Oynatıcıya atlaAna içeriğe atla
  • 2 ay önce
TARLADAN SOFRAYA UZANAN BESİN YOLCULUĞU

Tohumdan hasada, tarladan tezgaha Anadolu’nun bereketli topraklarında yapılan tarımın tüm aşamaları “Topraktan Sofraya” ile Ülke TV ekranlarında izleyicisiyle buluşuyor. Geçmişten geleceğe her dönemde önemini koruyan tarımı geliştirmek için kullanılan yöntemler, tarımın zenginleştirilmesi ve ürünlerin hasatı Zeynep Tor’un sunumuyla Topraktan Sofraya ile ekrandaki yerini alıyor.

Zeynep Tor, “Topraktan Sofraya” ile sofralara gelen besinlerin yolculuğunu Ülke TV ekranlarına taşıyor. Türkiye’nin yedi bölgesinden üreticiler, çiftçiler, toprak ve ürün için emek verenler, bereketli topraklarda yetiştirdikleri ürünleri Ülke TV ekranlarında tanıtıyor. “Topraktan Sofraya” tarımda kullanılan tohumlardan, ürünlerin hangi dönemlerde ne şekilde yetiştirildiği ve nerelere dağıtıma çıktığına kadar tüm aşamalarını izleyenleriyle paylaşıyor.

Kaliteli üretim ve sağlıklı ürünler anlayışla yola çıkan program Topraktan Sofraya her pazar 18.00’de Ülke TV’de.
Döküm
00:02Ziraat Bankası sunar
00:21Gıdalarımızın topraktan sofraya olan serüvenini izlemek için çıktığımız yolculukta
00:26Yalnızçam Dağları'nın eteklerinde Horhor Deresi, Ekşinar Deresi ve Ardanüş Deresi'nin mikro klimasını oluşturduğu Artvin topraklarındayız.
00:37Arıcılıktan hayvancılığa, sebze bahçelerinden meyve bahçelerine bakalım bu mevsimde üreticilerimiz nelerle uğraşıyor.
00:45Gelin birlikte görelim.
00:54Bir yaban mersini bahçesindeyiz.
00:57Çok şeylere faydalıdır, çok şekere faydalıdır, kansere bira birdir.
01:02Ballarımızı üretiyoruz, kestane balımız ağırlıklıdır.
01:05Karakovanlarımızı bekliyoruz, bizim balımız kaliteli, doğal.
01:092016 yılında bahçemizi yaptık genç çiftçi projesiyle.
01:1313 dönüm bahçemiz, 5 dönümünde yaban mersini fidanı var.
01:17Ayşe bize yeni usul bir çay hasadını gösterecek.
01:25Şimdi ben başlıyorum.
01:26Kesiyorum, koyuyorum.
01:28Zikapaları alıyoruz, hiçbir katkı maddesi ve şekeri olmadan marmelatını yapıyoruz.
01:33Doğu Kadıniz bölgesi yaşlı ormanlara sahip.
01:35Biyolojik çeşitliliği de son derece yüksek bir bölge.
01:38Kestane balını biz bu bölgede üretiyoruz.
01:41Solun yolu enfeksiyonlarında, akciğer tedavisinde kullandığımız bir üründür.
01:45Likapa marmelatı yapacağız.
01:47Bunun abukilçiklerini çekiyoruz böyle güzel.
01:50Şimdi bunu eziyoruz.
01:52Kendi haline bir şey çekiyoruz.
01:55Renk harika, koku harika.
02:08Artvin Popa Koyuncular Köyü'nde bir yaban mersini bahçesindeyiz.
02:13Uğur Karabaca'ya ait bu yaban mersini bahçesi.
02:16Bakalım kaç yıllıkmış öğrenelim.
02:18Merhaba, kolay gelsin ablacığım.
02:20Sağ ol, teşekkür ederim.
02:22Seni tanıyabilir miyim?
02:23Uğur'un annesi.
02:24Uğur'un annesisin. Uğur nerede?
02:26Şurada benim yanımda.
02:27Gelecek mi birazdan?
02:28Gelecek.
02:29Sen toplamaya başladın.
02:31Arkadaşlar da topluyorlar.
02:33Evet.
02:33Kaç senelik bir bahçe burası?
02:35On seneden fazla var.
02:36Bir tane alabilir miyim şöyle?
02:37Tabii ki canım.
02:38Çok güzel değil mi tada?
02:39Çok.
02:40Çok şeylere faydalıdır.
02:42Çok şekere faydalıdır.
02:44Kansere bira bir dur.
02:45Her şey yani ne kadar o şey.
02:48Benim varsa her şey iyi geliyor.
02:50Benim oğlum duydu, yaptı Allah razı olsun.
02:53Beni de çalıştırdı peşine.
02:56Gençliğinde sen bilir miydin bu meyveyi?
02:59Hayır.
02:59Gençliğinde nerede be?
03:0070 yaşındayım.
03:0250 sene onca bunlar nerede vardı ki?
03:05Sevdin peki tadını?
03:06Çok.
03:06Çok tatlıydı.
03:07Çok iyiydi.
03:08Peki yabani olarak yetişir miydi bu bölgede?
03:11Bu bölgede kimse de yoktu.
03:12Oğlum buldu getirdi.
03:13Bir yerden getirdi.
03:14Ama bu bölgeye uydu değil mi?
03:17Uydu uydu.
03:17Toprağı Elazyum nedir onu yaptılar.
03:21Olur dediler.
03:22Biz de yaptık.
03:23Başladık yaptık.
03:25Dozer'i.
03:25Dozer burayı düzledi.
03:27Dozer düzledi.
03:28Bu böyle ormanıydı.
03:30Dozer düzledi.
03:31İşçi getirdik.
03:32Temizledik.
03:32Hidan geldi.
03:33Fedanın peşine ne geldi?
03:35Yoğur koyun gübresi mi neydi?
03:37Onunla beraber diktik.
03:38Sen bunu nasıl tüketiyorsun?
03:40Bu nivoyuyla dolaba koyuyoruz yemek için.
03:44Taze taze.
03:44Taze taze yemek için dolaptan alıyoruz.
03:47Şuradan yiyoruz.
03:48Ama aşağıya derin dondurucu koyarsak onun tadı tuzu gider.
03:52Öyle mi?
03:53Böyle yiyilir.
03:54En güzeli tazedir diyorsunuz.
03:56En güzeli tazedir.
03:57En faydalısı da tazılıktandır.
04:00Kalp damar hastalıklarına iyi geliyor.
04:02Her şeyim.
04:03Şekere iyi geliyor.
04:05Şeker.
04:05Sindirime iyi geliyor değil mi?
04:07Evet.
04:07Peki ben Uğur'un yanına gideyim.
04:09Sana kolay gelsin.
04:11Tamam.
04:11Biraz da Uğur'la konuşayım olur mu?
04:13Olur olur canım.
04:14Hadi hoşçakalın.
04:29Bu bölgeye yaban dersini getiren Uğur Karabacak'la görüşeceğiz şimdi.
04:34Uğur merhaba kolay gelsin.
04:36Merhaba hoş geldiniz.
04:37Seni tanıyabilir miyiz?
04:38Ben Artinopada yaşıyorum.
04:40Buralıyım.
04:4138 yaşındayım.
04:432016 yılında bahçemizi yaptık.
04:452016 yılında ya?
04:462016 yılında bahçemizi yaptık.
04:48Genç çiftçi projesiyle.
04:491600 tane fidanımız var burada.
04:512 çeşit fidanımız var.
04:53Bir blue crop bir blue gold.
04:55Şimdi 10 yıldır hasat yapıyoruz.
04:56Ekeli ne kadar oldu?
04:58Ekeli 10 yıl oldu.
04:592016 yılında yaptık.
05:00Hemen ertesi yıl hasata başladınız.
05:012 yıl hasat yapmadık.
05:032 yıldan sonra hasata başladık.
05:052 yıl ağaçların biraz daha büyümesini bekledik.
05:07Ondan sonra toplamaya başladık.
05:09Birisi bana dedi ki yeter ki yaban dersinin çubuğunu toprakla buluşturun bu bölgede.
05:15Başka hiçbir şeye gerek yok.
05:17Bu bölgenin toprağı o kadar hazır, uyumlu yaban dersinle.
05:21Yani Karadeniz bölgesine daha çok elverişli.
05:24Burada daha iyi oluyor.
05:26Biz bu toprağa herhangi bir destek vermedik.
05:28Sadece toprak analizi yaptık.
05:30Uyumlu olduğunu gördük.
05:32Ondan sonra yaptık.
05:33Burada yani çay olan bölgede her şekilde oluyor ve daha iyi oluyor.
05:37Saksı da yapıyorlar farklı yerlerde ama burada daha iyi oluyor yani.
05:41Burada herhangi bir katkı maddesine gerek yok.
05:43Doğal olarak yetişiyor.
05:44Evet doğal olarak yetişiyor.
05:46Zaten bahçemiz organik tarım sertifikalı.
05:48Öyle mi?
05:49Evet hiçbir gübre falan kullanmıyoruz.
05:51Bolca ot var o yüzden.
05:53Bolca ot var.
05:54Otla mücadele ediyoruz.
05:56Hasatı zorluyor mu ot?
05:57Hasatı zorluyor.
05:59Yani ot olmaması gerekiyor.
06:00Biz otu kesmiştik.
06:01Fakat çıkıyor yani.
06:03Çok hızlı Karadeniz'de.
06:05Karadeniz'de.
06:06Bu alan 11 dönüm dedin.
06:0913 dönüm bahçemiz.
