00:03Pag-sapit ng dilim, parang may mga ulap na bunga-baba mula sa langit, pero hindi ito ulad.
00:17Libong-libong higanting panike ang sabay-sabay na lumalabas.
00:27Wow, grabe, ang dami nila. All in all na sa mga 11,000. Itong mga bats na ito.
00:36May mga naniniwalang nagdadala raw ito ng katatakutan.
00:45Pero sa mga sentipiko, iba ang nakikita nila.
00:58Ang mga bakawan hindi lang tanggulan laban sa alon.
01:04Para sa mga flying foxes, isa rin itong ligtas na pahingahan.
01:13Marilinig ang paghampas ng dagat.
01:16Isa ito sa mga matatag na depensa laban sa nagtataas ang mga alon.
01:24Sa unang tingin, para silang mga nila lang sa pelikula.
01:29Malalaking pakpak, matatalas na kuko, at mukhang handa sa pag-atake.
01:37Amazing din itong mga vampiros.
01:40They really look like vampires.
01:44Pero sa katotohanan, isa sila sa pinakamahinghing hayop sa kagubatan.
01:50Ito ang large flying foxes.
01:53Tinawag silang flying foxes, dahil ang mukha nila'y kahalin tulad ng isang soro o fox.
02:03Kasama rin ito sa mga bakawan ang itsurang pinaliit na panda na tinubukan ng pakpak.
02:10Ang mga island flying foxes.
02:13Sa lugar na ito, may co-roosting sa dalawang uri ng mga paniki.
02:19I can see them on top of my head.
02:24Two species.
02:26Makikita mo, very active pa sila.
02:29Ang ganda nilang obserbahan.
02:35Sa kabila ng kanilang nakakatakot na anyo,
02:38hindi sila mandaragit.
02:40Mga prutas, nectar at bulaklak ang kanilang pagkain.
02:47Pinaniniwalaan ng mga mananaliksik
02:50na posibleng dumaan ang mga paniki sa saranggani
02:54bago nakarating sa Dabao Occidental.
02:57Batay ito sa mga naitalang populasyon
03:00ng kaparehong uri sa mga lugar na ito.
03:07I hear them.
03:10Narinig ko na yung mga
03:13mga large flying foxes, yung mga
03:16root bats.
03:18What's interesting is, ngayon pa lang siya
03:21na naproprotektahan at pinag-aaralan.
03:25Milya-milya na raw ang narating ng mga paniki.
03:29Makahanap lang ng tirahan
03:31ayon sa biologist at guro na si Lizelle.
03:35We're standing just a few meters here
03:38and hindi sila disturbed.
03:41These flying foxes, actually,
03:43they roost in large colonies.
03:46Okay, and then they hang upside down
03:49if you take a look at this.
03:50Upside down.
03:52And then, they eventually,
03:55this mangrove area,
03:57dito talaga sila, gusto nila.
04:00Hindi kasi disturbed dito masyado
04:02kasi we only have a few households.
04:05These bats came from Southeast Asia.
04:08So, ang pinakamalapit sa amin
04:09is the Indonesia.
04:11Galing sila ng Sarangani,
04:12pero galing yan sila ng Southeast Asia.
04:15Na-disturb na sila doon,
04:16then they flew here,
04:18in Sarangani.
04:19And then, disturbed na naman sila
04:20sa Sarangani,
04:21and then they came here.
04:26Ang mga sinasabing dayuhan
04:28sa Jose Abad Santos,
04:30ang mga paniking ito.
04:33Dati na lang naidokumento sa kanilang pag-aaral
04:36sa Sarangani taong 2018.
04:39Pero noong 2020,
04:42wala na raw na mata ang panikiroon.
04:45Pero kung ligtas nga ba ang kalambagong tahanan,
04:50isang tanong rin ang gustong sagutin
04:53ng mga mananaliksik.
04:56Dahil sa ilalim ng mga punong ito,
04:58may mga natagpuan silang hindi muling makakalipad.
05:02Yung last time na study namin,
05:04merong isa na nahulog
05:07because yun nga yung natira doon.
05:10Injury.
05:11Saan po ang tama niya?
05:13Dito po, near sa liver.
05:15Kasi basag yung liver niya when we check.
05:18Sa bawat paglipad nila,
05:20libu-libong buto ang kanilang nadadala.
05:23At sa bawat butong maihulog,
05:26may pagkakataong may isang bagong punong sisibol.
05:30Ang grabe, ang dami nila.
05:33Nagmistul ang gwardyaman ito ng mga bakawan.
05:36Hindi naman daw ito kayang madepensahan ang sarili
05:40kapag ginawa na raw itong target ng mga tao.
05:45Hindi siya namatay sa lugar kung saan siya tinamaan.
05:48Pinili pa rin niyang umuwi sa kanyang kawit-kawit
05:52na tahanan sa mga bakawan.
05:54Doon na rin siya tuluyang nalagutan ng hinyanga.
05:58Uwawa naman, parang ang sakit-sakit siguro ng abdomen niya
06:02pero pinilit niyang umuwi dito sa roosting site niya.
06:06Kaya mahigpit yung ano ni Menro ngayon na campaign
06:09for yung wildlife act
06:11na kailangan talagang i-educate yung mga tao sa community.
06:16Kapag malago ang mga bakawan,
06:19tumutulong din ito para masala ang mga basurang inaalon sa dagat.
06:26Sa ngayon, wala pang direktang koneksyon
06:29kung nakukonsumo at nakakaapekto sa mga paniki
06:34ang microplastic na nakuha at pinag-aaralan nila.
06:39Unstudied pa po yung direct relationship ng microplastic sa mangrove ecosystem.
06:45Kung nakakaapekto ba ang microplastic sa species na present doon sa mangrove ecosystem.
06:51Maraming salamat sa panunood ng Born to be Wild.
06:54Para sa iba pang kwento tungkol sa ating kalikasan,
06:58mag-subscribe na sa JMA Public Affairs YouTube channel.
Comments