00:00Güzellikler dünyası
00:02Paraf'ın katkılarıyla
01:00İlimizde tarihi camilerimiz, köprülerimiz, kiliselerimiz, hamamlarımız, tarihi konaklarımız bunların hepsinin toplumun her biri gerçekten burada gezilip görülmeye değer bizim tarihi değerlerimiz, güzelliklerimiz.
01:17Bakın bunlardan on gözlü köprümüz var.
01:20Türklerimizde de konu olmuş.
01:23Suzan Suzi şarkısının geçtiği köprümüz.
01:26Kırklardağ'ı yine hemen o köprümüzün karşısında o da bizde.
01:31Efendim şarkılara konu olmuş Malabadi Köprüsü yine bizim ilimizde.
01:36Ki Malabadi Köprüsü'nün bacak açıklığı Ayasofya Camii Kebiri'nin kubbesinden daha geniş.
01:44Yani kubbesi onun altına girebilecek şekilde büyük bir köprümüz.
01:49Yine tabii Zerzevan Kalesi Roma İmparatorluğu'nun son garnizonu olarak ifade edebileceğimiz Zerzevan Kalesi de yine bizim ilimizde içerisinden Mitras Tapınağı da mevcut ki turistler de buna çok ilgi ve alaka gösteriyorlar.
02:04Efendim biz orada her yıl gökyüzü etkinliği de gerçekleştiriyoruz.
02:08Orası dünyada belli yerler var.
02:11Gökyüzünün böyle berrak olarak seyredilebildiği yıldızların.
02:16Bizim Zerzevan Kalesi'nin olduğu yerde bu anlamda böyle saylı yerlerden bir tanesi.
02:21Her yıl orada da gökyüzü etkinliği düzenliyoruz.
02:25Çocuklarımız geliyor.
02:26Orada teleskopları kuruyoruz.
02:29Dört gün boyunca orada kalıyorlar, çadırlar kuruyoruz.
02:32Ve oradan gökyüzünü izliyorlar geceleri.
02:35Böyle bir etkinliği de orada gerçekleştiriyoruz.
02:47Ben yıllar önce burada Diyarbakır Çermik Kaymakamlığım vardı.
02:51O zaman gelip tatmıştım.
02:53Oradan biliyorum yani gerçekten çok güzel, çok lezzetli bir yemek, çok özel bir yemek.
02:57Zaman zaman gelen misafirlerimizi filan da ikram etmek üzere götürdük.
03:01Biz de o manada zaman zaman efendim kapurga dolmasından tadıyoruz.
03:04Gayet güzel, lezzetli.
03:06Mutlaka efendim gelen misafirleri, buraya gelen tüm efendim görmek, gezmek için gelenlere de
03:11kaburga dolmamızı, burma kadayıfımızı, efendim Diyarbakır karpuzumuzu, örgü peynirimizi ve diğer ürünlerimizi tavsiye ediyoruz.
03:21Mezopotamya kültürü geniş bir alana sahip.
03:33Diyarbakır, Mardin, Şanlıurfa bunların hepsi bu yukarı Mezopotamya'nın kentleri.
03:39Ve burada birçok uygarlık, farklı farklı alanlarda aynı kültür, aynı yemek, aynı lezzetler olmuş.
03:49Şimdi kaburga dolması bizde ticarileşmesi yani bir kırk yılı buldu.
03:56Ama daha önce aynen kadayıf gibi bizde bayramlarda kaburga dolması yapılırdı evlerde.
04:04Kaburga dolması yapımı meşakhetli, zor bir yemektir.
04:10Su buharında yani pişirmeniz gerekiyor.
04:13Uzun bir hazırlık aşaması var.
04:16Bunun ticarileşmesi çok kolay değildi.
04:19İlk kez Diyarbakır'da ticarileşti.
04:21Bugün kaburga dolması çevre illerde de Diyarbakırlı bir ustamız tarafından işletmeler açılıyor.
04:31Yani Diyarbakır bu işin merkezi hem evlerde yapım anlamında olsun hem de ticarileşme anlamında Diyarbakır bu konuda çok gelişti.
04:41Biz de bunu biliyorduk.
