- 7 months ago
Category
📺
TVTranscript
00:00Zbłoki są tak ciężkie, a my byliśmy pomordowani, że po prostu nie dało jest tym ciężarem.
00:51To już ostatni dzień walki dużych zorganizowanych jednostek Wojska Polskiego.
00:56Jedyni, którym udało się przetrwać ponad miesiąc walk z dwoma wrogami, to otoczeni z północy i południa żołnierze samodzielnej grupy
01:03operacyjnej po lesie generała Kleberga.
01:06Dowódca niemieckiego 14. Korpuszu, generał Wittersheim, zamierza w dniu dzisiejszym okrążyć i zniszczyć Polaków siłami dwóch dywizji zmotoryzowanych.
01:14Przewagę w ludziach ma prawie dwukrotną, a w sprzęcie bojowym niemal niepoliczalną.
01:19Polacy nie dysponują już prawie żadnym cięższym uzbrojeniem.
01:22Generał Kleberg nie zamierza się jednak poddawać.
01:25Chce ostatecznie zniszczyć 13. Dywizję, z którą toczy walki od czterech dni oraz zablokować świeże niemieckie oddziały, które nadeszły poprzedniego
01:33dnia z północy.
01:34Osłabionym i wykrywawiającym się Polakom zaczyna jednak już brakować amunicji.
01:40Poszło kontratarcie znowuż, prawda? Odzyskaliśmy teren, to znaczy generał Kleberg odzyskał teren.
01:47Kościół Woligłowski, który 5 października pięć razy przechodził z rąk do rąk, jako bardzo łakomy obiekt dający możliwość wglądu w
01:58pozycję przeciwnika.
01:59Tak Niemcom, tak jak i nam. Dlatego tak zależało nam na tych wieżach kościelnych.
02:05Bo stamtąd można było kierować tym ogniem.
02:13W tym samym czasie, gdy Niemcy rozpoczynają atak na Adamów, na Wolę Gułowską wychodzi uderzenie polskiej 60. Dywizji Piechoty.
02:20Polacy wdzierają się na tyły niemieckich oddziałów, zajmują Helenów, atakując jednocześnie bardzo silnie umocnione stanowiska w klasztorze w Woli Gułowskiej.
02:29Polacy w swoim ataku podchodzą tak blisko pozycji niemieckich, że artyleria po obu stronach musi przerwać ogień,
02:34aby nie razić własnych żołnierzy.
02:39Słychać jęki zabitych, wołanie o pomoc, to jest coś strasznego.
02:44Panowie, to trzeba być na miejscu i przeżyć, bo to trudno opisać.
02:48I w pewnej chwili widzę, jak major Bartula wstaje, coś tam krzyczy,
02:54oficerowie wstają i bagnet na broń i do natarcia.
03:02Walka trwa kilka godzin.
03:04Ostatecznie Polacy zdobywają cmentarz i klasztor w Woli Gułowskiej.
03:20Zdobyliśmy to wzgórze.
03:23Kościół się palił, tylko iskry leciały z tych dachów.
03:27Zobaczyłem, że Niemcy uciekają właśnie tam, gdzie szła droga na Adamów.
03:32I pobiegłem w lewo przez taki lasek i strzelaliśmy, ile się tylko dało za uchodzącymi Niemcami.
03:39I widziałem, jak Niemcy skakują od ciężarówki i odjeżdżają.
03:45Jednak polska dywizja piechoty ponosi w tych walkach duże straty.
03:49Ginie wielu żołnierzy i oficerów.
03:51Między innymi ulubiony przez swoich żołnierzy major Bartula, trafiony kulą w skroniu.
03:56Jego batalion w walkach o Wole Gułowską stracił połowę żołnierzy.
04:13Na drodze do Gajówki o nazwie Nomen Omen Ofiara, która jest punktem opatrunkowym,
04:21przybywa coraz więcej polskich i niemieckich żołnierzy, którym starają się pomóc polscy sanitariusze.
