- 6 hours ago
Category
📺
TVTranscript
00:00Wojna to jest, to jest zupełnie, bo człowiek musi być czasem z przymusu, albo tchórzem, albo bohaterem na tym.
00:11A w takiej sytuacji często się znajduje.
00:14Bo albo pan wyjdzie, albo z tego nie wyjdzie.
00:31KONIEC
01:13Pierwszego września 1939 roku mosty w Tczewie oplecione były pajęczyną przewodów i ładunków wybuchowych.
01:21Stacjonujący tutaj polscy saperzy z 2 Batalionu Strzelców mają wyraźny rozkaz.
01:26W przypadku rozpoczęcia działań wojennych natychmiast wysadzić mosty.
01:30Nad radem z pobliskich Prus Wschodnich nadlatuje eskadra sztukazów porucznika Dileja z 1 Pułku Bombowców Nurkujących.
01:38O 4.40 rozpoczyna się bombardowanie, którego celem jest zniszczenie polskich saperów i niedopuszczenie do wysadzenia mostów.
01:55Dwie minuty później, o 4.42, na śpiący Wieluń spadają pierwsze bomby.
02:00Samoloty z 76 Pułku Bombowców Nurkujących Luftwaffe pod dowództwem kapitana Siegela traktują bezbronne miasto niczym poligon doświadczalny.
02:10Potrzebują jedynie kilkunastu minut, aby 75% miasta zamienić w ruinę.
02:171200 mieszkańców Wielunia nie obudziło się już nigdy.
02:305 minut później, o 4.47, Szleswig-Holstein otwiera ogień ze swoich dział do polskiej składnicy tranzytowej na Westerplatte.
02:38Tak rozpoczyna się II wojna światowa, która w ciągu 6 lat trwania pochłonie 60 milionów ofiar.
03:12DŻBIK.
03:14Wszyscy jesteśmy żołnierzami. Musimy myśleć tylko o jednym, walczą aż do zwycięstwa.
03:23Na Polskę, zgodnie z planem Valweiss, ruszyła prawdziwa nawałnica.
03:281,850,000 żołnierzy.
03:3172 dywizje Wehrmachtu podzielone na dwie armie, północ i południe, natarły w czterech kierunkach.
03:37Z północy w kierunku na Działdowo i Mławę, z północnego zachodu na Chojnicę,
03:42z południowego zachodu na Wieluń, Łódź, Częstochowę oraz z południa na Śląsk i Kraków.
03:49Niemiecki nalot okazuje się skuteczny.
03:52Bomby niszczą instalacje saperskie łączące poszczególne materiały wybuchowe założone na moście.
03:57Dla Niemców most jest niezwykle ważny.
04:00To właśnie tędy zamierzają przeprawić swoje oddziały na drugą stronę Wisły.
04:04Dlatego równolegle z bombowcami wysyłają z leżącego wtedy w Prusach Wschodnich Malborka pociąg pancerny.
04:10Rozkaz jest prosty. Zająć most w Tczewie.
04:14Na drodze niemieckiej machiny wojennej stają polscy kolejarze z pogranicznego Szymankowa.
04:19Kierują pociąg na ślepy tor i wysadzają go.
04:21W tym czasie żołnierzom udaje się naprawić uszkodzone kable.
04:25O godzinie 5.30, godzinę po niemieckim nalocie, Polacy wysadzają most.
04:39Szymankowscy kolejarze płacą najwyższą cenę.
04:42Wściekli Niemcy mordują ich wszystkich razem z rodzinami.
04:45Jest to prawdopodobnie pierwsza egzekucja dokonana na polskich cywilach w czasie II wojny światowej.
04:58Przyszedł moment, że się musiałem pożegnać z rodzicami.
05:01Szedłem na wojnę.
05:03Ojciec nie miał siły mnie odprowadzić, nie chciał.
05:06Może za bardzo był wzruszony.
05:08A matka mnie kilka, sto, dwieście metrów odprowadziła jeszcze na ulicy.
05:15Szedłem, to już była około dziesiąta godzina, szedłem ulicą Chmielną sam.
05:21Słychać była tylko podkute moje buty, bo żołnierzkie buty były podkute gwoździami.
05:28Jak się obejrzałem do tyłu, to widziałem sylwetkę matki, która stała w oddali.
