- 7 months ago
Category
📺
TVTranscript
00:00Okropne to było, bo żołnierze przechodzili przez tory z płaczem, bo dostali w nocy te karabiny przeciwpancerne, ale tylko 10
00:12sztuk amunicji i niech im nie powiedział, żeby oszczędzali, a więcej nie było.
00:31KONIEC
01:01Naturalnie, żeby człowiek miał wtedy kamerę, to by wspaniałe zdjęcia zrobił. Ja tylko, wie pan, bo głowa się kręci, widzi
01:09pan żołnierzy, ja mówię, 10 biegnie, reszta strzela i tego.
01:17Żeby, powiedzmy, bez przerwy, żeby ogień jakiś szedł. Skoki, 5-6 metrów skokami, następnie i tak posuwałem ich do przodu.
01:28Dopiero jak byliśmy już 100 metrów przed tym wzgórzem, klasztorem, ja mówię, wszyscy do ataku na bagnety.
01:37Oddziały generała Kleberga maszerują na zachód w kierunku Radzynia i Kocka. Planują dotarcie do stolicy, nie wiedząc jeszcze o kapitulacji
01:45Warszawy.
01:46W okolicach wsi Jabłoń, na Górze Puchowej, natykają się na rosyjskie jednostki, które zmuszają do odwrotu.
01:53Oddziały polskiego wojska ruszają do ataku na wieś. Rosjanie chcą zatrzymać natarcie czołgami. Rzuca się na nie z granatami polska
02:01piechota prowadzona przez młodego porucznika.
02:06Moim zadaniem było obrona moich ludzi, żeby nikt nie zginął, żeby nikt nie był ranny. Od początku byłem odpowiedzialny.
02:14Ja byłem najmłodszym dowódcą w moim bataliadzie, ale chyba nie najgorszym. O żołnierzy dbałem i nie chciałem, żeby ktoś ginął.
02:24Po prostu słuchałem tylko rozkazów, które szły z prawej strony i orientowałem się, jaka sytuacja.
02:30Jak zobaczyłem, że prawe skrzydło, czyli nasz batalion ruszył do ataku i bagnet na broń, rozkazałem to samo robić.
02:42No i musiałem się zerwać, bo jakbym się nie zerwał, to oni też się poszli.
02:47Sowieci zaczynają uciekać ze swoich pozycji, pozostawiając rannych oraz sprzęt.
02:52Wykorzystuje to polska artyleria ustawiona na Puchowej Górze.
02:55Rozpoczyna ostrzał drogi, niszcząc czołgi i zmuszając nieprzyjaciela do ucieczki przez pola.
03:01Rosjanie zostawiają na polu walki kilkadziesiąt trupów, a kilkudziesięciu żołnierzy Czerwonej Armii dostaje się do niewoli.
03:08Później na ochotnika dołączą do oddziałów Wojska Polskiego.
03:12Po stronie polskiej ginie kilku szeregowców oraz jeden oficer, młody porucznik, który na czele swojego oddziału rzucił się na czołgi.
03:23Przesłuchanie jeńców wykazało, że są przeważnie rolnikami z kołchozu.
03:27Wygląd ich jest pożałowania godny.
03:30Młodzi w wieku 21-22 lat przedstawiali obraz ruiny fizycznej.
03:35Chudzi z zapadniętymi piersiami robili wrażenie ludzi zagładzanych od pierwszej chwili swego życia.
03:41Umundurowanie tandetne, przeważnie łatane, stare obuwie.
03:44Uzbrojenie było podobne.
03:46Z Polakami bić się nie chcą.
03:48Muszą jednak, bo im zagrożono, że w razie oporu będą wystrzelani.
03:52W czasie walki pilnują ich oficerowie i komisarze.
03:55Gdy szli do Polski, mówili im, że to ćwiczenia.
03:58Po przekroczeniu granicy, że idą na wojnę z Niemcami.
04:01Po przesłuchaniu jeńców dowódca powiedział im, że będą mogli wrócić do swoich oddziałów albo do Niemców.
04:07Reakcja ich była niespodziana.
04:09Jeńcy zaczęli błagać, aby ich nie odsyłać.
