- 21 hours ago
Category
📚
LearningTranscript
00:02Od wybuchu wojny w Ukrainie świat skierował uwagę na terytorialne ambicje Rosji.
00:10Od Bałtyku po Morze Czarne Kreml intensyfikuje swoje działania.
00:17Polityka siły, którą prowadzi Rosja ma swoje początki w 1991 roku.
00:24Wtedy 15 republik radzieckich ogłosiło niepodległość.
00:27Dla Kremla utrata wpływów była nie do zaakceptowania.
00:32Dlatego podjął wysiłki, by utrzymać te państwa w orbicie rosyjskich interesów.
00:44Jak? Poprzez infiltrację rosyjskojęzycznych mniejszości narodowych oraz podsycanie ich aspiracji separatystycznych.
00:55Tak działo się w Mołdawii w 1992 roku, w Gruzji w 2008 i w Ukrainie w 2014.
01:04Wspieranie przez rosyjską armię separatyści tworzą samozmawcze republiki.
01:09Ich istnienia nie uznaje społeczność międzynarodowa.
01:16Noszą tajemnicze nazwy Doniecka Republika Ludowa, Naddniestrzańska Republika Ludowa czy Autonomiczna Republika Abchazji.
01:27Spróbujmy odkryć, co się kryje za tymi państwami widmami.
01:31Zajrzyjmy za dzisiejszą żelazną kurtynę.
01:34W Naddniestrzu i w Abchazji wielu mieszkańców odczuwa nostalgię za czasami radzieckimi.
01:45Udajemy się w podróż przez marionetkowe kraje, które służą interesom Rosji i destabilizują Europę.
02:00Śledztwo rozpoczynamy w Mołdawii.
02:07Uzyskała ona niepodległość w 1991 roku.
02:11Jednak już w 1992 na wschodzie kraju wybuchła wojna domowa.
02:17Armia mołdawska starła się tam z rosyjskojęzycznym ruchem separatystycznym,
02:22stworzonym przez KGB i wspieranym przez Armię Rosyjską.
02:30Po czterech miesiącach separatyści wywalczyli autonomię dla Naddniestrza.
02:40Obecnie stacjonuje tam półtora tysiąca żołnierzy rosyjskich.
02:47Naddniestrze jest zamknięte dla dziennikarzy, dlatego udajemy się tam jako turyści.
02:51Granicy strzegą funkcjonariusze FSB.
02:5810 minut później docieramy do Tyraspola, stolicy Naddniestrza.
03:07Stalinowska architektura po piersie Lenina.
03:12Pomnik zwycięstwa Armii Czerwonej nad nazistami.
03:16Czuć tu obecność Rosji.
03:22To Suworów. Założyciel miasta.
03:32Julia ma 31 lat. Studiuje lingwistykę.
03:43Pracuję zdalnie w szwajcarskim przedsiębiorstwie, a dodatkowo pozycjonuję firmy w wyszukiwarkach.
04:00Jak wielu młodych ludzi w tym regionie, Julia stara się pogodzić rosyjskojęzyczną rzeczywistość z pragnieniem wolności.
04:10Mieszka wraz z bratem w jego mieszkaniu na przedmieściach Tyraspola.
04:18Życie się zmienia i plany też.
04:21Chciałabym pracować w Kiszyniowie.
04:24Tęsknię za pracą w zespole.
04:29Jest piątek.
04:31Julia wychodzi z przyjaciółmi.
04:33O tak, szukaj, jak pięknie.
04:43Wybieram się na imprezę.
04:47Odbędzie się na statku.
04:51Tutaj to dość popularne.
04:52Będzie muzyka i ładne widoki.
04:56Zazwyczaj się nie maluję.
04:59Teraz używam trochę szminki i różu.
05:02No i oczywiście włożyłam sukienkę.
05:12Julia wybiera się na zakupy do Kwinta.
05:17To największy producent i dystrybutor alkoholu.
05:26Produkuje 200 milionów butelek rocznie.
05:31Nieproporcjonalnie dużych na region liczący zaledwie pół miliona mieszkańców.
05:37Idę wieczorem na imprezę.
05:39Muszę kupić jakiś alkohol dla dziewczyn i chłopaków.
05:42Może pięć butelek koniaku.
05:47I pięć butelek szampana.
05:53Kwint wyrabia 5% PKB naddniestrza, eksportując swoje wyroby do 28 krajów.
06:01Szampan jest dla dziewczyna koniak dla chłopaków.
06:07Ten jest niezły.
06:12Za dziesięć butelek Julia płaci 800 rubli naddniestrzańskich.
06:18To tutejsza oficjalna waluta.
06:24Plastik?
06:25Tak, mamy plastikowe monety.
06:29Ta waluta nie ma żadnej wartości poza granicami Naddniestrza.
06:34Dziękuję bardzo.
06:39Te pieniądze trafią bezpośrednio do kasy szelifa.
06:42To potężny konglomerat, który kontroluje 40% gospodarki enklawy.
06:49Oprócz monopolu na produkcję alkoholu, szelif ma fabrykę kawioru,
06:54supermarkety, banki i stacje benzynowe.
06:59Jest również właścicielem jedynej prywatnej stacji telewizyjnej w Naddniestrzu
07:04oraz klubu piłkarskiego FC Szeryf Tyraspol.
07:09Na czele holdingu stoi Wiktor Guszan, 59-letni oligarcha.
07:15To jedno z nielicznych zdjęć udostępnionych publicznie.
07:21Guszan, były agent KGB, w 1992 roku stanął po stronie separatystów.
07:27Od tamtej pory wspiera Moskwę w utrzymywaniu kontroli nad Naddniestrzem.
07:40Nad rzeką Julia spotyka się z przyjaciółmi.
07:46Wynajęcie statku kosztuje 25 rubli naddniestrzańskich za godzinę,
07:51czyli euro 50.
07:55Dziewczyny, bierzcie szklanki, rozlej dziewczynom szampana.
08:01Przyjaciele Julii są w wieku 24 do 34 lat.
08:08Pracują jako przewodnicy turystyczni, agronomowie, farmaceuci i handlowcy.