06:115 dönümünde yaban mersini fidanı var işte.
06:14Burada 5 dönümlük 1500 tane ağaç var 5 dönümünde.
06:17Ne kadar ürün alıyorsun senede?
06:19Yani ortalama 2 ton bir ürün alıyoruz.
06:22Daha iyi bakımda 5 ton ürün alabiliriz yani.
06:26Hedefin?
06:26Hedefimiz 5 tondan daha fazla ürün almak.
06:29Daha yüksek.
06:29Onun için ne yapman gerekiyor?
06:31Onun için çok çalışmamız gerekiyor.
06:33Otları temizlememiz gerekiyor ve budama yapmamız gerekiyor.
06:37Biraz sanki budamada eksiklik var.
06:39Evet bahçemiz büyük olduğu için ekipte sıkıntı çekiyoruz.
06:42Buradaki arkadaşlar daha çok çay topluyorlar.
06:44Bunu bilmiyorlar.
06:45Yani bununla ilgili bir eğitim falan da yok.
06:48Ben de almamıştım ama yapa yapa öğrendim.
06:51Onun için biraz onda güçlük çekiyoruz yani.
06:54Yani toplayacak ya da işinde çalışacak eleman bulmakta sıkıntı yaşadık.
06:58Evet biraz sıkıntı çekiyoruz evet doğrudur.
07:00Yövmiyeler aynı değil mi?
07:01Çay yövmiyesiyle?
07:02Yani çay yövmiyesiyle aynı.
07:03Biraz daha fazla veriyoruz ki burada çalışsınlar diye.
07:06Yine biraz sıkıntı çekiyoruz yani.
07:08Yine de çayı tercih ediyoruz.
07:10Evet yine de çayı tercih ediyoruz.
07:11Çünkü alışkınlar.
07:12Başka karşılaştığın zorluk var mı burada üretimde?
07:15Yani ilk başta diktikten sonra satış aşamasında biraz zorluk çekiyordum.
07:20Ama 10 yıl içerisinde onları atlattım yani.
07:23İnternet satışı falan yapıyorum.
07:26İnternetten satabiliyorum.
07:27Toplayalım mı biraz?
07:28Kap var mı sende?
07:28Var burada var kabımız.
07:30Biraz ben toplamıştım.
07:31Hasatında bir şey yok aslında.
07:33Şöyle meyveyi koparıyorsun bitiyor değil mi?
07:35Evet evet.
07:36Yani mor renkli olanları olmuş olanları topluyoruz.
07:40Tek tek.
07:40Bahçede bir iki kere olmuş olanları topluyoruz yani.
07:43Bu kaçıncı toplama oluyor şimdi?
07:45Şimdi en son üçüncü bahçeyi gezeceğiz.
07:47Üçüncü kere bahçeyi gezeceğiz.
07:49Bu son artık öyle mi?
07:49Evet son artık.
07:50Bir daha toplamazsınız.
07:51Bir daha toplamayacağız.
07:52Peki Uğur burada zarar veren bir canlı ya da hava şartları var mı?
07:57Yani hava şartları bu yıl biraz olumsuz gitti.
08:00Güneş göremedik.
08:01Sürekli yağmurlu olduğu için biraz geç oldu.
08:03Bir de yabani hayvanlar rahatsız ediyor.
08:06Ne mesela hangi hayvan var?
08:08Mesela domuz burada çok domuz geliyor.
08:11Domuz nasıl yiyor bunu?
08:12Domuz yemiyor ama bahçeye zarar veriyor.
08:15Bir de ayı sabah kalktığı zaman kahvaltıda bu meyveyi yiyor.
08:20Aa gerçekten mi?
08:22Onun için ay gelmesin diye biz de burada bekçilik yapıyoruz.
08:26Ayının kahvaltısı mı yaban versin ediyorsunuz?
08:28Ayının kahvaltısı yaban versin.
08:29Sağlığını biliyor hayvan.
08:30Evet ayı sağlığını biliyor.
08:31Biz de ayıya gelmesin diye burada bekliyoruz.
08:34Şimdi ne zaman budanacak bu yaban versin ağaçları?
08:37Kasım ayında ağaçlar ülkeye girdiği zaman budama yapacağız.
08:41Sonra bahara kadar hiçbir şey yapmıyorsun?
08:43Bahardan sonra işte ot temizliği yapacağız.
08:46O kadar.
08:47Peki kar yağıyor ya buralara hani üstünü örtüyor falan.
08:51Kar yağıyor ama bu ağaçlar esnek olduğu için bir şey olmuyor yani.
08:54Zayıf dallar kırılıyor.
08:55O da zaten kesmediğimiz dallar olduğu için bir sıkıntı olmuyor.
08:58Peki ayı çok mu?
08:59Ayı burada bu mevkinin ismi Ayı Deresi.
09:03Ayılar çok kesiyor.
09:05Aklından belli diyorsun.
09:06Size bir zarar verebilir mi o ayılar?
09:09Yok bize bir zarar veremez.
09:11Biz burada bir tane küçük oturacak bir yerimiz var.
09:14Orada yani orada kalıyoruz elektriğimiz var.
09:18Saklanıyoruz oraya göre.
09:19Saklanıyoruz.
09:19Ayılardan saklanıyoruz.
09:20Peki çok teşekkür ederim.
09:22Bereketli olsun.
09:23Çok sağ olun.
09:23Hoşçakal.
09:24Görüşmek üzere.
09:24Tekrar bekleriz.
09:33Hopa Kadın Girişimi Kooperatifi Başkanı Nezihe Topaloğlu ile birlikteyiz.
09:38Şimdi Hopa'da üretilen yaban mersinleri nasıl değerlendiriliyor onu öğreneceğiz.
09:44Nasıl değerlendiriyorsunuz kooperatif olarak bu yaban mersinleri?
09:47Nasıl değerlendiriyoruz?
09:48Likapaları alıyoruz.
09:49Hiçbir katkı maddesi ve şeker olmadan pişirerek ve ezerek püre haline getirip marmelatını yapıyoruz.
09:57Belli ölçülerdeki kavanozlarımız var.
09:59Büyük küçük gramajlarına göre.
10:02Ondan sonra kavanozlayarak satışa sunuyoruz.
10:06Uğur arkadaşımıza da böyle bir destekte bulunuyoruz kooperatif olarak.
10:10O size bu ürünü getirmiş.
10:11Siz de değerlendiriyorsunuz.
10:13Evet.
10:13Peki kadın kooperatif olarak başka ne gibi çalışmalarınız var?
10:17Bizim kooperatifimiz Laz Böreği ve Hamsili Ekmek üzerine kuruldu.
10:21Ana kuruluş amacımız Hopa Laz Böreği.
10:24Coğrafi tescilli ürün biliyorsunuz.
10:26Artifin de iki üründe Hopa'ya ait.
10:29Biz onları üretiyoruz.
10:30İki coğrafi işaretli ürün üretiyorsunuz yani.
10:33Evet.
10:33Onları üretiyoruz.
10:34Tabii ki farklı ürünlerimiz de var ama daha çok coğrafi tescilli.
10:37Özellikle Laz Böreği artık çok meşhur oldu.
10:41Onları üretiyoruz.
10:42Turistlere satıyoruz.
10:44Satışımız iyi.
10:45Çok şükür.
10:46Aynı zamanda işte böyle likapayla, doğal ürünlerle de hizmet vermeye çalışıyoruz.
10:50Çeşitlerinizi zenginleştiriyorsunuz.
10:53Evet.
10:53Kooperatifiniz sadece yöresel mi çalışıyor yoksa Türkiye çapında satışınız var mı gönderiyormuşuz?
11:00Aslında likapayı kargoyla da gönderebiliyoruz.
11:03Laz böreğini biraz yaz aylarında falan göndermiyoruz.
11:07Çünkü sütlü tatlı olduğu için belki yediniz mi karabiberli bir tatlı.
11:11Ben yemedim.
11:13Sütlü tatlı.
11:14Börek olmasına...
11:15Yaparsanız yiyeceğim.
11:16İnşallah.
11:17Bekleriz.
11:17Buyurun gelin kooperatifimize.
11:19Karadeniz'in böyle şakası gibi karabiber de eklemişler sütlü tatlının üzerine.
11:24Karabiberli bir tatlı.
11:25Çok esprili olmuş mu?
11:27Çok esprili ama çok böyle eskiye dayalı bir tatlı.
11:30Geleneksel.
11:31Evet.
11:32O yüzden de coğrafi tescilini hopa laz böreği olarak aldık.
11:35Ve böyle insanlar çok fena merak ederek bunları gelip yiyorlar.
11:41Aynı zamanda likapa çok da kıymetli bir ürün.
11:44Evet.
11:44Uğur arkadaşımız anlatmıştır.
11:46Sağlık anlamında çok faydalı.
11:48Nelere faydalı?
11:49Kan şekerini dengelediğini söylüyorlar laboratuvar çalışmalarında.
11:54Aç karnına tüketildiğinde bağırsaklara, sindirime, kan üretimine her zaman daha faydalı olduğu söyleniyor.
12:01Biliyor musun?
12:02Ayılar da aç karnına yiyormuş.
12:04Evet öyleymiş.
12:05Aslında doğada hayvanlar neyi yapıyorsa insanlara örnek almak lazım.
12:10Kahvaltıda yiyorlarmış.
12:12Evet.
12:13Kahvaltılarda tercih ediyor ayılarda.
12:15Biz de tercih ediyoruz aslında.
12:17Biz de ayıları taklit edelim.
