- 6 hours ago
Category
📺
TVTranscript
00:23Wielunia
00:30Cadyk nam odpowiedział, zostańcie, wojny nie będzie.
01:16Wielunia
01:17II wojna światowa rozpoczęła się w sobotę 26 sierpnia o godzinie 4.40 rano na granicy polskiej na Przełęczy Jabłonkowskiej.
01:26Był to pierwszy termin operacji Fallweiss, ataku Niemców na Polskę.
01:31Na wieść o podpisaniu układu polsko-brytyjskiego Adolf Hitler wstrzymał działania, ale jego rozkaz nie dotarł do wszystkich jednostek.
01:40Bojówka niemiecka, zgodnie z pierwotnym planem, przekroczyła w nocy granicę i zajęła stację kolejową w mostach.
01:47Mieli ją utrzymać wraz z pobliskim tunelem kolejowym, aż do czasu nadejścia jednostek Wehrmachtu.
01:54Zaalarmowani przez miejscową telefonistkę, polscy żołnierze, którzy mieli swoje stanowiska ogniowe na dachu tunelu, ostrzelali dywersantów z broni maszynowej.
02:02Gdy ci wyszli ze stacji, aby zająć tunel, Niemcy musieli ratować się ucieczką.
02:11W ciągu dnia niemieccy parlamentariusze składają na ręce dowodzącego tym odcinkiem generała Kustronia z armii Kraków przeprosiny za incydent spowodowany
02:19przez, jak to określili, niepoczytalnego osobnika.
02:23Paradoksalnie, napad ten przyczynił się jednak do zniszczenia tunelu sześć dni później, gdy nauczeni doświadczeniem Polacy, zorientowawszy się, że 1
02:31września rano niemieccy żołnierze podchodzą pod tunel, bez rozkazu natychmiast wysadzili go w powietrze.
02:39Zablokowało to ruch kolejowy w tym rejonie na dwa lata.
02:47Powołany zostałem w 1938 roku.
02:54Na komisji, kiedy już postawałem, to poprosiłem, że do kawalerii, bo mój wujek służył kawalerii, także kocham konie, kwiaty i
03:06kobiety, no niestety.
03:09Przed II wojną światową Polska ze swoimi 35 milionami mieszkańców stanowiła średniej wielkości państwo europejskie.
03:17Jednak przez cały czas narażona była na konflikty z byłymi państwami zaborczymi, które nie porzucały myśli o przejęciu utraconych terenów.
03:26W kwietniu 1922 roku Niemcy i Związek Radziecki we włoskim Rapallo podpisują traktat o wzajemnej współpracy.
03:37Jego tajne punkty mówiły o szeroko zakrojonej współpracy militarnej, sprzecznej z postanowieniami traktatu wersalskiego.
04:05Chodź traktat nie zawierał żadnych oficjalnych postanowień skierowanych przeciwko Polsce,
04:10stał się synonimem współpracy Niemiec i Rosji przeciwko polskim interesom.
04:14Umowa z Rapallo wywołała wstrząs w Polsce.
04:18Tuż po odzyskaniu niepodległości odradzała się koalicja dwóch mocarstw rozbiorowych.
04:23Porozumienie z Rapallo zaowocowało też wzmożonymi działaniami wywiadowczymi i dywersyjnymi obydwu państw przeciwko Polsce.
04:33Może nikt albo prawie nikt nie wie o tym, ale w 1939 roku już w marcu cztery dywizje zostały w
04:43cichej mobilizacji zmobilizowane.
04:45Między innymi moja 20. dywizja została zmobilizowana w marcu.
04:51Od lipca chyba budowaliśmy nie tylko umocnienia polowe, ale budowaliśmy bunkry.
04:59Zaplanowanych z 60, coś kilku bunkrów zdołaliśmy wykończyć 40.
05:06W momencie odzyskania niepodległości sytuacja ekonomiczna Rzeczpospolitej była tragiczna.
05:12Zrujnowane rolnictwo, nieistniejąca infrastruktura komunikacyjna, brak silnej waluty były niemniej groźne od zagrożeń zewnętrznych.
05:21Gospodarka odbudowywała się powoli.
05:24Wydatki budżetu państwa były znacznie wyższe od dochodów.
