- 1 week ago
Değerli takipçilerimiz bizi izleyip takip ettiğiniz için çok teşekkür ederiz.
Dileriz izledikleriniz ilgi , alakanıza göre olup keyifli vakit geçirmenizi sağlar.
Yayınlarımızı;
https://www.youtube.com/live/kACSYjRFtGo
https://jintv.net/tr/
adreslerinden,
Twitter @jintvofficial_t
Instagram jintvofficialtr
Telegram JinTvOfficial
Bluesky @jintvofficialtr.bsky.social
Digital Medya hesaplarımızdan takip edebilirsiniz
Dileriz izledikleriniz ilgi , alakanıza göre olup keyifli vakit geçirmenizi sağlar.
Yayınlarımızı;
https://www.youtube.com/live/kACSYjRFtGo
https://jintv.net/tr/
adreslerinden,
Twitter @jintvofficial_t
Instagram jintvofficialtr
Telegram JinTvOfficial
Bluesky @jintvofficialtr.bsky.social
Digital Medya hesaplarımızdan takip edebilirsiniz
Category
📺
TVTranscript
00:28Transcription by CastingWords
00:39Transcription by CastingWords
01:28Transcription by CastingWords
01:41Transcription by CastingWords
02:06Transcription by CastingWords
02:12Transcription by CastingWords
02:24Transcription by CastingWords
02:26Transcription by CastingWords
02:28Transcription by CastingWords
03:04Transcription by CastingWords
03:07Transcription by CastingWords
03:10Transcription by CastingWords
03:17Transcription by CastingWords
03:27Transcription by CastingWords
03:28Transcription by CastingWords
03:33Transcription by CastingWords
03:37Transcription by CastingWords
03:42Trans come and ruined
03:56Transcription by CastingWords
04:04Transcription by CastingWords
04:08Transcription by CastingWords
04:10Transcription by CastingWords
04:10It's been a long time for a long time for a long time.
04:40and komir, the top of the mezars.
04:43The infall of the infall of the men's farm and the men's farm and the men's farm and the women's
04:49farm and the women's farm and the women's farm and the women's farm and the women's farm.
04:5515.000'en fazla sivil in the fall of this vahy.
04:58The President of the Başbakan Ismet İnönü, Tedip and Tenkil Terbiye Etme and Yok Etme, the men's farm and women's
05:04farm.
05:04Zorova, Kaşesor, Eks, Doğanici, Karehlis, Kilise, Yekmale ve Şekpazar çevresindeki köylerde yaşayan siviller, Hasan Evdal köyünde toplandıktan sonra köyün yakınındaki
05:16dere yatağında makinalı tüfeklerle öldürüldü.
05:19Lekiran aşiretine bağlı Çakırbey, Komir, Karsus, Hacıkaş, Mesra, Babazenk ve Kızıl Kilise başta olmak üzere birçok yerleşim yerinden toplanan siviller
05:29toplu infazlara maruz bırakıldı.
05:311931'de çıkarılan yasayla katliamın ardından gerçekleşen yargılamalar tasfiye süreci olarak işledi.
05:38Adana Ağır Ceza Mahkemesindeki davalarda Kürtçe tercüman verilmedi.
05:42Savunma hakkı tamamen ortadan kaldırıldı. 1931 yılında Bakanlar Kurulu yasak bölge ilan edildi.
05:491932 yılında açıklanan ilk kararlarda çok sayıda sanık hakkında idam ve ağır hapis cezaları verildi.
05:561932'de Erciş Belediyesi'ne kayyum atandı.
05:59Birçok tutuklu kötü muamele ve hastalık sonucu cezaevlerinde hayatını kaybetti.
06:04Zilanlı aileler İskan Kanunu ile Batı Anadolu ve Trakya'ya sürgüledilerek köklerinden koparıldı.
06:16Evet değerli izleyenler bu katliamın nedenlerini HDP 26. dönem Van Milletvekili Tuğba Hezer ile konuşacağız.
06:26Merhaba yayınımıza hoş geldiniz.
06:30Merhabalar teşekkür ederim.
06:31Evet aynı zamanda gazeteci arkadaşımız Tuğba Hezer.
06:36Evet Tuğba Hezer 96 yıl geçti.
06:39Geliye Zilan katliamı üzerinden.
06:42On binlerce kayıptan bahsediyoruz.
06:46Ve elbette ki zorunlu sürgünler ve yine akabinde bölgeye dönük birçok inkar ve imha politikası da yaşandı.
06:57Yeniden hatırlayacak olursak sen aynı zamanda Geliye Zilan'ın bir çocuğusunda neler belirtebilirsin 96 yıl önce Geliye Zilan'da neler yaşandı?
07:11Evet öncelikle Zilan'da bütün yitirdiklerimiz mezarsızlarımızı bir kez daha saygı ve minnetle anarak başlamak istiyorum.
07:20Dediğiniz gibi evet ben de Zilan'lıyım ve aslında orada yani şans eseri hayattan kalanların ardında kalanlarız bizler.
07:28Ve Zilan uzun bir süre zaten bildiğiniz gibi 1950'lere kadar işte memnun mıntıka yani yasak bölge denilerek girilemedi.
07:35Yani ölülerimiz de kurtlara kuşlara yeme ediliriz de bekletildi.
07:40Ve 1950'lerden sonra bir dönüş yani yasaklı bölge kararı kaldırıldıktan sonrası bir dönüş yolu başladı.
07:47Ve elbette ki bu katliam yani Zilanlıların tekrar dönüşünün önüne geçmedi.
07:53Ve bizlerin de aileleri o dönüşü yaptılar ve tekrar Zilan'da hayatı kurabilmek o ölü sessizliğinin üzerine ona rağmen hayatı kurmak
08:04için orada devam ettiler yaşamaya.
08:06Ağır bir travma aslında Kürtler açısından Zilan açısından orada yaşayanlar açısından ve yıllarca sadece altlarla dillendirildi.