12:19Biz de aç karnına tüketimi tavsiye ediyoruz.
12:21Kendimiz de tüketirken aç karnına tüketmeye çalışıyoruz.
12:25Sindirim sistemini destekliyor.
12:26Kesinlikle.
12:27Şeker katkısız olduğu için de kavanozlar açıldıktan sonra bir 15 gün falan ancak saklanabiliyor.
12:33O yüzden küçük kavanozları daha çok tercih ediliyor ki böyle açıldığı gibi 15 güne bitirsin diye.
12:40Gidelim mi marmur latunu yapmaya?
12:41Tabii ki buyurun.
13:00Boba Koyuncular Koyuzluğu'nda Likapa marmeladı yapacağız.
13:04Sevim Anne'ye biz Neziha ile birlikte yardımcı olacağız.
13:07Hadi başlayalım o zaman.
13:08Hadi başlayalım şunu böyle ayıklıyoruz temizliyoruz.
13:12Bununla bu kilçuklarını çekiyoruz böyle güzel.
13:15Ayıklanmış meyvemiz bu tabaktaki ayıklanmış değil mi?
13:18Ne yapacağız şimdi bunu?
13:19Benden küçük sapları oluyor.
13:21Onları alıyoruz.
13:21Onları alıyoruz.
13:23Temizliyoruz.
13:23Ufak ufak saplar.
13:24Zaten temizlemişiz yıkamışız.
13:26Yine de bakma zorundayız.
13:28Böyle bu şeye koyuyoruz.
13:31Şimdi bunun içine hiçbir şey katmayacağız değil mi?
13:33Yok yok hiç katkısı yok.
13:36Yeterli mi?
13:37Yeterli.
13:37Şimdi bunu eziyoruz.
13:39Bir taraftan da tüpümüzü yakacağız değil mi?
13:47Çabuk uğur bak bitirdi anne.
13:49Evet şimdi yandı.
13:51Yandı mı?
13:51Ateşimiz de yandı.
13:53Tamam.
13:56Tekrar koyuyoruz herhalde değil mi?
13:57Tekrar koyuyoruz.
13:58O azdır.
14:01Bunun içine hiçbir şey koymuyoruz.
14:03Kendi haline bir şey çıkıyor.
14:05Seyma abla.
14:06Efendim.
14:07Şimdi yanımızda kayınvaliden var.
14:09Kaç yaşında kendisi?
14:1095 yaşında.
14:12O da eskiden likapayı bilmiyordu değil mi?
14:14Yok yok o da 95 yaşında.
14:16Nereden bilsin?
14:17Yani yabani olarak yaylalarda yetişiyor.
14:20Yaylalarda bunun incesi yetişiyor.
14:23Daha küçüğü yani.
14:24Daha küçüğü yani.
14:24Yabani likapa.
14:26Yayla uzumu denir ona.
14:28Toplarlar yerler.
14:29Bir adı da yayla üzümü değil mi?
14:31Evet adı da yayla üzümü.
14:33Ne çok adı var değil mi Nezhan?
14:35Bir sayalım mı isimlerini?
14:37Yaban mersini.
14:38Likapa.
14:39Likapa.
14:40Bulunberi.
14:40Bulunberi.
14:41Ne üzümüydü?
14:42Mavi yemiş.
14:43Mavi yemiş ve dağ üzümü.
14:47Yayla üzümü.
14:48Yayla üzümü.
14:49Şimdi koyabilirsin.
14:49Bu da oldu.
14:50Şöyle ben koyayım isterseniz.
14:52Tabii ki.
14:52Şeyi alalım kızım.
14:53Ha pardon.
14:55Demirini alalım.
14:56Evet.
14:57Tamam.
15:01Uzatın yeterli.
15:03Yeterli mi?
15:04Yeterli yeterli.
15:04Burada hayat zor mu?
15:07Hayat biraz zor oluyor.
15:09Yaşlı olduğumuz için biraz zor olur.
15:11Geçler için iyidir.
15:13Yaşlı değilsin canım.
15:14Bak senden yaşlısı var.
15:16Yürüyor ve çalışıyormuş.
15:17Bir saat kadar çalışabiliyorum.
15:19O şey abla.
15:20O öyle şey olmuş işte yaşayır ben.
15:25Ben 70 yaşına geldim.
15:27O yaşayır ama beni de ufak biliyor mesela.
15:31Ha küçük biliyor.
15:32Beni daha küçük biliyor.
15:33Kendi yaşamış ya.
15:34Kendi 95 yaşındadır ya.
15:36Beni de 50 yaşında.
15:37Genç zannediyor.
15:38Genç zannederim beni.
15:40Her yere koşturur.
15:41Gücü vardır zannederim.
15:43Her zaman çalışmamı isterim.
15:45Evet.
15:45Anneler babalar öyle oluyor.
15:47Evet.
15:47Duyukla zaten öyledir.
15:49Küçükler biraz nazlanıyor.
15:50Yaş ilerleyince öyle oluyor.
15:53Şimdi bu mevsim yani Temmuz sonu, Ağustos başı Karadeniz'de hayat daha zormuş.
16:00Öyle mi?
16:00Karadeniz iyidir ama biraz çalışması zordur işte.
16:04Hani çürüme zamanı mı ödüyor?
16:07Neyse o lan?
16:08Çürük ayı.
16:09Çürük ayı.
16:09Yani bu ay biraz şeydir.
16:13Çürük ay diyelim ya.
16:14Mesela lanay çürütür, mesela sebzeyi çürütür.
16:18Ekmeği küflendirir.
16:20Öyle ayrılır.
16:21Yani hem taze olanları çürütüyor hem kuruları.
16:24Pirinci de çürütür mü mesela?
16:25Yok.
16:27Kurtulamıyor, güveleniyor.
16:28Uzun sonrasında tabii ki.
16:31O rutubetin, havadaki nemin fazla olmasından mı?
16:35Evet.
16:36Çürük ayı diyorlar yani bu aya.
16:37Burada meyve kurutamazsınız mesela.
16:39Öyle mi?
16:40Mesela likapayı kurutmayı denesek kurutamayız.
16:42Ya da başka bir meyveyi.
16:44Çünkü anında çürüyor.
16:46Ertesi gün küf bağlıyor.
16:47Hani kurulma olayı bizde yok.
16:50Nemini atamıyor.
16:51Aslında.
16:52Yani Artvin merkezi biraz daha karasal, iklim ağırlıklı.
16:55Biz işte Cankurtaran'dan diğer tarafa nem.
16:58Nemden dolayı da hiçbir şekilde meyve kurutma gibi şeyleri yapamıyoruz.
17:02Zaten öyle oldu.
17:03Biz gelirken Artvin tarafından Cankurtaran tüneline girdik.
17:08Hava güneşliydi.
17:09Çıktık.
17:10Güneş yok.
17:11Bulutlar var, ses var.
17:13Bir daha o kadar ayırıyor iklimi.
17:16Peki hep çayla mı uğraştınız, çay mı öğrettiniz?
17:20Çayla uğraştık.
17:21Biz Mayıs'tan kestik.
17:23Şimdi ikinci çay kesiyoruz.
17:24Bir daha keseceğiz üçüncü çay.
17:26Üç defa çay kesiyoruz.
17:28Üç defa temizliyoruz.
17:29Üç defa çay kesiyoruz.
17:30Mısır var.
17:31Başka neler ekiyorsunuz?
17:32Mısır var, fasulye var.
17:34Ne bileyim biberidir, patlıcanıdır.
17:36Elimizden gelenin kadar orası yürüyoruz.
17:39Ne dedin ablacığım?
17:40Mısır mı ekittiniz?
17:41Mısır olsa dedim da peşine kaplasam taze misriyi dedim.
17:45Daha olmamış dedim.
17:46Ne zaman olacak?
17:48Ağustos'da.
17:49Ağustos'ta.
17:50O zaman yemeğe geliriz Ağustos'ta?
17:52Celiye.
17:53Olsaydı diyor peşinize kaplardık diyorken paketleyip size verirdik.
17:57Anladım.
17:58Sen közde mi yiyorsun, haşlıyor musun mısırı?
18:01Ateşte pişirir, tenzeye de pişirir.
18:05Nereden pişirir, pişirir.
18:07Hangisini seviyorsun?
18:08Benim isim, büyüm değil.
18:10Büyüm değil mi?
18:11Yok.
18:11İkisini de severim diyorsun.
18:13Sen gençliğinde ne işler yaptın?
18:15Nasıl çalışırdınız gençliğinde?
18:17Ben yaşında ne yapacağım?
18:19Ev yaptım, ev rüyacı aldım.
18:21misir olmaydı, çay yağıdı.
18:23Bunlarla bastım, misir yaptım.
18:26İnek yaptım.
18:27Ha senin gençliğinde mısır da yoktu, çay da yoktu öyle mi?
18:31Zaten olmaydı.
18:32Ola çenleri çalışmaydı.
18:33Adam çocuğu yoğur yapmaydı.
18:35Bence etkisi, ben ola yerliyacı değildi.
18:37Yazın hep yerliyacı değildi.
18:39Azır azır bir süre yapaydı.
18:41Yaylaya gidiyordunuz yazları öyle mi?
18:43Ben gitmeyordum, ola gidiyordu.
18:44Ben sizi aldım.
18:46Hayvancılık mı yapıyordunuz o zaman?
18:47Evet, ben taydi, seydi, kocamda kasa bir inekçesi.
18:53Kocam köyün kasabıydı.
18:55Kasabıydı, evet.
18:57Sen evde kalıyordun, onlar yaylaya gidiyordu.
