- 2 years ago
Polacy są wszędzie i nie chodzi tu o wakacyjny pobyt za granicą. Nawet nie zdajecie sobie sprawy z tego, że bardzo często Żydzi polskiego pochodzenia osiągali ogromne sukcesy na świecie i takimi idealnymi przykładami są założyciele wytwórni Warner Bros. czy Metro-Golwyn-Mayer, o których więcej dowiecie się w tym odcinku.
---
✔ Facebook TvFilmy: https://www.facebook.com/Filmomaniakpl-104320947717013/
✔ Instagram TvFilmy: https://www.instagram.com/tvfilmy.yt/
✔ Nasz główny kanał: https://www.youtube.com/user/TVGRYpl
---
✔ Facebook TvFilmy: https://www.facebook.com/Filmomaniakpl-104320947717013/
✔ Instagram TvFilmy: https://www.instagram.com/tvfilmy.yt/
✔ Nasz główny kanał: https://www.youtube.com/user/TVGRYpl
Category
🎥
Short filmTranscript
00:00Czy wy też oglądając napisy końcowe szukacie polskich nazwisk?
00:06A gdy już takie znajdziecie, to czujecie takie ukłucie w brzuchu.
00:10To się chyba nazywa patriotyzm.
00:13Niby fajnie, ale szczerze, szczerze to tylko pojedyncze nazwiska.
00:17Ale nawet sobie nie zdajecie sprawy z tego, że gdyby nie Polacy,
00:21nie obejrzelibyśmy takich hitów jak filmy z Jamesem Bondem,
00:24Czarnoksiężnika z Krainy Oz, czy filmów Nolana.
00:27Co szczególnie by mnie zabolało.
00:29A poza tym jeszcze parę setek innych, bardzo znanych tytułów,
00:32które mógłbym wymieniać przez następne parę minut.
00:35Tak więc dzisiaj zabiorę was w podróż do bardzo dawnych czasów,
00:39właściwie do początków samego kina
00:41i opowiem co nieco o paru Polakach, którzy na dobrą sprawę wymyślili Hollywood.
00:55Naszą historię, a właściwie dwie równoległe,
00:57rozpoczniemy w 1857 roku i w 1879.
01:02W 57 na świat przychodzi Beniamin Wonsal, Wonsokolaser,
01:07Woron albo Wrona.
01:08Nigdy tak naprawdę nie ustalono jego prawdziwego nazwiska,
01:11choć najczęściej pojawia się jako Wonsal
01:13i to przy nim pozostaniemy w tej opowieści.
01:15Beniamin był szefcem i wraz z żoną Pniną mieli czwórkę dzieci.
01:19Mieszkali oni w Krasnosielcu, wsi na Mazowszu,
01:22która w tamtym czasie znajdowała się pod okupacją rosyjską.
01:25Życie tam nie należało do najłatwiejszych.
01:27Można powiedzieć, że bardziej przypominało przetrwanie niż życie.
01:31W knajpie nieopodal domu wpadł na swojego kumpla,
01:33takiego wiejskiego głupka, który ma dwie lewe ręce.
01:36Nazywał się Waleski i również był szefcem.
01:38I tego pewnego wieczora zaczął opowiadać Benowi o tym,
01:42jakie skarby czekają go za wielką wodą,
01:44że będzie chciał sobie załatwić robotę na frachtowcu
01:46kursującym na trasie przez Atlanty.
01:49Następnego dnia zniknął, słuch po nim zaginął,
01:52ale ni stąd, ni zowąd po paru miesiącach przychodzi list do Beniamina.
01:56Oczywiście od samego Waleskiego, który rozpisuje się,
01:59jak to cudownie jest w Ameryce.
02:01Baltimore o cieka złote ma każdego stać na buty,
02:03skoro taki kmiot jak Waleski jest w stanie tam dorobić się,
02:07to ja również.
02:08Z takiego założenia wyszedł nasz bohater.
02:10Mając 26 lat, wyruszył do Ameryki,
02:12obiecując swojej rodzinie w Krasnosielcu,
02:14że jak mu się uda, to ściągni ją do siebie.
02:17Wyruszył czym prędzej, zabierając w zasadzie tylko ubrania
02:19i złoty zegarek.
02:20A kiedy dotarł już na ląd przy kontroli granicznej,
02:23urzędnik zapytał go o nazwisko.