08:19Powiedz im, że nie mam nic wspólnego z tańcem.
08:24Tylko nie mów, że pracuję na stacji benzynowej.
08:28Andrii jest inżynierem elektrykiem.
08:30Nie może znaleźć pracy w zawodzie, więc zatrudnił się na stacji benzynowej.
08:39Pracuję dla firmy Sherif.
08:41Nie wiesz co to?
08:43Mamy klub piłkarski o nazwie Sherif.
08:46Wszystko tu jest Sherif.
08:53Sherif oferuje wynagrodzenia nieco powyżej przeciętnych.
08:57Ale Andriiowi to ledwo wystarcza.
09:03Żeby żyć wygodnie, musisz zarabiać przynajmniej 500 euro miesięcznie.
09:11W Naddniestrzu trudno o dobrą pracę.
09:20Wadim był zawodowym tancerzem.
09:23Od czasu rosyjskiej inwazji na Ukrainę martwił się o przyszłość.
09:32Nie chcę rozmawiać o polityce, ale obecnie nie jest tu spokojnie.
09:37Boimy się trzeciej wojny światowej.
09:39Musimy być przygotowani.
09:43Do czego?
09:45By stąd wyjechać.
09:49By zostawić wszystko.
09:53Co roku jedna trzecia osób w wieku od 18 do 29 lat opuszcza separatystyczną republikę.
10:01Studiują lub pracują za granicą.
10:04Od momentu swojego powstania Naddniestrze utraciło już 40% ludności.
10:08Jednak wypada mówić, że się kocha swój kraj.
10:13Kocham swój kraj.
10:14Naddniestrze to moja jedyna miłość.
10:22Kwestionowanie autonomii Naddniestrza jest tutaj nie do pomyślenia, a o krytykowaniu rządu nawet nie ma mowy.
10:35Za tą fasadą kryje się państwo autorytarne.
10:42Bez wolnej prasy, bez opozycji, ale z prezydentem, który zdobywa w wyborach 87% głosów.
10:51Połowa z 33 deputowanych Rady Najwyższej piastuje wysokie stanowiska w firmie Szerif.
10:57Korporacji zarządzanej przez byłego funkcjonariusza KGB, Wiktora Guszana.
11:09W stolicy Tyraspolu skupia się większość zakładów przemysłowych enklawy.
11:15To zamożne, nowoczesne miasto, czego nie można jednak powiedzieć o terenach wiejskich.
11:22Od upadku ZSRR obszary te stopniowo się wyludniają,
11:25a ich mieszkańcy żyją głównie z rolnictwa.
11:31Jedziemy do moich rodziców.
11:35Mają bardzo małe gospodarstwo,
11:37ale dzięki niemu zdrowo się odżywiamy.
11:41Fajnie jest czasami wrócić do domu.
11:47Wieś Julii leży kilka kilometrów od granicy z Ukrainą.
11:55Krasnesko liczy 1800 mieszkańców.
11:59O tysiąc mniej niż dziesięć lat temu.
12:05Cześć, tato.
12:08Julia odwiedza rodziców dwa razy w miesiącu.
12:12To tutaj dorastała.
12:13Rodzice utrzymują się z niewielkiego kawałka ziemi
12:17i kilku zwierząt gospodarskich.
12:25Udają, że są głodne.
12:28A to nasze kozy.
12:30Tak szybko rosną.
12:34To są moi przyjaciele.
12:36Członkowi naszej rodziny.
12:40Dwie kozy
12:42i dwie krowy.
12:44To ich jedyne źródło utrzymania.
12:48Mamy dwie krowy.
12:50Ta jest mleczna,
12:51a druga spodziewa się cielaka.
12:54Mleko jest dla nas.
12:56Od 2016 roku
12:59Edik, ojciec rodziny, jest bezrobotny.
13:03Z nostalgią wspomina czasy Związku Radzieckiego,
13:07kiedy każdy miał pracę.
13:13Do pracy wożono nas ciężarówkami.
13:17Ludzie po drodze śpiewali.
13:19Było wesoło.
13:22W pobliżu znajdował się
13:24zakład pakowania drobiu
13:26i fabryka zbrojeniowa.
13:28A co najważniejsze, kołchoz.
13:30Pracowało w nim dwa tysiące ludzi.
13:35Skręć w prawo.
13:38Nasz kołchoz był wart wtedy milion dolców.
13:42Kołchozy to państwowe spółdzielnie rolne.
13:45Zaczęły powstawać w całym Związku Radzieckim
13:47w 1928 roku.
13:50Ten w Krasnensku
13:52obejmował 3200 hektarów.
14:04Tu były magazyny.
14:08Edik i jego żona
14:09pracowali w nim jako robotnicy budowlani.
14:14Tam składowano pestycydy i nawozy.
14:17A tu ziarno, pszenicę i kukurydzę.
14:23Obsiewaliśmy nimi pola.
14:27Edik zaczął tu pracować w wieku 17 lat.
14:30Płacono mu zbożem.
14:33Poza tym zarabiał 180 rubli radzieckich miesięcznie.
14:37Wraz z zamknięciem kołchozu
14:39zniknął cały styl życia.
14:42Miał pan wielu przyjaciół w kołchozie?
14:45Wszyscy się przyjaźniliśmy.
14:48Żyło się nam dobrze.
14:49Rząd się o nas troszczył.
14:52A teraz
14:53zostaliśmy sami.
15:00Edik nie jest jedynym w wiosce,
15:02który tęskni za czasami radzieckimi.
15:10Co roku, 25 marca,
15:13mieszkańcy zbierają się,
15:14by uczcić wyzwolenie Krasnowska
15:16przez Armię Czerwoną.
15:20Wszystkiego najlepszego.
15:22Dużo zdrowia dla naszej wioski,
15:24naszego domu,
15:25Naddniestrza.
15:28Nastolatkowie wykonują radzieckie tańce.
15:31Na tę okazję
15:33włożyli mundury Armii Czerwonej.
15:44Wprowadzić flagę
15:46Naddniestrzańskiej Republiki Młdawskiej
15:49i Związku Radzieckiego.