05:28Różnicę pokrywano drukiem banknotów, co z kolei rodziło inflację, która w 1923 roku przerodziła się w hiperinflację.
05:36Bogacili się spekulanci, a położenie ludności stawało się coraz cięższe.
05:46Reformy Grabskiego z 1924 roku i projekty Kwiatkowskiego zrealizowane w dwudziestoleciu międzywojennym uratowały Polskę i pozwoliły uchronić państwo od chaosu.
05:57Ostatecznie bilans pierwszych lat niepodległości wypadł pomyślnie.
06:00Ukształtowały się granice i ustrój demokratyczny, stworzono aparat państwowy, w szybkim tempie odbudowywano zniszczenia, rosła produkcja i zatrudnienie.
06:14Dali mi trzech ludzi, taki pluton, nie pluton, tylko sekcja, kolarzy, jako dowódca kolarzy.
06:26Dostaliśmy rowery zamiast koni, no i na tych rowerach musieliśmy pojechać, żeby przygotować na manewry, żeby przygotować te kwatery, nie
06:38kwatery.
06:39Już byliśmy takimi łącznikami między jednostkami.
06:44Wojna celna, jaką Niemcy rozpoczęły z Polską w latach dwudziestych, zaowocowała powstaniem w małej wsi nad Bałtykiem portu w Gdyni.
06:51Jednego z najnowocześniejszych portów w Europie, który przejął przeładunki od sąsiedniego Gdańska.
06:57Twórca portu, Eugeniusz Kwiatkowski, dał także pomysł stworzenia centralnego okręgu przemysłowego, który objął 15% powierzchni Polski.
07:05Okręg zasobny w siłę roboczą stworzył znakomite warunki do rozwoju przemysłu maszynowego, hutniczego, metalowego, a zwłaszcza zbrojeniowego.
07:15Powstało około 100 nowych zakładów przemysłowych.
07:18Obszary trzech zaborów zostały rzeczywiście ze sobą połączone.
07:21Rozwinięto transport i łączność.
07:24Powstały linie lotnicze LOT, polskie koleje państwowe.
07:29Dla potrzeb polskiego radia w Raszynie zbudowano najwyższy na świecie maszt radiowy.
07:33W 1939 roku dochód na jednego mieszkańca w Polsce był na poziomie Węgier, Hiszpanii czy Portugalii.
07:46Największy pochód był przygotowaniem się do wojny gazowej.
07:52Trzeba powiedzieć, że mniej więcej nawet do 30% pocisków artyleryjskich przygotowanych było z gazami.
08:06Takie ćwiczenia wyglądało na forcie.
08:10To było takie pomieszczenie izolowane i tam wprowadzano jedną czy dwie owce, bo to nie za dużo,
08:20w maskach przeciwgazowych we wszystkim otwierano jeden z pocisków artyleryjskich z fosgenem i wypuszczano ten fosgen do tego pomieszczenia.
08:36Ta owca padała, później następowało wietrzenie, czekanie i później robiło się sekcję tej owcy.
08:50Polska wychodziła z wielkiego światowego kryzysu gospodarczego lat 30-35 w sposób planowy.
08:58Pierwszy długofalowy program inwestycyjny miał objąć lata 36-40.
09:05Ogromnym wysiłkiem udało się go zrealizować w trzy lata i zakończyć przed wybuchem wojny.
09:10Wojna przeszkodziła w rozpoczęciu i realizacji kolejnego, znacznie większego, piętnastoletniego programu inwestycyjnego zaplanowanego aż do roku 1954.
09:22W sumie w ciągu tych trzech lat przed wybuchem wojny młode państwo zdołało ogromnym wysiłkiem przeznaczyć na rozbudowę i modernizację
09:33potencjału gospodarczego
09:34w ogromnej większości potencjału wojskowego gigantyczną sumę ponad 400 miliardów złotych, niemal miliard ówczesnych dolarów.
09:42Wysiłek absolutnie imponujący.
09:46Jak ja dzisiaj czytam i patrzę na żołnierzy, to ja nie wiem, to jest bajka, a nie wojska w porównaniu
09:54z nami.
09:54Tak się warunki zmieniły. Wtedy wyszkolenie było bardzo spartańskie, bardzo ciężkie.