19:00Ben de iki sene, üç sene gittim peşine.
19:03Evi koymadım, beğenemedim orada.
19:06Zor geldi yaylaya, öyle mi?
19:08Ama havası çok güzel değil mi?
19:10O güzel, havası sehbet çizim.
19:13Biz bir bakalım şimdi bizim marmelat nasıl olmuş?
19:16Sonra konuşuruz, olur mu?
19:17Olur, olur.
19:18Yaban mersini, buradaki deyişiyle likapa marmelatı yapımı devam ediyor.
19:24Artık kaynadı yaban mersinlerimiz, köpürdü de.
19:28Bu köpükleri alacak mıyız Neziha?
19:30Evet, köpükleri reçeli eşkitmesin, marmelata eşkitmesin diye böyle hafif süzgeçli alıp başka bir tabağa alıyoruz.
19:37Zaten şöyle de göstereyim.
19:39Şu kısımları, şu şekilde.
19:41Çünkü bu ekşitiyor, öyle diyelim.
19:46Ama zaten ekşimtisi bir tadı yok mu?
19:49Olsun, yani o normal meyvenin ekşiliği çok başka bir şey.
19:52Bunun bozulma ekşiliği oluyor.
19:55O yüzden de böyle alıyoruz.
19:57Köpük çabuk bozulmasına neden oluyor.
20:00O yüzden köpüğünü almamız lazım.
20:02Bu da çok lezzetli, yenebiliyor.
20:04Şimdi yeriz bunu o zaman biz.
20:07Oldu mu şimdi, bitti mi?
20:08Tamam.
20:09Oldu.
20:09Mis gibi kokuyor.
20:11Çok güzel kokuyor.
20:13İlaç, ilaç.
20:14İlaç değil mi?
20:15Kapatayım mı şimdi?
20:16Kapatalım.
20:17Elin yanmaz mı bunu doldururken?
20:19İnşallah yanmaz.
20:21Ooo, renge bakın.
20:23Harika.
20:25Çok güzel.
20:27Emeklerinize sağlık.
20:29Tamam, onların ikisi yeterli herhalde.
20:31Şu kenarlarındaki şeyleri de almak gerekiyor ki kavanoz iyi tutsun.
20:36Hemen sıcak sıcak kapatacağız değil mi?
20:38Evet, kapatmamız gerekiyor ki içinde oksijen kalmayıp, bozulmayıp.
20:44Neyse, kavanozladığımız bu marmelatlar ne kadar dayanır şimdi?
20:48Bu şekilde açılmadığı sürece iki yıl dayanıyor.
20:52İçinde hiçbir koruyucu madde olmadığı için bu kavanozu açtıktan sonra 15 gün içinde tüketmek gerekiyor.
20:59Vakumlanması için şu şekilde hem akıp akmadığı belli oluyor şu şekilde muhafaza ediyoruz.
21:05Atıyorum ben iki gün falan böyle tutuyorum.
21:09O işte vakumlama gerçekleşiyor ve daha iyi oluyor.
21:13Akıttan olduğunda da onu müdahalesini yapıyoruz bozulmadan.
21:16Daha güzel oluyor.
21:17Ama 15 gün içinde aç karnına zaten birer tatlı kaşığı tüketilince kavanoz hemen de bitiyor.
21:23Bunun meyve suyu da yapılabilir değil mi?
21:25Kesinlikle çocuklar için çok faydalı.
21:27Tatlı mı şimdi bu?
21:29Ve pepeçurası da yapılıyor.
21:31Tavsiye ederim.
21:32Pepeçüre nedir?
21:34Pepeçura da burada üzüm suyuyla yapılan böyle muhallebi tarzı bir tatlı.
21:39Pevdeniz bölgesinde yapılıyor.
21:41Daha çok böyle kokulu üzümle yapıyorlar.
21:45Üzüm suyunu mesela burada yazları o kokulu üzüm çıktığında işte hepimiz böyle üzüm suyunu çıkarıp
21:53aynı bu şekilde kavanozlayıp kışa saklıyoruz.
21:56Kışında istediğimizde pepeçurayı yapıyoruz.
21:59Bundan da denedik geçen de.
22:01Çok lezzetli oldu.
22:02Çok böyle mayhoşumsuz güzel bir lezzet oldu.
22:06Tavsiye ederim.
22:06Biraz tabağa alabilir miyim böyle tabakta gireyim?
22:08Tabii ki.
22:09Rengini de merak ediyorum.
22:10Tabii ki.
22:12Şuna bakar mısınız ya?
22:14Kokusu ve tadı da çok kısarına güzel.
22:18Renk harika, koku harika.
22:20Evet.
22:23Koklamak bile doyuruyor insanı değil mi?
22:25Kesinlikle ilaç.
22:26Yani her türlü ilaç.
22:29Anneciğim sen bundan ne zaman yemeye başladın?
22:3210 sene olmuş.
22:3310 senedir yiyorsun.
22:34Faydasını gördün mü?
22:36Faydasını hiç gördüm.
22:38Görmadım değil.
22:38Ne faydasını gördüm?
22:40Kardaşımın oğlu İstanbul'da konser oldu.
22:43Oradan buradan buha bundan çocuk 5-6 tane yılladı ya.
22:474-5 tane.
22:49Umut yoktu yani.
22:50Yatağa yatı yedi.
22:52Onu içti.
22:53Bitirdi.
22:54Ciddi.
22:54Hastaneye.
22:55Şunu eğdi.
22:55Aynı çileyi dolduracağım.
22:57İyileşti yani.
22:58İyileşti.
22:59Çok iyiydi.
22:59Ama sürekli yemek lazım herhalde.
23:01Bir defa yemekle olmaz değil mi?
23:03Önce devam ediyor.
23:04Alışkanlık edeceksin.
23:06Evet.
23:06Arka arka arkaya 3 hafta, 4 hafta veya böyle zamanlarda.
23:11Buna tabağa koyulan yağı da koyulan yağı da koyulan.
23:14Reçel yerine de yeğilir.
23:17Reçel yerine de yeğilir.
23:18Kafaltıya da yeğilir.
23:20Neziha bunun bir yeme oranı var.
23:22Belli bir miktarda yemek lazımmış.
23:25Yani meyvesini bir avuç gibi şöyle alırsak elimize.
23:29Günde normalde şöyle bir avuç yenmesi lazımmış.
23:34Sen fazla yiyor musun içindeyken?
23:36Fazla yiyince de çok bir zarar olduğunu düşünmüyorum.
23:38Biz bayağı da tüketiyoruz bu bol bulunca.
23:41Ama mesela püresini ve marmelatını bir tatlı kaşığı öneriyorlar sabahları aç karnına.
23:47Çok yenildiğinde bir zarar olduğunla ilişkin de hiçbir şikayet almadık açıkçası.
23:52Bize iyi geliyor diyorsun.
23:52Bize iyi geliyor.
23:54Sağlıklı hücreleri yeniliyor.
23:57Tabii ki hasta olmadan düzenli tüketmek daha iyi.
24:00Hani şu kesin kansere çözüm oluyor da denilemiyor tabii ki bu sağlıkçıların işi ama
24:07takviye olarak vücudun hücrelerini yenilediğini tanıtlanmış laboratuvar çalışmaları da var.
24:12Evet Artvin Hopa Koyuncular Köyü'nde Likapa yani yaban mersini marmelatı ve kendisi.
24:20Her ikisinin de tadı çok güzel.
24:22Umarım bu sağlıklı gıdaya çevrenizden ya da buralardan ulaşabilirsiniz.
24:27Bereketli olsun, afiyet olsun.
24:52Artvin Arhavik Kamilet Vadisi'ndeyiz.
24:55Biz Ayşe Can'la birlikteyiz.
24:57Bugün çay hasadına gelmiştik ama yağmur bastırınca Ayşe bizi kırmadı.
25:02Gelin ben size biraz çay biçeyim dedi.
25:04Geldik çaylığa.
25:05Şimdi teknoloji değişmiş tabii.
25:07Ben böyle biliyordum.
25:09Ayşe bize yeni usul bir çay hasadını gösterecek.
25:13Ayşe seni izliyorum ben şimdi.
25:30Şimdi benim bu sıraya girmem gerekiyor da Ayşe bana yol yapıyor.
25:35Şimdi ben başlıyorum.
25:36Tamamdır.
25:40Kesiyorum, koyuyorum.
25:42Kesiyorum, geri geliyor.
25:44Niye öyle oldu?
25:46Çok havadan alıyorsun.
25:48Biraz daha aşağıdan almam lazım.
25:50İyi mi?
25:51Eğilimli almam lazım.
25:52Aşağı doğru eğilecek.
25:54Eğilimli.
26:14Ayşe benden intikam mı alıyorsun?
26:18Buradan yürümem için intikam mı alıyorsun benden?
26:22Sen burada yürüyebilir miydin?
26:24Yürüyoruz biz.
26:25Küçüklüğümüzden beri yürüyoruz.
26:27Alıştık buralara artık.
26:29İmdat.
26:30Kıyafeti giyinmekle olmuyormuş bu iş.
26:33Dışarıdan çok kolay görünüyor.
26:34Evet beniyorsunuz ama özgürüm.
26:36Peki onunla kolay yapabilir miyim?
26:38Bu daha kolay şu an.
26:39Biz makasa alıştık ama bu daha rahat bizim için şu an.
26:42Senin sırtındayken ben yapabilir miyim onu?
26:44Tabii ki yapabilirsin.
26:47Bakın nasılsın etkiliyorsun?
26:49Bir daha da.
26:50Hoşçaklaşın.
