00:06In the world, there are many people who live in the world and who live in the world and who
00:13live in the world and who live in the world.
00:20At sa ilalim ng karagatan, may isang hayop na matagal nang pinoprotektahan ng bansa.
00:38Ngunit sa kabila ng mayaman at makulay nitong mundo, sunod-sunod pa rin ang maulat ng kanilang pagkamatay.
00:51May ilan ang nalulunod sa mga lambat, nakakain ng plastic, at natagpo ang hindi na buhay.
01:02May pag-asa pa bang masolusyonan ang problemang ito o kibitbalikat na lang natin hihintayin na maging kwento ang mga
01:11nilalang na ito?
01:23Isa itong nilalang na bihirang makita.
01:26Ngunit napakadaling mawala.
01:31Kaya sinubukan namin itong hanapin sa isa sa mga huling ligtas na tahanan nito.
01:37At lamin, bakit patuloy pa rin nalulunod ang dugong?
01:51Isang dambuhalang nilalang nakarugtong na ng ating kwentong bayan, ang mga sirena.
01:59May pagkakawig man daw ang kalang itsura, pero ang kalang presensya, huwag na sanang mauwi na lang bilang alaala.
02:11Noong sinabi sa akin na magdodocument kami ang dugong dyan sa Davao area,
02:17my expectations about seeing them is kind of low kasi these are true wild dugongs.
02:26At sila ang pakay kong hanapin.
02:32Isang supling o batang dugong lang ang kayang ipanganak sa kada tatlo hanggang pitong taon.
02:39Kaya ang mga guro mula Southern Philippines Agribusiness and Marine and Aquatic School of Technology
02:47nakatutok sa pag-aaral at pag-ahanap ng mag-inang dugong sa Davao Occidental.
03:00Nakikita ko ng panay-seagrass, which is the habitat of the dugongs.
03:04Siguran natin kung suswerte yan tayong ngayong umaga.
03:11Wow!
03:12Naspot na nila. Dito tayo mag-a-anchor.
03:25Sa aming paglangoy,
03:31narating namin ang isang malawak na seagrass.
03:40Sa tulong ng isang underwater drone, ito ang kauna-unang survey na gagamit sila ng teknolohya.
03:51Layunin nilang madokumento ang marine life na makikita sa kanilang lugar.
03:58Ang mag-inang dugong, natanang na namin.
04:03Siguro hindi pa nga siya ganun kasanay sa tao kaya pag bunga ba kami baka lumalayo siya.
04:10Ibinaba namin ang drone sa dagat.
04:16Pero hirap itong bumuelo dahil sa lakas ng agos sa tubig.
04:22Grabe, sayang. Kitang-kita namin yung dugong.
04:27Parang dalawa sila eh, mother and calf.
04:30Umaangat sila.
04:31Pero pag-dive namin, medyo malakas yung current and hindi namin makikita kung nasaan.
04:39Hindi raw bababa sa labing dalawang dugong ang kanilang naitala sa Malita Davao Occidental mula 2008 to 2018.
04:49My research dealt on the population estimate and feeding grounds for dugong.
04:57I actually documented yung sightings.
05:02Ang karakteristik kasi ng dugong, coastal species siya.
05:07Ang kinakain niya specifically would be yung seagrass na makikita lang usually pa nga dito sa tinatawang nating intertidal zone.
05:17Very shallow areas to.
05:18Para baboy man ay tureo!
05:20Sa Sultan Kudarat, isang dugong ang naabutan na lang na nakatihaya sa mababaw na bahagi ng dagat.
05:29Sa saranggani, namataan na lang na walang buhay ang dugong na ito.
05:34Kahit na malusog ang dugong, nakuhanan ito ng nylon string sa loob ng katawan.
05:41Sa Rojas, Palawan, pinaniniwalaan na puluputan ng fishing gear ang dugong na ito at namatay.
05:51Ang isang naabutan ng naagnas habang nasa buhangin.
05:56Agad namang inilibing ang dugong dahil nangangamoy na ito.
06:00Hinihinalang sumabit naman sa propeller ng bangka at lambat ang dugong na ito.
06:13Ang mga dugong may baga o langs gaya lang sa tao.
06:18Being mammals, kailangan huminga kasi ng hangin yung dugong.
06:22So, posible pag napuluputan sila ng lambat, pwede sila malunod.
06:27And any development sa coastal area from siltation, erosion affected yung kanilang habitat.
06:42Usually, itong area nito is a forest root lang niya.
06:46So, dumadaan lang siya.
06:48Mostly, yung nai-check namin, with the spamas,
06:52is mostly yung cellophane sa tiyan niya.
06:58I mean to say, one threat for the dugong is pollution,
07:02yung garbage.
07:05Ang pagiging mailap ng mga dugong sa Davao.
07:09Tila, hindi naman ako binigo sa pagpunta namin sa Palawan.
07:16Now, we're here in Palawan.
07:18I took this opportunity para makapagdugong watch.
07:22Sa lugar na ito, katulong ang buong komunidad ng Kalawit
07:26sa pangangalaga at proteksyon ng mga dugong.
07:30May mga bantay dugong din silang tinalaga para sa pagdatingin ng mga bisita.
07:41Ang dugong na si Pingas, kilala dahil sa Pingas sa kanyang buntot.
07:46Ayon sa mga bantay dugong, posibleng sumabit ang buntot nito sa LSE ng Bangka,
07:53kaya nagkaroon ng Pingas.
08:03Habang nanginginain nito sa seagrass,
08:06para rin nitong ginugupitan ang damuhan sa ilalim ng dagat.
08:11Dahil dito, mas mabilis muling tumubo ang seagrass
08:15at mas nagiging malusog ang buong ekosistem.
08:19Hanggang sa sandali itong umahon para kumuha ng hangin.
08:27At ligdas na muling nakababa sa kanyang malawak na languyan
08:32ng hindi nalulunod.
08:37Bukod kay Pingas, sikat din sa lugar nito si Abad.
08:50Sa dalumpot isang dugong na naitala sa Palawan
08:54ng Department of Environment and Natural Resources
08:57mula 2019 hanggang ngayong taon,
09:01aabot naman ng 15 dugong ang namatay ayon sa DNR.
09:08Dahil sa pagsabit sa mga fishing gear,
09:12sphere gun injury at natural na pagkamatay.
09:19Kasalukuyang critically endangered ang estado ng mga dugong sa Pilipinas.
09:24Matatagpuan pa ang dugong sa halos apat na pong bansa.
09:30Sa Taiwan, wala na ito.
09:33Sa China, tinuturi na itong functionally extinct.
09:38At sa Pilipinas, nananatili itong isa sa pinakananganib na marine mammals.
09:44Maraming salamat sa panunood ng Born to be Wild.
09:47Para sa iba pang kwento tungkol sa ating kalikasan,
09:50mag-subscribe na sa GMA Public Affairs YouTube channel.
Comments