05:33I nie przypuszczałem, że matkę zobaczę dopiero po dziesięciu latach.
05:40Walki toczą się prawie na całym pograniczu polsko-niemieckim.
05:43Niemcy przeprowadzają dwa natarcia na Westerplatte.
05:46Polscy żołnierze odpierają je, zabijając ponad stu napastników.
05:50Sami tracą jedynie czterech żołnierzy.
05:53W Gdańsku zaatakowany zostaje budynek Poczty Polskiej.
05:56Oddziały Policji Gdańskiej oraz siły SS Heimwer Danzig używają artylerii, a także wozów pancernych.
06:0360 pocztowców jest przekonanych, że na odsiecz im idzie armia po morze.
06:07Odpierają ataki przez cały dzień.
06:09Do chwili, gdy zirytowani oporem Niemcy podpalają budynek używając miotaczy ognia.
06:23Na północy, pod Mławą, Niemców zatrzymuje 20. Dywizja Piechoty okopana w 45 betonowych bunkrach.
06:30Atak niemiecki na kilka dni zostaje sparaliżowany.
06:37Również oddziały armii po morze pod Chojnicami skutecznie blokują natarcie oddziałów niemieckich.
06:43Po południu generał Grzmot-Skotnicki wydaje nawet rozkaz do przeciwnatarcia.
06:48Pod Krojantami 18. Pułk Ułanów zatrzymuje atak niemieckiej 20. Dywizji Zmotoryzowanej.
06:54Determinacja i zawziętość Polaków wzbudzają wśród żołnierzy niemieckich prawdziwy popłuch.
07:00Hitlerowcy uciekają w panice przed polskimi ułanami.
07:10Ta szaleńcza szarża kończy się jednak śmiercią połowy polskich kawalerzystów.
07:15Martwy pada również ich dowódca, pułkownik Kazimierz Masztalerz.
07:23Pod mokrą, wołyńska brygada kawalerii staje naprzeciw całej niemieckiej dywizji pancernej generała Reinharda.
07:30Siła Niemców jest przytłaczająca, ale Polacy wspierani ogniem pociągu pancernego Śmiały odpierają tego dnia cztery ataki, niszczą 50 czołgów i
07:39zabijają ponad tysiąc niemieckich żołnierzy.
07:41Jedna tylko załoga działa, kaprala Leonarda Żłoba niszczy 14 niemieckich pancernych pojazdów, zanim sama nie zostanie rozbita.
07:49Jej dowódca, jako pierwszy polski żołnierz tej wojny, zostanie odznaczony orderem Virtuti Militari.
07:57Podporucznik Morawski po rozbiciu dwóch czołgów różnicą skakuje na trzeci jedynie z wisem w dłoni i przez otwarty właz strzela
08:06do niemieckiej załogi.
08:16Pierwszy w tej wojnie niemiecki samolot zestrzeliwuje pod Toruniem podporucznik Stanisław Skalski.
08:22Skalski nie tylko ląduje obok zestrzelonego wroga, ale także bierze do niewoli niemiecką załogę.
08:30Z lotnisk polowych w Zielonce i Poniatowie startuje warszawska brygada pościgowa.
08:36Udaje im się dwa razy rozproszyć potężne bombowe ataki na Warszawę.
08:40Niemcy tracą 14 samolotów.
08:43Pułkownik Leopold Pamuła strąca dwa niemieckie samoloty.
08:47Nagle kończy mu się amunicja.
08:49Pułkownik jednak nie rezygnuje z walki.
08:51Kolejny wrogi samolot po prostu taranuje, a sam chwilę wcześniej wyskakuje ze spadochronem.
08:57Po bezpiecznym wylądowaniu wraca na swoje lotnisko i ponownie startuje do walki.
09:03Atakowani hitlerowcy często w popłochu zrzucają bomby gdzie popadnie.
09:07Dlatego też najwięcej ofiar jest wśród ludności cywilnej.
09:13Niemcy już od pierwszego dnia nie przebierają w środkach.
09:16Zaczynają mordować ludność cywilną w Gdańsku, na Pomorzu i Śląsku.
09:20Szczególną nienawiść okazują działaczom polskich organizacji.
09:24Mordują wraz z nimi całe rodziny.