08:15Yani bir bir ölüm sessizliği vardı aslında yıllar sonrası mücadeleyle beraber o ölüm sessizliği aslında büyük bir gedik aldı ve
08:24sonrasında bir bir mücadele hattına dönüştü.
08:29Ve şimdi biz Zilan katliamını konuşurken yani 96 yılı sonrasını konuşurken Türkiye'de ve Kürtler açısından yeni bir süreç içerisindeyiz ve
08:38ama bu geçen 90 yıl açısından Kürtler için neler değişti neler değişmedi bunlar bizim için elbette ki çok önemli.
08:47Çünkü yani biz Zilan katliamını konuşurken tarihte olmuş ve kapanmış bir meseleden bahsetmiyoruz.
08:53Yani o dönem 1930 Temmuz'unda işte iki hafta süren askeri hareketli katliam ama aslında yılın sonuna kadar süren bir
09:01süreçle beraber resmi belirtilen rakamlar 15 bin dese de aslında 47 bin üzerinde çocuk kadın sivil gençlenmeden binlerce Kürt'ün
09:09katledildiği bir katliamdan bahsediyoruz.
09:12Ve sadece bir anlık gönderildi evet ve katliamlar ve sürgünler ve idamlar idamlarla beraber hapishanelerde açlık hastalık ve kötü koşullardan
09:23dolayı hayatını kaybedenler mal varlıkların el konulanlar yani uzun bir yok ediliş hikayesi aslında bir asimülasyon imha politikası yani bir
09:31bütün olarak bakmak lazım bunlara yani orada kalınmadı mesele bu zaten Zilan katliamının üzerinden 7-8 yıl geçmiyor biz aynı
09:39pratiği Dersim'de görüyoruz.
09:41Yani Zilan katliamında katliam gerçekleştiriliyor ve katliamdan bir yıl sonra 20 Temmuz'da 20 Temmuz 1931 yılında 1590 sayılı bir kanuna
09:52cezasızlık kanunu çıkarılıyor.
09:54Bu katliam içerisinde yer alan kim varsa askerinden, ahalisinden, iş birliğinden, hepsi korucusundan, hepsi cezasızlıkla, cezasızlık kanunu ile muhabbet bırakılıyor
10:04yani bir yargılama önü kapatılıyor.
10:07Tabii Dersim'de bu sefer biraz daha tırnak içine belki hazırlıklı gidiyor. Önce yasasını çıkarıp sonra katliamı yapıyorlar ve bu şekilde
10:13kapatılmak istendi ama işin diğer tarafı Zilan katliamından sonra yani Zilan katliamı Kürd'ün inkarı ve imhasına dayanan bir katliam
10:25ve 96 yıl boyunca devam eden, sistematik bir şekilde devam eden bir süreç oldu.
10:29Yani onun demek istiyorum. O gün de kalınmadı, kapatılan bir sayfa değil. Geçmişi anarak geldiğimiz bir katliam günü, bir katliam
10:35dönemi, bir 6 aylık bir dönem gibi değil bu.
10:38Devam eden bir, yani aynı zihniyetin neyi yapmak dediği devam ettirdiği bir süreç. Yani biz bugün hala Kürtlerin, Kürt sorunundan
10:46bahsediyorsak, evet aslında biz hala o gün Zilan katliamındayız.
10:49Bunu görmek gerekir. Aslında sistematik, sistematik bir Kürt soykırımının halkaları olarak da tanımlanılabilir.
10:57Evet, aynı bu şekilde ve bu halkalar her seferinde ya büyütüldü ya da şekli, rengi değiştirildi esasında.
11:04Ama o halkalar her seferinde birbirine bağlanarak 96 yılı buldu. Yani böyle görmek gerekiyor.
11:09Yani tabii Zilan öncesi derken aslında Cumhuriyet'in ilanı daha öncesinde ama biz Zilan'ı eğer bugünden alacak olursak ve
11:15bu 90 yıl boyunca bir yüzleşme yapılmadı.
11:19Evet, onu hemen burada onu sormak istiyorum sevgili Tuğba Hezer. Yani hangi ölçüde bu katliam yargı zeminine taşındı?
11:29Bir yargılama hani bildiğimiz kadarıyla hiçbir şekilde olmadı. Ne Türkiye'de ne de uluslararası sözleşmeler gereği bu katliamdan dolayı bir yargılama
11:42ve cezalandırma olmadı.
11:43Bunun olabilmesi için yani nasıl bir mücadeleyi gerektiriyor bu yüzleşmeye ya da işte bir hani sen de dikkat çektin bir
11:53barış sürecinden söz ediyoruz.
11:57Bu yüzleşmeler olmadan hem Geliye Zilan hem işte Kürtlere dönük gerçekleştirilen tüm katliamlarla yüzleşme olmadan bu barış sürecinde nedenli mesafe
12:10alınabilir.
12:12Evet, dediğim gibi yani az önce kanun adını yalnız söyledim ama 1850 sayılı kanun çıkarıldı katliamdan bir yıl sonra ve
12:18bu kanunun kapsamı vardı.
12:21Katliam yani öldürme yok etme süreci 13 Temmuz'da başlasa da yine 20 Haziran'la bir aralığı kapsayan bir dönemi 1930
12:30yılının kapsayan döneminde cezasızlık kanunu getiriliyor.
12:34Ve dolayısıyla yargılanılmıyor, yargılama yok. Bir bir hukuki süreç yok ve dolayısıyla bu şekilde bırakıldı.
12:41Bugüne kadar çeşitli devlet yetkililerin görevlilerin işte mesela zamanında Erdoğan Başbakan kendisi dersim için özür dilemişti.
12:48Bunun küçük bir pratiğini bile göremedik.
12:50Yani bırakalım bir yargılamayı var olduğu gerçeği bile kabul edilmedi ki.
12:55Şimdi burada bir gerçek var karşımızda dönemin resmi ve yarık resmi Cumhuriyet Gazetesi'nin kendi manşeti var.
13:01Yani bir soykırımı dünyaya bir devletin yarı resmi gazetesi ilan ediyor.
13:05Biz böyle bir şey yaptık diye.
