Bolszewicy twierdzili, że zabił ich komandira.
03:36Zginął też krawiec kompanijny.
03:38W czasie strzelaniny wyskoczył przez okno wprost pod lufy czerwonoarmistów.
03:46Nagle Rosjanie nas zaatakowali. To był cały pułk bolszewicki.
03:50Był dobrze uzbrojony, bo m.in. miał działka po pancerze. Myśmy nie mieli.
03:55I na rzecz, że my tę działkę zdobyliśmy.
03:58I rozpoczęła się normalna, regularna, całodzienna bitwa.
04:02Do pierwszych walk dochodzi już około trzeciej nad ranem.
04:06Na północy oddziały Korpusu Ochrony Pogranicza walcząc cofają się na zachód.
04:11Rozgorzała bitwa o Dzisnę.
04:13Sowieci zajmują m.in. Nieśwież, Nowogródek i Baranowicze.
04:18W centrum wojskom sowieckim stawia opór Korpus Ochrony Pogranicza
04:22wraz z policją pod dowództwem generała Orlik Rykemana.
04:26Walczą Baon Kleck, Brygada po Lesie i Pułk Sarny.
04:30Sowieci zajmują równe.
04:32W Podwołoczyskach i Husiatyniu broni się Pułk Korpusu Ochrony Pogranicza Czortów.
04:38Przed najścicami broni się też Krzemieniec.
04:41Na Dniestrze, Ustieczko walczy Pułk Korpusu Ochrony Pogranicza Podole.
04:46Armia Czerwona zajmuje Baranowicze i Tarnopol.
04:49Pożar wojny obejmuje już całe terytorium Rzeczpospolitej Polskiej.
04:53Bitwa nad Bzurą kończy się polską klęską.
04:56Resztki armii poborze wycofują się na lewy brzeg Wisły na południe od Wyszogrodu.
05:00Rana Niemcy atakują, chcąc zniszczyć Polaków ostatecznie.
05:04Natarcie wspiera 300 bombowców oraz ostrzał ciężkiej, dalekosiężnej artylerii strzelającej z prawego brzegu Wisły.
05:10Wycofująca się armia Poznań też jest nieustannie nękana przez hitlerowców.
05:15Resztki oddziałów kierują się ku Puszczy Kampinowskiej.
05:20Z 200 tysięcy polskich żołnierzy, którzy przystąpili do bitwy nad Bzurą, przebiło się tylko 40 tysięcy.
05:28Jednostki, którym nie udało się przedrzeć do Warszawy, będą walczyły jeszcze dwa dni, próbując wyrwać się z niemieckiego kotła.
05:37W każdej takiej akcji natarcia jest szalenie ważna rzecz, że wśród prawej, z lewej strony ma się swoich kolegów, bliskich,
05:47znajomych.
05:49To jest taką podporą moralną szaloną dla żołnierza, że wie, że nie zostawia jego rannego.
05:59Jak zginie, to tak samo wezmą jego. Także to bardzo jest budujące w takich momentach.
06:08Pamiętam, że jak wszyscy krzykszą hura i wszyscy biegniemy do przodu, robimy skok, no to wszyscy lecimy.
06:17Nie ma mowy, żeby ktokolwiek mógł zostać, bo nie mam żadnych szans.
06:23Brygady kawalerii Samodzielnej Grupy Operacyjnej Narew wycofują się z północy na południe, w rejon Wołkowyska i Puszczy Białowieskiej.
06:32Oddziały niemieckie wkraczają do twierdzy w Brześciu nad Bugiem.
06:36Kontrola węzła kolejowo-drogowego daje Niemcom możliwość rozwijania działań w głąb Polesia.
06:41Polacy tracą pozostawione w twierdzy olbrzymie składy amunicji.
06:46Polacy walczą w rejonie Zamościa i Krasnego Stawu.
06:49Nieprzyjaciel zajmuje Lublin.