09:27Pierwszego września w egzekucjach giną mężczyźni, kobiety i dzieci.
09:42Pierwszego września trzydziestego dziewiątego roku, w piątek o świcie, Polska stała się pierwszym państwem europejskim, które przeciwstawiło się zbrojnie niemieckiej
09:51nazistowskiej agresji.
09:53I nie tylko niemieckiej.
09:55Już od pierwszego września nawigacyjnej pomocy samolotom niemieckiej Luftwaffe udzielały radiostacje sowieckie, najbliższego wtedy sojusznika Rzeszy Niemieckiej.
10:06Kiedy 17 września doszło do zbrojnej agresji Związku Sowieckiego, w ogniu stanęły już wszystkie granice Rzeczpospolitej łącznej długości pięć i
10:16pół tysiąca kilometrów.
10:17Od pierwszego do ostatniego dnia II wojny światowej Polska była pierwszym i najwierniejszym do końca aliantem.
10:30Dwóch obok mieszczających kapitanów zawodowych do niego i mówili, panie pułkowniku, to my na Berlin.
10:38A na to on tak spojrzał na nas trochę z politowaniem i mówi tak, panowie obcerowie, dla waszej wiadomości podaję,
10:48że przewaga liczebna, nieprzyjaciela i ogniowa jest tak wielka, że będziemy się cofali.
10:57Będziemy się cofali do Wisły i za Wisłę.
10:59W końcu nastąpi zwycięstwo. Nie wiadomo tylko, czy ludność cywilna taki sposób prowadzenia wojny wytrzyma.
11:11O piątej rano cisze rozrywają salwę artylerii. Ruszają czołgi i piechota.
11:17Niemieckie zgrupowanie pancerne 14 Armii usiłuje przedostać się na tyły polskiej armii Kraków.
11:22Na pomoc oddziałom Korpusu Ochrony Pogranicza z zadaniem powstrzymania hitlerowskiego ataku rusza brygada pancerno-motorowa pułkownika Maczka,
11:31która za wzięcie walczy z całym niemieckim 23 Korpusem Pancernym niszcząc 50 czołgów.
11:37Siedem z nich działkiem przeciwpancernym rozbija kapral Wincenty Dziechciarz, aby potem zasypany pociskami zginąć wraz z załogą.
11:45Polskich żołnierzy wspiera pociąg pancerny nr 51, który jednak po południu uszkodzony musi wycofać się z walki.
12:01Polaków wspierają także okoliczni mieszkańcy. We wsi Wysoka nocą podpalają cysterny z paliwem.
12:08W potężnym wybuchu wylatują w powietrze hitlerowskie czołgi oraz żołnierze dywizji górskiej.
12:13Wracający później z frontu Niemcy zemszczą się.
12:15Spalą wieś i rozstrzelają kilkunastu jej mieszkańców.
12:21Polacy również prowadzą działania odwetowe.
12:23Gdy Wehrmacht wraz z mniejszością niemiecką niszczą Leszno, dowódca Wielkopolskiej Brygady Kawalerii generał Abraham wydaje rozkaz ataku na niemiecką wschowę.
12:33Polacy wdzierają się na terytorium III Rzeszy, palą kilka miejscowości, docierają do rogatek wschowy i ostrzałem artyleryjskim niszczą niemieckie koszary
12:41w mieście.
12:42Jednak w polskiej obronie następują pierwsze pęknięcia.
12:46Na północy Niemcy docierają pod Ostrołękę.
12:49W korytarzu pomorskim Wehrmacht spycha armię Pomorze na Przedmoście Bydgoskim.
12:54Marszałek Śmigły Rydz nakazuje armii Łódź wycofanie się na główną linię obrony nad rzekę Widawkę.
13:00Ciężko walcząca, zagrożona rozbiciem armia Kraków cofa się na linię Warty.
13:04Niestety Niemcy przekraczają rzekę wcześniej.
13:07Wehrmacht wkracza do Żywca, Nowego Targu i Oświęcimia.
13:10Armia dostaje rozkaz wycofania się w okolice Krakowa.
13:15Podczas transmisji radiowej z obrad nadzwyczajnego posiedzenia polskiego parlamentu
13:19premier Sławoj Składkowski oświadcza
13:21Zostaliśmy zaatakowani, więc walczymy.