13:07Zilandı derisi lebelep ceset dolu diye geçiyor.
13:09Ağzına kadar ceset dolu deniyor.
13:11Bu bile bir tarihin bir kanıtıdır.
13:15Ancak bu bile yokmuş gibi sayılan bir katliam durumunu yarattı.
13:19Aslında bununla beraber bu cezasızlık kanunu biz çok yakın bir dönemde de gördük ayrıca.
13:25Hatırlarsanız 2015'te başlayan Bakuri 40'daki şehir ablukaları yakıp dikmalarının döneminde sonrası meclise bir yasa getirilmek istendi.
13:36O dönem yine şehirleri yakıp bir kanunların cezasızlıkla yani yargılanmamasının önünü açmaya giden bir süreç vardı.
13:43Çok geçmeden 15 Temmuz süreci yaşandı vesaire o şekilde.
13:45Yani o yasa o dönemde çıkarılmak istendi.
13:47Yani 96 yılıyla bugün arasında bir anlayış itibariyle bir fark yok derken aslında bunu kastediyorum.
13:5396 yıl önce yapılan bu bahsettiğimiz 2016 yılında da denendi.
13:56Evet.
13:57Yani dolayısıyla şimdi 96 yıl geçti.
14:00Evet eğer hukuki olarak hukukçuların girişimleri yani zaman aşımı gibi şeyler karşımıza çıkar ama biliyoruz ki insanlık suçlarında zaman aşımı
14:08yoktur.
14:08Ancak şimdi önümüzde bir gerçek var.
14:11Bir süreçten bahsediyoruz.
14:12Barış ve demokratik toplum süreci diyoruz.
14:14Ve bu sürecin bir ruhu olmak zorunda, bir gerekli olmak zorunda.
14:17Bu da toplumsal barışı esas alarak önümüze koymak zorundayız.
14:21Kollektif vicdanı önümüze koyarak yapmak zorundayız.
14:24Orada katletilenlerin anısını, varlığını ve onlardan geriye kalanların acısını en azından bir nebze olsun hafifletmenin zeminini açmak gerekiyor.
14:33Bu yüzden birincisi bir hakikat ve yüzleşme komisyonu kurulmalı bu konuda.
14:39En basitinden şu an dedik ya Zilan katlamı yoksa öyle.
14:42Zilan katlamı katletmiyor mu tabii?
14:44Dersi midir?
14:44Bütün katliamlar işine yer aldığınızda.
14:46Eğitim müfredatında mesela dünyadaki diğer örneklerde bu şekle yer almıştır.
14:50Bu katliamlarla yüzleşme ve özür metinleri tarih kitaplarında yer almıştır.
14:54Ve o ülkede doğan yeni nesillerin hepsi artık onunla yüzleşerek ve bir daha bunun tekrarının olmamasını düşünerek büyütülür esasında.
15:02Türkiye'de bunların hiçbir pratiği olmadı.
15:04Aynı şekilde o lebelep ceset dolu dedikleri Zilan katliamını şimdi projeler çeşit şeylerle o hafızayı da yok etmek istiyorlar.
15:12Dolayısıyla orası bir yanıyla sit alanı ilan edilmeli mesela.
15:15Bir toplumsal bir hafıza inşa edilmeli, müzeler olmalı.
15:18Yani tabii bu bahsettiğimiz devletten beklenen değil bunlar bizim de yapmamız gereken belki bu meseleye bile bu anlamıyla da özel
15:24iştirmeye yaklaşmak zorundayız.
15:25Sadece devletin katliamını kabul etmesi ayrı bir şey ama o katliamı onların anılarını hatırlatmak yaşatmak da toplumsal olarak bizim üzerimize
15:34düşen bir yük diye görüyorum ben.
15:36Bu yüzden uzun bir yol esasında ama biz şu an Türkiye'deki süreci konuşurken geldiğimiz aşama hala maalesef maalesef Kürt sorununun
15:47değil de
15:47işte mesele sanki yani Kürt sorunu PKK'nin silahı sorunu gibi anlaşılıyor.
15:53Ama asıl Kürt sorunu 96 yıl önce öldürülen silahsız Zilanlı Kürt soru Kürtlerin katledilmesi meselesidir.
16:01Yani bir kez daha buradan bakmak gerekiyor.
16:02İlan edilen Kürt önderleri var.
16:04Şeyh Saidler, Seyit Rızalar, Geliye Zilan'dan önce de bir aslında Kürt soykırımı başlanmış oldu.
16:12Yani indirgedikleri silah bırakma meselesi yok.
16:15PKK'nin ya da gerilen silah bırakması değil Kürt sorunu.
16:18Kürt sorunu silahsız Kürt oldukları için silahsız olan Kürtlerin öldürülmesi imha edilmesi ve bunu sistematik şekillerde dil üzerinden, doğa üzerinden,
16:27yaşam üzerinden sürekli sistematik bir şekilde bugünlere getirilmesidir.
16:30O yüzden hem iktidarın, devletin yapması gereken bir dizi aslında uzun bir liste var.
16:37Hem de bizlerin de toplumsal olarak önümüze koyup yürütmemiz ve Zilan katliamı, Dersim katliamı, bütün katliamlarla ilgili bu tarihsel sorunu
16:47yerimize getirmemiz gereken uzun bir liste var esasında.
16:50Dolayısıyla umuyoruz ki bu bu süreçle beraber yani bunu var etme, zeminini sağlama ve tarihle bunun yüzleşmesini yapabilme iradesini, örgütünün
17:03ortaya koyabildiğiniz ölçüde inanıyorum ki biz Zilan'la ilgili de, Dersim'le ilgili yasamızı gerçekten de o gün tutabileceğiz.
17:10Çünkü ne yasa tutulabiliyor, çünkü bir adalet yok.
17:13Yani bir adalet yoksa o acı tekrarlanıyor, başka katliamlarla, başka şekilde tekrarlanıyor.
17:18Ve şimdi geldiğiniz aşamada artık bunların olmaması üzerine bir temeli üzerinden giden bir süreç var.
