00:01Do you think it's hot?
00:07But it's not.
00:14Every one,
00:17every one,
00:20every one,
00:21every one,
00:22every one,
00:25a message.
00:28Ang tanong,
00:30kaya ba natin itong maintindihan?
00:42Akala mo tahimik ang gubat.
00:49Pero kung makikinig ka ng mabuti,
00:57maririnig mo ang tila isang
00:59secret group chat
01:01ng mga hayop araw at gabi.
01:04Kapag simikat na
01:05ang araw,
01:07ang mga ibon
01:09ang bida sa kantahan.
01:11Sa bawat huling nila,
01:13hindi lang basta kanta.
01:15Para itong tawag ng kaibigan,
01:18babala sa panganib
01:20ng teritoryo.
01:35Sa lawang ito,
01:37ang ingay ng Philippine Ducks.
01:40Ang kanilang pagkwak,
01:41parang malaking reunion.
01:45Ito ang paborito nilang pahingahan.
01:49Tignan nyo,
01:50para silang mga bata.
01:52Paulit-ulit na sumisisi.
01:59Hindi sila naglalaro.
02:02Naliligo pala sila.
02:09Tulad natin,
02:11kailangan din nilang
02:12maglinis ng katawan.
02:13Dahil,
02:14nagkakaputo rin sila.
02:17Kaya,
02:18sa mabilis na paglubog
02:19at pagbasa
02:20ng kanilang sarili
02:21sa lawa,
02:22natatanggal nila ang kuto
02:24at dumi
02:24na pwedeng
02:26maging sanhin
02:26ng pangangati
02:27at pagkasira
02:28ng kanilang balahibo.
02:30Gusto ng mga Philippine Ducks
02:32ang tahimik
02:32at ligtas na lugar
02:33na parang
02:34sarili nila
02:35playground.
02:36Isa ito
02:37sa binabantayang lugar
02:38ni Naian,
02:40isang technical writer
02:41ng Protected Area
02:42Management Office
02:43ng Mahagnaw
02:44Volcanic Natural Park
02:45sa Leyte.
02:46Itong Lake Malagson po,
02:48it is one of the
02:49three lakes
02:49dito sa Mahagnaw
02:50Volcano Natural Park.
02:52Tapos,
02:52ito po yung resting areas
02:54ng mga Philippine Ducks.
02:57Kailan nyo nalaman na
02:58ano,
02:58may mga Philippine Ducks
02:59na pala dito.
03:00Based po sa accounts
03:01ng mga locals,
03:02before maging
03:03protected area
03:05ang lugar na to,
03:05nage-exist na po
03:06yung mga Philippine Ducks.
03:08Every month po,
03:08every twenty
03:09day of the month,
03:10may ginagawa kaming
03:12Philippine Duck monitoring
03:13using our drone.
03:15Aha.
03:16So,
03:17napadpad namin yung drone,
03:18tapos
03:18kinaccount namin.
03:29Taon-taon,
03:30dumarami ang Philippine Ducks
03:32dito.
03:32Kapag nakikita kasi
03:34ng mga pato
03:35na marami silang
03:36kumakain sa lawa,
03:37tingin nila
03:37masarap
03:39at sagana
03:39ang pagkain dito.
03:42Mas maraming mata
03:43at tayinga rin
03:44ang nagbabantay
03:45kung may paparating
03:47na panganib.
03:48Teamwork
03:48sa pagprotekta
03:49sa isa't isa.
03:58Ang ingay sa kagubatan,
04:00hindi lang nanggagaling
04:02sa malalaking hayop.
04:06Nagmumula rin ito
04:07sa maliliit na ipak
04:08ng mga nila lang
04:09na halos hindi na natin
04:10mabilang
04:11ang mga paa.
04:19Tignan nyo,
04:20ang dalawang milipid
04:21o sing-sing pani
04:22na ito.
04:23Hindi sila makatawid
04:25dahil sa biglang
04:26paglakas ng agos
04:27ng tubig.
04:30Mukhang naghahanap sila
04:32ng merienda
04:32sa tabing ilog
04:33nang biglang
04:34umapaw ang tubig.
04:38Hindi nila alam,
04:41hindi lang ang tubig
04:42ang kalaban nila.
04:45May naghihintay
04:47rin pala.
04:48Sa mga tuyong dahon
04:50naman,
04:51may nakamaksin
04:52sa kanila
04:53ang Mindanao
04:54corn truck.
04:56Merienda sana niya
04:57ang mga milipid
04:58kaso,
04:59naramdaman niyang
04:59na may nakatingin din
05:01sa kanya.
05:04Agad itong malis
05:06at sinundan
05:07ang huni
05:08ng kanyang mga
05:08kaibigan palakay.
05:12Kaya ng mga balakan
05:13na magtawag
05:14ng malayo
05:15na parabang
05:15nakawokitoki.
05:24Maririnig nila
05:25ang isa't isa.
05:30Kahit nasa dulo sila
05:32ng isang Olympic
05:33size ng pool.
05:34Okay, what I'm holding
05:35here is the
05:36Mindanao
05:37horned frog.
05:38So by its day,
05:40meron yung palang
05:40sa pilik mata niya
05:41para siyang may sungay.
05:43Kung titignan mo yung kulay,
05:44parang
05:45dark brown.
05:46Kung makakita ka ng mga
05:47tuyong dahon,
05:48so paborito nila
05:48magtago doon sa mga
05:51tuyong dahon,
05:52yung mga dahon
05:52na nalaglag
05:53at natutuyo na.
