- 1 day ago
Category
📺
TVTranscript
00:03Ja osobiście uczyłem takie, że nie ma nic ważniejszego jak strzelanie i zabijanie.
00:57Dziękuje za oglądanie.
01:00Ostatnie jednostki polskiego wojska opuszczają północne tereny kraju.
01:05Nieliczne oddziały żołnierzy pozostają w Grodnie i w Białymstoku.
01:09Ewakuacja w różnych kierunkach oraz częste zmiany wyznaczonych punktów docelowych powodują,
01:14że samodzielna grupa operacyjna Narew przestaje istnieć jako zwarty front.
01:21Niewielkie oddziały żołnierzy bronią od rana Białegostoku.
01:24Powtarzające się niemieckie ataki odpierane są w ciągu kilku godzin ogniem karabinów maszynowych oraz dwóch dział.
01:31Z czasem obrońcy naciskani coraz większymi siłami wroga wycofują się,
01:35a po południu wobec możliwości okrążenia odchodzą z miasta.
01:40Bardzo duże siły niemieckie nadciągają nad Bzurę.
01:43Po niepowodzeniu natarcia na lasy skierniewickie, dowodzący armią Pomorze generał Kutrzeba podejmuje w nocy decyzję przebijania się przez Sochaczew do
01:51Warszawy.
01:52W tym samym kierunku, odgadując zamiary Polaków, zmierzają dwa niemieckie korpusy – pancerny i zmotoryzowany.
01:59Niemcy zdobywają Sochaczew i próbują zająć przeprawę w pobliskim Brochowie,
02:04ale pancernym oddziałom opierają się kawalerzyści generała Abrahama.
02:08Resztkami sił Polacy próbują zniszczyć niemieckie przeprawy przez Wisłę.
02:11Pod Dobrzykowem polscy żołnierze ponoszą ciężkie straty w ogniu CKM Nieprzyjaciela i wycofują się, pozostawiając kilkuset zabitych i rannych.
02:21Niemców udaje się odepchnąć tylko w rejonie Łącka, gdzie w lesie, obok przedwojennej posiadłości Rydza Śmigłego,
02:28otoczono i rozgromiono znaczną część hitlerowskich oddziałów.
02:31Po obu stronach frontu oddziały zajmują pozycje wyjściowe, a obie strony szykują się do wielkiego starcia,
02:37które następnego dnia ma rozstrzygnąć losy bitwy nad Bzurą.
02:42Szpiegów było pełno, szpiegów pełno.
02:45Przygotowujemy to śniadanie, przechodzi koło nas jakiś panie ubrany po leśniczemu.
02:54Nie szli czemu, karabinek na tym przeszedł, to leśniczy ma prawo.
03:03Odszedł jakieś 200 metrów, 100, 300 metrów i strzelił.
03:11Mówimy, co my tylko strzelił, artyleria już na nas bije.
03:15A tu ogień, panie, najpierw za mną, a później przeskażę.
03:22To ja zobaczyłem, chyba ktoś z piechoty sobie przygotował dołek.
03:30To ja w ten dołek.
03:32Jak w ten dołek wpadłem, huk, usłyszałem tylko huk,
03:38huk, tu artyleria bija, huk i coś panie mnie w plecy, ja już nie żyję.
03:48I wtedy pamiętam myśl taka, czy się myśli po śmierci, czy nie.
03:55Polscy dyplomaci na zachodzie ponownie dobijają się o pomoc
03:58u najwyższych władz państwowych i wojskowych naszych sojuszników.
04:02Bezskutecznie.
04:03Anglicy oferują tylko przekazanie 20 samolotów.
04:06Na przedpolach Pragi Hitler obserwuje obronę Warszawy.
04:10W mieście podpułkownik Lipiński opracowuje plan partyzantki,
04:14mającej na tyłach atakować napastników.
04:17Dowództwo akceptuje ten plan i nakazuje tworzenie małych oddziałów partyzanckich
04:22przy każdym batalionie.
04:26Ścigane dniem i nocą przez przeważające siły wroga oddziały armii Karpaty
04:31usiłują przebić się w kierunku tzw. przedmościa rumuńskiego.