04:26Dowódca 60. Dywizji Piechoty, pułkownik Epler, postanawia wykorzystać dotychczasowy sukces
04:33i uderzeniem na Harleyów wyjść na tyły niemieckiej dywizji.
04:37Kiedy około godziny 16.00 Niemcy ruszają do ataku, Polacy bronią się tylko karabinami,
04:44pozbawieni wsparcia własnej artylerii, która nie ma już amunicji.
04:47Polacy wytrzymują niemieckie uderzenie i puszczają się na wroga w ataku na bagnety.
04:53Niemcy w panice uciekają z pola walki.
04:56Tymczasem druga część polskiego zgrupowania pułkownika Eplera zdobywa Harleyów,
05:02niszczy niemiecką baterię i zaczyna zagrażać tyłom hitlerowskiej dywizji.
05:07Niemcy wycofują się, wstrzymując ogień.
05:10Ich dywizja poniosła klęskę.
05:14Ja śmiertelnie znużony, zmęczony wróciłem do gajówki.
05:21Ona się nazywała ofiara w środku lasu.
05:25Stamtąd myśmy wyjśli do ataku.
05:28Ja byłem tak zmęczony, ktoś mi powiedział, niech pan wejdzie do środka,
05:31to tam jakoś się pan przeszpie.
05:33I ja tam wszedłem, było zapełnione chorymy,
05:35ale miejsce znalazłem pod stołem i się położyłem i usunęłem jak kamień.
05:44Na stację kolejową Krzywda, w której znajduje się stanowisko sztabu grupy po lesie,
05:50spływają meldunki od poszczególnych oddziałów i od kwatermistrza.
05:54Generał Kleberg staje w obliczu generalnego braku amunicji i wyczerpania swoich oddziałów.
06:00Kolejna niemiecka dywizja, która już rozlokowuje się na północy,
06:03wydaje się w tej sytuacji nie do pokonania.
06:07Generał Kleberg łączy się telefonicznie z dowódcami poszczególnych dywizji i brygad,
06:12informując ich o podjętej przez siebie decyzji kapitulacji.
06:18Większość z nich protestuje, wierząc, że po sukcesie dnia dzisiejszego
06:22uda im się poprowadzić żołnierzy do kolejnego ataku w dniu następnym.
06:27Generał Kleberg zgadza się ostatecznie, by część oddziałów
06:30przebijała się na południe na własną rękę.
06:33Ale ostatecznie do tego nie dojdzie, z obawy przed zdziesiątkowaniem tych, którzy pozostaną.
06:40Generał wydaje polecenie skontaktowania się z dowództwem przeciwnika
06:44i zakomunikowania mu o podjętej decyzji kapitulacji polskich oddziałów.
06:48Dowódca niemieckiej dywizji, generał Otto, który dopiero co poniósł klęskę,
06:55jest zdziwiony i jednocześnie zachwycony.
07:00Na propozycję polskich rozmów odpowiada pełnym kurtuazji listem,
07:04w którym zaprasza polskich dowódców do siebie.
07:09Rano jak się obudziłem, ktoś mnie przygniata, ktoś umarł w międzyczasie
07:14i ledwo się wygrzebałem spod tych złotych.
07:17I wtedy się dowiedziałem, że nastąpiła kapitulacja.
07:21To było coś niezrozumiałego, nie tylko dla mnie, ale myślę dla wszystkich.
07:27Ono nie mieściło się w głowie, jak to Polskie nie ma,
07:31pójdziemy do jakiejś niewoli, człowiek był obłąkany.
07:36Adamów, Gułów, Wojcieszków, Glinne i Burzec.
07:44Spływają tego dnia krwią żołnierzy 50. Dywizji Piechoty i Ułanów z Brygady Plis.
07:51Wieczorem niektóre kompanie liczą już tylko kilkunastu żołnierzy.
07:56Reszta poległa lub została rana.