06:51Pod zboiskami i Hołoskiem koło Lwowa żołnierze 10. Brygady Pancerno-Motorowej kończą trzydniowy zwycięski bój z niemiecką I Dywizją Górską.
07:01Armia Karpaty rozpoczyna odwrót ku granicy z Węgrami i Rumunią.
07:05Armia Małopolska wycofuje się przez Bereszyce i Las Janowski na Lwów.
07:11W oczekiwaniu na nadejście Rosjan Niemcy wstrzymują pochód swoich oddziałów na linii Skole, Lwów, Włodzimierz, Brześć, Litewski, Białystok.
07:21Jak karabin maszynowy ustawiłem, przed nami w odległości, może 200 metrów, może mniej, szła gęsta tyraliera rosyjska.
07:32Tyraliera to powinna być rzadka, ale tak jak Rosjanie kupą mościpanowie.
07:37I skrzyczeli do nas z powietrzem, z wiatrem, takie echo szło, nie strzelajcie.
07:45To był wymarzony cel dla karabinu maszynowego.
07:49Jak ja otworzyłem w ognie, ogień, to proszę pana się tak ładnie jak tego, pod kosą siona.
08:10Niemieckie lotnictwo dokonuje dywanowego nalotu na Warszawę.
08:14Płonie, Zamek, Królewski i Katedra.
08:25Profesor Lorenz organizuje akcję ratowania dzieł sztuki z płomieni.
08:30Trzy tysiące cennych przedmiotów, nawet wycinane ze ścian fragmenty złoceń, sztukaterii i stiuków,
08:36trafia do podziemi Muzeum Narodowego, gdzie cudem przetrwają wojny.
08:45Na Lubelszczyźnie, w rejonie Tomaszowa i Biłgoraja, resztki armii Kraków oraz oddziały armii Lublin
08:51razem z Warszawską Brygadą Pancerno-Motorową pułkownika Roweckiego
08:55przebijają się w kierunku Bełżca, Rawy Ruskiej i Lwowa.
09:00Brygada Roweckiego atakuje na czele.
09:02Z powodu braku benzyny niszczy 300 własnych pojazdów niebojowych,
09:06a następnie rusza od strony Rudek i Józefowa na Tomaszów Lubelski,
09:11który już jest otoczony przez Niemców.
09:13To początek bitwy pod Tomaszowem, która ma pozwolić na wycofanie obu polskich armii
09:18w kierunku na Rumunię, zgodnie z rozkazem naczelnego wodza.
09:23Polacy zbliżają się do Tomaszowa główną drogą oraz okolicznymi lasami.
09:28Niemcy, na przedpolach miasta oraz na okolicznych wzgórzach
09:31organizują silne umocnienia dla własnej obrony.
09:38Oficjalne tłumaczenie sowieckie mówiło o tym,
09:41iż Warszawa jako stolica państwa przestała istnieć,
09:45rząd polski zaprzestał działalności,
09:48państwo polskie uległo rozkładowi.
09:50Na 1400 kilometrach granicy polsko-sowieckiej
09:55naprzeciwko siebie stanęło 60 dywizji brygat Armii Czerwonej
09:59i zaledwie 23 bataliony i szwadrony kawalerii Korpusu Ochrony Pogranicza.
10:05Totalne zaskoczenie i bardzo słabe przygotowanie do obrony.
10:10Polska nie była przygotowana do walki na dwa fronty.
10:13Do języka polskiego wchodzi określenie cios w plecy,
10:17jakim ambasador Rzeczpospolitej Grzybowski odpowiedział
10:20sowieckiemu przedstawicielowi usiłującemu wręczyć mu w nocy
10:26oficjalną notę sowiecką.
10:29Ostatni żołnierz rosyjski opuścił terytorium Rzeczpospolitej
10:3317 września 1993 roku.
10:48W każdej jednostce rosyjskiej był z NKWD.
10:53A co on robił?
10:54Jak było natarcie, to szedł w tył i strzelał do swoich żołnierzy.
10:58Jeżeli ktoś się chciał urwać albo zawolnił się.