17:22Şimdi bunu temelinin üzerine çıkarıp hem hukuki hem toplumsal hem adalet anlamıyla başka bir zemine çekme aşamasıdır diye düşünüyorum ben.
17:31Peki, çok teşekkür ediyorum sevgili Tuğba Hezer, zaman ayırıp yayınımıza bağlandığın için.
17:37Ben teşekkür ediyorum, iyi yayınlar.
17:40Çok teşekkürler, evet bir kez daha geli Zilan'da yaşamını yitirenleri analım.
17:46Tüm bu katliamlara karşı elbette ki Kürtler tarih boyunca direnmeye ve mücadele etmeye de devam etti değerli izleyenler.
17:551920'lerden itibaren Kürtler'e yönelik başlayan soykırıma karşı tarihi bir direnişle verildi.
18:05Bu direniş takvimlerinden birisi de 14 Temmuz 82 Büyük Ölüm Orucu direnişidir.
18:12Kürtler tarafından onur günü olarak tanımlanıyor ve 14 Temmuz Büyük Ölüm Orucu direnişi şehitleri birçok yerde anılıyor.
18:2414 Temmuz Büyük Ölüm Orucu direnişi şehitleri Kemal Pir, Mehmet Ayrı Durmuş, Akif Yılmaz ve Ali Çiçek direnişlerinin 44. yıl
18:33dönümünde anılıyor.
18:3614 Temmuz direnişi şehitleri için kitlesel bir anma etkinliği Fransa'nın başkenti Paris'te bulunan Montajuli bölgesinde gerçekleştirildi.
18:46Paris'te yaşamını yitiren Kürt yürsever İmam Namoğlu'nun da anıldığı merasimde şehitlerin direniş mirasına sahip çıkma mesajı verildi.
18:54Paris'in Villeneuve bölgesinde de 14 Temmuz Büyük Ölüm Orucu direnişinin öncüleri kitlesel olarak anıldı.
19:02Demokratik Kürt Toplum Merkezi'nde düzenlenen etkinlikte direniş mirasına sahip çıkma mesajı verildi.
19:0914 Temmuz şehitleri Almanya'nın Karsel kentinde de anıldı.
19:13Kürt Kültür Merkezi'nde düzenlenen anma etkinliğine çok sayıda Kürdistanlı katıldı.
19:1814 Temmuz şehitleri direnişinin anlatıldığı etkinlikte sinevizyon gösterimi de yapıldı.
19:25Kürdistan Şehit ve Kayıp Aileleri Kurumu Komav'da 14 Temmuz vesilesiyle yazılı bir açıklama yaptı.
19:31Diyarbakır E-Tipi cezaevindeki vahşet ve teslimiyet dayatmalarına karşı bedenlerini açlığa yatırarak
19:37karanlığı parçalayan bu irade bugün yürütülen mücadelenin en güçlü temel taşını oluşturmaktadır diyen Komav,
19:45onların canları pahasına ortaya koyduğu feda çizgisi sadece bir direniş değil,
19:51diz çökmeyen bir halkın diriliş manifestosudur ifadelerine yer verdi.
19:56Komav, celatların isimlerinin tarihin çöplüğünde kaybolduğunu,
20:01Kemal, Hayri, Ali ve Akif'in ise Kürt halkının kalbinde, mücadelesinde ve özgür yarınlarında her zaman yaşamaya devam edeceğini belirtti.
20:1114 Temmuz Büyük Ölüm Orucu direnişi şehitleri Kıbrıs'ın Limasol kentinde de anıldı.
20:18Kıbrıs'ın kayıpları ve özgürlük mücadelesinde yaşamını yitirenler ortak bir hafızada buluştu.
20:24Rum kayıp aileleri, 1974 savaş esirleri ve Kürt Özgürlük Hareketi'nin dostları aynı salonda hakikatin sınırı yoktur mesajı verdi.
20:37Dem Parti Grup Başkan Vekili Gülistan Kılıçkoç Yiğit, mecliste düzenlenen basın toplantısında konuştu.
20:4411 Temmuz 2025'te atılan tarihsel barış adamının kalıcı hale gelmesi için kapsamlı bir çerçeve yasa çıkarılması gerektiğini hatırlattı.
20:54Barış'ın yasası için İmralı'da görüşme şart dedi.
21:01Mecliste düzenlediği basın toplantısında konuşan Dem Parti Grup Başkan Vekili Gülistan Kılıçkoç Yiğit,
21:0711 Temmuz'un sadece silahların bırakılması değil, demokratik çözümün bir dönüm noktası olduğunu kaydetti.
21:13Evet, 11 Temmuz PKK'nin silah bırakmasının yıl dönümüydü.
21:17Üzerinden tam bir yıl geçti ve 11 Temmuz 2025 tarihi aslında sadece silahların sembolik olarak imha edilmesi değil,
21:27yeni bir dönemin kapısını aralayan tarihi bir gündü, tarihi önemdeydi.
21:3211 Temmuz'da yaşananları yalnızca silahların bırakılması olarak el alırsak eksik yaklaşmış oluruz.
21:3810 yıllardır ağır bedeller ödenmesine rağmen çatışmalı dönemin geride bırakılabileceğine,
21:44Kürt sorunun demokratik ve demokratik siyaset ve hukuk zemininde çözülebileceğine dair güçlü bir irade ortaya konuldu.
21:5311 Temmuz 2025 tarihli.
21:55Bu nedenle 11 Temmuz yalnızca bir tarih değil.
21:59Aslında barış umudunun somutlaştığı, demokratik çözüm iradesinin görünür hale geldiği tarihsel bir dönüm noktasıdır.
22:07Fakat aradan geçen bir yıla rağmen bu tarihsel dönüm noktasına siyasetin gerçekçi bir karşılık vermediğini görüyoruz.
22:16Üzülerek görüyoruz.
22:17Gerçek anlamda hukuksal düzenlemelerin yapılmadığı ve siyasi yanıtların oluşturulamadığını gördüğümüzü ifade etmemiz gerekiyor.