08:14Defiladę zrobili w Alejach Ujazdowskich.
08:18Wtedy chyba pierwszy raz w życiu człowiek poczuł nienawiść.
08:24Autentyczną nienawiść.
08:27I to nie to, prawda. Oni też wypełniali rozkazy, ale myśmy ich nie usprawiedliwiali absolutnie tym.
08:35Tylko straszna nienawiść.
08:38Do stolicy przybywa Adolf Hitler, by w centrum Warszawy przyjąć wielką, zwycięską defiladę swoich wojsk.
08:45Podczas gdy jego żołnierze przegrywają pod kockiem, Hitler z nieskrywaną radością obserwuje przemarsz swoich oddziałów.
08:53Na czas trwania defilady hitlerowcy nakazali Polakom opuścić wszystkie domy na trasie przejazdu, a samo miejsce uroczystości otoczyli szczelnym kordonem.
09:02Te warunki bezpieczeństwa nie wystarczyłyby, aby ocalić Führera III Rzeszy.
09:21Na przewidywanej trasie konwoju Hitlera Polacy umieścili pod ziemią olbrzymią ilość ładunków wybuchowych.
09:30Losy II wojny światowej wyglądałyby zupełnie inaczej, gdyby ładunki zostały odpalone.
09:42Niestety, prawdopodobnie obawa przed straszliwą zemstą na mieszkańcach Warszawy spowodowała, że zrezygnowano z dokonania zamachu.
09:53Niemcy do końca o niczym nie wiedzieli.
10:03Muzyka
10:04Muzyka
10:20KONIEC
10:4135. dnia wojny, 5 października, zaprzestała walki ostatnia wielka jednostka regularnych formacji Wojska Polskiego, bijących się we wrześniu z dwoma
10:54wrogami.
10:55Samodzielna grupa operacyjna po lesie generała Kleberga, która skończyła w tym dniu bitwę pod Kockiem, zwaną wówczas także bitwą pod
11:04Wolą Głowską, usiłowała z dalekiego Polesia dojść z pomocą walczącej, oblężonej Warszawie, po drodze tocząc dwukrotnie, zwycięskie walki z oddziałami
11:16Armii Czerwonej pod Jabłonią i Milanową.
11:18To tragiczny symbol polskiego września. To symboliczne losy oddziałów polskich, które musiały bić się albo między oddziałami niemieckimi i sowieckimi,
11:32albo z jednymi i z drugimi.
11:34Przypomnijmy dramatyczne losy samodzielnej grupy operacyjnej, kopu generała Orlika Rickemana, który przez 15 dni bije się przedzierając między oddziałami Armii
11:47Czerwonej.
11:48Taki był także polski wrzesień.
11:55Panie generale, kapitulować to niemożliwe. No i niestety ten go przytulił, wziął, go powiedział, zobacz ile mamy pocisków po parę
12:09na karabin albo w ogóle nie ma, musimy skapitulować.
12:13Ten miał, płakał, a oficerowie w sztabie wycierali z oczu.
12:24Do szkoły w Serokomli, która jest miejscem dowodzenia 13. Niemieckiej Dywizji, pobitej poprzedniego dnia przez żołnierzy grupy Polesie, przybywa wraz
12:33ze swoimi oficerami generał Kleberg.
12:35Niemcy ciągle jeszcze ostrzeliwują polskie oddziały. Nie mieści im się w głowie, że żołnierze grupy Polesie poddają się.
12:42W tym ostrzale Polacy ponoszą jeszcze duże straty. Generał Kleberg ustala warunki kapitulacji z niemieckim dowódcą generałem Otto.
12:51Polski dowódca ostrzega lojalnie Niemców, że udzielił zezwolenia na przebijanie się oddziałom, które nie zechcą kapitulować.
13:00Składając swój karabin, z którym nie rozstawałem się nawet na chwilę, ucałowałem go.