27:00Yalnız Zeynep abonu çayı almazlar.
27:03Hayır.
27:05Bu çayı almazlar çok köklü.
27:08Çok mu dibine girdin?
27:09Çay da çok dibe girdin almaz biz de çayı.
27:11Ne yapacağız?
27:12Hiç şey yapmayın.
27:13Tamam.
27:14O zaman yapmayacaksın.
27:15Makasla yapacağım.
27:16Öyle mi?
27:17Tamam olur makasla yap.
27:18Tamam sen bitir burayı.
27:19Tamam.
27:20Yeni sırada beraberiz.
27:35Ben bu işi çok iyi yapamayacağım anladım.
27:39Onu sırtıma almam gerekiyor herhalde tam yapmak için.
27:42Biraz çalışmak gerekiyor.
27:44Yani talim gerekiyor.
27:45Şimdi de hava yağışlı olduğu için fazla devam edemeyeceğiz.
27:49Ayşe kaç senedir çay üreticiliği yapıyorsunuz?
27:5228 senedir yapıyoruz yani.
27:54Bu işin içindesiniz.
27:55Annemler daha erken tabii ki de biz evet.
27:57Annen kadın girişimci.
27:58Evet.
27:59Sen de kadın girişimcinin kızı.
28:02Annesi de aramızda bulunacaktı ama yağış nedeniyle yayladan gelemedi.
28:06O yüzden Ayşe ona vekalet ediyor.
28:08Şimdi burası çok güzel.
28:10Burada üretilen çayın bir özelliği oluyor mu?
28:13Yani gerçek Karadeniz'in her yeri böyle.
28:15Her yer ama bereler.
28:16İlk sürüm ve üçüncü sürüm arasında çok farklı oluyor bizde.
28:19Öyle mi?
28:19İlk sürüm daha verimli, daha nezzetlidir.
28:21Yani daha farklı oluyor tabii sürümden sürüme değişiyor.
28:24Bu kaçıncı sürüm oluyor şimdi?
28:25İkinci sürümümüz bizim.
28:26İkinci sürüm.
28:27Üç sürüm de bitiyor mu?
28:28Üçüncü sürümü çok alamıyoruz mevsimsel olarak.
28:30Burası biraz daha soğuk olduğu için gelmiyor.
28:32Üçü çok alamıyoruz nadirdir aldığımız sezonda.
28:34Peki bakım için neler yapıyorsunuz?
28:37Gübre döküyoruz.
28:38İlk sürümü almadan önce gübre sezonu var, gübre dökülüyor çaylara.
28:42İlk kasatı ne zaman alıyorsunuz?
28:44Mayıs sonunda alıyoruz biz.
28:46Bizim daha geç geliyor.
28:47Çünkü burası daha yüksek.
28:48Evet daha yüksek olduğu için daha geç geliyor çaylarımız.
28:50Çayın verimli olması için nasıl bakmak gerekiyor?
28:53Tek yaptığımız şey gübre dökmek.
28:55Bir de bakımını yapmak derken otlarından arındırıyoruz.
28:57Ot olunca çok çıkmıyor.
28:59Ağaçlık yerlerde daha verimsiz oluyor çaylarımız.
29:02Açık alanda daha rahat topluyoruz.
29:04Daha rahat geliyor.
29:05Verimi daha yüksek oluyor çaylıkların.
29:07Bir hastalığı falan yok?
29:08Yok.
29:09Sağlıklı.
29:09Sağlıklı bir çay.
29:10Hani bazı yerlerde çekirgeler geliyor, sağlıklı.
29:12Yok çaya çok zararı yok.
29:14Ağaçlara daha çok zararlar var.
29:15Biz çaylıkta hiç öyle bir şey görmedim yani.
29:17Bu yaşıma kadar görmedim.
29:19Çaylıkta bir hastalığı.
29:20Bundan sonra olursa bilmiyorum.
29:20Bundan sonra olursa bilmiyorum.
29:22Ne kadar alanda çay yetiştiriyorsunuz?
29:33Biz burada çayla geçiniyoruz.
29:35Aslında Karadeniz'in zaten çaylıkla geçiniyor.
29:37Bizde çok yok hani 3-4 maksimum varsa o kadardır.
29:41Dönüm falan.
29:41Ve zaten hepsi çok zor.
29:44Dik.
29:44Bizim çok dik.
29:45Düzlük değil evet.
29:46Bizim hep dikleme çaylarımız.
29:48Ama görüntüsü çok güzel.
29:49Görüntüsü çok güzel.
29:51Budaması zordur herhalde değil mi?
29:52Budaması var.
29:53Mesela şu ilerideki kesik çaydır.
29:54Dönemde kesmemiz gereken belli bir dönemimiz dönüm var.
29:57Onu kesmek zorundayız.
29:59Yeniliyorsunuz yani?
30:00Yeniliyoruz çayları evet.
30:01Ne kadar senede yenileniyor?
30:03Her sene yenileniyor.
30:04Öyle mi?
30:05Şimdi mesela onu kestik ya ondan sonra seneye başka bir yeri kesmek zorundasın.
30:08Göbek göbek değiştiriyoruz.
30:09Göbek göbek değiştiriyoruz.
30:11Çaylıklarımızı yeniliyoruz sürekli.
30:12Peki bir çay ağacı kökü ne kadar verimli oluyor?
30:15İlk ekildiğinde biz tohumdan ekiyoruz.
30:18Tohumdan ektiğimiz yerlerimiz var.
30:20Hiç yoktu çaylık.
30:21Annem tohumlardan ekti.
30:22Ama ilk 2-3 sene hiçbir şey alamıyorsun tabii ki.
30:25Tohumdan çıktığı için daha sonrasında alıyoruz.
30:28Eskiden çok elle topladığımız oluyordu.
30:30Yeni çıkanlar.
30:31O da değildi.
30:32Çok eski.
30:33Öyle mi?
30:34Evet ilk çıktığında sürüm çıktığı için öyle topluyorduk.
30:38Ama bu çok güzel çok kolay değil mi?
30:40Çok zevklidir.
30:42Ama bitmek bilmez değil mi?
30:44Evet.
30:45Sen iyice sıkılmışsın anlaşılan.
30:47Yok çok seviyorum bazen gerçekten.
30:49Terapi gibi oluyor uzun ara verince ama çok sık toplayınca da yok.
30:52Yani devamı yok bende.
30:54Çok yoruluyorum.
30:55Ya biz zaten güneşte çay toplanmıyor.
30:57Hem kiloya gelmiyor hem verimi azalıyor.
30:59Yani tam bu hava şu an tam çay toplama havası bizde.
31:02Öyle mi?
31:02Evet.
31:03Memli olacak.
31:04Memli, çiseli, en sevdiğimiz havadır çaylıkta.
31:07Bizi de çok darlatmıyor.
31:09Yani çok güneşte çay verimsiz zaten.
31:11Yaprak topluyoruz sadece.
31:12Ne kiloya geliyor ne de verimini alabiliyorsun.
31:15Zararında yani.
31:16Şimdi hemen önünüzden çok güzel bir dere geçiyor.
31:19Karşıda ormanlar var.
31:20Ne ağaçları var orada daha çok?
31:22Kızıl ağaç, kestane, ıhlamur vardır.
31:25Şu ıhlamuş.
31:26Derenin adı ne bu derenin?
31:28Kamilet Vadisi Deresi.
31:30Kamilet Vadisi Deresi.
31:31Yani komple Kamilet Vadisi diye geçiyor.
31:34Peki o zaman devam edelim mi birazdan?
31:36Motorla mı makasla mı istiyorsunuz?
31:38Motorla devam et ben seyredeyim.
31:40Şu iyi mi Ayşe?
31:42Evet.
31:44Bu kadar.
31:46Evet.
31:46Bir kesip kaldırmıyoruz.
31:47Onun devamını sağlıyoruz biz.
31:49Evet.
31:50Devamını.
31:51Oldu öğrettim.
31:53Sonunda kaldıracağım ama.
31:55Evet.
31:56Şurada bir tane daha yapayım sonra sen yap.
31:58Tamam.
32:02Oldu mu?
32:03Evet.
32:04Eğim oluyor şimdi değil mi?
32:06Aferin bana.
32:07Hepsi aynı olacak ama sizinki öyle olsun.
32:09Ama ben burada başladım orası.
32:11Daha mı derine gidecek?
32:12Aynı eşit düzeyde kesiyoruz.
32:14Biri yukarıda biri aşağıda olmuyor.
32:16O zaman ben eşitliyim sen oraya devam et.
32:18Tamam.
32:18Çok teşekkür ederim bilgiler için.
32:20Rica ederim.
32:21Seneye gelince daha iyi yapacağım.
32:23İnşallah.
32:49Aferin Arha ve Kamilet Vadisi'nde Cemil Can'la birlikteyiz.
32:54Cemil burada küçük bir çay ocağı işletiyor.
32:57Doğru mu söyledim?
32:58Çok doğru söyledim.
32:59Hatta çay değil daha fazlası.
33:01Ne var mesela daha fazlası derken?
33:03Daha fazlası küçük bir anlatımda bulunayım.
33:06Mesela yaban mersini var.
33:07Bu dağlarda yabanisi de yetişiyor ama biz kendi bahçemizde organik olarak ürettiğimiz yaban mersinimiz var.
33:13Kendiniz üretiyor musunuz bundan?
33:14Kesinlikle kendimiz üretiyoruz.
33:16Başkası üretemiyor.
33:17Hatta tüketiyor bile ayılar, kuşlar hepsi tüketicisi.