04:35W nocy z 15 na 16 września jednostki generała Pruger-Ketlinga
04:40biorą krwawy odwet na nieprzyjacielu zaklęski ostatnich dni.
04:45Oddziały Huculskiego Pułku Piechoty oraz Pułku Strzelców Kresowych
04:50atakują Pułk Zmotoryzowany SS Germania.
04:53Polacy rozładowują swoją broń, aby nie zdradzić się przypadkowym wystrzałem,
04:58a atak przeprowadzają jedynie na bagnety i broń białą.
05:01W ciągu pół godziny Pułk SS przestaje istnieć.
05:06Rozwścieczony klęską swojego doborowego oddziału Adolf Hitler likwiduje go
05:11i zabrania używać nazwy SS Germania do końca wojny.
05:16Padło kilka strzałów artyleryjskich czy moździerzowych
05:19i odezwały się ciężkie karabiny maszynowe.
05:21Wiedziałem, że to niemieckie, bo nasi idąc do natarcia rozładowali broń.
05:25Walka trwała, ale ogień słabł.
05:29Strzelcy wtargnęli już do środka wsi,
05:31siekąc i kłując bagnetem każdego, kto im się pod rękę nęło.
05:35Odzywające się od czasu do czasu seriami strzały
05:38urywały się nagle w połowie magazynku.
05:40Czuło się, że ręka, która jeszcze przed ułamkiem sekundy naciskała spust,
05:45martwieje i bezwładnie opada,
05:47paraliżowana uderzeniem kolby lub pchnięciem bagnetu.
05:50Nie słychać było żadnych krzyków,
05:53bo utoczył się w ciemnościach ich złowrogiej ciszy.
05:56Nikt już nim nie kierował, nikt o pardon nie prosił.
06:00Toteż groza, jaka opanowała Niemców,
06:02musiała przewyższać wszystkie dotychczasowe ich przeżycia.
06:05Z takim zaskoczeniem i z takim atakiem nie spotkali się na pewno nigdy.
06:09Trupy, które oglądaliśmy później, miały wyraz straszny.
06:12Trwoga, wśród której ginęli, nie znikła z ich twarzy.
06:15W coraz jaśniejszym brzasku porannym odróżnialiśmy domy, drzewa, opłotki,
06:20a później działa, jaszcze, ciągniki, samochody,
06:23nagie w pojedyncze, potem grupy.
06:26Przecieraliśmy oczy, by się upewnić, czy to nie złudzenie.
06:29Tak nieprawdopodobnie zdobycz ta wyglądała.
06:33Duża wieś zawalona była po brzegi sprzętem i materiałem wojennym.
06:37Zaskoczenie było kompletne.
06:39Walka trwała nie dłużej niż pół godziny.
06:42Wszystkie wsie, któreśmy przechodzili, to były po stronie,
06:48to były wsie polskie.
06:50Taka jedna wieś była, ale to byli tam niemieccy, ta piąta kolumna.
06:56I oni z piasku sypali, z białego piasku, takiego jasnego,
07:02strzały robili, gdzie my stacjonujemy.
07:05No to była właśnie piąta kolumna niemiecka.
07:08To są Niemcy, osadnicy niemieccy, żeby lotnicy widzieli,
07:11gdzie mają zrzucić bomby, na jaką wieś.
07:15I przez wyjście samolot niemiecki przyleciał i zbombardował tą wieś naszą,
07:21gdzie myśmy stacjonowali.
07:24Na Kępie Oksywskiej nadal bronią się żołnierze pułkownika Dąbka.
07:28Opór stawiają też polscy żołnierze na helu.
07:31Na froncie północnym generał Dąb-Biernacki wykonuje odwrót w kierunku Chełma.
07:36Niemcy po przekroczeniu Wisły prą w kierunku na Lublin i Zamość.
07:40Armia Kraków kontynuuje marsz na odsiecz Lwowa.
07:43Ograniczona do trzech dywizji Armia Małopolska nadal broni miasta.
07:47Odcięte na zachód od Lwowa siły próbują przebić się przez Lasy Janowskie.