13:05W krtani coś mnie ściskało mocno, łzy grubymi kroplami spływały mi po twarzy. Płakałem.
13:12Trudno mi było w to uwierzyć, że to prawda. Przecież Niemców odparto na wszystkich odcinkach pola bitwy.
13:19Żołnierze chcieli się bić. Niektórzy prawie w szoku, z zaciśniętymi zębami, z bronią jeszcze w ręku.
13:25Narwowo kręcili się po lesie, jakby szukali jakiegoś wyjścia.
13:29U wszystkich widziałem łzy w oczach, a niektórzy płakali jak dzieci.
13:33Po kilku godzinach dół był załadowany bronią, przykryty ziemią i trawą i posadzone na nim rosły małe świerki.
13:41Chwilę tę przeżyłem chyba najgorzej w swoim życiu.
13:46Rano Kleberg wraca do swoich oddziałów i pisze ostatni rozkaz.
13:51Warszawa padła, nim doszliśmy. Mimo to nie straciliście nadziei i walczyliście dalej.
13:57Wykazaliście hart ducha i odwagę w masie zwątpień i dochowaliście wierności ojczyźnie do końca.
14:04Dziś jesteśmy otoczeni. Amunicja i żywność są na wyczerpaniu.
14:08Przywilejem dowódcy jest brać odpowiedzialność na siebie.
14:12Dziś biorę ją w tej najcięższej chwili.
14:14Każę zaprzestać walki, by nie przelewać krwi nadaremnie.
14:18Dziękuję Wam za Wasze męstwo, za Waszą karność.
14:22Wiem, że staniecie, gdy będzie potrzeba.
14:27Przyszedł rozkaz, żeby się pomyć, ogolić, schludnie, żeby wyglądać.
14:34Swoją broń to zakopowaliśmy, gdzie się tylko dało.
14:37Mieliśmy do cholery zdobycznej broni niemieckiej.
14:41Pamiętam, że blisko kościoła, kościół już był spalony,
14:46stali niemieccy oficerowie, to chyba pułkownicy.
14:50I obok była taka kupa, na którą żołnierze nasi rzucali broń.
14:56Niemiecką broń.
14:59Trzeba przyznać, że Niemcy nas salutowali,
15:02bo to było poddanie na honorowych warunkach.
15:06Co oni sobie myśleli? Pewnie cholera, coś niedobrego.
15:10Bo z wielkim chrzestem, z nieszczęściem, z zajadłością
15:15rzucaliśmy ten sprzęt niemiecki, wie pan, na tą kupę.
15:20To tylko chrzest się roznosi.
15:23O godzinie 10.00 następuje wymarsz do niewoli
15:26pierwszych polskich oddziałów grupy Kleberga.
15:29Poddaje się ponad 1250 oficerów i około 15 tysięcy szeregowców.
15:35Niemiecki generał Otto dopytuje się gorączkowo generała Kleberga,
15:39czy kapitulują wszystkie oddziały.
15:41Kiedy ten potwierdza, dowódca niemiecki oddycha z wyraźną ulgą.
15:44To faktyczny koniec działań wojennych na terenie Polski
15:47znanych pod nazwą Kampanii Wrześniowej.
15:52W trakcie pięciotygodniowych walk
15:54poległo 70 tysięcy polskich żołnierzy i oficerów,
15:58130 tysięcy odniosło rany,
16:00około 400 tysięcy dostało się do niewoli niemieckiej,
16:03a około 200 tysięcy do niewoli radzieckiej.
16:07Za granicę dotworzonych na zachodzie polskich sił zbrojnych
16:10przedostanie się 85 tysięcy ludzi.
16:13Straty agresorów były przez nich ukrywane
16:15i do dzisiaj nie znamy dokładnych liczb.
16:17Według oficjalnie podanych,
16:19Niemcy stracili przeszło 10 tysięcy zabitych,
16:2130 tysięcy żołnierzy Wehrmachtu odniosło rany.