02:25W tym momencie przedstawił się swoim polsko brzmiącym wąsalem albo wroną,
02:29na co celnik powiedział,
02:30panie, przecież to nawet po angielsku nie brzmi,
02:32co ja ma tu panów pisać Wanner,
02:34Werner,
02:36Warner,
02:37a może
02:37Warner?
02:39I tak też się stało.
02:41Od tamtego dnia Ben Warner nigdy nie wrócił już do swojego prawdziwego nazwiska.
02:45Nie wspominał o nim w żadnych listach czy przekazach.
02:48Baltimore ostatecznie nie okazało się tak wspaniałe,
02:51jak opisywał Waleski w swoich listach.
02:53Choć Benowi udało się złapać pracę,
02:55oczywiście jako szewc,
02:56a że wtedy mieszkańcy mieli zazwyczaj jedną parę butów,
02:59to wymagały one częstej naprawy.
03:01Po kilku miesiącach zarobił już tyle,
03:03że był w stanie opłacić bilet dla swojej rodziny
03:05i państwo Warnerowie rozpoczynają tutaj nowy rozdział w ich życiu.
03:09Tutaj jeszcze wrócimy.
03:10Przenieśmy się jednak do Warszawy,
03:12gdzie w 1879 roku przychodzi na świat
03:15Szmul Gelbfisch.
03:17W żydowskiej rodzinie, na nalewkach,
03:18na nieistniejącej już dzisiaj
03:20ulicy w dzielnicy żydowskiej.
03:22To była uboga rodzina.
03:23Jego ojciec zmarł jeszcze kiedy Szmul był nastolatkiem.
03:26W wieku 16 lat postanowił opuścić rodzinne miasto i udał się do Niemiec.
03:31Pieszo.
03:31W Hamburgu zbierał trochę pieniędzy, pracując w fabryce rękawiczek.
03:35Później wyjechał do swojej ciotki w Birmingham.
03:37Tam zmienił swoje nazwisko na Samuel Goldfisch,
03:40a do Stanów dotarł 4 grudnia 1898 roku.
03:45Jak łatwo policzyć, miał wtedy zaledwie 19 lat.
03:48Mieszkał w Gloversville.
03:49Nazwa miejscowości nie jest przypadkowa,
03:51bo to miasto cieszyło się największym centrum produkcyjnym rękawiczek.
03:54A Samuel w tej materii miał już spore doświadczenie jak na 19-latka.
03:58Zatrudnił się tam w jednej z firm galanteryjnych.
04:01Oczywiście na początku jako zwykły zamiatacz,
04:03później powoli awansując na praktykanta,
04:05później sprzedawcę,
04:06a na samym końcu został dyrektorem.
04:09Był jednym z najlepszych handlarzy w tej branży.
04:11Mając już 31 lat i niemały majątek,
04:13przeniósł się do Nowego Jorku.
04:15Zarobione pieniądze postanowił zainwestować
04:17w dopiero rozwijający się przemysł filmowy,
04:19a w 1913 wraz ze swoim szwagrem Jessym Leskim
04:23założyli pierwszą firmę producencką
04:25Jesse L. Lasky Future Play Company.
04:28W obawie przed patentami Thomasa Edisona
04:30wszyscy raczkujący filmowcy w tym czasie
04:32uciekli do Kalifornii,
04:34która nie uznawała praw do patentów Edisona.
04:37Przez to spokojnie można było tam kręcić
04:39bez obawy pojawienia się przed sądem.
04:41Drugim równie ważnym powodem
04:42była doskonała pogoda panująca na zachodnim wybrzeżu,
04:45gdzie większość dni jest po prostu słonecznych,
04:47a pogoda nie ogranicza planu zdjęciowego,
04:50który wtedy najczęściej był w plenerze.
04:56Na początek do współpracy zaprosili
04:58Cecila B. de Mila,
05:00który wyreżyserował ich pierwszy film,
05:02a przy okazji pierwszy pełny metraż w historii.
05:08Jednak wróćmy do rodziny Warnerów,
05:10którzy po osiedleniu się w kraju snów
05:12radzili sobie...
05:14tak sobie.
05:15Nie znalazłem dokładnej informacji
05:19na temat liczebności całej rodziny,
05:21ale według niektórych danych
05:22państwo Warnerowie mieli aż tuzin dzieci.
05:25Później znalazłem informację,
05:26że 11,
05:28a potem jeszcze informację o tym,
05:29że jedno z nich zmarło,
05:31dzieckiem będąc jeszcze w krasnosielcu.