33:20Ne öğrendim biliyor musun?
33:21Ayılar kahvaltıyı bununla yaparmış.
33:23Ama bizi çağırmadıklar için ben emin olamadım şimdi.
33:26Tabii yapabilirler hatta çok da severler bunu.
33:29Doğal ortamda da zaten çok fazla yemişleri vardır.
33:32Alışıklar zaten diyorsun ama bunun taneleri daha büyük oluyor tabii.
33:36Bunun taneleri hayvan gübresi kullanıyoruz.
33:38%100 inek gübresi kullandığımız için bunlar tabii daha yoğun daha irileşebiliyor.
33:43Şöyle açabilir miyim?
33:44Tabii ki de.
33:45Ve ballarınız var.
33:46Arılarımızın ürettiği ballarımız var.
33:48Bu balları da burada hem kendi tüketicisi olduğumuz ballar
33:51hem de aynı zamanda gelen misafirlerimize sunduğumuz ürünlerimiz arasında yer buluyor.
33:55Neler onlar öğrenebilir miyim?
33:57Öncelikle hemen bu bölgede ürettiğim kestane balını göstereyim.
34:00Bu kestane balını biz bu bölgede üretiyoruz.
34:02Buralarda son zamanlarda çok fazla yağış ve iklim koşulları nedeniyle
34:06kestane balında da bir düşüş var.
34:08Lakin yine de az da olsa elimizde bal her zaman bulunuyor.
34:12Doğal %100 katkı kullanmıyoruz.
34:14Zaten biz de tüketicisi olduğumuz için herhangi bir şeye gerek duymuyoruz.
34:17Pahalı bir bal mıdır bu?
34:18Ülkemiz koşullarında evet ama içeriğine baktığımızda büyük ihtimalle pahalı değildir.
34:24Çünkü tane tane sayarsam hani içinde aldığı çiçekleri büyük ihtimalle çiçekler daha pahalı olacak.
34:30Bu ne kadar?
34:31Balın yoğunluğu biraz farklıdır.
34:32Bu 1 kiloluk kavanoz aşağı yukarı 1-200-1-300 gram gelebilir.
34:37Kaç para?
34:383000 lira.
34:39Şu an için satış fiyatı yeni sezondaki satış fiyatı muhtemelen daha pahalı olacaktır.
34:44O zaman şifa gibi ilaç gibi falan yani değil mi?
34:48Hemen size şöyle söyleyeyim içeriklerini.
34:50Kestane balı zaten çok fazla tüketilmeyen acı bir baldır.
34:53Daha çok astım bronşit hastaları, solun yolu enfeksiyonlarında, akciğer tedavisinde kullandığımız bir üründür.
35:00Yani ek takviye gıda diyelim buna.
35:02Bunu akşamdan bir tatlı kaşığı yiyorsunuz, yatıyorsunuz, sabah daha rahat bir şekilde uyanıyorsunuz.
35:08Dinlenmiş vücuda da yiyebilirsiniz.
35:10Normal tatlı gibi yemememiz gerekiyor.
35:12Yani zaten ilaç niyetine alınmıyor.
35:14Kesinlikle.
35:15Evet doğru diyorsun.
35:16Bu ne balı?
35:16Bu donmuş bir bal herhalde.
35:18Çiçek ballarının çoğu donar.
35:19Buradan bu bilgiyi herkese verelim.
35:21Bu tamamen donuktu.
35:23Artık mevsimsel sıcaklıklarla yavaş yavaş eski kıvamına gelmiş bulunuyor.
35:27Bu balılarımız da daha yüksek kesimlerde yaptığımız bir çiçek balı.
35:31Bu bölgede değil de daha ileride vadinin sonunda yaylalarda yaptığımız bir çiçek balı.
35:36Ağaçların olmadığı bölgede.
35:37Ağaçların olmadığı bir bölgede yapıyoruz evet bu çiçek balı.
35:39Ne çiçeği o çiçek?
35:40Bunlar yayla çiçeği mesela hemen size söyleyeyim endemik 15 çeşit bitki örtüsü var burada.
35:45Bunların içerisinde de mesela yaban mersini aynı zamanda çayını da yaptığımız kekik çayı var.
35:51Yoğunluk olarak dikende var.
35:52Diğer bitki türleri mesela endemik bulunan arı orkidesi.
35:56Bu bölgede Kafkas dağlarında yetişen endemik türler var içerisinde.
36:00Çoğunu biz göremiyoruz ama arılar bizim yerimize topluyor.
36:03Tabii ayılar balı da seviyorlar.
36:05Ayılarla anlaşamadığımız konu bu galiba.
36:08Büyük ihtimalle tatlı konusunda anlaşamıyoruz.
36:10Hangisini ikram etmek istersin?
36:12Balı mı yaban mersini mi?
36:13Ayılara bence şimdilik tatlı yesinler.
36:16Aramız açılmasın tatlıyıp tatlı konuşalım.
36:18Yaban mersini ile yetinsinler.
36:19Hayır bence de.
36:21Bu?
36:22Bu da bu bölgede ürettiğimiz bahçelerimizde de olan atalarımızdan gelen kültürün devamını sağladığımız daha çok lazların bahçelerinde her zaman olan
36:32siyah kokulu üzümdür.
36:35Hatta üzüm pekmezidir.
36:36Kesinlikle içeriğinde toprak karıştırmayız.
36:39İç anadolu bölgesi gibi değil.
36:40Herhangi bir şeker ya da başka bir şey kullanmıyoruz.
36:43Yüksek şeker hastalığına karşı çok direnç gösteriyor ve kan yapıcı özelliği vardır.
36:48Çok yüksek şekilde bir kaşık suyla açabilirsiniz.
36:51Tadı da biraz acıdır haliyle.
36:54Ama kullanışta tabii ki her zaman güzel olur.
36:56Kokusu hoş ama değil mi?
36:57Çok güzel bir kokusu var.
36:58Yani bahçeden koparırken bile bu kokuyu fark edebilirsiniz.
37:02Petmez yaparken içine düşmemek için ekstra önlem alıyoruz diyebilirim.
37:05Peki Ayşe'yi çağıralım mı?
37:07Bize iyi çay demlemenin sırlarını anlatsın.
37:10Şimdi biz öncelikle çayın üstüne su koymuyoruz.
37:13Bir.
37:13Bizim önce suyu kaynattıktan sonra suyumuzu koyup üstüne çay döküyoruz.
37:17Normalde herkes tam tersini yaptığı için.
37:20Önce çayı koyuyoruz.
37:21Çayı haşlıyorlar aslında öyle diyeyim.
37:23Normalde haşlamaması gerekiyor.
37:24Önce suyun koyunulup üstüne çayın dökülüp dem aladıkça aşağıya çökmesi gerekiyor ki demlensin.
37:29Böylece daha güzel oluyor.
37:31Hızlı demlemek için de bir küp şeker atıyoruz.
37:33Baktık olmuyor müşteriye yetişmiyor.
37:35Pratik hızlı olsun diye demlensin diye.
37:37Bir küp şeker atıyoruz.
37:38Bir küp şeker atıp hızlandırıyorum.
37:39Ama en güzel çay demlenerek uzun süre maksimum 15 dakikası var.
37:4415 dakikada çok güzel demleniyor çayımız.
37:46Peki şimdi şöyle bir demlik.
37:48Demlikte.
37:49Ne kadar çay koyuyorsun buna?
37:50Ona bir bardaktan fazla koyuyorum.
37:53Şu bardak mı şu bardak mı?
37:54Ondan fazla.
37:55Bundan fazla koyuyorsun.
37:57Ne kadar beğeniyorsun?
37:58Kullandığımız Mayıs çayımız bizim ilk sürüm çayımızdır.
38:01Bu senin çayı.
38:02Evet ilk sürüm çayımızdır.
38:03Satıyoruz da zaten kendisini kullandığımız için gayet de herkes memnun.
38:07İsterim hemen isterim.
38:09Tabii ki ne demek.
38:10Bir içebilir miyiz bunda?
38:11Tabii ki.
38:12Önce şöyle hava şartlarından dolayı bardaklarımız soğuk.
38:15Önce onu ısıtıyoruz.
38:17Şöyle.
38:18Evet.
38:21Tamam.
38:25Dem.
38:25Açık.
38:26İyi yeterli.
38:35Şu an sıcak tabii.
38:37Tabii ki.
38:38Ama rengi çok güzel.
38:40Öneririm yani.
38:41Mayıs çayımızdır.
38:42İkstediğim çayı.
38:42Taze taze.
38:43Taze taze.
38:44İçmeyi bekliyorum.
38:45Maku means peki çünkü çok güzel.
38:46Peki nasıl hemen demlenir hale geldi?
38:49Mayıs çayı.
38:50Mayıs çayı fabrikalar da üretime geçti artık.
38:53Biz alıyoruz.
38:54Kendi çayımızdan.
38:56Tabi ki toladığımız çayımızdan zaten kullanıyoruz.
38:59Şu oluyor yani.
39:01Evet.
39:01Evet. İlk sürüm çayıdır. Mayıs çayı. Biz bunu kullanıyoruz.
39:05Ne kadar bunun kilosu? Böyle mi satılıyor?
39:08Bir kilo. Evet.
39:09Ne kadar kilosu?
39:10Kilosu 500 lira.
39:12500 lira. İyi mi bilmiyorum çay.
39:14Çok iyi. Bence benim çayımı bir dene. Ondan sonra memnun kalırsın.
39:18Önce iç diyorsun.
39:19Hiç şikayet almadım yani. Müşterilerinden de almıyorum. Kendimiz de evde kullanıyoruz.