10:0222 sierpnia 1939 roku w Oberzalsbergu w czasie odprawy dowódców armii Hitler powiedział
10:09Zniszczenie Polski. Oto cel najbliższy. Dam wam propagandowy pretekst do rozpoczęcia wojny.
10:16Nie troszczcie się o to, czy będzie to brzmiało wiarygodnie, czy też nie.
10:20Nikt nie będzie pytał zwycięzcy, czy mówił prawdę, czy kłamał.
10:23W wojnie nie decyduje słuszność, ale zwycięstwo.
10:26Nie miejcie litości. Bądźcie brutalni. Słuszność jest po stronie silniejszego.
10:32Działajcie z największym okrucieństwem.
10:35Całkowite zniszczenie Polski jest naszym celem wojskowym.
10:39Szybkość. Oto naczelne zadanie.
10:41Ścigajcie wroga aż do całkowitego unicestwienia.
10:46Były takie kursy LOP-u i na tych kursach właśnie tam nam tłumaczyli co i jak,
10:53ale na bomby lotnicze to nas nie przygotowywano, tylko przygotowywano nas na gaszenie bomb zapalających.
11:01A o bombach burzących była na planszy bomba ta lotnicza burząca.
11:08To ten major powiedział, a to jest bomba lotnicza, to nas nie interesuje.
11:12O i to wszystko, cała właśnie była wiadomość o bombie burzącej.
11:19Ubrany w czarny frak Adolf Hitler słucha w zimowe przedpołudnie 30 stycznia 1933 roku
11:26słów starego feldmarszałka prezydenta von Hindenburga.
11:30Powierzam panu, panie Hitler, losy Rzeszy.
11:35Adolf Hitler zostaje kanclerzem Niemiec i rozpoczyna marsz ku wojnie.
11:39Dwa miesiące później powstaje gestapo, krwawa polityczna policja.
11:42W lipcu faszystowska partia NSDAP zostaje jedyną legalną partią w Rzeszy.
11:47Rozpoczyna się okres likwidacji przeciwników politycznych narodowego socjalizmu i Führera.
11:52We wrześniu 1935 roku ukazują się ustawy norymberskie.
11:57Żydzi tracą obywatelstwo i wszelkie prawa w Rzeszy.
12:03Jednocześnie rozpoczyna się tworzenie potęgi militarnej Niemiec.
12:07Rozbudowywana zostaje flota wojenna oraz lotnictwo.
12:11Wprowadzony zostaje powszechny obowiązek służby wojskowej.
12:13Niemcy podpisują pakty militarne z Włochami i Japonią.
12:17Hitler przyłącza do Rzeszy Austrię, a także za zgodą resztę Europy czeskie Sudety.
12:24Miesiąc później Niemcy zajmują całą Czechosłowację.
12:27Polska jest teraz otoczona przez terytorium Rzeszy od północy, zachodu i od południa.
12:36Podobne wydarzenia mają miejsce za wschodnią granicą Polski.
12:39W odizolowanym od świata państwie realnego komunizmu jego przywódca, sekretarz generalny partii i generalissimus Józef Stalin
12:46morduje swych przeciwników, wprowadza terror na nieznaną dotąd skalę i osiąga władzę absolutną.
12:53Propaganda kreuje go niemal na Boga.
12:55On również w latach trzydziestych przeprowadza przyspieszoną przymusową modernizację i militaryzację swojego państwa okupioną wielomilionowymi ofiarami.
13:05Związek Sowiecki posiada w 1939 roku najliczniejszą armię na świecie.
13:15Zapoznanie nas z ogólną budową karabinu maszynowego, którą zdaliśmy z zajęć obowiązkowych przy sposobieniu wojskowym.
13:24No i po tym szkoleniu kazał rozmontować, zjąć karabin z podstawy, wyznaczył dwóch, wziąć to na ramię i na plecy
13:33i do tej gruszy biegiem marsz, którą wskazał.
13:36I po przybiegnięciu powtórzył pytanie za zajętym chłopcom.
13:41No więc ile waży karabin maszynowy?
13:45No to oni odpowiedzieli zgodnie ze szkoleniem.
13:48Podstawa waży tyle a tyle, a sam karabin tyle a tyle.