15:53W Naddniestrzu
15:55wciąż żywa jest pamięć
15:56o nazistowskiej okupacji.
16:04Opowiada o niej Nikolaj,
16:06były podpułkownik Armii Radzieckiej.
16:08Choć sam nie może tego pamiętać.
16:10W 1941 miał zaledwie rok.
16:20Gdy tylko zaczęła się wojna,
16:22weszli tu Niemcy.
16:23Szukali komunistów
16:25i zwolenników władzy radzieckiej.
16:31Łapali ich,
16:32rzucali na ziemię,
16:35rozstrzeliwali
16:36i szli dalej.
16:50Po zakończeniu ceremonii
16:52Nikołaj i Julia
16:53idą do jedynego sklepu spożywczego
16:55we wsi.
17:06Setek nigdy nie marnuje.
17:11Nikołaj wznosi toast koniakiem.
17:14Kwinta oczywiście.
17:17Zmarzła,
17:18ale się nie napije.
17:22Po kilku głębszych
17:24Nikołaj
17:24wygłasza Julii
17:25wykład na temat geopolityki,
17:27prezentując swoją wersję historii.
17:34Chociaż troszeczkę?
17:38Czy tęsknie za Związkiem Radzieckim?
17:41Bardziej niż za czymkolwiek innym na świecie.
17:47Mówi pan o czymś,
17:48co zaważyło na losie
17:50nie tylko narodu rosyjskiego,
17:52ale całego świata.
17:58Dopóki istniał Związek Radziecki,
18:01na świecie panował spokój.
18:05Czy w czasach radzieckich były wojny?
18:09Nie.
18:11Ponieważ ZSRR
18:13tługiło zapał każdego,
18:15kto chciał walczyć.
18:19A teraz dano Amerykanom
18:21wolną rękę.
18:23Dopóki Ameryka walczy
18:25o supremację,
18:27wojny nigdy się nie skończą.
18:34W czarno-białym świecie
18:36Nikołaja
18:36Rosja jawi się
18:37jako gwarant pokoju,
18:39a Stany Zjednoczone
18:40są uosobieniem zła,
18:42odpowiedzialnym
18:43za wszystkie konflikty.
18:49Do widzenia.
18:50Dziękuję.
18:52Ile masz dzieci?
18:53Ani jednego.
18:55Jeszcze będziesz miała.
18:56Jasne.
18:57Siedliwy człowiek.
18:58Jesteś szczęściarzem.
18:59To moja córka.
19:01Skąd wiesz?
19:02Mamy taki sam nos.
19:05No tak.
19:05To DNA.
19:08Zrobiłem test
19:08dawno temu.
19:11Powodzenia.
19:16Mieszkańcy Naddniestrza
19:17kochają Rosję
19:18nie tylko ze względu
19:19na ochronę militarną,
19:21którą im zapewnia.
19:23Równie istotne
19:25jest wsparcie ekonomiczne.
19:26Moskwa co roku
19:28dostarcza
19:28separatystycznej
19:29republice gaz
19:30o wartości
19:31pięciuset milionów euro.
19:35Jest on wykorzystywany
19:37do produkcji
19:38energii elektrycznej,
19:39którą Naddniestrze
19:41sprzedaje
19:41następnie Mołdawii.
19:43Mołdawia jest więc
19:45całkowicie uzależniona
19:46od Naddniestrza.
19:48Za każdym razem,
19:49gdy podejmuje kroki
19:49w stronę Unii Europejskiej,
19:51Rosja odcina
19:52jej dopływ gazu.
20:01Rodzina Julii
20:02docenia wsparcie
20:03rosyjskiego
20:03wielkiego brata.
20:06Żyjemy dzięki Rosji.
20:08Gdyby nas nie chroniła,
20:10już by nas nie było.
20:11Prąd, gaz, paliwo.
20:13Wszystko jest tu
20:15znacznie tańsze.
20:20Rosyjska propaganda
20:21straszy inwazją
20:22na Naddniestrze.
20:25Rodzice Julii
20:26marzą więc
20:27tylko o jednym,
20:28by przyłączyć się
20:29do Federacji Rosyjskiej.
20:32Chcemy się stać
20:33częścią Rosji.
20:35Ludzie czekają
20:36na to od dawna.
20:37Proszą Rosję,
20:38by nas wzięła,
20:39aby nikt,
20:40nawet Rumunii,
20:41nie mogli nas najechać.
20:44Nie chcemy,
20:45by Ukraińcy
20:46albo Rumunii
20:47weszli tu z bronią.
20:48Chcemy po prostu żyć.
20:51Siedzieć przy stole
20:52i spokojnie rozmawiać.
20:58Najważniejszy jest pokój.
21:00Wojna to straszna rzecz.
21:03Tak jest.
21:04Na zdrowie.
21:06Polityczną ambicją
21:07Władimira Putina
21:08jest wciągnięcie
21:09sąsiednich krajów
21:10do rosyjskiej strefy wpływów.
21:13Mołdawia
21:13nie jest jedynym państwem,
21:15padającym ofiarą
21:16tej regionalnej destabilizacji.
21:20Od piętnastu lat
21:22Rosja okupuje
21:23jedną piątą
21:24terytorium Gruzji.
21:29W 2008 roku
21:32separatyści
21:32z dwóch
21:33prorosyjskich regionów
21:34Osetii Południowej
21:36i Abchazji
21:37rozpoczęli walki
21:39z armią gruzińską.
21:42Moskwa wysłała czołgi,
21:45by umocnić
21:46separatystów
21:46wspieranych przez FSB.
21:51Po pięciu dniach
21:52podpisano zawieszenie broni.
21:56Rosja uznała
21:57niepodległość
21:57Abchazji
21:58i Osetii Południowej
21:59i założyła tam
22:00bazy wojskowe.
22:04Dziś
22:06granica między
22:07Abchazją
22:07a Gruzją
22:08stała się
22:09nowym,
22:10dobrze strzeżonym
22:11punktem zapalnym.
22:26Zulu
22:34Zita wraz z kolegami
22:36monitoruje,
22:37czy samozwańcza
22:38Republika
22:39nie przygotowuje się
22:40do żadnych
22:41wrogich działań.