04:12Zaczęły się skargi na stosunki w kraju i w wojsku.
04:15Opowiadali o nędzy, o złym traktowaniu.
04:17Dopiero po wejściu do Polski zobaczyli, jak żyją inni ludzie.
04:21U was są sami Amerykanie.
04:23Każdy ma chałupę, ziemię.
04:24Nawet dachy na domach są całe, mówili.
04:26Oni już nigdy do siebie nie wrócą.
04:28Czy jest tak dobrze?
04:30Gdy już wyczerpali swe wszystkie argumenty,
04:32zaczęli prosić, aby ich wcielić do polskich oddziałów.
04:36Przysięgali, że będą nam wierni w walce i pójdą wszędzie z nami.
04:39Wcieliliśmy naszych jeńców do oddziałów.
04:42Bili się z nami do końca.
04:44Byli wiernymi i oddanymi nam towarzyszami.
04:48Właściwie ulicy było puste zupełnie.
04:51Tylko było słychać kroki niemieckich oddziałów.
04:56Co było straszne.
04:57Oni walili butami w jezdnię.
05:00Tak jakby właściwie w serce nasze walili dosłownie.
05:05Ale myśmy ciągle myśleli, że tu jednak jakaś obrona.
05:09Może to było tu blisko, że jednak jeszcze ich wyrzucą nasze wojska.
05:16Po południu na ulicach Warszawy pojawiają się pierwsze niemieckie patrole.
05:21Polscy żołnierze zaczynają w wyznaczonych miejscach składać broń,
05:24która często jest wcześniej niszczona.
05:26Część broni zostaje ukryta i zakopana.
05:29Dowództwo dokonuje ostatnich odznaczeń i awansów żołnierzy wyróżniających się w walkach.
05:35Prezydent Starzyński ze współpracownikami
05:37dezorganizuje kartoteki w Wydziale Ewidencyjnym,
05:40by uniemożliwić hitlerowcom odnalezienie poszukiwanych przez nich osób
05:43znanych z antyniemieckiej działalności.
05:46Jednocześnie wydawane są fałszywe dokumenty i zaświadczenia
05:49dla osób mających rozpocząć działalność w konspiracji.
05:53W polskim radiu także zniszczono listy współpracowników
05:56oraz teksty audycji i część sprzętu.
06:00Krótkofalówkami nadano ostatnie komunikaty z wiadomościami.
06:03Wieczorem tylko przy zapalonych świecach
06:05w podziemiach hotelu Bristol prezydent miasta pożegnał
06:08odchodzących do niewoli generałów Rumla, Kutrzebę i Czuna.
06:35To było okropne, to były przeżycia
06:37tak zupełnie właśnie z tych cudownych lat tych młodości
06:44przejście zupełnie bezsilni wobec tej brutalności, okrucieństwa.
06:53To byli nadludzie, którzy uważali, że im jest wszystko wolno.
06:58Absolutnie wszystko.
07:02Grupa Wojsk Korpusu Ochrony Pogranicza
07:04generała Orli Krickemana od dwóch dni walczy w okolicach Szacka.
07:08Po nocnym ataku Polaków w szeregach Sowietów zapanowała panika.
07:12Sowieci sądzą, że są okrążeni i strzelają we wszystkie kierunki.
07:16Po wycofaniu się Polaków ogień Sowietów będzie trwał jeszcze wiele godzin,
07:20rażąc własne oddziały, które natykają się na siebie w ciemnościach.
07:23Polacy wykorzystują zamieszanie i odchodzą z Szacka, aby po kilku godzinach przekroczyć Buk.
07:29Jednak na brzegu rzeki muszą pozostawić cały ciężki sprzęt, niszcząc go przed porzuceniem.
07:35W walkach o Szack Rosjanie ponieśli nieporównywalnie większe straty niż Polacy.
07:40Za tę klęskę zostanie zdjęty ze stanowiska rosyjski dowódca dywizji
07:44oraz jego komisarz polityczny.
07:47Przebieg bitwy stanie się przedmiotem specjalnego dochodzenia w dowództwie Armii Czerwonej.