05:33Dlatego nie przywiązujmy wielkiej wagi
05:35do dzietności,
05:36bo ostatecznie i tak skupimy się
05:37tylko na czwórce braci Warner,
05:39a dokładniej na Hirszu, Aronie,
05:41Szmulu i Jakobie.
05:42Przy całej biurokracji emigracyjnej
05:44oczywiście zostały przetłumaczone ich imiona
05:46w miarę możliwości na
05:47Harrego, Alberta,
05:49Sama i Jacka.
05:50Ten ostatni prawdopodobnie jako jedyny
05:52urodził się poza krasnosielcem,
05:54bo urodził się w kanadyjskim Londynie.
05:56Mówię prawdopodobnie,
05:57bo w tamtych czasach emigranci,
05:59w cudzysłowie,
06:00rodzili się wielokrotnie.
06:02Często podawali nieprawdziwe informacje
06:03w dokumentach i nie ma do końca pewności,
06:05czy Sam i Albert
06:06urodzili się w krasnosielcu,
06:08czy już w Ameryce,
06:09bo według opowieści z książki
06:11Cass Warner,
06:12wnuczki Harrego,
06:13z polskiej wsi pochodzi tylko
06:14Harry właśnie.
06:16Dlatego miejsca,
06:17a także roku urodzenia Alberta i Sama
06:18nie jest do końca jasne
06:20i prawdopodobnie
06:21nigdy nie zostanie ustalone.
06:23Odejdźmy jednak od tej papierkowej roboty
06:24i powróćmy do wątku głównego.
06:26Warnerowie zamieszkali w Youngstown,
06:28Ohio,
06:29gdzie przedsiębiorcze bracia
06:30brali się każdej roboty.
06:31Nie zawsze w pełni legalnej,
06:33bo nawet mieli pewne powiązania z gangami.
06:35Harry po ojcu
06:36nabył fach szefca,
06:37dzięki któremu dorobił się na tyle,
06:39że kupił konia.
06:40Koń posłużył jako główne narzędzie
06:41rodzinnej firmy transportowej.
06:43Poza firmą transportową
06:44posiadali jeszcze sklep rowerowy.
06:46Jack występował na estradzie śpiewając
06:48i wszystko zaczęło jakoś wychodzić na prostą.
06:51Generalnie chłopaki
06:52we wszystkim,
06:52w czym widzieli potencjał,
06:53angażowali się w to na 100%.
06:55Sam pracował w tamtym czasie
06:56jako operator projektora
06:58w lokalnym parku rozrywki
06:59i oglądając napad na ekspres
07:01został natchniony.
07:02Spróbował namówić rodzinę,
07:04by zakupić taki projektor
07:05i samemu zająć się produkcją
07:07zakładając nickelodeon.
07:09Pamiętacie jak mówiłem wam,
07:10że jedyną cenną rzeczą
07:11jaką Ben Warner zabrał ze sobą
07:12to cenny złoty zegarek?
07:15No to właśnie w tym momencie
07:16ten zegarek
07:17wraz z koniem pociągowym
07:18zostali sprzedani,
07:19by zakupić kinetoskop model B
07:21od wizjonera Kina,
07:23która mu się niestety
07:24nie udało ze swoim biznesem.
07:25Zakupili go za zawrotną sumę
07:27tysiąca dolarów.
07:28Po uwzględnieniu inflacji
07:29byłoby to około 32 tysięcy
07:31dzisiejszych dolarów.
07:33W taki sposób Sam oraz Albert
07:34zaczęli wystawiać
07:35The Great Train Robbery
07:36na karnawałach w Ohio i Pensylwanii.
07:39Dwa lata później,
07:40w 1905 roku,
07:41dołączył do nich Harry
07:42i ze sprzedaży roferowego sklepu
07:44udało im się zakupić
07:45kinoteatr w miejscowości Newcastle.
07:47Nazwali go
07:47Cascade Movie Palace.
07:49W 1907 roku
07:51nabyli jeszcze 15 kin w Pensylwanii
07:53i nazwali je
07:54Dufens Amusement Supply Company.
07:57Tak rozpoczęła się ich
07:58dystrybucja filmowa.
07:59Wszystko nieźle działało,
08:00sprawnie w miarę,
08:01posiadali licencję
08:02na ponad 200 filmów.
08:04Problem zaczął się pojawiać
08:05niedługo później,
08:06kiedy do gry wszedł
08:06nie kto inny,
08:07jak sam Thomas Edison,
08:09który wraz ze swoimi patentami
08:10chciał pobierać opłaty
08:12za korzystanie z kinematografu.