11:01Taka była koncepcja i mentalność i filozofia Armii Rosyjskiej.
11:11O czwartej rano w Kutach, przejeżdżając przez most graniczny na Czermoszu,
11:15polskie władze opuszczają Rzeczpospolitą.
11:18Prezydent Mościcki, premier generał Sławoj Składkowski
11:21i naczelny wódz Śmigły Rydz udają się do Czerniowiec,
11:25na terytorium Rumunii, gdzie wbrew wcześniejszym ustaleniom
11:28zostają internowani.
11:30Rumunii działają pod wpływem niemieckich i francuskich nacisków.
11:34Francuzi zamierzają zamienić przywódców Polski
11:36na przebywającego już poza granicami kraju.
11:38Bardziej sterowalnego generała Władysława Sikorskiego.
11:44Granice przekraczają żołnierze oraz ludność cywilna.
11:47Na ogół mają pełną swobodę poruszania się i przejazdu przez Rumunię.
11:51Także granice z Węgrami zaczynają przekraczać
11:53tysiące uchodźców z Polski.
11:56Przychylnie nastawiony do Polski rząd regenta Hortiego
11:59udziela schronienia uchodźcom
12:01i mimo niemieckich nacisków do końca 1940 roku
12:05zezwalał będzie na oficjalne funkcjonowanie polskiego poselstwa w Budapeszcie.
12:09Z Węgier do Francji przy cichej aprobacie władz węgierskich
12:13ewakuowano 35 tysięcy oficjalnie internowanych żołnierzy polskich.
12:23Rosjanie zaczęli rzucać karabiny, wbijać w ziemię, zaczęli uciekać.
12:27Ja naturalnie zostawiłem karabin, bo przecież nie będę
12:30po swoich żołnierzach strzelać,
12:32bo mnie przeszkadzali i się rzuciłem na pole.
12:35Naturalnie po paru sekundach byłem już pierwszy,
12:39no biegać, nie?
12:40I pamiętam jak dzisiaj, bo miałem rewolwer przydziałowy,
12:44bo oficerowie mieli rewolwer taki nagań jakiś.
12:48I krzycze, stój, bo będę strzelał.
12:51Ale to była ziemia orna, ciężka.
12:54I ten żołnierz sowiecki no człapał po tej ziemi.
12:57Ja w końcu doleciałem, go złapałem tu
13:00i chciałem go tam kopną, przewrócić.
13:03Ja patrzę, a on trzyma w rękach kiszki żołądek cały.
13:09Prawdopodobnie mój karabin maszynowy go tak urządził.
13:13Całe wnętrzności wyszło.
13:14Naturalnie żal mi się zrobiło z miejsca, ja go puściłem,
13:18przecież nie będę go zabijał.
13:19To nie w stylu żołnierza polskiego.
13:23I pobiegłem dalej.
13:25Wszyscy mieliśmy łzy w oczach.
13:28Każdy prawie zabierał coś na pamiątkę.
13:31Jeden zeskrobał z cyzorykiem trochę biało-czerwonej farby
13:33ze słupa granicznego,
13:35drugi zawiązał w chusteczkę garść ziemi,
13:38trzeci zerwał jakiś kwiatek.
13:39Wreszcie, oglądając się wciąż za siebie, przeszliśmy granicę.
13:44Byliśmy upokorzeni.
13:47Rumuńscy żandarmi kazali nam złożyć broń w przydrożnym rowie.
13:51Podchodziliśmy do wskazanego miejsca,
13:53rzucając na stos pistolety, karabiny i bagnety.
13:55Już chyba zawsze będę słyszał trzask rzucanej broni.
13:59Będzie mnie prześladował jej widok.
14:01Będę pamiętał twarze żołnierzy.
14:04Szczególnie tych kilkunastu, którzy karabinów nie rzucili,
14:07ale złożyli je bardzo, bardzo delikatnie.
14:12Dowiadujemy się o wkroczeniu wojsk radzieckich z radia.