07:54Premier Francji Daladier złożył oficjalną notę stwierdzającą,
07:58że ani desygnowane na następcę prezydenta Mościckiego generał Wieniawa-Długoszowski,
08:02ani mianowany przezeń rząd nie będą uznane przez Francję.
08:06W związku z tym ambasadorowie Rzeczpospolitej w Paryżu i Londynie
08:09po wspólnej naradzie przedstawiają prezydentowi Mościckiemu kolejne kandydatury na następcę,
08:14zaznaczając, że najbardziej wskazaną osobą byłby Władysław Raczkiewicz.
08:19Tego samego dnia Mościcki wyznaczy na swego sukcesora Władysława Raczkiewicza.
08:23Byłego wojewodę, ministra i marszałka Senatu.
08:29Grupa pułkownika Zieleniewskiego, tak zwana ZAZA,
08:32sformowana z różnych pododdziałów Wojska Polskiego i licząca 15 tysięcy żołnierzy,
08:38usiłuje przebić się do granicy węgierskiej.
08:40Podzielona na cztery podgrupy – Kowel, Brześć, Chełm i Niemen –
08:45znajduje się w bardzo trudnej sytuacji okrążeniowej.
08:48Od wschodu i południa zbliża się Armia Czerwona,
08:51a od zachodu i północy oddziały niemieckie.
08:55Poszczególne podgrupy przez cały dzień toczą zaciekłe boje z Niemcami,
08:59m.in. w Janowie Lubelskim,
09:02gdzie w tutejszym więzieniu broni się oddział SS.
09:05Polacy pomimo okrążenia próbują przebić się na południe
09:08i w nocy podchodzą do Momot.
09:10W trakcie walk do niewoli zostaje wziętych 300 jeńców niemieckich.
09:16Od 1 września już nie rozbierałem się i nie zdejmowałem butów przez cały miesiąc.
09:24Przykrych jakichś dolegliwości z tego powodu nie miałem.
09:27Tyle, że pazury u nóg mi bardzo porosły przez ten miesiąc,
09:33bo nie obcinałem.
09:36W skarpetkach chyba nawet miejscami dziury były od paznokci,
09:40ale były suche.
09:52Niemcy kończą koncentrację i przygotowanie swoich oddziałów
09:56do natarcia na Półwyspie Helskim.
09:57W przeddzień ataku rozpoczynają silny ostrzał artyleryjski polskich pozycji.
10:02Patrole Wehrmachtu próbują namierzyć polskie stanowiska obronne.
10:06Polacy nie odpowiadają ani na ogień nieprzyjaciela,
10:09ani na ponawiane przez radio niemieckie wezwania do kapitulacji.
10:1529 września dowódca obrony Modlina, generał Wiktor Tomé,
10:20podpisuje akt kapitulacji.
10:23Kapitulacji tego miasta twierdzy,
10:26bronianego przez 15 tysięcy żołnierzy polskich
10:30przed atakami żołnierzy niemieckich dwóch korpusów.
10:34Dwóch korpusów Wehrmachtu przez dni piętnaście.
10:39Na terytorium Rzeczpospolitej broni się jeszcze tylko rejon umocniony Hel.
10:45Ale warto przy tym dniu,
10:48po czterech tygodniach zażartych walk kampanii wrześniowej,
10:53odnotować jakże charakterystyczną notatkę
10:55szefa sztabu niemieckiego dowództwa wojsk lądowych,
10:58generała Haldera,
10:59który notuje rezultaty tych czterech tygodni walk.
11:03Zużyliśmy 50% miesięcznej produkcji samolotów.
11:09Produkcja amunicji osiągnęła kres swoich możliwości
11:14na następne dwa lata.
11:21W mundurze ja jestem lotniczym.
11:24Niemcy też byli w mundurze
11:27i wojska niemieckie lotnicze,
11:29które czasami gdzieś występowały,
11:32również miały mundur niebieski.
11:35I ja dobiegam i słyszę taki zduszony głos
11:39chłopcy, chłopcy.
11:41Mówi, tego szkopa tylko bagnetami trzeba unieszkodliwić.
11:47Ja zdębiałem, no i powiedziałem
11:51OPR, spuściłem niesamowity.
11:54Ja mówię, co wy, polskich mundurów nie znacie?