16:25Armia Czerwona straciła 737 zabitych
16:28i 1863 rannych.
16:31Wszystko wkazuje na to,
16:33że dane te były zafałszowane
16:34i w rzeczywistości znacznie większe.
16:37Niemiecka Armia w Kampanii poniosła dotkliwe straty w sprzęcie.
16:41Zniszczeniu uległo około 400 dział i moździerzy,
16:44przeszło 1000 czołgów i samochodów pancernych
16:46oraz ponad 300 samolotów.
16:48Straty te uniemożliwiają Hitlerowi
16:50dokonanie jesiennej inwazji na zachód.
16:53Dzięki temu Francja i Anglia
16:54zyskają czas, by przygotować się do wojny.
16:59Niemcom ani Rosjanom
17:00nie udało się aresztować
17:01rządzących krajem
17:03i głównodowodzących siłami polskimi.
17:05Wszystkie instytucje rządowe
17:06zeszły do podziemia
17:07albo znalazły się u boku swoich sojuszników.
17:10Nikt nie podpisał z agresorami
17:12aktu pokoju
17:13i nie ogłosił zakończenia walk.
17:16Przeciwnie.
17:17Już we wrześniu na zajętych terenach
17:19powstają, na razie niepowiązane ze sobą,
17:22liczne organizacje niepodległościowe.
17:25Scalone później stworzą
17:26najpotężniejszą podziemną armię świata.
17:29Mimo terroru obydwu
17:30współpracujących ze sobą
17:32na wszystkich szczeblach okupantów
17:34nazistowskiego i komunistycznego,
17:36Polacy odbudują w podziemiu
17:39całe swoje państwo.
17:42W podziemnych warunkach
17:44powstaną agendy rządowe
17:45i namiastka parlamentu
17:46z reprezentantami opcji politycznych,
17:49wydział sądowniczy,
17:50organizacje kształcenia i pomocy
17:51oraz przede wszystkim podziemna armia.
17:54Olbrzymi wysiłek
17:55włożono w działalność
17:56propagandową i informacyjną.
17:58Wydawano kilka tysięcy tytułów
18:00różnych czasopism,
18:01z których największe dochodziły
18:02do nakładu kilkuset tysięcy.
18:04Polacy będą również prowadzić
18:06z Niemcami wojnę psychologiczną.
18:07Jako jedyni na świecie
18:09wydadzą ulotki i pisma
18:10w języku niemieckim
18:11kolportowane wśród
18:12hitlerowskich żołnierzy.
18:14W ramach podziemnego państwa
18:15powstanie też
18:16Rada Pomocy Żydom.
18:18Jedyna organizacja podziemna
18:19w Europie niosąca
18:20systematyczną pomoc
18:22prześladowanym osobom
18:23pochodzenia żydowskiego.
18:27W 1944 roku
18:30podziemna armia krajowa
18:31liczyła ponad 300 tysięcy
18:33stałych żołnierzy
18:34i była to największa
18:35podziemna armia
18:36w okupowanej przez Niemców
18:38w Europie.
18:38Poza niezliczoną ilością
18:40zbrojnych wystąpień
18:41swoich regularnych oddziałów
18:43przeprowadzi ponad
18:446 tysięcy zamachów
18:45na różnych przedstawicieli
18:47okupantów.
18:48To daje średnio ponad
18:50trzy zamachy dziennie
18:51przez cały okres okupacji.
18:53Armia krajowa
18:54przeprowadzi między innymi
18:55wywiad na rzecz aliantów
18:57oraz dokona
18:58kilkudziesięciu tysięcy
18:59aktów sabotażu.
19:03Ja paliłem magazyny
19:05ja wysadzałem pociągi
19:06urlopowe niemieckie
19:08paliłem samochody
19:11na terenie Warszawy
19:12nawet.
19:14Ja byłem cały czas
19:15w dywersji.