14:17Że Związek Radziecki, że tak powiem, wkracza na tereny polskie.
14:25No, to już tragedia. Co robić?
14:29Na drugi dzień rano robię zbiórkę swojego plutonu
14:37i mówię, kto chce, może iść do domu.
14:45Koniec wojny.
14:49A ochotnicy, kto chce przebijać się na południe
14:54do Rumunii czy do Węgier,
15:00to proszę ze mną.
15:03Od lądu i od morza
15:06nasilają się ataki na Kępę Oksypską.
15:09Niemcy chcą uczcić zwycięstwem wizytę Hitlera w Gdańsku.
15:12Jednak żołnierze pułkownika Dąbka walczą nadal.
15:15Ale z powodu szczupłości polskich sił ta obrona jest coraz częściej chaotyczna i nieskoordynowana.
15:21Kulacy nie mają już czym strzelać i zaczynają niszczyć własne działa.
15:26Jednak w nocy pułkownik Dąbek organizuje jeszcze dwa natarcia.
15:30Jego żołnierze, część z nich unika walki i wycofuje się.
15:35A reszta ponosi ciężkie straty.
15:39Gdy ogień na hel otwiera pancernik Schleswig-Holstein,
15:43komandor Steier wydaje rozkaz wysadzenia latarni,
15:46która jest doskonałym punktem orientacyjnym dla ataków artylerii wroga.
15:50Z Talina ucieka polski okręt podwodny ORP Orzeł.
15:55Bez map i przyrządów Orzeł przedziera się do Wielkiej Brytanii
15:59przez zablokowany przez Niemców Bałtyk.
16:01Dotrze tam w połowie października.
16:06Karabiny na sznurkach, ale czołgi są.
16:15No i nasz wita milicja żydowska.
16:23Takie podrostki jakieś osiemnastolatki, siedemnastolatki
16:28z czerwonymi opaskami i z karabinami.
16:32I pewnie oficera wiedzicie do moich tych.
16:38A ci moi, jak im powiedzieli po chrześcijańsku,
16:45że tak powiem, od pierd...
16:49W każdym razie powiedzieli, że wynosicie się,
16:54co wy tutaj macie do gadania i tak dalej.
16:57Do tego, bo i, bo i polecieli po rusku.
17:03No, a ci moi, jak batem konia i uciekliśmy.
17:10Pułki Korpusu Ochrony Pogranicza cofają się w ciężkich
17:13i krwawych walkach z oddziałami sowieckimi na wschodzie.
17:17Walczy m.in. grupa generała Orlik-Rukamana.
17:20W rejonie Kowla polskie oddziały przeprowadzają obławę
17:23na dywersantów ukraińskich.
17:24Na południu wojska sowieckie obsadzają przeprawę przez Dniestr,
17:29podchodzą do Sniatynia i Kołomyli i zajmują bez walki Stanisławów.
17:36Wobec zagrożenia sowieckiego rozpoczęto ewakuację Pińska.
17:39Marynarze flotyli Pińskiej przy niskim stanie rzeki i niemożności operowania na wodzie
17:44zatapiają swoje kanonierki i przyłączają się jako piechota do oddziałów generała Kleberga.
17:52To nigdzie na świecie chyba tak nie jest, poza Rosją.
17:56Poklękali, jak przed świętym obrazem, zaczęli się tak żegnać po swojemu,
18:02Bogu pomyłuj, że oni nie chcą wracać, bo jeżeli wrócą, to zostaną rozstrzelani.
18:10Za co rozstrzelani? Bo jak ktoś się dostał do niewoli, to już jest szpiegiem,
18:15już nie jest, wie pan, on już jest skażony, on nie jest pewny.
18:18I rzeczywiście tak było. Żołnierz, który się znalazł poza zasięgiem swoich władz
18:25i nagle się wrócił, to już jest niepewny.
18:29Po południu do Wilna docierają oddziały sowieckiej Brygady Pancernej.