11:58No ci zbaranieli, ale to były ostatnie chwile
12:02przed uderzeniem na mnie.
12:05Raczkiewicz został zaprzysiężony w gmachu
12:07ambasady polskiej w Paryżu
12:08i jako nowy prezydent Rzeczpospolitej
12:10przyjął dymisję dotychczasowego rządu
12:12Felicjana Sławoja Składkowskiego,
12:14w większości internowanego na terytorium Rumunii.
12:18Jednocześnie misję utworzenia nowych władz Polski
12:21na uchodźstwie Raczkiewicz powierza
12:23generałowi Sikorskiemu, który dodatkowo
12:25zostaje ministrem spraw wojskowych
12:27i ministrem sprawiedliwości.
12:29Nowe władze Rzeczpospolitej zostały natychmiast
12:31uznane przez Francję i Wielką Brytanię
12:33oraz 49 innych państw.
12:35Nie uznało ich jedynie 7 krajów.
12:37Niemcy, ZSRR,
12:39Słowacja, Estonia,
12:41Łotwa, Litwa i Afganistan.
12:45Niemcy rozpoczynają dzień na Helu
12:47od zrzucenia z samolotów ulotek
12:49wzywających polską załogę do kapitulacji.
12:52Zaraz potem, aby poprzeć swoje żądania czynem,
12:55rozpoczynają ciężki ostrzał artyleryjski,
12:57głównie pierwszej linii obronnej w okolicach Chałup.
13:00Po południu hitlerowcy ruszają do szturmu
13:03wzdłuż drogi oraz torów kolejowych.
13:06Polacy opuszczają zniszczone okopy
13:07i zajmują pozycję na drugiej linii obronnej.
13:11Nasunących za nimi Niemców
13:12ruszają w ataku na bagnety.
13:14Napastnicy pieszchają,
13:16ale po chwili ponownie próbują podejść obrońców.
13:19Polacy ponownie uderzają na bagnety
13:22i Niemcy znowu uciekają,
13:24nie wytrzymując siły ataku.
13:26Taka sytuacja powtórzy się jeszcze kilkakrotnie.
13:29Aż do chwili, kiedy zagrożeni okrążeniem Polacy
13:33wycofają się na wcześniej przygotowaną
13:36na przedpolach Kuźnicy trzecią linię obronną.
13:40Ja miałem takie szczęście.
13:43Rano się zawsze losowało
13:46reszka albo orzełek.
13:51I ja przez cały czas zawsze wygrywałem,
13:55że byłem przy dowództwie,
13:57a druga radiostacja na plecy
14:01i z wojskiem do walki.
14:07Zmierzająca na południe w kierunku Węgier
14:09dywizja kawalerii generała Podchoreckiego,
14:12rozbiwszy niemieckie oddziały broniące przeprawę
14:14przez wieprz pod Kijanami,
14:16ma właściwie wolną od okupantów drogę do granicy.
14:19Po nawiązaniu kontaktu radiowego
14:20z oddziałami generała Kleberga,
14:22żołnierze decydują, by wrócić na północ.
14:24Nie wiedzą jeszcze o kapitulacji Warszawy
14:26i chcą razem z jednostkami samodzielnej grupy operacyjnej
14:29po lesie iść na pomoc stolicy.
14:31Rezygnując z możliwości przekroczenia granicy,
14:34dołączają do grupy generała Kleberga,
14:36by bić się do samego końca.
14:43Major Henryk Dobrzański,
14:45dowodzący pięćdziesięcioma kawalerzystami,
14:47którzy zostali przy nim z dwóch pułków Ułanów,
14:50po kapitulacji Warszawy,
14:52zmierza do granicy węgierskiej,
14:54zamierza przedostać się na zachód.
14:56Pod Maciejowicami rozmyśla się
14:58i nakazuje przeprawę przez Wisłę.
15:02Ułani docierają do Podzamcza,
15:04gdzie znajduje się znakomita stadnina.
15:06Właściciel stadniny oddaje im konie,
15:09należące m.in. do marszałka Rydza Śmigłego.
15:12Major postanawia walczyć na ziemi polskiej.
15:15Mimo, że po kilku potyczkach
15:17do końca października pozostaje przy nim
15:19tylko kilkunastu Ułanów.