22:45Patroluję wzdłuż
22:46linii demarkacyjnej.
22:48Sprawdzam,
22:49czy nie odbywają się
22:50tu żadne ruchy.
22:59Abchazja leży
23:00tuż za rzeką.
23:03Drut kolczasty,
23:05wieżyczki strażnicze.
23:07Granicy strzegą
23:08agenci FSB.
23:11Zita pozostaje
23:12więc zawsze czujna.
23:20Zasady zawsze
23:21są takie same.
23:23Parkujemy tyłem
23:24do linii demarkacyjnej.
23:26W razie potrzeby
23:27szybko odjeżdżamy.
23:32Co się może stać?
23:34Wiedziałam.
23:36Nie powinnam
23:37o tym wspominać.
23:40Nigdy nie wiesz,
23:41co się wydarzy.
23:43Trzeba być gotowym
23:44na wszystko.
23:49Tam jest ogrodzenie.
23:53Nigdy nie przekraczamy rzeki.
23:57Jeśli przekroczymy rzekę,
23:58mogą nas zatrzymać
23:59rosyjscy pogranicznicy.
24:01Oni nas widzą.
24:05Sprawdzam,
24:06czy coś się tam zmieniło.
24:11Zita wraz z kolegami
24:13sprawdza,
24:13czy Rosjanie
24:14nie zajmują
24:15kolejnych części terytorium.
24:16ruch kamer
24:18na wieżyczce zdradza,
24:19że jesteśmy obserwowani
24:20przez agentów FSB.
24:24Nie chcą,
24:26byśmy ich filmowali.
24:27Dlatego rzadko
24:28możemy ich zobaczyć.
24:34Po lewej stronie
24:36widać posterunek.
24:38Ale w środku
24:39stoi maneki.
24:41Tak działają Rosjanie.
24:43Instalują lalkę,
24:44by sprawiać wrażenie,
24:45że ktoś nas obserwuje.
24:54Ma to na celu
24:55zastraszenie
24:56przeciwników i cywilów,
24:57próbujących nielegalnie
24:59przekroczyć granicę.
25:03Za nową,
25:04żelazną kurtyną
25:05kryje się
25:06perła Kaukazu.
25:07Położony nad Morzem Czarnym,
25:09urokliwy region
25:10o łagodnym klimacie.
25:16Co roku
25:17Abchazja przyciąga
25:18półtora miliona turystów,
25:20lecz wyłącznie Rosjan.
25:23To jedyni cudzoziemcy,
25:26którym wolno
25:26odwiedzać tę
25:27Enklarę.
25:30Ładnie, prawda?
25:32Nic nam nie zepsuje
25:33nastroju.
25:36Dmitri ma 27 lat,
25:38Anastazja 24.
25:40Mieszkają w Moskwie
25:41i pracują w branży IT.
25:48Moglibyśmy tu zamieszkać
25:51i pracować zdalnie.
25:54Nie wiem, czy to możliwe.
25:59Jaki jest tu internet?
26:02Para spędza wakacje w Gagrze,
26:05w popularnym abchazkim kurorcie.
26:10W czasach radzieckich był on
26:12ulubionym miejscem wypoczynku
26:13zarówno partyjnych bossów,
26:15jak i zwykłych robotników.
26:17Ciekawy budynek.
26:21Dużo tu turystów.
26:24Anastazja i Dmitri
26:25czują się tu jak u siebie.
26:28Teoretycznie Abchazja
26:29nie jest częścią Rosji,
26:30ale w praktyce
26:31jakby nią była.
26:34Oficjalną walutą jest rubel,
26:36a rosyjski to
26:38jeden z dwóch języków
26:39tej enklari.
26:41Wszystko tutaj
26:42jest tłumaczone na rosyjski.
26:45Osoba rosyjskojęzyczna
26:46nie ma tu żadnych problemów.
26:52Przesuń się.
26:54Po sesji zdjęciowej przy kolumnach
26:56kolejnym obowiązkowym punktem wycieczki
26:59jest lokalne ZOO.
27:01Powstało ono
27:03przy założonym 100 lat temu
27:04Instytucie Prymatologii.
27:13Radzieccy naukowcy
27:15testowali tu szczepionki
27:16na małpach,
27:17a tutejsze małpy
27:18zostały nawet wysłane
27:19w kosmos.
27:26Oto ich pomnik.
27:28Co tam jest napisane?
27:33Nie wiem.
27:36Zobaczmy.
27:39Polio, żółta febra,
27:41tyfus,
27:42kleszczowe zapalenie mózgu.
27:43Bardzo nam pomogły.
27:46Testowaliśmy na nich
27:47te wszystkie leki.
27:52Dziś ośrodek
27:54nie wysyła już małp w kosmos,
27:55lecz nadal zatrudnia naukowców
27:57specjalizujących się w gerontologii.
28:04Na zakończenie pobytu
28:06Dmitrii i Anastazja
28:07zdecydowali się skosztować
28:09lokalnej kuchni.
28:12Witam, miłych gości.
28:15Dzień dobry, jestem Dmitrii.
28:18To część tradycyjnej kuchni Abchazów.
28:20Mniejszości narodowej,
28:22którą władze rosyjskie
28:23faworyzują kosztem
28:25kultury gruzińskiej.
28:32To czysto abchazka wioska.
28:35Poczęstujemy Was
28:36kilkoma tradycyjnymi
28:37abchazkimi daniami.
28:43Ta abchazka rodzina
28:44utrzymuje się głównie z turystyki,
28:46a także dzięki
28:47wsparciu finansowemu z Rosji.
28:51Dwie trzecie emerytur
28:52oraz wynagrodzeń urzędników
28:54w tym regionie
28:54pochodzi z Moskwy.
29:02Dzięki Rosji i jej rządowi
29:04dostajemy rosyjską emeryturę.
29:08Nie jesteśmy biegni.
29:11Może jakieś rodziny w Abchazji
29:13żyją poniżej średniej,
29:15ale Rosjanie bardzo nam pomagają.
29:19Przysyłają pomoc humanitarną.
29:33Z jednej strony Rosja zdobywa
29:35poparcia Abchazów,
29:36z drugiej dyskryminuje Gruzinów.