13:51No i patrowska z do tej gruszy biegiem marsz, po raz drugi.
13:55W czasie tego marszu z powrotem, tego biegu z powrotem, bo to był rozkaz biegiem marsz,
14:01ja mówię, słuchaj, przecież on powiedział, że w czasie wojny karabin nie waży nic.
14:05I tak chyba trzeba odpowiedzieć.
14:07No i to okazało się, że właśnie o to chodziło.
14:10No rzeczywiście, ekwipunek żołnierza w czasie działań bojowych nie waży nic.
14:16Tak ma być.
14:18By znaleźć propagandowe usprawiedliwienie dla wybuchu wojny,
14:22naziści organizowali w Polsce napady i zamachy bombowe na domy i gospodarstwa należące także do Niemców.
14:28Do najtragiczniejszego zamachu bombowego dochodzi 28 sierpnia 1939 roku na dworcu w Tarnowie.
14:37Wybuch bomby niszczy poczekalnię komisariat dworcowej policji oraz restaurację.
14:42Giną 22 osoby.
14:44Zamachowiec został ujęty, ale dywersanci działali dalej.
14:51Najsłynniejszą akcją stał się sfingowany zamach na niemiecką radiostację w Gliwicach.
14:57W celu stworzenia pretekstu do najazdu na Polskę, w nocy z 31 sierpnia na 1 września,
15:03niemieckie oddziały przebrane w polskie mundury zaatakowały radiostację, terroryzując personel.
15:08Przerwano audycję, a jeden z dywersantów wygłosił w języku polskim przygotowane wcześniej przemówienie, zaczynające się od słów.
15:15Uwaga! Tugliwice! Rozgłośnia znajduje się w rękach polskich.
15:26Przewaga jakościowa i liczebna armii niemieckiej i sowieckiej w 1939 roku była olbrzymia.
15:32Obie armie były bardziej zmotoryzowane i lepiej wyposażone w techniczne środki walki od armii polskiej.
15:38Nakłady na zbrojenia w Niemczech i w Związku Radzieckim były wielokrotnie wyższe niż w Polsce.
15:43Polska, która po 19 latach niepodległości w zasadzie odbudowywała swój przemysł nieomal od podstaw.
15:49Mimo wielkiego poświęcenia nie była w stanie wyekwipować armii na odpowiednim poziomie.
15:56Polska armia mogła wystawić nieco ponad milion żołnierzy, którzy musieli stawić czoła milionowi 850 tysiącom żołnierzy niemieckich i półtora miliona
16:06sowieckich.
16:08Dysproporcja w sprzęcie była jeszcze większa.
16:12600 polskich czołgów stanęło naprzeciw 2800 niemieckich i 6000 sowieckich.
16:19400 polskich samolotów przeciw 2000 niemieckich i 1800 sowieckich.
16:284500 polskich dział przeciwko 11000 niemieckich i 3500 sowieckich.
16:38Niewątpliwie atak zachodnich sojuszników Polski, Francji i Anglii co najmniej wyrównałby szansę obu stron w walce, ale ten mimo zapowiedzi
16:48i wzajemnych umów nigdy nie miał nastąpić.
16:51Jak dotarłem do dworca głównego, tam był niesamowity chaos.
16:56W końcu gdzieś w nocy przyszedł pociąg zapełniony tymi przyszłymi żołnierzami, wszyscy byli pijani, bo to normalka, jak się jedzie
17:07na wojska, a tym bardziej na wojna, no to trzeba napić się.
17:13Nie wiedziałem jak tam wsiąść, bo było przepełnione, ale przez otwarte okno podałem karabin, plecak, trzech ludzi mnie podniosło, jakoś
17:24przez okno tam do przedziału się dostałem.
17:31W ultimatum wystosowanym 21 marca 1939 roku do rządu polskiego Niemcy zażądały włączenia Gdańska do Rzeszy, przeprowadzenia plebiscytu na Pomorzu,
17:42demilitaryzacji półwyspu Hel oraz swobodnego tranzytu przez polskie terytorium do Prus Wschodnich.
17:47W kwietniu Hitler wydał rozkaz opracowania planu agresji na Polskę zwanego Fall Weiss oraz jednostronnie unieważnił zawartą z Polską deklarację
17:56o nieagresji.