15:22W grudniu 1939 roku
15:24stworzy najbardziej znany
15:26i legendarny oddział partyzancki.
15:28Będzie w nim walczył aż do wiosny 1940 roku,
15:33do momentu swojej śmierci.
15:34Ten były reprezentant Polski w jeździectwie
15:37przyjmie za pseudonim
15:39zawołanie rodowe Hubal,
15:41a Niemcy nazwą go
15:42Szalonym Majorem.
15:56Nie ma czasu nauczycia.
15:58Pan rozumuje jak zwierzę chyba,
16:03bo pan instynktem się tylko kieruje.
16:05Wiadomo, że jak zostanę tutaj,
16:08do tego zginę,
16:10jak pan widzi, że koledzy wstają
16:12i zrywają się do ataku,
16:14no to pan też się zrywa,
16:15bo to pan rozumuje,
16:17że to jedyne wyjście.
16:19Idzie pan do ataku,
16:21bo nie ma innego wyjścia.
16:23Żołnierze Samodzielnej Grupy Operacyjnej
16:26po Lesie, pod wsią Milanów,
16:28przeganiają oddziały rozpoznawcze
16:30sowieckiej dywizji.
16:32Sowieci rozpoczynają natarcie piechotą,
16:34atakując bez żadnej ochrony.
16:36Obie strony zbliżają się do siebie
16:38na odległość rzutu granatem.
16:40Dochodzi do bezpośrednich starć
16:41żołnierskich grup.
16:43Z jednej z nich zaczyna nawoływać
16:45sowiecki komisarz polityczny,
16:47wzywając do zaprzestania walki
16:49i kapitulacji Polaków.
16:50Pod tę grupę podczołgują się
16:52polscy żołnierze,
16:53a następnie zasypują ją granatami.
16:55Jednocześnie rozpoczynają ostrzał
16:57polskie CKM-y,
16:58trafiając Sowietów z boku i z tyłu.
17:01Po śmierci sowieckiego komisarza
17:03widać w szeregach rosyjskich zamieszanie.
17:06Natychmiast wykorzystują to Polacy,
17:08ruszając do ataku na bagnety.
17:10Jednostki sowieckie przestają istnieć.
17:13Ginie jeden z rosyjskich dowódców.
17:16Do niewoli dostaje się 60 jeńców,
17:18którzy mimo zwolnienia
17:19nie chcą wracać do swoich
17:20i zostają w polskim wojsku
17:22jako woźnice i konwojenci.
17:25Mieliśmy ich na oku.
17:27Najpierw jednemu temu żołnierzowi
17:29kazałem otworzyć,
17:31bo miał taki worek płucięty.
17:33Co on ma w tym worku?
17:35Jakie to wyekwipowanie
17:37u nas było, ale w porównaniu do oni
17:40to my mieliśmy, żołnierz był bogaty.
17:43W tym worku to dosyć taki szeroki, powiedzmy,
17:46półcięny worek.
17:48Miał drewniane, nacięte,
17:52takie patyki, kiki.
17:54Ja przypuszczam, że to były do oczyszczenia luf,
17:57wyciory, bo dosyć długie
18:00i takie nacięte, żeby się nie łamały może, nie wiem.
18:04Poza tym miał taki dosyć duży,
18:07aluminiowy kubek,
18:09ale z bardzo cienkiej blachy.
18:12Jakieś dwie szmaty,
18:13nie wiem, czy to ręcznik, czy onuce,
18:15bo oni onuce mieli.
18:17I zasadniczo w tym worku on nic nie miał.
18:21No i byli woźnicami
18:22i mieliśmy ich na oku
18:24i proszę mi wierzyć,
18:26że przez te cztery dni,
18:27które byli z nami,
18:29przy tych koniach chodzili jak żłoto.
18:32Dokarmiali ich, znajdowali gdzieś,
18:34rwali trawę,
18:36zachowywali,
18:36zresztą oni wiedzieli
18:38najmniejszy jakiś ruch,
18:39zresztą dobyt zanim
18:41powiedział.
18:42Możecie zostać,
18:43ale najmniejszy jakiś ruch
18:45wrogi wobec nas
18:46będziecie zabić ich w miejscu.