29:4245 tysięcy ich zamieszkuje
29:45położony wzdłuż linii demarkacyjnej
29:47Rejon Gal.
29:48Nie mają prawa do głosowania.
29:50Potrzebują przepustek,
29:52aby się przemieszczać,
29:53a ich mienie w każdej chwili
29:55może zostać przejęte.
29:58Od września 22 roku
30:00język gruziński
30:02znikną z programu szkolnego.
30:04Uczniowie poznają wyłącznie
30:06Abchazki i rosyjski.
30:17Oczywiście, że to czystka etniczna.
30:22Jeśli pewnego dnia
30:24przestaniemy mówić po gruzińsku,
30:26jeśli nie będzie już
30:27gruziński szkół,
30:29gruzińska społeczność
30:30przestanie istnieć.
30:34Co się z nią stanie?
30:36Ci, którzy tu mieszkają,
30:38muszą się podporządkować.
30:39Muszą mówić po rosyjsku.
30:41To jest czystka etniczna.
30:42Znikniemy.
30:45Redzo dostrzega,
30:47jak Rosja stopniowo
30:48przejmuje kontrolę nad Abchazją.
30:50Dążąc do zahamowania
30:52emancypacji gruzinów.
30:59Rosji nie podoba się
31:01dążenie Gruzji
31:01do członkostwa w Unii Europejskiej.
31:05Potrzeba obrony praw człowieka,
31:08sprawiedliwości i praworządności.
31:11Rosja marzy o powrocie
31:12Związku Radzieckiego
31:13i scentralizowanej władzy.
31:16Nie życzy sobie
31:17cywilizowanego świata
31:19tuż za swoimi granicami.
31:23Inwazja Rosji na Ukrainę
31:25zaniepokoiła mieszkańców Gruzji.
31:28Obawiają się,
31:29że ich kraj
31:29będzie następny.
31:44W stolicy Tbilisi
31:47zgromadził się tłum zwolenników
31:49przystąpienia Gruzji
31:50do Unii Europejskiej.
31:55Na ich czele stoi
31:57proeuropejska polityk
31:58Elenę Hosztaria.
32:03Naród gruziński
32:04pragnie
32:04członkostwa w Unii Europejskiej
32:06i na nie zasługuje.
32:08Tymczasem Rosja
32:09robi co chce.
32:10Niepotrzebny jej pretekst
32:12po prostu wchodzi do Abchazji
32:14i Osetii Południowej.
32:15Naszym celem
32:16nie są spekulacje,
32:17co Rosjanie mogą zrobić,
32:19ale upewnienie się,
32:20że tego nie zrobią.
32:24W marcu
32:251922 roku
32:26Gruzja złożyła
32:27oficjalny wniosek
32:28o członkostwo
32:28w Unii Europejskiej.
32:31Jednak
32:32Komisja Europejska
32:33wydała opinię
32:34negatywną.
32:36Jednocześnie
32:36status kandydata
32:37przyznano
32:38innemu krajowi
32:39będącemu
32:39w orbicie
32:40rosyjskich zainteresowań.
32:42Ukrainie.
32:46Podobnie jak
32:47w przypadku Mołdawii
32:48i Gruzji,
32:49Rosja zaatakowała
32:50Ukrainę,
32:51stosując metody
32:52wypracowane przez KGB
32:53w latach 90-tych.
32:55Były agent
32:56Władimir Putin
32:57realizuje je
32:58co do joty.
33:05W 2014 roku
33:07rosyjskie służby
33:08bezpieczeństwa
33:09wsparły ruchy
33:10separatystyczne
33:11rosyjskojęzycznej
33:12ludności Donbasu.
33:14Dwa regiony
33:15Doniecka
33:16i Ługańska
33:17Republika Ludowa
33:18ogłosiły
33:19niepodległość,
33:20co doprowadziło
33:21do wybuchu wojny.
33:36W lutym
33:381922 roku
33:39Putin
33:39wykonał
33:40kolejny krok.
33:41Strasząc
33:42rosyjskojęzyczną
33:43ludność
33:43Donbasu
33:44wizją
33:45rzekomego
33:45ludobójstwa
33:46postanowiłem
33:49przeprowadzić
33:49specjalną operację
33:50wojskową
33:51i zaatakował
33:53Ukrainę.
33:55Pół roku później
33:56zorganizował
33:57fałszywe
33:58referenda
33:58i triumfalnie
33:59ogłosił
34:00aneksję
34:01czterech
34:01ukraińskich
34:02regionów.
34:06Przyjmujemy
34:08w skład
34:08Rosji
34:08Doniecką
34:09i Ługańską
34:10Republikę Ludową
34:11oraz
34:12obwód
34:13zaporoski
34:13i hersoński.
34:19Ich mieszkańcy
34:21stają się
34:22naszymi obywatelami
34:23na zawsze.
34:31Jednak
34:32na nowo
34:32zdobytych
34:33terenach
34:33gospodarz
34:34Kremla
34:34napotyka
34:35zaciekły
34:35opór.
34:39Ukraińcy
34:40stanowczo
34:40odmawiają
34:41powrotu
34:42pod rosyjskie
34:42jarzmo.
34:44W maju
34:452022
34:46roku
34:47wyruszamy
34:48na linię
34:48frontu.
34:50Właśnie
34:51została
34:51wyzwolona
34:52wieś
34:53Mały Niwka.
35:04Ołeksij
35:04i Maksym
35:05to ochotnicy
35:06z sił
35:07obrony
35:07terytorialnej.
35:08Odpowiedzialni
35:09za zaopatrzenie
35:10linii frontu.
35:12Dbają również
35:12o to,
35:13by mieszkańcy
35:13mieli zapewnione
35:14wszystko,
35:14czego potrzebują.
35:18Pewnie tędy.
35:20Poprzedniego dnia
35:21Rosjanie
35:22znów ostrzelali
35:23wioska.
35:24pocisk
35:25trafił
35:26w dom
35:26tych ludzi.
35:31Zniszczył
35:32dach
35:32i został
35:33w środku.
35:36już tu nie wrócą?