04:42Yani ticarileştiği zaman biz coğrafi işaretler alırken doğrusu şunu hedefimize koyduk.
04:49Kentimizde özellikle yapımı olan evlerde, işletmelerde yapılan ürünlerimizi veya az yapılan, unutulmaya yüz tutmuş ürünlerimizin coğrafi işaretlerini alıyoruz.
05:05Ki kaburga dolması da hem evlerimizde yapılıp hem de işletmelerde yapılan önemli bir ürünümüz.
05:19Kaburga dolmasını diğer şehirlerden farklı kılan ilk önce Karacadağ pirinci.
05:29Karacadağ pirinci de tescilli bir pirincimiz.
05:31Diyarbakır'da Karacadağ'ın eteklerinde eriyen kar sularıyla yetişen bir pirinç özelliği bu.
05:38İçerisindeki bademi, Diyarbakır reyhanı ve kuzunun ön kaburga dediğimiz kol kısmından oluşan kaburgadan dolayı farklı kılan bu.
05:56Kaburga dolması Diyarbakırlılar için ekonominin düzgün olmasını ve zenginliği ifade eder.
06:04Niye? Çünkü biz Diyarbakır mutfağını normalde ikiye ayırıyoruz.
06:08Kırsal mutfak ve şehir mutfağı.
06:09Kaburga dolması şehir mutfağının en güzel örneklerinden bir tanesi.
06:12Niye? Çünkü işin içerisinde et var, pilav var, badem var, farklı baharatlar var.
06:18Ve bunların birleşiminden kaynaklanan bir yemek.
06:22Daha doğrusu Diyarbakır'da zengin olan ailelerin yapmış olduğu bir yemek.
06:26Ve günümüze kadar sürekliliği olmuş ve hala devam ettirmeye çalıştığımız bir yemek çeşidi.
06:31Diyarbakır mutfağı sadece şehir olarak ele almamalıyız.
06:35İlçelerimiz var, köylerimiz var.
06:37Yani kırsal mutfak ve şehir mutfağını bütünleştirirsek ve bu anlamda kendimizi de mutfak olarak iyi tanıtırsak iyi yerlerde olacağımızı düşünüyorum.
06:45Turizm zaten insanların boş zamanlarını değerlendirdiği bir alan ama günümüzde artık sadece boş zamanları değerlendirme değil,
07:04bunu rekreasyon alanlarıyla ve özellikle gastronomiyle birleştirmeyi insanlar tercih ediyorlar.
07:08O yüzden gastronominin daha yoğun olduğu yerleri tercih edip,
07:13oralara gidip özellikle gastronomik ürünleri tadıp hüzün turizmini yaşamayı insanlar daha fazla tercih etmeye başladılar.
07:21Hüzün turizmi dediğimiz zaman her şeyi kapsayabiliyor.
07:24İnsanların daha önceden atalarının yaşadığı yerlere gelip,
07:28o mekanları dolaşmaları, o duvarları dokunmaları ve onların yapmış oldukları,
07:32tatmış oldukları yemekleri tatmaları anlamına geliyor.
07:36O yüzden Diyarbakır gastronomi turizmi için gerçekten uygun ve lezzetler olarak da ön plana çıkabilecek yemeklere sahip.
07:58Kaburgamızı güzel şöyle bir terbiye eliyoruz.
08:02Tuzla ovuyoruz, karabiberle ovuyoruz.
08:04Çok hafif bizim kendi yöremizin biber salçası ile şöyle bir çay kaşığı kadar.
08:09Sadece o rengini böyle birazcık değiştirsin diye içini dışını güzelce terbiyeli bir köşeye bıraktıktan sonra
08:15iç pilavımızı kuşbaşı etli, karacadağ pirinçli, içerisindeki çerezler, badem, çam fıstığı,
08:21işte kuş üzümü, karabiberi ve reyhanıyla birlikte güzel bir iç pilav hazırladıktan sonra
08:27kaburgamızı dolduruyoruz.
08:29Yağ da mühürledikten sonra kısık ateşte 4 saat pişiriyoruz.
08:34Bu yemeğimizin özelliği şehir mutfağının en güzel örneklerinden bir tanesi.