17:57Jednak stanowcze słowa wypowiedziane 5 maja 1939 roku przez polskiego ministra spraw zagranicznych Józefa Becka, Polska od Bałtyku odepchnąć się
18:06nie da, stanowiły zapowiedź twardego, nieustępliwego oporu Polaków.
18:11Joachim von Ribbentrop i Wiaczesław Mołotow podpisują 23 sierpnia na Kremlu w obecności Józefa Stalina pakt o nieagresji między Związkiem
18:20Radzieckim i Niemcami.
18:23Do paktu dołączono tajny protokół dodatkowy, określający przyszłe strefy wpływów obu stron.
18:29W ten sposób faktycznie dokonano rozbioru Polski i państw bałtyckich.
18:34Umowa pozwala Hitlerowi ze spokojem rozpocząć wojnę z Polską.
18:3830 sierpnia obwieszczono w Polsce mobilizację powszechną.
19:02Następnego dnia Hitler wydaje ściśle tajną dyrektywę numer jeden, w której ostatecznie wyznacza godzinę 4.45.
19:091 września, jako moment ataku na Polskę.
19:14O 21.00 niemieckie radio nadaje tekst ultimatum wobec Polski,
19:18zaś radziecka agencja prasowa TASS informuje o wzmocnieniu garnizonów na zachodniej granicy ZSRR.
19:3125 sierpnia przybywa z kurtuazyjną wizytą do Gdańska szkolny pancernik Szleswig-Holstein.
19:37Pod jego pokładem znajduje się jednak ukryty oddział szturmowy.
19:41Przez cały czas na okręcie w sposób dyskretny obowiązuje wachta bojowa.
19:46O 18.00 Szleswig-Holstein zostaje przeholowany z nowego portu w rejon twierdzy Wisło-Ujście.
19:52Wieczorem odbiera meldunek radiowy o rozpoczęciu działań bojowych następnego dnia.
19:57Rano 1.00 września pancernik opuszcza swoje miejsce postoju i cumuje na tak zwanym zakręcie pięciu gwizdków
20:05vis-a-vis polskiej składnicy na Westerplatte.
20:18Prawie o tej samej porze okręty ORP, Grom, Błyskawica i Burza opuszczają port marynarki wojennej na Oksywiu z zadaniem przebicia
20:27się do Anglii.
20:28To jeden z etapów planu Sztabu Naczelnego Wodza pod nazwą Pekin.
20:34Bardzo skromne siły polskie w rejonie Bałtyku zostają dodatkowo uszczuplone.
20:40Pomagaliśmy tam w tych żniwach, nie w żniwach i tak dalej.
20:45Z dziewczynkami oczywiście.
20:47Później zabawa, zabawa, nareszcie na zabawie panie rozkaz powrotu do pułku.
20:56I tam się dowiadujemy, wojna.
20:59Fajne dziewczyny płakały jak nie wiem co.
21:05W 1939 roku Polska między dwoma największymi państwami Europy znalazła się w niesłychanie trudnym położeniu.
21:13Pamiętać trzeba, że obaj sąsiedzi i Niemcy i Rosjanie to niedawni zaborcy Polski.
21:18A w 1939 roku oba państwa postanowiły znów realizować swoje wielkomocarstwowe interesy kosztem właśnie Polski.
21:25Różnica między potencjałami gospodarczymi i ludnościowymi była niesłychanie niekorzystna dla Polski.
21:33Wystarczy przypomnieć 35 milionów mieszkańców Polski wobec 260 milionów Niemców i Rosjan.
21:40Przez kilkadziesiąt następnych lat toczyły się burzliwe dyskusje, czy rozwiązanie przyjęte przez polską politykę zagraniczną równych odległości Warszawa-Moskwa, Warszawa
21:50-Berlin był rozwiązaniem słusznym.
21:52W tej chwili te spory znacznie osłabły. Ogromna większość historyków przyjmuje, że decyzja Polski w roku 1939 odrzucenia, propozycji, później
22:03żądań niemieckich była decyzją jedynie słuszną.
22:24Muzyka
22:36KONIEC
23:05KONIEC
23:25KONIEC
Comments