07:52Oddziały pancerno-motorowe pułkownika Maczka nacierają na wzgórza na północ od Lwowa.
07:57Niemcy wkraczają do Przemyśla i rozstrzeliwują ponad 500 Żydów.
08:03Pamiętam taki jeden moment, że przyszli bardzo, byliśmy głodni po dwóch dniach natarcia do takiej gospodyni i to zrobiło nam
08:14jajecznicę z sześćdziesięciu jajek.
08:17A nas trzech zjadło to jajecznicę. Taka luźna jajecznica, patelnia taka olbrzymia.
08:24Myśmy na podwórzu, baliśmy się, że rozchorujemy się, ale nie, zjedliśmy tę jajecznicę.
08:34Gospodyni śmiała się, że to jest niemożliwe, żeby trzech żołnierzy zjadło sześćdziesiąt jajek.
08:50Korpusy niemieckie zamknęły od wschodu pierścień wokół Warszawy.
08:54Usiłują, tak jak ich poprzednicy tydzień temu, zająć miasto z marszu.
08:59Po południu, po silnym ostrzale artyleryjskim, ruszają do ataku grupy piechoty niemieckiej III Armii.
09:04Polacy odpierają atak w północno-wschodniej części miasta.
09:08Docierają na swoje pozycje, na częściowo zajętym przez Niemców grochowie spóźnieni.
09:12Obie strony, zaskoczone swoim widokiem, otwierają ogień z bezpośredniej odległości.
09:20Do walki włączają się ukryci w okolicznych domach dywersanci,
09:24powodując duże straty i zamieszanie w szeregach obrońców.
09:28Polacy wycofują się, Niemcy zajmują Plac Szembeka i strategiczny Wał Gocławski.
09:3515 września szef propagandy w dowództwie obrony Warszawy, podpułkownik Wacław Lipiński,
09:41zgłasza plan akcji partyzanckiej na tyłach Armii Niemieckiej,
09:45którą miały prowadzić małe, ale zdecydowane na wszystko oddziały partyzanckie.
09:50Nie był to pomysł nowy.
09:52Przypomnijmy choćby przedwojenne plany i koncepcje stworzenia sieci tzw. dywersji pozafrontowej.
09:58Część koncepcji, część kadry osobowej, tych siatek dywersji pozafrontowej
10:03wykorzystywano przy tworzeniu się pierwszych organizacji konspiracyjnych
10:07na terytorium częściowo już okupowanej Polski.
10:10Pierwsza z nich, pierwsza o zasięgu ogólnopolskim, powstała już dwa dni później,
10:1517 września w Stanisławowie.
10:17Była to tajna armia wojskowa.
10:19Jej założycielem i komendantem był major Jan Mazurkiewicz,
10:22pięć lat później słynny pułkownik Radosław, komendant KDW Komendy Głównej AK.
10:26A następne, pięć lat później, autor planu akcji wspomniany na wstępie,
10:32pułkownik Wacław Lipiński został zamordowany w komunistycznym więzieniu.
10:46Skrzypce zostawiłem na słośnie, bo ja trochę grałem na skrzypcach,
10:51to mnie pozwalali, panie poszedł, ja miałem w wojsku,
10:57w skrzypce grałem chłopakom i tak dalej.
11:00No i chłopaki mówią, baranie, trzeba ułożyć tego, dbać nią o skrzypce.
11:09Zostaw skrzypce, bo się nie możemy już dostawać,
11:12na drugą stronę piechotą idziemy, przez moc załamany.
11:22Antoniewie koło Sochaczewa.
11:25Około południa cztery działa dowodzone przez kapitana Głowackiego
11:29zatrzymują całe natarcie 35. pułku niemieckiej 4. dywizji pancernej.
11:37Straż Przednia Niemców to oddziały Gwardii Przybocznej Führera.
11:41Pułk SS Leipstandarten Adolf Hitler.
11:45Ogniem czterech haubic Polacy niszczą 22 czołgi w ciągu dwugodzinnej walki.
11:50Uciekający hitlerowcy porzucają jeszcze kilkadziesiąt innych pojazdów.
11:57Zza stoku obserwuję teren.