08:55Çünkü zengin olan, şehirde ticaretle ilgilenen veya paşa olan kişiler,
09:01misafirleri geldiği zaman sabahtan itibaren bu yemeğin yapılmasını istiyorlar.
09:06Ve en az 4-5 saat boyunca ağır ateşte pişmesi gerektiği için
09:10öğleden önce hazırlanıp pişmeye bırakılıyor.
09:14Ve akşam misafirler geldiği zaman büyük bir tören eşliğinde beraber bir akşam yemeği yemiş oluyorlar.
09:25Güzel bir kaburga dolması iç pilavının diriliğiyle, bu tam olmuş diyebiliriz.
09:37Hani böyle lapa olmayacak, pirinç taneleri tane tane olacak ve dış mühürlenmesi çok iyi olacak.
09:43Şöyle açtığımızda, hemen şöyle bir bıçak darbesiyle yardığımızda böyle o et, löp yere düşecek.
09:50Yere düşecek derken kaburganın üzerine, pilavın üzerine düşecek.
09:55Üniversite olarak coğrafi işaret araştırmalarını zaten bizler yapıyoruz.
10:102020 yılına kadar yaklaşık 4 tane coğrafi işaret vardı.
10:13Zaten bunun bir tanesini de Tarım İl Müdürlüğü ile beraber çalışmıştık, kadayıf üzerine.
10:17Daha sonra 2020 yılından sonra yaklaşık 63 dosyayı üniversite olarak biz ticaret odasıyla paylaştık.
10:24Ve bunun toplam sayısı, şu an coğrafi işaret sayımız 50'ye yükseldi.
10:29Ve hala kayıtlarımız devam ediyor, başvurularımız devam ediyor.
10:34Ve listede olan başvuru aşamasındaki sayılarımız hala var.
10:38İnsanlar bir yere giderken yeni lezzetler, yeni tatlar almak istiyorlar.
10:53Yani siz bildiğiniz, gördüğünüz, tattığınız bir yere gidip tekrar niye para harcayasınız?
10:57Normal olarak, mantıklı olarak.
10:59Ne yaparsınız?
11:00Farklı lezzetler, farklı yerler, farklı güzellikler görmek istersiniz.
11:04Yani seyahatin esas ana şeyi budur yani.
11:08Mesela kimisi tarihi çok sever, tarihi yeni yerler görmek ister, tarih turizm oluyor.
11:15Kimileri için de gastronomi çok önemli.
11:18Diyor ki ya farklı lezzetler alalım, Allah Allah nasıl acaba, şurada şu lezzet nasıl, burada bu lezzet nasıl?
11:23Şimdi o da çok önemli bir cazibe merkezi.
11:26Bu anlamda da Diyarbakır'ımız da hakikaten önemli bir potansiyele sahip.
11:30O yüzden hani insanların seyahat etmelerindeki sahikler, onları seyahate yönlendiren, bir yeri görmeye yönlendiren sebeplerin bir tanesi de gastronomidir.
11:39Hakikaten kendimizden de paylaşır.
11:41Bir yere gidince soruyoruz değil mi?
11:43Şimdi buranın abi nesi önemliymiş?
11:45Yani ne yiyebiliriz burada?
11:47İşte gitmeden internetten bakıyor herkes.
11:49Orada neyi yersek daha önemliliymiş, neyi en güzel yapıyormuş, buranın meşhur yemeği neymiş?
11:53Herkes bunlara bakıyor.
11:54Gittiği zaman da mutlaka o lezzetten tadıyor ve döndüğü zaman da memleketine bunu da anlatıyor.
12:01Bu da çok önemli.
12:02Yani bu ne demektir?
12:03Bunu anlattığı zaman şimdi oradan yeni turistlerin de oraya gelmesine sebep oluyor.
12:09Yeni efendim ziyaretçilere de vesile oluyor.
12:11Bu anlamda gastronomi hakikaten çok çok önemli diyebilirim.
12:15Kaburga dolmasının bir özelliği de Karacadav pirincidir.
12:28Yani içine Karacadav pirinci ve eğilim bademini koymanız gerekiyor.