39:23Ayşe çok güzel bir derenin kıyısındasınız. Burası sizin iş yeriniz aynı zamanda.
39:28Evet. Aile işletmemiz burası.
39:29Burada mı büyüdün? Burada büyüdüm.
39:32Derede çindin mi? Çindim.
39:34Balık tuttun mu?
39:35Tuttum. Kara lastiklerle balık tutmayı çok severdim. Çocukluğumdan beri derenin içinde büyüdüm.
39:40Burayı seviyorum. Yani köyümü seviyorum. Açıkçası. Hiçbir yere de değişmez.
39:45Köylerde ben daha köy görmedim.
39:46Mahallemde az önce çay topladığımız yerin bir üstü zaten evler. Evet. Evlerimiz var.
39:51Mahalledeyiz. Yaz boyu kalıyorlar. Andemler buradalar.
39:54Sadece kışın iki ay iniyoruz. Biz zaten genç olarak indiğimiz için yaşlılarımız burada.
39:59Siz arabeye iniyoruz. Biz merkeze iniyoruz. Arabeye iniyoruz.
40:03Cemil gel. Şu dereden konuşuyorduk da. Hangi dereden ya? Arkadaki dereden. Kamilet deresi.
40:09Kamilet deresi. Evet.
40:10Sen de çindin mi orada? Balık tuttun mu? En çok balığı hanginiz tuttun?
40:14Tabii ki de canım ya. En çok balığı ben tutmuşumdur. Yaşılarak ablam benden büyük ama balığın çoğunu tutmaz profesyonelliğini ben
40:21gösteriyorum.
40:21Hatta biz küçükken ablamla beraber dere biraz büyüyünce derenin kenarında küçük göletler kalıyordu.
40:28Biz orada elle balık tutardık. Kara lastiğe koyup eve götürüp heyecanla babamıza gösterdik. O da ne yapardı?
40:34Bu balık yenecek balık derdi. Ya da yenmeyecek balık derdi. Tekrardan kuyumuz var bizim hatta köyün tam merkezinde.
40:41Böyle su kuyusu. Küçük balıkları oraya bırakırdık. Sonradan yine yersin diye. Ama tabii.
40:46Kırmızı benekli balık mı? Tabii. Orjinal kırmızı benekli ala balık var bu derede.
40:50Başka balık var mı? Herhangi bir başka balık yok. Bizde zaten tutması da yasak balık.
40:54Çünkü bu balığın derede olması daha hoşumuza gidiyor. Yani midede durmaktansa derede olması daha iyidir.
41:00En azından nesli devam etsin.
41:02Mutlaka. Zaten burada olmamızın, size bu güzel çay ikram etmemizin ya da bu ortamda nefes almamızın tek devamlılığı biz deriz.
41:10Yani bizim burada olmamız bir sonraki nesile de aynı şekilde geçsin diye uğraşıyoruz.
41:14Bizim burada olmamız dereye bağlı diyorsunuz.
41:16Kesinlikle dereye bağlı. Yani bu yağmur, bu yeşilliğin devamlılığını sağlamak için her zaman su kaynaklarına ihtiyacımız vardı.
41:22Önemli olan yağmurun yağması, suyun akması.
41:25Bereketli olsun ürünleriniz, kazancınız.
41:28Çok teşekkür ediyorum.
41:29Yaşamınız güzel olsun.
41:31Hoşçakalın.
41:48Arfin Arhavi Kamilet Vadisi'nde bal üreticisi Serpil Kır'la birlikteyiz.
41:53Serpil kaç yıldır bal üreticiliği arıcılık yapıyorsun?
41:5620 sene olacak. Eşim de yanından destekçi, yardımcı oluyor o da.
42:01Ballarımızı üretiyoruz. Üretim yerimiz burası Kamilet Vadisi'nde.
42:05Çok güzel bir yer değil mi?
42:07Evet doğamız güzel, yeşilliğimiz bol. Bol yağmur alan bir memleket üstelik bir de.
42:12Ne balı oluyor burada daha çok?
42:14Bizim bu Kamilet Vadisi'nde kestane balımız ağırlıklıdır.
42:18Çiçek balımız için Ardahan bölgesinin yaylalarına götürürüz. Çiçek balımızı orada üretiriz.
42:23Ama çoğunluğu biz kestane balı üzerine yoğunlaşıyoruz.
42:28Kestane balının özellikle bağışıklığa, öksürüğe karşı ayrı bir faydası olduğu için biz daha çok kestane balı üretiyoruz.
42:37Ve çevrede de kestane ağaçları var değil mi?
42:39Evet, kestane ağaçları rakım yükseldikçe bol bulunur.
42:42Kumar ağacı biraz çiçeği bulanır.
42:44Kumar, konar o yaban.
42:46Yaban gülü dediğimiz özellikle beyaz yaban gülü bu yörede yoğunlukta olduğu için.
42:51Evet, beyazı özellikle.
42:52Onun beyazı ve pembesi arasında bir fark var.
42:55Yani beyazının daha polen ağırlıklı olarak.
42:58Daha verimli.
42:59Beyazın daha nasıl söyleyeyim vitaminli değil de.
43:02Besin değeri yüksek.
43:03Besin değeri, polen değeri daha yüksek.
43:05Onun için bizim balımız kaliteli, doğal.
43:08Kaç kovan arınız var?
43:10200 kovanımız var.
43:11Burada mı hepsi?
43:12Evet, hepsi burada, bu yörede.
43:14Ama şimdi onların yanına gidemiyoruz değil mi?
43:16Şu an burada değil çünkü Ardahan yöresine götürdük.
43:19Çiçek balı için.
43:20Şu an üretimini orada yaptıracağız.
43:22Kestaneye hasadını aldık.
43:23Kara kovanlarımızı bekliyoruz.
43:25Evet, şu an onlar kara kovanlarımız.
43:28Devamı nerede?
43:29Devamı Mençuna şelalesinin üstünde.
43:32Diğer bir bölümü başka bir kayaların üzerinde.
43:34İnşallah onlardan da güzel kara kovan petek ballarımızı alacağız bu sene.
43:39Ne kadar bal elde ediyorsunuz?
43:41Benim kendi üretimim 750-800 kilo sadece saf kestane balı üretimimizi yapıyoruz normal bir zamanda.
43:49Çiçek balı?
43:50Çiçek balı 1 ton, 1 ton 200 kilo filan.
43:53O daha fazla olan.
43:53Evet, onun yaylalarda polen oranı daha yoğun, polen getirme çiçek oranı daha fazla orada.
44:01Bu bölgede sadece kestane ağaçlarının çiçeğinden, onu aldığı için bir de kumar çiçeğinden aldığı için sadece kestane oluyor.
44:09Mençuna şelalesinin üstünde dedin, biliyoruz ki bu bölgede ayılar var, nasıl koruyorsunuz orada ayılardan?
44:16Bir nevze Allah'a emanet edip bırakıyoruz.
44:20Ama küçük çaplı yaptığımız böyle önlemler var, işte sesti, renkli kıyafetler ya da cansız mankenler, gürültü çıkarılan bazı aletler var.
44:29Onlarla küçük çaplı kendimizce önlem alıyoruz ama.
44:32İşe yarıyor mu?
44:33Bazen evet, bazen.
44:35Peki hiç zarar verdikleri oluyor mu?
44:38Bazen oluyor evet, 1 ay önce filan.
44:404 kovanımı yedi.
44:42Kovanı açtı ve yedi.
44:42Kovanı açmış, içindeki bütün canlı peteğin içindeki çeçi deniriz, onu hepsini yemiş, canlı peteğin.
44:49Öyle birkaç gece biz eşimle bekledik gece.
44:53Nöbet tuttuk.
44:53Nöbet tuttuk, diğer kovanlarımızı da yemesin diye.
44:56Çok şükür gelmedi ama.
44:57Bir daha gelmedi.
44:59Belki arılarda onu soktuğu için korkmuştur.
45:02Yani evet, onun derisini pek işlemiyor ama.
45:04İşlemiyor mu?
45:04İşlemiyor evet, işlemiyor onun için.
45:06Bazı mı?
45:06Rahatlıkla yiyebiliyor onun için her seferinde.
45:09Kovanı sırtlayıp götürdüğünü de söylüyorlar.
45:11Evet, aslında ayı çok güçlü bir hayvan.
45:14Onun için her türlü ağaca da çıkabiliyor, sert şeyleri de kırabiliyor.
45:19Tırmanabiliyor.
45:20Yani tırmanabiliyor, onun için çok güçlü bir hayvan o.
45:23Bir balığını görebilir miyiz?
45:24Tabii ki, tabii ki.
45:25Hangisini?
45:26Kestane balına bakalım.
45:28Kestane balı genelde koyu renk oluyor değil mi?
45:32Koyu renk olur, akışkan olur birazcık.
45:34Biz bunu daha dün akşam hasat ettik.
45:36Taze taze.
45:37Taze taze.
45:38Sıcak sıcak.
45:39Evet ilk.
45:39Bir de şöyle bir deneme yapalım.
45:41Kopmaz mı?
45:42Eğer kopmazsa gerçek baldır derler.
45:44Bu konuda çok rivayet var.
45:47Evet, evet öyle.
45:48Çok farklı şeyler söylüyorlar.
45:49Yani biz bu konuda...
45:51Üreticiye güvenmeyi tercih ediyoruz.
45:52Evet, üreticiye güvenmek lazım.
45:54Kopmadı yani, uzun süre devam etti.
45:56Kopmadı, kopmaz evet.