08:14W 1909 do rodzinnej firmy
08:16wchodzi również
08:17najmłodszy brat, Jack.
08:18Sprzedają swoje pierwsze
08:19kino Cascade
08:20i dywersyfikują
08:21własną działalność,
08:22wysyłając Jacka
08:23i sama do Nowego Jorku,
08:24by tam skupowali
08:25najciekawsze filmy
08:26i wysyłali je
08:27do Pittsburgha,
08:28gdzie mieli siedzibę.
08:29Motion Picture Patents Company
08:31Thomasa Edisona
08:32było nie do zwalczenia.
08:33Drakońskie opłaty licencyjne
08:35były przytłaczające
08:36dla tego biznesu
08:37i w 1910 roku
08:39zostaje sprzedana
08:40za 52 tysiące
08:42dzisiejsze
08:42milion pięćset czterdzieści tysięcy dolarów.
08:45W wielkim skrócie
08:46i pomijając parę
08:47mniej znaczących informacji,
08:49po sprzedaży swojej firmy
08:50Warnerowie podjęli się
08:51współpracę z Karlem Lemlem,
08:53również przy dystrybucji filmów.
08:55Dzięki sukcesowi
08:55komercyjnemu Dante z Inferno
08:57bracia zarobili po 1500 dolarów,
09:00co nakłoniło ich do spróbowania sił
09:01nie tylko w dystrybucji,
09:03ale i produkcji.
09:04Okazja do stworzenia własnego projektu
09:06pojawiła się w momencie zakupienia
09:07praw do filmu
09:08Moje Cztery Lata w Niemczech
09:10na podstawie bestsellerowej powieści
09:11potępiającej niemieckiego kurcieństwa
09:13z czasów Wielkiej Wojny.
09:15Produkcja okazała się ogromnym sukcesem,
09:17bo zarobiła aż półtora miliona dolarów,
09:19a to pozwoliło im zakupić
09:21własne studio
09:21na Sunset Boulevard.
09:22I parę lat później w 1923 roku
09:25powstaje wytwórnia
09:26Warner Brothers Pictures Incorporated.
09:29Z podziałem, gdzie Harry był dyrektorem,
09:31Albert odpowiadał za dystrybucję,
09:33sam bezpośrednio za produkcję,
09:34a najmłodszy Jack
09:35za wszelkie bieżące sprawy wytwórni.
09:37Tymczasem u Samuela Goldfisza
09:41po sukcesie męża indianki
09:43po trzech latach odchodzi z firmy szwagra,
09:45która później przekształci się
09:47w Paramount Pictures.
09:4819 listopada 1916 roku
09:51wraz ze swoimi nowymi wspólnikami
09:53Archibaldem i Edgarem Selwynołem
09:55zakłada nową działalność
09:56Goldwyn Pictures Corporation.
09:58Nazwa powstała w wyniku połączenia
10:00dwóch nazwisk.
10:01Co ciekawe, dwa lata później
10:02Samuel zmienił swoje nazwisko
10:04na dokładnie takie,
10:05jakie nosiła nazwa firmy.
10:06Mimo sprzeciwu ze strony wspólników
10:08udało mu się to osiągnąć
10:10i w końcu jego nazwisko
10:11widniało w nazwie firmy.
10:13Wtedy Goldfish bezpowrotnie
10:14zmienił się w Goldwyna.
10:15Przez następne lata
10:16wytwórnia wypuściła takie produkcje
10:18jak Kara, Asker czy Duszę na sprzedaż.
10:21Pod wpływem napięć wynikających
10:22również ze względu na zmianę nazwiska
10:24w 1923, Goldwyn odchodzi z firmy
10:27sprzedając swoje udziały.
10:32Okoliczności tej decyzji
10:33nie są do końca jasne
10:34i tak naprawdę nie wiadomo,
10:35czy on został do tego zmuszony,
10:37wyrzucony, czy odszedł dobrowolnie.
10:42Rok później
10:43Goldwyn Pictures Corporation
10:44łączy siły z Metro Pictures,
10:46a także z Louisem B. Mayerem
10:47wspólnie tworząc już dzisiaj
10:49wszystkim dobrze znane
10:50Metro Goldwyn-Mayer.
10:52Samuel dwukrotnie próbuje
10:53wrócić jako wspólnik,
10:54ale bezskutecznie.