18:35Miasto, które w ciągu dnia ogarnia euforia, na fałszywą wieść o śmierci Hitlera
18:40teraz wydaje się puste i ciche.
18:42Dowódca obrony, pułkownik Okulicz Kozaryn, z opóźnieniem wydaje rozkaz
18:47otworzenia ognia do nacierających, a pół godziny później
18:51wydaje polecenie wycofania wszystkich żołnierzy z Wilna w kierunku Litwy.
18:57Mimo jego tkurzliwej postawy, oddziały obrony miasta walczą na wszystkich odcinkach
19:02i próbują kontratakować.
19:04Po ucieczce Okulicza, Wilna broni 6,5 tysiąca żołnierzy
19:08z 16 działami, kilkudziesięcioma karabinami maszynowymi,
19:12a dowódcą obrony zostaje podpułkownik Podwysocki.
19:18W artylerii lepiej jak w pichocie.
19:23Ja nie zazdraszczam pichocie.
19:28Pichota najbidniejsza.
19:29Bo proszę pana, pan z artylerii strzela i pan nie wie gdzie.
19:33Podają kierunek.
19:36Proszę pana, ustawieni krąg, bębem, tyle i tyle, zapalnik taki.
19:41Krótka złoka, druga złoka, pal.
19:44I to się strzela.
19:46A się nie widzi.
19:47Tylko, że Niemiec zaraz.
19:49Także stanowisko zaraz trzeba, proszę pana, dwa wystrzały, trzy w inne miejsce.
19:54Bo zaraz tu będzie szłab, szłabska kula będzie tutaj.
20:03Polskie uderzenie na siły niemieckie pod Tomaszowem rozpoczyna się rano dwoma kolumnami po ostrzale artyleryjskim.
20:10Kolumna północna przebija się przez pierwszą linię niemieckiej obrony i bierze do niewoli szwadron wroga,
20:15ale bardzo szybko zostaje zatrzymana niemieckim kontratakiem pancernym.
20:20Kolumna południowa, wsparta lekkimi czołgami, atakuje wzdłuż traktu Józefówek Tomaszów.
20:25Po krótkiej walce rozbija niemieckie oddziały, które uciekając w panice pozostawiają czołgi, armaty i karabiny maszynowe.
20:33Polacy wdzierają się do miasta, w połowie je zajmując.
20:37Zdobywają jeszcze koszary, ale potem zalegają wobec przeważającej siły wroga i braku wsparcia kolumny północnej.
20:43Niemcy ściągają świeże posiłki pancerne, które zmuszają Polaków do odwrotu, a potem rozbijają je.
20:57Ewakuacja najwyższych władz Rzeczpospolitej poza granicę państwa z zamiarem przeniesienia ośrodka władzy i ośrodka kierowania
21:05dalszą walką, dalszym oporem z zaprzyjaźnionej sojuszniczej Francji
21:10nie oznaczała rzecz jasna końca istnienia państwa.
21:14Tak twierdzili tylko Niemcy i Rosjanie.
21:17Było to sprzeczne z zasadami i precedensami w prawie międzynarodowym.
21:21Ta ewakuacja, która pociągnęła za sobą oskarżenia ówczesne zarówno prezydenta, jak i naczelnego wodza, jak i ministrów o ucieczkę
21:31miała jeden ogromny, dalekosiężny skutek pozytywny.
21:36Oznaczała ona bowiem stworzenie sytuacji, w której niemożliwe stałoby się wymuszenie przez Niemców bądź Rosjan
21:44kapitulacji Wojska Polskiego, czy kapitulacji państwa.
21:48Z punktu widzenia racji stanu i interesu Polski do końca terwania II wojny światowej miało to znaczenie ogromne.
22:01Już za chwilę na Discovery World, USS Indianapolis, tragedia na Pacyfiku, historia zatonięcia krążownika
22:09oraz dramatyczne losy ocalałych marynarzy, którzy czekając na pomoc przegrali ze zmęczeniem i rekinami.
Comments