11:59Jest. Czołg niemiecki jedzie w kierunku na Zdziary.
12:02Na stoku widzę jakieś rozrzucone, pstrokate kształty.
12:07Wyglądają na stada pasących się krów.
12:09Dziwne tylko, że się nie poruszają.
12:11Nagle na tle folwarku wyrasta sześć czołgów.
12:14Strzelają do piechoty, która rozprasza się i kryje.
12:17Najwyższy czas otworzyć ogień.
12:19Lecz w tej samej chwili uwagę moją przykuło dziwne zjawisko.
12:23Znagła użyło całe przedpole.
12:25To nie krowy, to czołgi.
12:27Jestem spokojny.
12:29To nieważne, że zginiemy.
12:30Chodzi o to, aby zniszczyć choć jeden, dwa czołgi nieprzyjacielskie.
12:34Bo cóż mogę począć moją samotną baterią przeciwko takiej potencje.
12:38Pierwszy strzał leży w środku celu.
12:40To leże za długi.
12:42Daję serię bateryjną.
12:43Trafiam między dwie fale maszyny.
12:45Zmieniam celownik.
12:46Ogień baterii trwa cały czas.
12:48Pociski są celne.
12:50Niektóre wybuchy wzniecają pożary.
12:52Doponą czołgi.
12:53Dym zakrywa całe pole i utrzymuje się długo z powodu braku wiatru.
12:57Odstępy między czołgami są coraz mniejsze.
13:00Dochodzą do sześciu metrów.
13:02Nagle między czołgami powstaje zamieszanie.
13:05Nie chcę wierzyć własnym oczu.
13:07Czołgi zawracają i uciekają.
13:10Po kapitulacji Niemcy dwukrotnie przesłuchiwali artylerzystę spod Antoniewa kapitana Głowackiego.
13:16Zadali mu pytanie.
13:18Czy jest pan mistrzem strzelań artyleryjskich w armii polskiej?
13:23Nie, brzmiała odpowiedź.
13:27Jestem przeciętnym oficerem.
13:30A jeszcze jak zaczęła artyleria bić, jak już mówiłem, artyleria biła i tak niecelnie, że biła w nasze miejsca.
13:38To każdy mógł gdzieś się chować.
13:40Niemcy też.
13:41A nas kilkunastu pamiętam.
13:44Ktoś miał schrony jakiś przygotowany.
13:48Ktoś do tego schronu, tam się pochowali.
13:52I pamiętam, jak jeden na drugi, tak po prostu jak zwierzęta.
13:59A tam krzyczyli, Jezu kochany, kto to mój rany?
14:02Ktoś ranny, bo krew na mnie, mówi, tutaj leci.
14:05A gdzie moja żona?
14:07A gdzie moja tego?
14:08Płacz, takie po prostu chłopaki, nie?
14:11Bo to wszystko młode chłopaki.
14:15Polacy tego dnia niszczą kilkadziesiąt i zdobywają kilkanaście niemieckich czołgów,
14:19zatrzymując w kilku miejscach natarcie wroga.
14:22Przewaga niemiecka jest jednak miażdżąca.
14:25Rano Bzurę przekraczają dwie wrogie dywizje pancerne, natychmiast atakując polskie pozycje.
14:30Czołgi przerywają front 14. Dywizji Piechoty i tworzą głęboki wyłom w jej linii obrony.
14:36Dywizja zaczyna się wycofywać.
14:38Niemieckie kolumny pancerne atakują też 17. i 25. Dywizje Piechoty.
14:43Ta ostatnia broni się krwawo pod Adamową Górą, powstrzymując natarcie Niemców.
14:48Załamują się polskie linie pod Sochaczewem i w wielu innych punktach,
14:52gdzie Polacy ponoszą ciężkie straty.
14:54Jeden z broniących Sochaczewa batalionów 18. pułku traci 80% swoich żołnierzy.
15:00To początek klęski w bitwie nad Bzurą.
15:04Generał Kutrzeba podejmuje decyzję szybkiego odwrotu do okrążonej przez Niemców Warszawy.