10:55Tym samym próbuje po raz kolejny
10:56własnych sił
10:57i zakłada Samuel Goldwyn Studio
10:59zapożyczając się w banku
11:00na 200 tysięcy dolarów.
11:02Powiedzmy, że to jego
11:03finalny przystanek, ponieważ dzięki
11:05prawdziwie własnej wytwórni
11:06Samuel zdobył aż 11 Oscarów,
11:09a pierwszego za najlepsze lata
11:10naszego życia z 1946.
11:13Jego studio było cenione
11:14za wysoką jakość produkcji,
11:16za to, że nigdy nie opuściło
11:17swojego wysokiego poziomu.
11:18Przeżył praktycznie wszystkich
11:19magnatów filmowych,
11:20którzy założyli Hollywood,
11:22bo zmarł dopiero w wieku
11:2391 lat w 1974 roku
11:27w Los Angeles.
11:27Co zabawne, nigdy nie nauczył się
11:33posługiwać płynnie
11:35językiem angielskim
11:36i do końca swojego życia
11:37mówił w jidysz
11:37i jeszcze mieszał to delikatnie
11:39z językiem polskim.
11:44Po raz ostatni wróćmy do braci Warner.
11:46Jedną z najważniejszych rzeczy,
11:47jaką udało im się osiągnąć
11:48w produkcji, było wprowadzenie
11:50dźwięku do filmu.
11:51Samuel bardzo mocno naciskał na to,
11:53ale nie wszyscy byli przekonani.
11:55Harry uważał to za głupotę.
11:56Kto chciałby słuchać,
11:57jak aktorzy mówią?
11:58Głupie, co nie?
11:59Ostatecznie uległ
12:00i w 1927 roku
12:02premierę ma śpiewak z jazz bandu.
12:05Pierwszy w pełni udźwiękowiony
12:06film w historii.
12:12Niestety sam zmarł
12:14na dzień przed premierą,
12:15ale film sam w sobie
12:16zarobił ponad 3 miliony dolarów
12:18i stał się hitem,
12:20plus jeszcze dostał oczywiście Oscara,
12:22za wyjątkowe osiągnięcia techniczne.
12:24Od tamtej pory
12:25Warner Bros. ruszył
12:26w siłę i stawał się
12:27molochem filmowym,
12:28a także medialnym.
12:29Niestety finał naszej czwórki
12:30nie był tak kolorowy.
12:31Bracia z czasem
12:32coraz gorzej się dogadywali,
12:34a wszystko pękło
12:34w 1956 roku,
12:37kiedy Jack namówił
12:38sama Alberta
12:39oraz Harry'ego
12:40do sprzedania swoich udziałów
12:41w firmie,
12:42deklarując oczywiście,
12:43że swoje również sprzeda,
12:44ale tak się nie stało.
12:46I ostatecznie Jack
12:47został samodzielnym posiadaczem
12:48większości akcji firmy,
12:50tym samym wyrzucając
12:51swoją rodzinę z wytwórni.
12:52Dwa lata później
12:53zmarł Harry.
12:54Jack nie pojawił się
12:54na jego pogrzebie,
12:55zamiast tego wyjechał
12:56na wakacje do Francji.
12:57Zapytany dlaczego
12:58odpowiedział,
12:59bo miałem go w dupie.
13:01Jack odszedł z firmy
13:01w 1969 roku,
13:04spieniężając swoje udziały
13:05za 25 milionów
13:06i od tamtej pory
13:07Warner Bros.
13:08nie jest już firmą rodzinną.
13:09Kończąc cały wątek polskości
13:16w tych historiach,
13:17warto powiedzieć,
13:18że jest on w dość dużym stopniu
13:20umowny.
13:21Owszem,
13:21nasi bohaterowie
13:22pochodzili z terenów
13:23dzisiejszej Polski,
13:24natomiast w dużej części
13:25nie posługiwali się
13:26nawet naszym językiem.
13:27Najwięcej mimo wszystko
13:28znał Jack Warner.
13:29Jednak wciąż dalekie to było
13:30od płynnej mowy.
13:32Plus rzadko kiedy
13:33przyznawali się do pochodzenia.
13:34Nie czuli więzi,
13:35głównie dlatego,
13:36że większość wspomnień
13:37z Krasnosielca i Warszawy
13:38były raczej negatywnych.
13:40I w tej atmosferze
13:41przykrego finału
13:41żegnam się z wami.
13:43Także do zobaczenia
13:44następnym razem.