13:25Narzuconą nam wojnę wygramy, bo nauczył nas Józef Piłsudski
13:28jak się zdobywa niepodległość i jak się jej broni.
13:32Deklaracje lojalności składają przedstawiciele mniejszości, Ukraińców i Żydów.
13:37Parlament wprowadza zmiany w prawie pozwalające im służyć w polskim wojsku.
13:41Marszałek Senatu Bogusław Miedziński mówi
13:43Nie ma ceny na ziemię polską i honor Polaków.
13:47Nie ma siły, która by te dwa skarby najwyższe potrafiła nam wyrwać.
13:51To ostatnie posiedzenie demokratycznie wybranego parlamentu
13:55Niepodległej Rzeczypospolitej.
13:57Następne odbędzie się dopiero za 50 lat.
14:01Początkowo dzień upływa na utarczkach z niemieckimi patrolami.
14:05Po południu następuje nagły atak niemieckich bombowców nurkujących.
14:09Podporucznik Kręgielski tak wspomina ten dzień.
14:14Tuż po godzinie 18.00 nadlatują dwa dywizjony, które zrzucają kilkadziesiąt ton bomb.
14:19Efekt jest piorunujący.
14:21Koszary i wartownie pływają od wybuchów.
14:23Wartownia numer 5 trafiona bezpośrednio została zniszczona z niemal całą załobą.
14:28Koszary zostały trafione dwukrotnie.
14:30Zniszczone zostały cztery nowoczesne moździerze porzucone na stanowiskach przez żołnierzy.
14:35Przerwana została łączność między placówkami.
14:38Żołnierze są wstrząśnięci i niewiele brakuje do wybuchu paniki.
14:42Samowolni opuszczają swoje stanowiska obsady placówek elektrownia i fort.
14:46Po nalocie nad Westerplatte unosi się 100-metrowa ciężka chmura dymu i kurzu, która przesłania wszystko.
14:52Niemcy sądzą, że na Westerplatte nikt nie przeżył.
14:55Cucharski jest w ciężkim szoku.
14:57Wstrząśnięty wydaje rozkaz spalenia tajnych dokumentów.
15:00Kapitulacja wydaje się już tylko kwestią minut.
15:03Major wydaje rozkaz wywieszenia białej flagi na dachu koszar.
15:07Zauważają ją pośród dymu na pancerniku Schleswig-Holstein.
15:10Do kompanii szturmowej zostaje przekazany meldunek
15:13W tym czasie kapitan Dąbrowski, wzburzony, rozkazuje natychmiast ją zerwać.
15:22Major Sucharski na wieść o zerwaniu flagi dostaje ataku nerwowego.
15:25Na polecenie Dąbrowskiego porucznik Grodecki wraz z lekarzem kapitanem Słabym krępują na łóżku swego dowódca.
15:32Major dostaje zastrzyk uspokajający.
15:34Oficerowie na polecenie Dąbrowskiego składają przysięgę, że nie zdradzą przed załogą faktu, iż Sucharski nie wytrzymał psychicznego napięcia.
15:45Sytuacja w składnicy niemal wymyka się spod kontroli.
15:48W kapitulacji chce również część żołnierzy.
15:51Kapitan Dąbrowski uznaje to za bunt i nakazuje rozstrzelanie najbardziej aktywnych.
15:56Sytuacja zostaje opanowana.
15:58Wieczorem Polskie Radio nadaje komunikat.
16:01Westerplatte broni się nadal.
16:03Wódz naczelny pozdrawia bohaterską załogę.
16:26Pod Mławą niemieckie siły wciąż próbują zmiażdżyć skuteczny opór Polaków.
16:32Niemcy rzucają do walki bombowce nurkujące oraz czołgi.
16:35Które trafione polskim ogniem płoną wraz z załogami przed liniami obrony.
16:40Ale wieczorem, na wschód od Mławy, pod Żęgnowem, po dwugodzinnym ostrzale artyleryjskim,
16:45hitlerowcy siłami całego korpusu przełamują polskie linie obrony i wychodzą na tyły pozycji Mławskiej.
16:5279. Pułk Piechoty nie daje rady powstrzymać Niemców.
16:55Dowództwo Polskie zaczyna się orientować, że te pozycje da się utrzymać najdłużej przez 24 godziny.