35:38Nie.
35:40Jeśli to zrobią,
35:41posiekam ich
35:42na kawałki.
35:43Oczy im
35:44wydrapię.
35:47Jestem
35:47taka wściekła
35:48na tych
35:48kacapów.
35:52Żyjemy
35:52sobie normalnie,
35:53a tu nagle
35:54babach.
35:55I wybucha
35:56wojna.
35:57Nie przyjdą
35:58tutaj?
35:58Nie.
35:59Będziemy
36:00ich przeganiać.
36:02Myśleli,
36:03że Ukraina
36:03jest głupia
36:04i słaba.
36:05Słaba.
36:16Maksim i Ołeksi
36:17pochodzą z miasta,
36:19które obecnie
36:19znajduje się
36:20pod okupacją.
36:25Ich dowódca,
36:27Andrii,
36:28pełnił w nim
36:29funkcję radnego.
36:33Pozostawili tam
36:35rodziny,
36:35dlatego proszą
36:36o zachowanie
36:37anonimowości.
36:4260% żołnierzy
36:45ma rodziny
36:45na terenach
36:46okupowanych.
36:47Czasami są one
36:48traktowane
36:49jako zakładnicy.
36:50Wróg
36:51wymusza
36:52na żołnierzach
36:53poddanie się
36:53lub dostarczanie
36:54informacji.
36:58Na przykład
36:59ojciec
36:59jednego z naszych
37:00towarzyszy broni
37:01został zastrzelony,
37:03a matka
37:03pobita
37:04na śmierć.
37:10Podaj mi
37:11hełm
37:11i wkładaj
37:12schój.
37:14Aby dotrzeć
37:15na linię frontu
37:16musimy przejechać
37:17przez wieś
37:18Połtawkę.
37:18Od 10 dni
37:21jest ona
37:21nieustannie
37:22strzeliwana
37:23przez rosyjską
37:24artylerię.
37:26Tutaj
37:27ostrzał jest
37:27najcięższy.
37:28To centrum wsi.
37:30Muszę jechać
37:31szybko,
37:32bo w każdej chwili
37:32może
37:33nadlecieć
37:34pocisk.
37:42chcą
37:43zadać
37:43jak największe
37:44straty
37:45cywilom
37:45i zmusić
37:46ich do odejścia.
37:53Andrii
37:54widzi w tym
37:55cel
37:55bardziej polityczny
37:56niż militarny.
37:58Jeśli ludzie
37:59opuszczą
38:00Ukrainę
38:00kraj
38:01osłabnie
38:01i nie będzie
38:02w stanie
38:02odbudować
38:03swojej gospodarki.
38:05O to właśnie
38:06im chodzi.
38:08Obawiają się
38:09silnej
38:10niepodległej
38:10Ukrainy,
38:11która mogłaby
38:12dołączyć
38:12do Unii Europejskiej.
38:22Docieramy
38:23do strefy
38:24zero,
38:24do jednego
38:25z posterunków
38:26dowodzonych
38:26przez Andrija.
38:33Przebywa
38:34tu
38:35sześciu
38:35ochotników
38:36strzegących
38:37terenu.
38:44Uwaga!
38:45Dwa
38:46wrogie
38:46samoloty
38:47nadlatują
38:47z Melitopolu.
38:49Kierują się
38:50na północ.
38:53W ciągu
38:54półtorej
38:54doby
38:55spędzanej
38:55w tym miejscu
38:56naliczyliśmy
38:57ponad
38:58pięćset
38:58eksplozji.
39:03Boże,
39:05walą
39:05po tamtym
39:06polu.
39:23Ci mężczyźni
39:25to miejscowi
39:26rolnicy.
39:28Wysłali
39:28rodziny
39:29w bezpieczne
39:29miejsce.
39:30Nie muszą
39:31więc ukrywać
39:31twarzy.
39:39Razem
39:40dorastaliśmy.
39:41Również
39:42z tym
39:42dżentelmenem.
39:44Pokażcie go.
39:47chcieli
39:49chcieli
39:49nas podzielić,
39:51ale
39:51stało się
39:52odwrotnie.
39:54Zjednoczyli
39:54cały nasz kraj
39:55i cały
39:56naród
39:56ukraiński.
39:58Teraz
39:59wszyscy
39:59stanowimy
40:00jeden
40:00organizm.
40:07Ich
40:08życie
40:08w środku
40:09lasu,
40:09spędzane
40:10w okopach
40:11i prowizorycznych
40:12schronach,
40:13nieustannie
40:14przerywa huk
40:14eksplozji.
40:16Towarzyszy mu
40:17ciągły strach
40:18przed dronami.
40:21Mogę
40:21wejść do środka?
40:22Jasne.
40:23Jeśli
40:24zostaną
40:24namierzeni,
40:25ten schron
40:26stanowi ich
40:26jedyną szansę
40:27na przetrwanie.
40:29Daj
40:30światło.
40:30To nas
40:31chroni
40:31przed
40:31pociskami,
40:32na przykład
40:32gradami.
40:36Spięliśmy
40:37kłody,
40:38przykryliśmy
40:38plastikiem,
40:39a następnie
40:40przysypaliśmy
40:40ziemią.
40:43Na to
40:43położymy
40:44gałęzie
40:45albo siatkę
40:45maskującą,
40:46żeby drony
40:47nas nie widziały.
40:53Mimo ostrzału
40:54ukraińscy rolnicy
40:55pracują
40:56na polach
40:57jakby
40:57nigdy
40:58nic.
41:06Spójrzcie tam.
41:08Na polu
41:08pracuje
41:09traktor.
41:10Walczą,
41:12a jednocześnie
41:12uprawiają
41:13ziemię
41:14pod ostrzałem
41:15na zaminowanych
41:17polach.
41:18Nie wiem,
41:19jak to wytłumaczyć.
41:20Tacy jesteśmy.
41:23Musimy
41:23wyżywić
41:24kraj.
41:27Uprawiać
41:27zboże.
41:35Trzeba
41:36wykarmić
41:37bydło i świnia,
41:38a nasze pola
41:38są tutaj.
41:42Żywią
41:43nas.