18:50Do Warszawy wkraczają pierwsze oddziały niemieckie,
18:53a na ulicach pojawiają się
18:54coraz licznie hitlerowskie patrole.
18:57Jednocześnie polscy żołnierze
18:58zaczynają kolumnami wychodzić z miasta do niewoli.
19:01Niemcy ogłaszają godzinę policyjną
19:02i grożą karą śmierci za rabunek lub sabotaż.
19:05Jednocześnie, zgodnie z umową kapitulacyjną,
19:08wydają ludności w kilku punktach miasta
19:10ponad 150 tysięcy porcji zupy
19:12i 300 tysięcy porcji chleba.
19:15Straszny był moment,
19:17jak przeszedł taki wielki oddział
19:20łupiący nogami tych Niemców.
19:23Myśmy się chowali,
19:25nie było zupełnie ludzi na ulicach,
19:28żeby się ktokolwiek przyglądał temu.
19:31I oni chodzili właściwie po całej Warszawie,
19:34po wszystkich ulicach.
19:36A wszyscy, nikt nie chciał patrzeć na to ich wejście.
19:43Bo to było...
19:45No jeszcze teraz, jak myślę o tym,
19:47to słyszę ich kroki takie...
19:52butne te twarze,
19:55nienawistne.
19:59Pracownicy rozgłośli Warszawa 2
20:01przy pomocy krótkofalówki
20:02nadają ostatni komunikat radiowy na polskiej ziemi.
20:05Halo, halo?
20:06Czy nas słyszycie?
20:08To nasz ostatni komunikat.
20:11Dziś oddziały niemieckie wkroczyły do Warszawy.
20:16Raterskie pozdrowienie przesyłamy
20:18żołnierzom polskim walczącym na felu
20:20i wszystkim walczącym,
20:22gdziekolwiek się jeszcze znajdują.
20:24Jeszcze Polska nie zginęła.
20:26Niech żyje Polska!
20:29Była to ostatnia audycja Polskiego Radia
20:32nadana z terytorium Niepodległej Rzeczpospolitej,
20:34aż do 1989 roku.
20:4030 września w Paryżu zaprzysiężony zostaje nowy,
20:44pierwszy na uchodźstwie,
20:45poza granicami kraju,
20:47prezydent Rzeczpospolitej Władysław Raczkiewicz,
20:49były marszałek Senatu.
20:51To przekazanie władzy poza granice kraju
20:56nastąpiło z zachowaniem ciągłości konstytucyjnej
21:00takiego postępowania.
21:02Prezydent Mościcki, internowany w Rumunii,
21:06podpisał nominację dla swego następcy,
21:09później złożył na piśmie rezygnację.
21:12Tego samego dnia w Paryżu zaprzysiężono
21:16pierwszy rząd Rzeczpospolitej na uchodźstwie
21:18generała Władysława Sikorskiego.
21:21Zamieszanie wokół tych dwóch, a zwłaszcza tej pierwszej,
21:26decyzji spowodowane było ingerencją władz francuskich,
21:29które oprotestowały pierwotną kandydaturę
21:32na urząd prezydenta,
21:33kandydaturę generała Bolesława Wieniawy-Długoszowskiego.
21:37Zaczynał się nowy etap historii walki
21:41Polaków w II wojnie światowej.
21:44Walki, która miała być odtąd kierowana
21:46przez ośrodek władzy na uchodźstwie.
21:49Walki, która w okupowanym kraju
21:51miała być realizowana przez struktury
21:54Polskiego Państwa Podziemnego,
21:56jak wiemy, tworzone już od 28 września.
22:04Już za chwilę na Discovery World.
22:06Brudna robota.
22:07Mike Rowe udowodni,
22:09że nie straszne mu najbardziej odrażające zajęcia świata.
22:12Narzekacie na własną pracę?
22:13Warto porównać.
22:21Warto poś greatly wazdjà wz hippoczem.
22:25B позволę osz슨 pom등 11 lat.
22:27Warto poddrwować na buenas nowym symbolu,
22:31ale jak na wiresse
22:31Warto polichtowując,
22:36Warto poientowiec...
22:37nie IDs...