22:26Şimdi Türkiye Büyük Millet Meclisi bünyesinde bir komisyon kuruldu.
22:30Uzun görüşmeler yaptı, toplantılar yaptı.
22:33Ben de o komisyonun bir üyesiydim ve uzun müzakereler sonucunda da kapsamlı bir rapor yayınladı.
22:39Özellikle raporun altıncı ve yedinci başlıkları hem yasal çerçeve açısından hem de Türkiye'nin ihtiyaç duyduğu demokratikleşme başlığı açısından bir
22:47yol haritası niteliğindeydi ki bugün iktidarın kurmayları da meclis başkanı da bunu sık sık dile getiriyor.
22:53Peki yapılması gereken ne? Bugün neyi bekliyoruz sorusunu hep beraber sormamız gerekmiyor mu?
22:59Komisyonun ortaya koyduğu tespit ve öneriler hepimizin ortak tespitleri ve önerileri olduğuna göre o zaman hızlı bir şekilde yasallaşması için
23:08de adım atmak ve yasama faaliyetlerine o raporun yasama faaliyetine dönüşmesini de sağlamak gerekiyor.
23:15Gülistan Kılıçkoçiyet meclis tatile girmeden önce infaz düzenlemelerinde içeren bütünlüklü ve kapsayıcı bir çerçeve yasa çıkarılması çağrısında bulundu.
23:24Sayın Hocalan'ın yürütülen sürecin aslı aktörlerinden biri olduğu gerçeği görmezden gelinmeyecek bir hakikattir.
23:33Buraya dikkatle bakmak gerekiyor.
23:35Sürecin sağlıklı ilerleyebilmesi için Sayın Hocalan'ın hukuki statüsünün demokratik çözümünün ihtiyaçları doğrultusunda yeniden düzenlenmesi, iletişim, görüşme ve özgür çalışma
23:46koşullarının bu çerçevede güvence altına alınması gerekmektedir.
23:51Çünkü barış yalnızca silahların hususunu...
23:56Evet, süreç ve kök yasa gündemine ilişkin konuşan Demparti Eşkenel Başkanı Tülay Hatimoğulları önemli mesajlar verdi.
24:04Kök yasa çıkmadan meclis kapanmamalı çağrısı yapan Demparti Eşkenel Başkanı, yasanın içeriği kapsayıcı olmalı, süreç heba edilmemeli dedi.
24:18Demparti Eşkenel Başkanı Tülay Hatimoğulları çözüm sürecine yönelik yürütülen yasal düzenleme çalışmalarını değerlendirdi.
24:25Tülay Hatimoğulları iktidarın çerçeve yasa olarak adlandırdı ve kök yasa olarak nitelendirdikleri düzenlemenin meclis tatile girmeden önce yasalaşması gerektiğini vurguladı.
24:35AKP kanadından yansıyan yasa metni üzerinden mutabakat sağlandı.
24:39Yönündeki iddiaları yalanlayan Tülay Hatimoğulları kendilerine ulaşmış bir metnin olmadığını belirtti.
24:45Yasanın içeriğini bilmediklerini ifade eden Tülay Hatimoğulları, eğer ellerinde bir taslak varsa bu hafta paylaşmaları gerekiyor, bu yasa çıkarılmadan meclis
24:54kapanmamalı dedi.
24:56Tülay Hatimoğulları yasa için neden kök yasa tabirini kullandıklarını şu sözlerle açıkladı.
25:01Bu yasa, Kürt sorununun siyasal ve hukuki zeminde çözümüne yönelik atılacak ilk somut adımdır.
25:07Düzenleme, başka yasaların çıkarılmasına ve çözüm sürecinin diğer zeminlerinin güçlenmesine katkı sağlamalıdır.
25:13Yasanın ana fikri, Kürt sorununun çözümünde iktidarın samimiyetini belirleyecek ana unsur olacaktır.
25:21Yasal düzenlemede etkin pişmanlık gibi mekanizmaların yer almasına karşı olduklarının net bir dille ifade eden Tülay Hatimoğulları,
25:28insanların kategorize edilmesini kabul etmediklerini vurguladı.
25:32Tülay Hatimoğulları, insanlar siyasette yeni bir başlangıç yapmak istiyorlar,
25:36kategorileri ayırarak veya pişmanlığı da yatarak bu süreci heba edemezsiniz değerlendirmesinde bulundu.
25:42İmralı görüşmelerindeki uzamalara da değinen Tülay Hatimoğulları,
25:46Önder Abdullah Öcalan'ın sadece heyetlerle değil,
25:49Türkiye'deki basın kuruluşları, gazeteciler, hukukcular ve siyasetçilerle de görüşme talebi olduğunu kamuoyla paylaştı.
26:02Evet, Ankara'daki siyasi atmosferi ve gündemi gazeteci Diren Yürsever bizlere aktaracak.
26:10Diren merhaba, yayınımıza hoş geldin.
26:14Merhaba, iyi yayınlar.
26:15Teşekkür ediyorum.
26:16Evet, Diren çerçeve yasa taslağının bugünden itibaren aslında siyasi partilere gelmesi bekleniyor.
26:23Bu konuda netleşen bir takvim var mı?
26:26Ve yine Dem Parti, İmralı heyetinin hafta içerisinde kimi devlet yetkilileriyle görüşmesi bekleniyor.
26:34Yine İmralı görüşmesi gündemde.
26:37Elindeki bilgileri bizimle paylaşır mısınız?
26:41Geride bıraktığımız haftada özellikle 11 Temmuz'un yani silah yakma töreninin yıl dönümü dolayısıyla bu yasa adımların, çerçeve yasanın bununla
26:53ilgili adımların atılması konusunda Dem Parti'den, Kürtür Özgürlük Hareketi'nden, yine Türkiye'deki kimlik esimlerden yoğun çağrılar gelmişti.
27:02Bu yönlü adımların atılması bekleniyordu.