15:09Podczas przebijania się awangardę stanowić ma grupa generała Abrahama,
15:13składająca się z wielkopolskiej i podolskiej brygady kawalerii.
15:17Łani mają uderzyć przez Puszczę Kampinoską i utorować drogę odwrotu pozostałym polskim oddziałem.
15:22Za konnicą podążać ma piechota z grupy generała Knola,
15:25której zadaniem jest zdobycie siłą przeprawy przez Bzurę.
15:29W trzeciej kolejności do Warszawy wycofywać się powinny dywizja Armii Pomorze,
15:33walczące wciąż koło Łowicza.
15:36Rozkazy generała Kutrzeby znowu jednak nie docierają do wszystkich oddziałów.
15:42Z dziesięciu rozgłośni na terytorium RP czynna pozostaje już tylko jedna – Warszawa II.
15:52Z Pragi tuż po północy rusza natarcie polskiego batalionu
15:56w celu odzyskania utraconych wcześniej pozycji na Wale Gocławskim.
16:00Te pozycje umożliwiają Niemcom swobodny ostrzał dzielnicy Saska-Kempa,
16:05w której znajduje się obrona jednego z warszawskich mostów.
16:08Polski atak załamuje się w ogniu niemieckiej artylerii,
16:12a dowódca, major Górnicki, ginie.
16:16Po południu wzdłuż ulicy Grochowskiej rusza natarcie niemieckiej piechoty.
16:2121. Pułk Piechoty Dzieci Warszawy uderza jak burza na napastników,
16:26zadając im ciężkie straty.
16:27Do niewoli dostaje się 123 Niemców,
16:30w tym część to oficerowie sztabu nacierającego pułku.
16:33Widok prowadzonych do Cytadeli Jeńców wzbudza radość
16:36i wlewa nadzieję w serca mieszkańców stolicy.
16:38Tymczasem Niemcy wysyłają do dowództwa obrony
16:43swoje pierwsze warunki kapitulacji.
16:47Polacy nawet nie rozmawiają z parlamentariuszami.
16:50Rozwiedniło się, a myśmy się nie spodziewali.
16:54Nad nami była polna droga i obsadzona Niemcami.
17:00I Niemcy zaczęli do nas strzelać.
17:03I w ten czas komenda z koni bagnet na broń,
17:09ale powiedz to, jak już się strzela i jeden koń pada,
17:14strzały, to wszystko się rozproszyło.
17:18Rozproszyło się i ja w ten czas pierwszy raz do niewoli
17:22wziąłem Niemca.
17:25No a koledzy mówią, co go będziesz trzymał?
17:30Zaszczyń skurczy drania, nie?
17:33I jak on usłyszał zaszczyń,
17:36to on mówi, że on jest Polak,
17:39że on jest z Prus schodnich, nie?
17:42No to ja mówię ułonowi jednemu,
17:46to odprowadź go do żandarmerii, nie?
17:50W Rześciu Niemiecka II Dywizja Pancerna
17:52przez cały dzień szturmuje twierdzę
17:54wspierana ostrzałem artyleryjskim i lotniczym.
17:57W nocy generał Plisowski, który został uraniony podczas walk,
18:00rozkazuje odwrót i ewakuację twierdzy.
18:03Niedługo potem wkraczają do niej Niemcy
18:05i po przekroczeniu Bugu ruszają w kierunku Warszawy.
18:09Niemcy zbliżają się też do Kobrynia.
18:12Zaczynają odcinać odwrót na południe polskim jednostkom z północy,
18:15stojąc na linii Włodzimierz-Chrubieszów-Zamość.
18:19Na północ od Lwowa Niemcy powstrzymują natarcie
18:22polskich sił pancerno-motorowych.
18:25W południe polscy obrońcy miasta atakują wroga w Hołosku Wielkim,
18:29aby wspomóc działania przebijające się
18:3110. Brygady Pułkownika Maczka.
18:34Akcja, nieuzgodniona z dowództwem brygady,
18:37nie udaje się i wieczorem Polacy muszą się wycofać.
18:40Atak przyniósł jednak pewną korzyść.