17:05Po tym silnym bombardowaniu, po tym dwugodzinnym czy trzygodzinnym, bo to do południa prawie na tym,
17:11potem sobie weźli tak jakby już nas wykończyli.
17:16To znaczy, że już tam zasypali nas ogniem w ten sposób, że my już jesteśmy zdolni do obrony.
17:24A ponieważ u nas był rozkaz, że nie wolno strzelać do nadchodzących, aż dojdą do tych drutów kolczastych.
17:32Dopiero jak oni druty kolczasty chcieli przecinać te druty kolczasty, to myśmy dopiero rozpoczął się boczny ogień CKM-ów,
17:40tych cięższych karabinów maszynowych.
17:42A ponieważ od maja były ćwiczenia, to byliśmy wstrzelani.
17:48Także ogień był bardzo celny i dlatego najwięcej zginęło ich według mnie, według mnie pierwszego dnia.
17:58Kompania forteczna węgierska górka kapitana Semika przez 20 godzin odpiera natarcie całej niemieckiej dywizji piechoty,
18:06mając do dyspozycji 70 żołnierzy i 5 dział.
18:10Niemcy używają specjalnych grup szturmowych z saperami i miotaczami płomieni,
18:14ale ich ataki załamują się w krzyżowym ogniu polskich CKM-ów.
18:18O godzinie 19.00 wobec groźby okrążenia i braku amunicji Polacy dostają rozkaz odwrotu.
18:23Dociera on jednak tylko do jednego z fortów.
18:25Pozostałe nie mają łączności, nic nie wiedzą o rozkazie.
18:29Będą się jeszcze bronić kilkanaście godzin.
19:08Niemcy walkę z 70 polskimi żołnierzami okupili stratą 500 zabitych i rannych.
19:15Rozwścieczeni hitlerowcy i dywersanci zabijają kilku poddających się polskich żołnierzy.
19:20Jedynie załodze fortu Wombus uda się w nocy przeniknąć przez okrążenie wroga i przebić w kierunku polskich pozycji.
19:28W Londynie w parlamencie premier Anglii Chamberlain wygłasza przemówienie informujące o podjętych wysiłkach na rzecz przywrócenia pokoju.
19:36Opozycja ostro krytykuje rząd za dotychczasową bierność wobec agresji na Polskę.
19:40Lord Halifax zawiadamia Francję, że Wielka Brytania wypowie wojnę Niemcom 3 września o godzinie 10 rano.
19:48Francuzom ten termin nie odpowiada.
19:50Odmowę argumentują m.in. wciąż trwającą mobilizacją i brakiem osłony powietrznej.
19:55W tej sytuacji rząd Wielkiej Brytanii decyduje się działać sam.
19:59Tymczasem w Polsce hitlerowcy dokonują egzekucji ludności cywilnej.
20:07Swoją gehennę rozpoczyna pierwszych dwustu więźniów obozu koncentracyjnego w Tothofie.
20:22Drugiego dnia wojny dla wszystkich stawało się jasne, że będzie to wojna inna od wszelkich dotychczasowych.
20:30Że będzie to wojna o straszliwym, totalnym charakterze.
20:34Że będzie to wojna, jak mówiło o tym, choćby terrorystyczne naloty bombowe na Wieluń czy na Warszawę.
20:39Osadzenie pierwszych więźniów w niemieckim obozie koncentracyjnym, Stutthof.
20:44Pierwsze egzekucje masowe dokonywane na ludności cywilnej nie tylko przez SS-manów, ale także przez żołnierzy Wehrmachtu.
20:51Że będzie to wojna, w której będą łamane wszelkie umowy międzynarodowe i wszelkie normy międzyludzkie.
20:57Najlepiej mówi o tym fakt, iż z gigantycznej liczby polskich strat w II wojnie światowej, z ponad 5 milionów ofiar,
21:05300 do 400 tysięcy to straty żołnierzy.
21:08Ogromna większość to straty niewinnej, bezbronnej ludności cywilnej.
21:18Już za chwilę na Discovery World. Operacja Wisła, czyli tajniki radzieckich planów wobec PRL-u w przypadku konfliktu zbrojnego.
21:28Zostańcie z nami.
21:31Zostańcie z nami.
22:09Zostańcie z nami.
Comments