41:50Rolnicy
41:51odgrywają
41:52ważną rolę
41:53w wysiłku
41:53wojennym.
41:57Szósta
41:58rano.
41:59Obrzeża
42:00miasta
42:00Zaporoża,
42:0140 km
42:02od linii
42:03frontu.
42:08Ołech
42:08jedzie
42:09do pracy.
42:16Trzeba
42:17zabrać
42:17Sergija.
42:19Przez
42:2016 lat
42:21był
42:21robotnikiem
42:22rolnym,
42:22ale wojna
42:23wszystko
42:23zmieniła.
42:25Na stacjach
42:26benzynowych
42:27jest istne
42:27szaleństwo.
42:28Prawie
42:28nie ma
42:29benzyny.
42:30Czeka się
42:31w kolejce
42:31po trzy
42:32dni.
42:32Ja mogę
42:33kupić
42:34na firmę,
42:34ale nie więcej
42:35niż 10 litrów
42:36dziennie.
42:39Rosyjskie
42:40ataki
42:41na rafinerię
42:41doprowadziły
42:42do niedoborów
42:43paliwa
42:43i wzrostu cen.
42:49Liter
42:50może
42:50podrożyć
42:51do półtora euro.
42:55Pojazd
42:56manewruje
42:56slalomem
42:57między blokami
42:58przeciwpancernymi,
42:59których zadaniem
43:00jest spowolnienie
43:01rosyjskich
43:02czołgów.
43:08Pół godziny
43:09później
43:09Ołech
43:10dociera
43:10do pracy.
43:13To
43:14jedno
43:14z największych
43:15gospodarstw
43:15w regionie.
43:17Zajmuje
43:179 tysięcy
43:19hektarów.
43:24Ołeksander,
43:25dyrektor
43:25gospodarstwa
43:26zarządza
43:27zespołem
43:27około
43:2840 pracowników
43:29i od początku
43:30rosyjskiej
43:30inwazji
43:31codziennie
43:32rano
43:32upewnia się
43:32czy jego
43:33ludzie są
43:33bezpieczni.
43:38Co
43:39słychać?
43:40Spokojnie?
43:42Nie
43:42strzelają?
43:45Zabieramy
43:45się do
43:46pracy.
43:47Dziś
43:48zaczynamy
43:49siew.
43:50Czekamy
43:51na Ciebie.
43:51Do zobaczenia.
43:53Wszystko
43:54idzie
43:54zgodnie
43:54z
43:58pęci
43:59mechaników
44:00zostało
44:00zmobilizowanych
44:01do
44:01konserwacji
44:02czołgów.
44:05Ołeksander
44:05ma
44:06niedobór
44:06personelu.
44:07Wojna
44:08opóźnia
44:08siew.
44:11Przypominam
44:12jak
44:12wygląda
44:12sytuacja.
44:14W tym
44:14roku
44:14sezon
44:15jest
44:15o połowę
44:16krótszy.
44:17Sukces
44:18naszego
44:19gospodarstwa
44:20zależy
44:20wyłącznie
44:21od
44:21nas.
44:24muszą
44:25pracować
44:25szybciej.
44:26Zwłaszcza,
44:27że od
44:287 wieczorem
44:29obowiązuje
44:30godzina
44:30policyjna.
44:34Przed wojną
44:35każdy taki
44:36traktor
44:36obsługiwały
44:37dwie osoby.
44:38Pracowaliśmy
44:39dzień i noc.
44:41Jeśli trzeba
44:42było
44:42obsiewać,
44:43to robiliśmy
44:43to
44:43w parach
44:44przez całą
44:46dobę.
44:54maszyny
44:55z włączonymi
44:55światłami
44:56to cel
44:57dla
44:57lotnictwa
44:58rosyjskiego.
45:04Obsiewanie
45:06zrobiło się
45:06niebezpieczne?
45:10Oczywiście.
45:12Kiedyś
45:13widzieliśmy
45:14pocisk
45:14zestrzelony
45:15przez naszą
45:16obronę
45:16przeciwlotniczą.
45:18Raszyści
45:19nawet nie wiedzą
45:19gdzie strzelają.
45:21Twierdzą,
45:21że w obiekty
45:22wojskowe,
45:22ale walą
45:23po wszystkim.
45:24Po wsiach
45:24i po miastach.
45:29W dniu,
45:30kiedy nagrywaliśmy
45:31te ujęcia
45:32w sąsiednim
45:32gospodarstwie
45:33rosyjski
45:34pocisk
45:34zniszczył
45:35magazyn.
45:3570%
45:37rosyjskich
45:37ataków
45:38jest wymierzonych
45:39w obszary
45:40cywilne.
45:46To jednak
45:47nie jedyny
45:48problem
45:48ukraińskich
45:49rolników.
45:50Borykają się
45:51oni również
45:52z poważnymi
45:53trudnościami
45:54w eksporcie
45:55swoich plonów.
45:58Sprawdźmy
45:59jakość ziarna.
46:01Musimy je
46:02regularnie
46:02badać
46:03i napowietrzać.
46:05Nie wiemy,
46:06ile będziemy
46:07je przechowywać.
46:14problemy
46:15z eksportem
46:15wywołują
46:16napięcia
46:17na rynku
46:17międzynarodowym.
46:20Aż
46:2026 krajów
46:21jest zależnych
46:22od dostaw
46:22zboża
46:23z Rosji
46:24i Ukrainy.
46:26Skutki
46:27zaczynają
46:27być odczuwalne
46:28także w Ukrainie.
46:32To początek
46:34kryzysu
46:34żywnościowego,
46:35który dotyka
46:36nie tylko
46:36Ukrainę,
46:37ale cały
46:38świat.
46:40Ta wojna
46:41stanowi
46:42zagrożenie
46:42dla wszystkich.
46:44I to nam
46:45robią
46:45tak zwani
46:46bracia.
46:52Ryzyko
46:53niedoborów
46:54żywnościowych
46:54przywołuje
46:55wśród Ukraińców
46:56wspomnienia
46:57wielkiego głodu
46:58z lat
46:58trzydziestych
46:59dwudziestego
47:00wieku.