27:05Aslında çerçeve yasa ile ilgili adımların ya da bununla ilgili görüşmelerin yani trafiğin yoğunlaşacağı NATO zirvesinden sonra beklenen bir şeydi.
27:16Nitekim bu yasanın meclise getirilmesi konusunda hem iktidar hem MHP kanadı hem hükümet sözcülüleri meclis tatile girmeden önce bu yasanın
27:26getirileceğini ve bir hafta içerisinde de çıkarılacağını söylemişti.
27:32Bunu Dem Parti kaynakları da söyledi.
27:36Yani bu çerçeve yasanın meclis tatile girmeden önce Temmuz ayında getirilmesi, bunun tüm siyasi partilere sunulması, tabii başta Kürtür Özgürlük
27:47Hareketi'ne sunulması, Dem Parti heyetine sunulması, orada yürütülen müzakereler doğrultusunda çıkarılmasından sonra meclise sunulması ve diğer siyasi partilere sunulmasını
28:02tehdit etmişti.
28:02Fakat kapsamına dair bir belirsizlik vardı.
28:06Çünkü şu ana kadar Dem Parti heyetine sunulmuş bir taslak yok veya diğer siyasi partilere sunulmuş bir taslak yok.
28:15Kimi mecralardan sızan kulis haberler dışında, bunlar da zaten teyit edilmiş bilgiler değil.
28:21Bu yasa taslağının içeriğinin ne olduğunu henüz şu aşamada bile kamuoyu olarak bilmiyoruz.
28:27NATO sonrası işaret edilmişti.
28:30Hafta sonu Dem Parti kaynakları pazartesi günü siyasi partilere sunulması bekleniyor demişti.
28:39Bu yönlü bir hem çağrı hem bir beklentiyi dile getirmişlerdi.
28:43Ama bugün kabine toplantısı Erdoğan başkanlığında kabine toplandı.
28:47Bu toplantının gündem maddelerinden biri de süreç kapsamında çıkarılacak yasal düzenlemelerdi.
28:54Ve en azından şu aşamaya kadar siyasi partilere sunulmuş bir çerçeve yasaya dair bir taslağın veya Dem Parti heyetine sunulmuş
29:03bir taslağın olmadığını biliyoruz.
29:06Çarşamba günü kritik.
29:07Ama bu haftanın kritik olduğunu, bu anlamıyla kritik olduğunu vurgulamak gerekiyor.
29:12Bugün Dem Parti Grup Başkan Vekili Gülistan Kılıçkoç Yiğit'in açıklamasını siz de verdiniz.
29:17Bu hafta içerisinde Sayın Abdullah Öcalan'a bu taslağın sunulması bekleniyor.
29:24Bunu beklediklerini söylemişti.
29:28Bir çağrı ama aynı zamanda bu yönlü bir beklentinin bu hafta içerisinde olabileceğine dair bir açıklama yaptı.
29:35Çarşamba günü yine kritik bir görüşme olacak.
29:37Dem Parti İmralı heyet üyeleri AKP Genel Başkan Vekili Efkan Ala ve Meclis Başkanı Muman Kurtulmuş ile bir görüşme gerçekleştirecek.
29:48Bu görüşmenin kapsamının da tabii ki bu yasal çerçeve ve bu çerçeveye dair takvimin konuşulacağını söylemek, öngörmek mümkün.
30:01Yarın grup konuşmaları olacak. Bahçeli MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli'nin bir grup konuşması olacak.
30:07Oradan verilecek mesajlar önemli.
30:09Yine çarşamba günü bir taraftan heyetin kurtulmuş, Numan Kurtulmuş ve Efkan Ala ile görüşmesi olurken,
30:20aynı gün yine Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın grup konuşması, meclis grup toplantısında konuşması bekleniyor.
30:27Buradan çıkacak mesajlar, yapılacak açıklamalar tabii ki önemli.
30:32Bunları takip ediyoruz.
30:33Çünkü hangi mesajların verileceği, bu mesajların nasıl etkiler yaratacağını süreç ve çerçeve yasanın tartışıldığı bu noktada etkileri ne olacak diye
30:45tabii ki bizler de merak ediyoruz.
30:48Bu hafta çerçeve yasaya dair görüşme trafiklerinin yoğun olduğunu söylemek mümkün.
30:56Ve bu çerçeve yasanın getirilmesi, onun içeriğinin artık daha çok tartışılan ve hem Kürt Özgürlük Hareketi'ne baktığımızda,
31:07hem DEM Parti'ye baktığımızda, hem de Sivil Toplum Örgütü'ne baktığımızda,
31:11Kürt sorunun demokratik bir şekilde çözümünü isteyen bu yönlü barış talepleri olan bütün devlet dışı aktörlere, muhalefete de baktığımızda,
31:20aslında bu çerçeve yasanın, Kürt sorununun çözümünün, siyasal çözümünün önünü açmaya dönük olması yönünde çağrılar var.
31:33Bunu işaret edildiği gibi sızdırılan, en azından kulis bilgileri üzerinden sızdırılan, dar ya da çözüme hizmet etmeyen bir çerçevesinin olmaması
31:49yönünde çağrılar var.
31:51Özellikle DEM Partili kaynaklar, Kürt Halk Önderi Abdullah Öcalan'ın 7-8 maddelik bir taslak önerdiğini,
32:02bunu İmnalı'da devlet yetkilileriyle tartıştığını,
32:07oradaki sunulan 7-8 maddelik bir önerinin genel hatlarını kamuoyuna yansıtmıştı verdiği demeçlerde ve yaptığı açıklamalarda.
32:18Özellikle şu çok dikkat çekici, Sayın Abdullah Öcalan'ın çerçevesini belirlediği o hatlardan biri,
32:26bu çerçeve yasanın, kendisi kök yasa olarak tanınıyor, kapsayıcı olması.
32:33Yani birilerini yasanın dışında bırakacak, birini yasanın içine alacak,
32:38neye göre bile tam belli olmayan bir kategorize etme meselesinin kabul edilmediği,
32:46en azından bu noktada yapılan açıklamalarda böyle olmaması gerektiği yönünde uyarılar ve eleştiriler var.