19:16To jakiś cel w tym był
19:19no i to była kontynuacja
19:21walki z Niemcami
19:22po prostu.
19:41Polscy żołnierze
19:42w ramach regularnych
19:44sił zbrojnych
19:44będą walczyć
19:46prawie na każdym froncie
19:47II wojny światowej.
19:49Ci, którzy uciekną
19:50z okupowanego kraju
19:52będą walczyć
19:53na zachodzie
19:53w Afryce
19:55i na dalekim wschodzie.
19:57Ci, którzy przeżyją
19:59pobyt w rosyjskich łagrach
20:00po wybuchu wojny
20:01radziecko-niemieckiej
20:02zasilą armię
20:04walczące we Włoszech
20:05oraz w Rosji i w Polsce.
20:07Nieliczni
20:08dojdą do Berlina.
20:20Czy opowiadana w tej chwili
20:23z tak długiej perspektywy
20:25opowieść o polskim wrześniu
20:26powinna się kończyć
20:28sceną z 6 października
20:30spod kocka
20:31składania broni
20:33przez 16 tysięcy żołnierzy
20:35Samodzielnej Grupy Operacyjnej
20:36po lesie
20:37i ich odchodzeniu
20:39do niewoli niemieckiej.
20:41Całe terytorium
20:42Rzeczpospolitej
20:43jest już wtedy
20:43okupowane.
20:44Czy też taka
20:45pełna opowieść
20:46o polskim wrześniu
20:48nie powinna się
20:48kończyć
20:49kilkoma scenami
20:50pokazującymi
20:51inny
20:52oddział polski.
20:5510.
20:55Grygadę Kawalerii
20:56pułkownika Maczka,
20:58która 19 września
20:59w rozwiniętym szyku
21:01z licznym,
21:01zabycznym sprzętem
21:02przekracza granicę
21:03polsko-węgierską.
21:04Ten oddział
21:06odradza się
21:07później we Francji,
21:08a następnie
21:08w Wielkiej Brytanii
21:09i już jako
21:10pierwsza polska
21:11dywizja pancerna
21:12wyzwala część Francji,
21:14Belgii i Holandii
21:14i przyjmuje
21:15kapitulację
21:16Wilhelmshaven.
21:17A w maju
21:181945 roku
21:19pierwsza polska
21:21dywizja pancerna
21:22już generała
21:23Stanisława Maczka
21:25przyjmuje
21:26władzę okupacyjną
21:27nad sześcioma
21:28powiatami
21:28Rzeszy Niemieckiej
21:30na zachodnich
21:30jej kresach
21:31i pełni tę służbę
21:33przez 24 miesiące.
21:37To inne czasy.
21:39Ja to już dzisiaj mówię,
21:40to nie moje czasy,
21:42nie mój świat
21:43w ogóle.
21:44Nie mój świat,
21:44za długo
21:45człowiek żyje po prostu.
21:47Już nie powinien żyć,
21:48bo to nie mój świat.
21:51Tak sobie rozmawiamy,
21:52już nie na temat wojny.
22:09Już za chwilę
22:10Maszyny Śmierci,
22:12czyli najskuteczniejsze uzbrojenie
22:14gwarantujące zwycięstwo
22:15w konflikcie zbrojnym.
22:17Zobacz to na Discovery World.
22:25Disha zapraszalając évidemment
22:25ale me lisztowano
22:26w konflikcie zbrojnym now hem
22:27i niezwycięstwo
22:28w konflikcie zbrojnym.
22:30Dziękuje to,
22:31że już nie mało Boga.
22:32Nie mało Boga.
22:32Dziękuje za chwilę
22:32w konflikcie,
22:32że nie mało Boga.
22:33Dziękuje za chwilę
22:33w konflikcie,
22:33w konflikcie zbrojnym.
22:33Dziękuje za chwilę
22:33w konflikcie zbrojnym Network,
22:33w konflikcie zbrojnym.
22:34w konfliktem.