18:42Obrońcy Lwowa mogli uzupełnić rezerwę amunicji
18:45dzięki czasowemu kontaktowi z jedną z załóg składnicy uzbrojenia
18:49znajdującej się pod Lwowem.
18:51Niemcy atakując z Kortumowej Góry
18:54zajmują kolejne wzgórza Lwowa.
18:57Na innym odcinku koło Dawidowa
18:59szwadrony kawalerii i policji państwowej
19:01przechwytują niemiecki zrzut z żywnością i amunicją.
19:04Oprócz Lwowa trwała też obrona żółkwi.
19:08Są z robistymi jeńcami,
19:10ale jeńcy bardzo grzecznie maszerowali.
19:14Wiedzieli Niemcy, że czy prędzej, czy później będą oswobodzeni.
19:20I nikt nie próbował uciekać zupełnie tam.
19:23Dosłownie drużyna ich pilnowała
19:26i oni szli razem z nami.
19:31Osłabiona, ale wciąż nierozbita
19:3321. Dywizja Piechoty Górskiej generała Kustronia
19:36ma opanować rejon Oleszyc
19:39w ramach ataku prawego skrzydła
19:41resztek armii Kraków.
19:43Pod dach nowem zostaje jednak otoczona.
19:46Generał Kustroń nie może liczyć na żadne wsparcie
19:49ze strony innych walczących oddziałów.
19:51Odrzuca jednak propozycję kapitulacji
19:53i próbuje wydostać się z okrążenia.
19:56W okolicach lasu Ułazowskiego,
19:58na otwartej przestrzeni,
20:00jego natarcie zostaje zatrzymane
20:01ogniem artylerii i CKM-ów.
20:04Żołnierze pod ogniem zalegają na polu.
20:07Generał Kustroń,
20:08od początku ataku ranny w twarz,
20:10próbując ponownie poderwać swych żołnierzy,
20:14zostaje trafiony dwoma seriami.
20:17Wokół zabitego dowódcy
20:18ostrzał przeżyło tylko 60 żołnierzy,
20:21a cała dywizja,
20:22rozbita na mniejsze grupy,
20:24kolejno likwidowane przez Niemców,
20:26przestaje istnieć.
20:2916 września umilkły
20:31zbombardowane przez lotnictwo niemieckie
20:34rozgłośnie Polskiego Radia
20:35w Wilnie i w Baranowiczach.
20:37Z dziesięciu czynnych rozgłośni radiowych w Polsce
20:41pozostała w użyciu już tylko jedna,
20:43Warszawa II.
20:44Przypomnijmy, że Warszawa I,
20:46najsilniejsza w Europie,
20:48stacja w Raszynie,
20:49milczała już od kilku dni.
20:51To fakt niesłychanie ważny
20:53dla kampanii wrześniowej,
20:54bo radio obok prasy
20:56pozostawało jedynym,
20:58kto wie, czy nie najważniejszym
21:00sposobem, środkiem informowania
21:02społeczeństwa o przebiegu
21:04kampanii wrześniowej
21:05i o sytuacji w świecie.
21:06A ta sytuacja stawała się
21:08coraz gorsza.
21:09Tego samego 16 września
21:11w Moskwie ambasador Rzeszy,
21:13Szulenburg,
21:14telegrafuje do Berlina,
21:15że wreszcie
21:17Rosjanie zdecydowali się.
21:19Mołotow powiedział mi dzisiaj o 18,
21:21donosi Szulenburg,
21:23że interwencja,
21:24czy ta agresja sowiecka,
21:25nastąpi zaraz.
21:26Być może już jutro.
21:32Już za chwilę
21:33Krew dla Bogów,
21:35czyli rekonstrukcję
21:36niesamowitych rytuałów
21:38polegających na składaniu
21:39ofiar z ludzi.
21:40Nieprawdopodobne,
21:41a jednak prawdziwe.
21:43Zostańcie z Discovery World.
21:48Krew dla Bogów,
21:48nieprawdopodobne,
21:50a jednak prawdziwe.
22:00Nieprawdopodobne,
22:06myślę, że
22:07nieprawdopodobne,
22:07nieprawdopodobne,
22:07Dziękuję.
Comments