32:54Yasanın aslında diyelim ki bir PKK var, kendini fes etmiş bir PKK var.
33:00O PKK'den kaynaklı ya da yargılanan bütün herkesi kapsaması yönünde bir açıklama var.
33:09Bu çok önemli bir yerde duruyor. Çünkü aslında yine edindiğimiz bilgiler de bu yönde.
33:16Yani tartışmanın, çerçeve yasa ile ilgili tartışmanın temel kitlendiği noktaların en belirleyici noktası da bu.
33:24Bu kapsayıcı olacak mı, olmayacak mı meselesinde daha çok kitlenmiş durumda.
33:29Bu çok belirleyici bir yerde duruyor.
33:31Bunun gibi bir takım genel hatları var.
33:35Bu Sayın Abdullah Öcalan'ın sunduğu öneriler doğrultusunda mı çıkacak?
33:40Yoksa buna rağmen devlet ve iktidar yetkilileri kendi belirlediği bir çerçevede mi bir yasa taslağını meclise getirecek?
33:49Tartışmalar biraz bu eksende şekilleniyor.
33:52Ama bu hafta bu yönlü çerçeve yasaya dair görüşme trafiğinin yön olacağını biliyoruz.
34:00Bu görüşme trafiğinin ardından da en azından planlanan tarafların ortaklaştığı kapsamına değil ama tarih anlamında ortaklaştığı nokta ise
34:12meclis kapanmadan getirilmesi ve bir haftalık bir süre içerisinde bu yasa teklifinin bir somut adım niteliğinde çıkması ve sürecin gelişmesine
34:25ivme kazandırması yönünde.
34:27Peki çok teşekkür ediyorum. Gözler bu hafta elbette ki Ankara'daki ya da siyasetten gelişmelerde olacak gözler diyelim.
34:42Teşekkür ediyorum Diren Yürsever katıldığın için.
34:47İyi yayınlar.
34:48Teşekkürler. Devam ediyoruz değerli izleyenler.
34:50Barış ve demokratik toplum sürecinde kritik bir eşiğe gelinirken Önder Abdullah Öcalan ile 24 Mayıs 2026'dan bu yana herhangi bir
34:59temasın kurulamaması, kaygı ve soru işaretlerini artırıyor.
35:03İktidara yakın basın organlarının servis ettiği hazırlanan çerçeve yasanın Önder Abdullah Öcalan ile tartışıldığı yönündeki haberler kamuoyu tarafından kuşkuyla karşılanarak
35:14bir an önce İmralı ziyaretinin gerçekleştirilmesi talebi yükseliyor.
35:21Türkiye'nin gündeminde yer alan ve kamuoyunun uzun süredir beklentiliği istediği barış ve demokratik toplum sürecinde hukuki ve yasal adımların
35:29atılması bekleniyor.
35:30Sürecin baş müzakerecisi ve mimarı olan Önder Abdullah Öcalan ile 24 Mayıs'ten bu yana herhangi bir temasın kurulamamış olması sürece
35:38yönelik temel bir güvensizlik kaynağı olarak öle çıkıyor.
35:41İktidara yakın basın organlarında hazırlanan çerçeve yasanın Önder Abdullah Öcalan ile tartışıldığı yönünde yer alan haberler toplum tarafından şeffaflık eksikliği
35:51gerekçesiyle sorgulanıyor.
35:53Eğer Önder Abdullah Öcalan ile fikir alışverişinde bulunulmuşsa İmralı Ayeti'nin avukatların ve ailenin neden İmralı'ya gidemediği sorusu ise
36:01cevap bekliyor.
36:02Bu dönemde Meclis Başkanı Numan Kurtulmuş'un biz yaparız, sunarız, gelen gelir, gelmeyen gelmez şeklindeki yaklaşımı tehlikeli ve güven kırıcı
36:11olarak nitelendiriliyor.
36:13Süreci koordine eden ve başlatan mimar Önder Abdullah Öcalan'ın özgür çalışma ve yaşam koşullarına kavuşarak süreci yürütmesi açısından nasıl
36:21bir yol haritası çizileceği merak ediliyor.
36:23Öte yandan Demparti İmralı Ayeti sürecin hukuki zemini netleştirmek amacıyla bu hafta çarşamba günü Meclis Başkanı Numan Kurtulmuş ve AK
36:32Parti Genel Başkan Vekili Efkan Ala ile bir araya gelecek.
36:36Görüşmelerin merkezinde sürecin nasıl ilerleyeceğine dair çerçeve yasanın kapsamı ve bu yasaya dair hukuki güvenceler yer alıyor.
36:43Yasal çerçevenin sadece pişmanlık veya eve dönüş gibi klasik yöntemleri değil silahlı mücadeleden demokratik siyasal yaşama geçişi sağlayacak kapsamlı bir
36:53zemin oluşturması gerektiğiyle görüşülecek.
37:07Evet 11 Temmuz silah yakma töreni birinci yıl dönümünde etkileri ve sonuçları ile konuşulmaya devam ediliyor.
37:15Törene katılan barışhanesi Peyruze Kurt devlete adım atma çağrısı yaparak İmralı kapıları açılmadan süreçte mesafe alınamayacağını hatırlattı.
37:29Örüşme Demokratik Toplum Süreci Kapsamende KCK Yürütme Konseyi Eş Başkanı Bese Hozat Öncülüğü'nde bir grup gerilla 11 Temmuz 2025'te
37:40Şikefta Cesenide düzenlenen törenle silahlarını yaktı.
37:43Çatışmalı süreçlerde iki çocuğunu yitiren barışhanesi Peyruze Kurt'ta töreni tanıklık edenler arasındaydı.
37:50Tören alanına doğru giderken içindeki umudun barışı olan inancının büyüdüğünü belirten Peyruze Kurt duygularını şöyle ifade etti.
37:58Arkadaşlar geldi açıklamalarını okudular silahlarını da kendi iradeleriyle yaktılar.