12:33Yani biz bunu alırken sadece kaburga dolması diye almıyoruz.
12:38Zaten patenti de bu şekilde alamıyorsunuz.
12:40O içindeki ürününden tutun da kullanılan yağına kadar sizin kentinizle veya bölgenizle bir bağını ispat etmek zorundasınız.
12:51Karacadav pirinci burada Karacadav'da yetişiyor.
12:55Badem eğil de yetişiyor bugün Türkiye'nin önemli merkezlerinden bir tanesi.
13:00Hayvancılık anlamında da Diyarbakır bu konuda önemli kentlerden biri.
13:05Onun için kaburga dolması Diyarbakır'ımızın hem evlerde hem de işletmelerde yapılan en önemli ürünlerden bir tanesi olduğu için
13:14biz de onun coğrafi işaretine başvurduk ve hemen de kabul edildi.
13:18Diyarbakır Gastronomisi'ni özetlemek istersek iyi yerlere geleceğimize inanıyorum.
13:36Üniversiteyle, valilikle, ticaret odasıyla, belediyeyle bir işbirliği halinde olmalı.
13:43Bir bütün halinde olmalı. Bireysel bir yere kadar ama hepimiz el ele verirsek inanın çok güzel yerlerde olacağız.
13:50Bizim hem tarihimiz hem yemeklerimiz hem burada sadece bir kültür yok.
13:56Diyarbakır birçok kültüre ev sahipliği yaptığından dolayı Süryanisi, Ermenisi, Arabı, Kürdü, Türkü
14:03bundan dolayı gerçekten biz aslında çok zengin bir şehiriz bu anlamda.
14:13Diyarbakır mutfağı genellikle tencere yemekleri olarak bilinir ve ağır ateşte yavaş yavaş pişen yemek çeşitlerimiz var.
14:25İnsanlar genellikle Diyarbakır'ı ızgara yemekleri olarak biliyorlar ama tarihsel geçmiş olarak araştırdığımız zaman
14:32tencere yemekleri ön plana çıkıyor.
14:34Mesela yaklaşık 6 çeşit meftune yemeğimiz var ve neredeyse her 2 ayda bir farklı bir meftune yemeği yapabiliyoruz.
14:43Coğrafi işaretli yemeklerimize olan ilgi gerçekten çok fazla.
14:55Gençler evet bilmiyorlar, maalesef ki bilmiyorlar.
14:58Çünkü dediğim gibi mutfakta bu yemeklerin sürdürülebilirliği maalesef azalıyor günden güne.
15:04Ama gençlerin ilgisi bizim mutfağımızda bizim bu kadar tescilli yemeğimiz var mı diye şaşırıyorlar.
15:09Ve dolayısıyla verdiğim bütün eğitimlerde gerçekten benim her zaman kalabalık bir grubum oluyor.
15:16Çünkü öğrenmek istiyorlar, hakikaten öğrenmeye açlar.
15:18Diyarbakır gastronomisinin geleceği çok açık.
15:34Neden?
15:34Çünkü Mezopotamya'nın kaynağı özellikle Hevsel'i de işin içine katıp bunu rahat bir şekilde söyleyebiliyoruz.
15:41Çünkü Hevsel'de yetiştirilen sebze ve meyveleri biz gastronomik olarak çok düzgün kullanmışız.
15:47Daha önceden küçük bir örnek vermek gerekirse ben genelde vişne salçasını örnek gösteriyorum.
15:52Domatesin bizim hayatımıza girişi yaklaşık 300 yıl.
15:55300 yıl öncesinde Diyarbakır'da vişne salçası, sumak salçası veya bunların ekşileri kullanılmış.
16:03Özellikle biz tencere yemeklerimizde bunları kullanıyoruz ve sumak suyunu demleyip kullanmayı seviyoruz.
16:09O yüzden insanların farklı damak tatlarını tatmaları için bu bölgeye gelip bunları tatmaları gerekiyor.
16:16Böylece Mezopotamya'nın yemek kültürünü Diyarbakır'da rahat bir şekilde bulabilirler.
16:39Güzellikler Dünyası
17:08Paraf'ın katkılarıyla