45:57Evet, ben balımın kalitesine güveniyorum.
45:59Biliyorsun.
45:59Ben şöyle bir koyayım.
46:03Dur desem bana.
46:05Tamam dur ablacığım.
46:06Akıyor.
46:07Ama böyle akacak herhalde zaten değil mi?
46:09Akar evet.
46:10Çünkü birazdan arılar.
46:11Gelirler mi?
46:12Arılar hemen gelirler kokuyu.
46:14Ürünlerinin peşinde düşerler.
46:16Evet, evet.
46:17Çok güzel kokuyor.
46:19Yoğun kestane kokusu alırsınız.
46:21Harika.
46:22Ay çok güzel.
46:23Evet, biraz da komar çiçeği olabilir içinde.
46:26Var, evet.
46:26Vardır, evet.
46:27Onun için çok daha kaliteli bizim kestane balımızın bu yörede.
46:31Kestanenin bir keskinliği var.
46:33Vardır.
46:33Komar çiçeğinin de böyle ferahlatıcı bir...
46:37Aynen öyle yerken de onun hafif bir burukluğu gelir ağza.
46:40Kestanenin o keskin acısı boğazımızı yakar.
46:43Bir kaşık yiyip üzerine hiçbir şey yemeden beklemek en makbulü.
46:49Öyle mi?
46:49Evet.
46:50Şimdi şunu yiyeceğim ben.
46:51Evet.
46:52Tadına bakın bir.
46:53Ne tadıcam?
46:54Önce bir kestane.
47:00Evet.
47:01Tamam.
47:02Yanıyor.
47:04Böyle o kadar kıvamı yoğun ki boğaz mı sanki yapışıyor gibi.
47:08Evet, evet.
47:08Üst solunum yolu rahatsızlıkları için tek ilaç bu.
47:12Belki öyle temizleyip gidiyor değil mi?
47:14Evet, evet.
47:15Kesinlikle öyle.
47:16Üzerine bir şey yemeden beklemek gerekiyor.
47:18Hani şöyle sıvı gibi görünüyor ama ağzı aldığın zaman dokuya yapışıyor sanki.
47:23Evet, kesinlikle.
47:24Diye diye ben tabağı bitirirmişim böyle.
47:26Bir de yeni salmıştır.
47:28Çok güzellik defa bu kadar taze salmış.
47:31Kestane balı yiyorum.
47:32Evet.
47:32Peki çok teşekkür ederim.
47:34Ben teşekkür ederim.
47:35Bereketli olsun.
47:36Bütün arıcılarımız için bu yöredeki.
47:39İnşallah ürünlerin, üretimin insanlara ulaşsın.
47:43Evet, evet.
47:44Bütün amacımız o aslında.
47:46Ürünüm kaliteli, barkotlu, etiketli, tahlilli.
47:49Bütün Türkiye'ye ürünümü tanıtmak, sunmak.
47:53Bütün her evin dolabında bir kavanoz, kestane balımız olsun isteriz muhakkak.
47:59Hepinize şifa olsun.
48:17Artvit Arhavit Kamilet Vadisi'nde Kamilet Deresi'nin üzerinde darım danışmanı Hasan Başak'la birlikteyiz.
48:25Hasan şimdi çok güzel bir doğanın içindeyiz.
48:28Gürül gürül bir dere akıyor. Tertemiz suları var ve tepeler ağaç dolu.
48:33Bu bölgede ne tür ağaçlar var?
48:35Buranın ekosistemi nasıldı?
48:37Bize anlatabilir misiniz?
48:39Bundan bahsetmeden önce Doğu Karadeniz'i ilgilendiren böyle altını dolduracak şekilde bir takım ön özetler yapmam gerekiyor.
48:46Doğu Karadeniz bölgesi yaşlı ormanlara sahip.
48:49Bu yaşlı ormanlar beraberinde yağışları da getiriyor.
48:52Yağışlarla beraber zaman içerisinde burada tabii biyolojik rezerv çok yüksek.
48:57Bu yaşlardan dolayı ve biyolojik çeşitliliği de son derece yüksek bir bölge olma niteliğinde.
49:03Bu neye yansıyor?
49:04Tabii büyük uçurumlardan ve yarlardan oluşuyor ve yaşlı ağaçlardan oluşmakta.
49:10Bunlar da hem yüzey sularına ihtiyaçları var hem de yağmura ihtiyaçları var.
49:15Bunun için gruplar üzerine çekip yağmuru kendi üstüne çekiyorlar.
49:19Bu da biyolojik çeşitliliği de çok arttırıyor.
49:22Ne cins ağaçlar var bu ormanlarda daha çok?
49:25Tanımlanmış bitkilerle beraber daha tanımlanmamış birçok türün olduğuna inanıyoruz.
49:31Şimdi birkaç tanesini sayacak olursak ağaç ve çalılıklar çayır ve meralar küçükte olsa ve ağaçlar diye birçok kısma ayrılıyorlar bunlar.
49:40İşte kestane, ıhlamur, karayemiş, ormangülü, rödedendron diye bildiğimiz.
49:45Kızıl ağaç yine doğal bitki örtüsü, ladin, köknar, kızılçam, gürgen sayabildiğim bitki var.
49:52Bir de çalımsı bitkiler de var beraberinde.
49:54Bu zenginlikle beraber burada yetişen ürünlere de örneğin bala çok büyük etkisi var.
50:01Balın içeriğindeki kaliteyi çok arttırmakta doğru orantılı olarak.
50:05Başka bir örnek vereyim size yaban mersini üretimi burada çok kaliteli.
50:09Çünkü doğal bitki örtüsüne sahip bir bölgede kendi bölgesinde üretiliyor yaban mersini.
50:14Onun için de lezzeti de bu bitki örtüsüyle bu yağış rejimiyle orantılı olarak kalitesi artmaktadır diyebilirim.
50:21Karadeniz'in bir özelliği de derin vadiler ve bu vadilerden geçen dereler.
50:26Yine öyle bir derenin üstündeyiz.
50:28Bu dere daha yükseliyor mu?
50:30Buradaki hayatı nasıl etkiliyor?
50:32Kışları yaşlı geçtiği için yükseklere kar yağmakta.
50:35Hatta ilkbaharda bu karlar güneşle birlikte eriyince tabii suyun debisi de yükselmekte.
50:40Bu bakımdan da yaz ortasında ne kadar düşüyorsa da ilkbaharda da çok yüksek seviyede çıkabilmekte.
50:46Evet.
50:46Balık var?
50:47Balık var.
50:48Ala balık yetişiyor.
50:49Tutulması yasak.
50:50Bunu da korumaya çalışıyoruz.
50:52Ala balığımızı da korumaya çalışıyoruz.
50:55Bu şekilde doğal dengeyi bozmadan insanla doğa iç içe bir hayat sürüyor diyelim.
51:00Karadeniz'de çürüme ayı ya da çürük ayı diye bir zaman dilimi varmış.
51:05Bir tabir varmış.
51:06Onu açıklayabilir misin?
51:07Adı üstünde Karadeniz'in kıyısı olan bir bölge.
51:10Ve yazın havaların ısınması ile birlikte denizde buharlaşmalar meydana geliyor.
51:16Bu buharlaşmalar Karadeniz'de yüksek dağlardan geçemediği için belirli bir kısır bölgede kalıyor.
51:22Ve orada yoğunlaştığı için de dolayısıyla nem meydana geliyor.
51:27Bu Karadeniz'deki çürük ayı dediğimiz şey yoğun nem durumudur.
51:30Yoğun nemden kaynaklanan bitkilerin ve yiyeceklerin çürümesi oluyor değil mi?
51:35Çürümesi insanların da vesaire yani sıcak hava bunaltıcı havanın olması beraberinde diyebiliriz.
51:42İnsanları da mı çürütüyor yani bu çürüm ayı?
51:44Çürütmüyor ancak insanlara daha çok klimaya ihtiyaç duymakla birlikte ya da yaylalara doğru kaçış başlıyor.
51:52Nem de bir ay bir buçuk aylık bir süre.
51:54Nem oranı kaça çıkmış oluyor?
51:56Yüzde doksanlara kadar çıktığı oluyor.
51:58Yüzde doksana çıkıyor.
51:59Bu bazı sağlık sorunlarını da beraberinde getirebiliyor değil mi?
52:04Özellikle havalandırması az olan düşük katlı binalarda denize yakın bölgelerde uzun süreli yaşamlarda
52:12bir takım eklem rahatsızlıkları beraberinde olabiliyor evet.
52:16Hangi zamana tekabül ediyor bu?
52:18Temmuz ayının başından Ağustos'un 15'ine kadar bir süre.
52:22Devam ediyor.
52:22Bir buçuk aylık bir süre evet.
52:23Peki çok teşekkür ederim bilgiler için.
52:25Hoşça kal.
52:26Sağ olun.
52:26Çok sağ olun.
52:27Teşekkür ederim.
52:34İzlediğiniz için teşekkür ederim.
52:36Hoşçakalın.
52:39Hoşçakalın.
52:50Hoşçakalın.
52:51Hoşçakalın.
52:53Hoşçakalın.
53:12Hoşçakalın.
53:14Hoşçakalın.
53:16Hoşçakalın.
53:16Hoşçakalın.
53:16Hoşçakalın.
53:17Hoşçakalın.
53:17Hoşçakalın.
53:17Hoşçakalın.
53:17Hoşçakalın.
53:17Hoşçakalın.
53:17Hoşçakalın.
53:17Hoşçakalın.
53:17Hoşçakalın.
53:17Hoşçakalın.

Önerilen