38:03O günden bugüne kadar bugün yarın kanun çıkacak, bu halkın silah yakan çocukları topraklarına geri dönecek, siyasete katılacak ve ailelerine
38:12kavuşacaklar diye bekliyoruz.
38:14Devlet Bahçeli her şeyi söylüyor ama içini doldurmuyor diyen Peyruze Kurt hala teslimiyet dilinin kullanılmasına tepki gösterdi.
38:22Bunlar kabul edilemez, bu dille barış olmaz.
38:24Bu dili kullandıkları için halkın süreci olan inancı kayboluyor.
38:28Ne hareket inanır ne de Kürt halkı inanır.
38:31Evlatları hayatta olmayan bir anne olarak hala hayatta olan çocukların öne açılsın, özgürce yaşasınlar, barış içinde ailelerine kavuşsunlar istiyorum.
38:40Peyruze Kurt, İmralı kapıları açıldığında, hukuki adımlarla birlikte kanunlar çıkarıldığında, hareketin daha büyük adımlar atacağını dile getirdi.
38:48Çıkarılması planlanan kök yasa yalnızca onların aklıyla hazırlanamaz.
38:52Önderliğin fikrinin de alınması gerekiyor.
38:55Kök yasa içinde hak ve hukuk olması gerekiyor.
38:58Fakat Numan Kurtulmuş'un son sözleri, çocuğu kandırır gibi bir izlenim veriyor.
39:02Söylediklerine göre silahlarını bırakanlar gelecek, geri kalanlar gelmeyecek.
39:06Bu şekilde olmaz.
39:08Barış anneleri olarak çağrımız, bu sürecin sağlam adımlarla sonuca ulaşmasıdır.
39:16Irak'ta silahlı grupların orduya entegrasyonu tartışmaları sürerken,
39:21gözler şengal ve savunma güçleri Yejeşe ile Yebeşe'ye döndü.
39:25Ezidi toplumu, bölgede Daesh hareketliliğinin arttığı bir süreçte,
39:30Şengal'e yeni 9 Ekim anlaşmalarının dayatılmasının yeni katliamlara kapı aralayacağını belirtiyor.
39:40Irak'ta birçok gücün silahlarını bırakması ve devletle entegrasyonu meselesi başlıca gündem olmayı sürdürüyor.
39:47Son seçimlerin ardından Başbakanlık koltuğuna oturan Ali Zeydi,
39:52silahlı grupların Irak ordusuna entegrasyonu sürecini başlatmış oldu.
39:56Sürecin yürütülmesi amacıyla devlet kontrolünde silahların toplanması ve bağların kesilmesi adıyla bir komisyon oluşturuldu.
40:05Şu ana kadar Seraya Esselam fesini gerçekleştirirken,
40:09Haçti Şabi çatısı altında bulunan en etkili silahlı gruplardan Asayb El El Hak,
40:15siyasi gücünü korumak adına silahlı kanadından vazgeçti.
40:19Hizbullah Tugayları, Seyit Şüheda Tugayları, Nüceba Hareketi, Seraya Evliye Eldem,
40:25Eshab-ül Keyf ve Kerbela Tugayları gibi örgütler ise silahların teslim edilmesi teklifini reddederek programa karşı olduklarını bildirdi.
40:35Bu entegrasyon programı kapsamında Şengal ve bölgenin savunma güçleri Yejeşe ile Yebeşe'nin pozisyonu da merak konusu.
40:43Haçti Şabi Başkanı Faleh El Feyyad, Şengal'in tamamının özellikle de Şengal Dağı'nın 3 ay içerisine
40:52Irak güvenlik güçlerinin kontrolüne gireceğine dair açıklaması kaygı ve soru işaretlerine neden oldu.
40:59Bu açıklama ve hazırlık, Ezidilerin savunma gücü olarak örgütlenen Yejeşe ile Yebeşe'nin statüsünün tanınarak,
41:07Irak ordusuna entegrasyonunu mu hedeflemekte yoksa yeni bir 9 Ekim anlaşması mı öngörülmekte?
41:152014 yılında Daesh'in Musul'u ele geçirmesi ve ardından Şengal'de gerçekleştirdiği korkunç katliamlar,
41:22Irak güvenlik sistemindeki yapısal sorunları açık biçimde ortaya koymuştu.
41:27Bu saldırıların ardından bölgenin savunmasında aktif rol oynayan Yejeşe ile Yebeşe,
41:322014 yılından bu yana bölge halkı tarafından inşa edilen bir yapı olarak Şengal'i ve bölgeyi tüm tehditlere karşı korudu.
41:43Şu ana kadar Ezidilerin siyasi iradesini temsil eden Şengal Demokratik Özerk Yönetimi ve savunma güçleri olan
41:50Yebeşe ile Yejeşe ile entegrasyon konusunda herhangi bir temas kamuoyuna yansımadı.
41:57Özellikle son dönemde bölgede artan Daesh hareketliliği ciddi endişeleri de beraberinde getiriyor.
42:03Şengal halkının yeni fermanlarla karşılaşmamak için Daesh'e karşı örgütlediği Yejeşe ile Yebeşe'nin güvenlik yapısının dışında bırakılması
42:12ve yerine dışarıdan bir gücün getirilmesi ihtimali ciddi bir endişe oluşturuyor.
42:19Tüm bu gelişmeler yaşanırken MİT Başkanı İbrahim Kalın haziran sonunda ticaret koridorları, enerji jeopolitiği ve süreç koordinasyonu gündemleriyle
42:29Bağdat, Kerkük, Hevler ve Süleymaniye'yi kapsayan iki günlük bir ziyaret gerçekleştirdi.
42:38Evet günün fotosu ile bitiriyoruz, kameralarımızı Kürt kadınlarının direnişine çeviriyoruz.
42:45Yayında emeği geçen arkadaşlarım adına iyi akşamlar diliyorum.
43:04İzlediğiniz için teşekkür ederim.
43:47İzlediğiniz için teşekkür ederim.
44:02İzlediğiniz için teşekkür ederim.
Comments