47:04Stalin
47:05nakazał wtedy
47:06konfiskatę
47:06plonów
47:07ukraińskim
47:07chłopom.
47:09Była to
47:09kara
47:09za opór
47:10wobec
47:10kolektywizacji.
47:12W wyniku
47:13tej polityki
47:14zagłodzono
47:15od trzech
47:15do pięciu
47:16milionów ludzi.
47:20Dziś
47:20Ukraińcy
47:21znów patrzą,
47:22jak ich zboże
47:22jest kradzione
47:23i wywożone
47:24ciężarówkami
47:25do Rosji,
47:26skąd trafia
47:27do zaprzyjaźnionych
47:28krajów,
47:28takich jak
47:29Syria
47:30czy
47:30Burkina Faso.
47:35Rosja
47:36systematycznie
47:37pozbawia
47:37Ukrainę
47:38kluczowej
47:38infrastruktury
47:39gospodarczej,
47:40przejmując
47:41porty,
47:41kopalnie
47:42żelaza
47:42i węgla
47:44oraz hutę.
47:50Na okupowanych
47:52terenach
47:52Moskwa
47:53stosuje
47:53represje,
47:54kontrolując
47:55lokalną ludność.
47:56Przeciwnicy
47:57reżimu
47:58trafiają
47:59do tajnych
47:59więzień.
48:00W donieckim
48:01więzieniu
48:01izolacja
48:02przetrzymywano
48:03ponad
48:03tysiąc
48:04ludzi.
48:06Stanisław,
48:08ukraiński
48:08dziennikarz,
48:09spędził tam
48:09ponad
48:10dwa lata.
48:13Aresztowali
48:14mnie
48:1511 maja
48:1617 roku,
48:17w dzień
48:17tak zwanej
48:18Donieckiej
48:18Republiki
48:19Ludowej.
48:20Ludzie
48:21po cywilnemu
48:22założyli mi
48:23kajdanki,
48:24odebrali
48:24od milicjantów
48:25mój dowód
48:25i zaprowadzili
48:27do samochodu.
48:31Na głowę
48:32włożyli mi worek
48:33i zawieźli
48:34do siedziby
48:35tzw.
48:36Ministerstwa
48:36Bezpieczeństwa
48:37Narodowego.
48:38Pół godziny
48:39później
48:39przyprowadzili
48:40do pomieszczenia,
48:41gdzie zaczęli
48:42mnie torturować
48:42prądem.
48:44Miałem się
48:44przyznać,
48:45że jestem
48:45ukraińskim
48:46szpiegiem.
48:49Stanisław
48:50po podpisaniu
48:51wymuszonych
48:51zeznań
48:52został skazany
48:53na 15 lat
48:54więzienia.
48:54Podczas
48:57odbywania
48:57kary
48:57był nieustannie
48:58poddawany
48:59rosyjskiej
49:00propagandzie.
49:04Witam
49:05w programie
49:06Słatko w plus.
49:08W 2018
49:09udzielił
49:11wywiadu
49:11byłemu
49:12żołnierzowi,
49:13a obecnie
49:13dziennikarzowi
49:14stacji
49:15Rosja.
49:17Tego człowieka
49:18przyprowadzono
49:19tu w kajdankach.
49:23Zmuszono go,
49:25by się
49:25przedstawił
49:25jako ukraiński
49:26szpieg,
49:27który właśnie
49:27napisał
49:28powieść
49:28o swoim
49:29podwójnym
49:30życiu.
49:32Ile procent
49:33prawdy
49:34jest w pańskiej
49:35powieści
49:35autobiograficznej?
49:40Chodzi mi
49:41o działalność
49:42szpiegowską.
49:47100%.
49:48A więc
49:49opisał pan tam
49:50prawdę?
49:51Tak.
49:54Stanisław
49:55odbywał
49:55karę
49:55w izolacji.
49:56Byłej fabryce,
49:58gdzie
49:58przetrzymywano
49:59wrogów ludu.
50:03W tym budynku
50:04są cele
50:05i piwnice.
50:07Między innymi
50:08ta,
50:09w której
50:09spędziłem
50:10pierwszy miesiąc.
50:12Obok
50:13była stołówka
50:14i specjalna
50:15piwnica,
50:15gdzie
50:16torturowano ludzi.
50:19To współczesny
50:20obóz
50:21koncentracyjny.
50:23Więźniowie
50:24traktowali
50:24se jak niewolnice.
50:26Robią wszystko,
50:27co im się
50:27karze.
50:34Izolacją
50:35zarządzał
50:35Leitnant Palicz.
50:37Więźniowie
50:38nazywali go
50:39Hadesem,
50:40na cześć
50:40greckiego
50:41Boga
50:41podziemi.
50:43Palicz
50:43poddawał
50:44osadzonych
50:45torturom
50:45fizycznym,
50:46psychicznym
50:46i seksualnym.
50:50Palicz miał
50:51swoje metody
50:52wywierania
50:52presji
50:53na więźniów,
50:53przebywających
50:54ze swoimi
50:55partnerami.
50:57Siedziałem
50:57z mężczyzną,
50:58którego dziewczyna
50:58znajdowała się
50:59w sąsiedniej
51:00celi.
51:02Palicz umieścił
51:03go ze mną
51:03celowo.
51:04Kupak wiedział,
51:05że obok
51:06jest jego
51:06ukochana
51:07i Palicz
51:08może z nią
51:08zrobić,
51:09co zechce.
51:13Po 28
51:15miesiącach
51:15Stanisław
51:16został uwolniony
51:17w ramach
51:18wymiany
51:18jeńców.
51:20W Donbasie
51:22funkcjonuje
51:23co najmniej
51:247 podobnych
51:25więzień.
51:27Są one
51:28ponurym
51:29symbolem tego,
51:30co mogłaby się
51:31zamienić Ukraina
51:32pod rosyjską
51:32okupacją.
51:35Tym bardziej
51:36należy
51:36umacniać
51:37determinację
51:38narodu
51:38ukraińskiego,
51:39który od
51:402014
51:41roku
51:41walczy
51:42z okrutnym
51:43sąsiadem.
51:46opracowanie