05:55Kaya nag-blend in
05:56yung kulay niya doon.
05:57Very strong legs,
05:58yan.
05:59Pagsapit ng gabi,
06:00eto na.
06:05Parang may battle of the bands.
06:08Handa na ang mga palaka
06:09sa kanilang concert.
06:12Nakikita nyo kung paano
06:13lumolobo ang kanilang vocal sac
06:15para itong built-in speaker
06:18o megaphone na
06:19nagpapalakas
06:20ng kanilang boses.
06:22Sa mundo ng mga palaka,
06:24mga lalaki
06:25ang mahili kumanta.
06:26Mas malakas ang boses,
06:28mas sikat sa pakay nilang kapareha.
06:31Dahil sa lupit ng boses
06:33ng mga palaka,
06:34paborito silang
06:35pag-aralan
06:36ng mga biologist.
06:38Ito ang misyon
06:40ni Dr. Elvin Sansona,
06:41isang bioacoustic researcher.
06:43Mahigit sampung taon
06:45na niyang pinag-aaralan
06:46ng huni ng mga palaka
06:47at ibon.
06:48Ang bioacoustics
06:49became science
06:50in the 1900s
06:51when scientists
06:52used microphones
06:53and recording materials
06:55to study
06:56how animals
06:57produce skulls.
06:58May mga hayop
07:00na magkamuka
07:00pero kapag
07:01pinakinggan mo
07:02ang boses,
07:03magkaiba pala.
07:04Bioacoustics
07:05is a protocol,
07:06a taxonomic protocol
07:08to delineate
07:09cryptic species
07:10from
07:10certain
07:11mother species.
07:13Ang cryptic species
07:14is like
07:15a species
07:16hiding
07:17in the morphology
07:18or pagmumuka
07:19ng isang species.
07:20But when you look closer
07:22with all the taxonomic
07:23protocols,
07:24you will find out
07:25na iba pala siya.
07:26Gamit ang smartphone,
07:28pwede na natin
07:29i-record
07:29ang boses nila.
07:31Andito tayo ngayon
07:31sa Tinago Falls
07:33and then
07:34magre-record tayo
07:35ng bird calls
07:36at saka
07:37sound ng amphibians.
07:39So,
07:39kailangan natin
07:39ng very quiet
07:41for around
07:4130 minutes
07:42para makarecord tayo
07:44ng best call.
07:46So,
07:46try natin
07:46if makaya ba itong
07:48makuha
07:48o mafilter
07:49ng ating
07:50bioacoustic methods.
07:52Ang galing,
07:53di ba?
07:53Kinatawag din itong
07:54non-invasive monitoring.
07:56Ibig sabihin,
07:57hindi na kailangang
07:58hulihin ang hayop
07:59para malaman
08:00ang kanilang species.
08:04Pagkatapos mairecord
08:06ang mga tunong,
08:07ipapasok ito sa computer
08:09gamit ang isang app.
08:10Dito,
08:11lumalabas ang spectrogram.
08:13Isa itong picture
08:14o drawing representation
08:16ng boses ng hayop.
08:17Ito ang pagtaas
08:19at baba
08:20ng linya ng frequency
08:21depende sa
08:22tinis ng huni.
08:24So,
08:25we are now
08:25on the processing side
08:28of our calls.
08:29So,
08:30using Udacity,
08:31you open
08:31the whole recording
08:33then you listen.
08:34From there,
08:35you have now
08:36the isolated call
08:38of the target species.
08:41From here,
08:42you have now
08:43your visualized call.
08:45Mula sa kanyang mga narecord,
08:48natukoy nito
08:48ang huni
08:49ng Asian Glossy Starling
08:51na ibon
08:51at palaka,
08:53katulad ng
08:53small disc frog.
08:55In conservation,
08:56a cryptic species
08:57occurs only
08:58in a particular
08:59island
09:00in a particular habitat
09:01and it needs
09:02a site-specific
09:04sa ka-appropriate
09:05conservation measure.
09:06Especially now
09:07that in reality,
09:08the Philippine environment
09:09is declining,
09:10it's degrading
09:12and
09:13it's a race against time.
09:14So,
09:15it's really important
09:17to conserve
09:18all the species,
09:20known species
09:21of the Philippines
09:21because
09:22once we lost one,
09:24we'll never have,
09:25it's nearly impossible
09:26to revive it.
09:28Ang ingay
09:29at musika
09:30sa kagubatan
09:31ay tanda ng buhay
09:32at malusog
09:33ang ating kalikasan.
09:35Ang bawat huni
09:35ng mga hayop
09:36may sariling kwento.
09:40Kung hahayaan natin silang
09:42ligtas
09:43sa kanilang tirahan,
09:46mas matagal pa natin silang
09:47makakasama
09:48at mapakikinggan.
09:50At kung darating ang panahon
09:52na wala na tayong marinig,
09:55hindi lang mga huni
09:56ang nawala.
09:57May mga hayop
09:58nang tumahimik
09:59at hindi na natin makikita
10:01at maririnig
10:02bagpakailanman.
10:07Maraming salamat
10:08sa panunood
10:09ng Born to be Wild.
10:10Para sa iba pang kwento
10:12tungkol sa ating kalikasan,
10:14mag-subscribe na
10:15sa GMA Public Affairs
10:17YouTube channel.
10:18Sampai jumpa.
10:18Sampai jumpa.
10:18Sampai jumpa.
10:19Sampai jumpa.
10:19Sampai jumpa.
10:19Sampai jumpa.
10:19Sampai jumpa.
Comments