- 7 minutes ago
Category
📺
TVTranscript
00:11Продолжение следует...
00:44Продолжение следует...
01:13Продолжение следует...
01:16Продолжение следует...
01:17Продолжение следует...
01:30Продолжение следует...
01:35Субтитры создавал DimaTorzok
02:03«Arтından kadınların süreçteki önemine de değindi ve kurulacak tüm komisyon ve heytlerde kadınların eşit temsiliyeti sağlanmalıdır», dedi.
02:14Barış ve demokratik toplum süreci kapsamında oluşturulan çerçeve yasa teklifi Adalet Komisyonu'nda görüşüldü.
02:21Toplantıda siyasi partilerin komisyon üyelerinin değerlendirmeleriyle yasa teklifinde yer alan maddeler üzerine tartışıldı.
02:28Dem Parti Adalet Komisyonu üyeleri söz aldı.
02:30Şirinah Milletvekili Nevroz Uysalastan yasanın maddelerine ilişkin konuştu.
02:34Nevroz Uysalastan yasa teklifinin 3 ve 6. maddelerinin yasanın amacıyla çeliştiğine dikkat çekerek itiraz etti.
02:41Teklifin 3. ve 6. maddelerinde 5-10 yıllık uzun erteleme süreleri öngörülmüş.
02:487. maddede ise mahkumiyetten kaynaklanan hak yusuluklarının kaldırılması 2 ve 3 yıllık bekleme sürelerine bağlanmış.
02:55Silahların bırakılması, demokratik siyasetin esas alınması üzerine kurgulanan bu teklifin siyasi katılımı geciktiren sonuçlar üretmesi kendi amacıyla açıkça bir çelişkidir.
03:07Nevroz Uysalastan kadınların sürecin öznesi olması gerektiğini vurgulayarak şunları dile getirdi.
03:13Pozitif barışın bir başka vazgeçilmez boyutu da kadınların süreci öznesi olması meselesidir.
03:20Bu yüzden kurulacak tüm kurul ve komisyonlarda yani takip ve karar mekanizmalarında kadın temsiliyeti sağlanmalı.
03:27Dönüş ve entegrasyon süreçlerinde yer alan kadınların siyasal katılımı hukuki güvenceye bağlanmalı.
03:33Kadınları doğrudan söz sahibi olacağı mekanizmaları kadın örgütlerini sürecin asli birleşeni haline getirmelidir.
03:40Çünkü kadın özgürlük mücadelesinin...
03:44Çerçeve Yasa Meclis Adalet Komisyonu'ndan da bugün geçti değerli izleyenler.
03:49Kanun teklifinin Meclis Genel Kurulu'na gelmesi bekleniyor.
03:56Hemetli Milletvekilleri kanun teklifinin 360'dan fazla milletvekiliğinin imzasıyla Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne sunulmuş olması,
04:04güçlü siyasi sahiplenmenin ve geniş mutabakatın en somut göstergelerinden biridir.
04:10Barış ve demokratik toplum süreci kapsamında oluşturulan milli değneşme ve toplumsal bütünleşmenin güçlendirilmesi kanun teklifi Adalet Komisyonu'ndan geçti.
04:19Kutlusunuz dediniz ya, evet, evet, gerçekten çok mutluyuz.
04:25Bu ülkenin barışı için bir eşiği atladık.
04:28Bu gece, bu gece önemli bir eşik atladık.
04:31Bu gece birlikteliğimiz için önemli bir adım attık.
04:36Bundan dolayı mutluyuz.
04:37Bu mutluluğa ortak olan, bu mutluluğa emek koyan, bu mutluluğu büyütmek isteyen, burada payı olan herkese de müteşekkiriz.
04:47Bundan sonra çok daha büyük mutlulukları da hep beraber yaşayacağımız bir ülkeyi de inşa edeceğiz.
04:55Barış hepimize kazandıracak, hepimizi mutlu edecek, hepimizin yüzü gülecek, acılar son bulacak, acılar dinecek, gözyaşları dinecek ve hep beraber bu
05:06ülkede eşit, özgür, huzurlu bir yaşama sahip olacağız.
05:10Barış istemeyenler kahrolmaya devam edecekler.
05:13Teşekkür ediyorum.
05:14Yaklaşık 18 saat süren toplantı, maddeye dair verilen önergeler ve şerh düşülen kısımların görüşülmesinin ardından maddelerin tamamının kabul edilmesiyle son
05:23buldu.
05:24Barış, eşitlik ve demokratik toplum yolunda atılan her adım halkların ortak iradesiyle anlam kazanır.
05:32Bu iradeyi güçlendirmek, eksikliklere gidermek ve hukuku adaletle buluşturmak hepimizin sorumludur.
05:39Çerçeve yasanın meclis genel kuruluna gelmesi bekleniyor.
05:42Değerli milletvekilleri, önümüzde tarihsel bir imkan var.
05:47Bu imkanı daraltmak yerine büyütelim.
05:50İnsanları hakları arasında tercihe zorlayan değil, haklarını güvence altına alan bir geçiş hukuku kuralım.
05:59Çünkü bugün yalnızca geçmişin yaralarını sarmıyoruz.
06:02Aynı yaraların bir daha açılmayacağı bir geleceğin hukukunu kuruyoruz.
06:08Teşekkür ederim.
06:09Kıymetli milletvekilleri, kanun teklifinin 360'dan fazla milletvekillerinin imzasıyla Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne sunulmuş olması, güçlü siyasi sahiplenmenin ve geniş
06:20mutabakatın en somut göstergelerinden biridir.
06:26Süreç önemli çerçeve yasa, önemli gözler mecliste.
06:31Peki neler bekleniyor?
06:33Nasıl yansıyacak?
06:34Toplum bunu nasıl değerlendiriyor?
06:36Adalet komisyonundan geçti.
06:37Orada bu maddeler nasıl ele alındı?
06:39Tüm bu soruların yanıtını Den Parti Milletvekili Özgür Saki'den alacağız.
06:43Kendisi bizlerle.
06:44Sayın Özgür Saki, önemli bir mesai harcağında Adalet komisyonundan dahi nihayetinde bugün geçti çerçeve yasa.
06:52Tartışılmalar oldu.
06:54Aslında bu maddeler ele alındı.
06:56Maddelerin ele alınış tarzı sürece yaklaşım nasıldı?
07:00Gözlemlerinizi öncelikle almak isterim.
07:02Tabii ki sonuçta bu çerçeve yasa iki gün önce tüm ilgililerin tartışmasına zaten açılmıştı.
07:13Genel ilkeleri belki maddelerin tamamı ayrıntıları ile bilinmiyordu ama esası herkes tarafından zaten uzun süredir tartışılıyordu.
07:22Burada en önemlisi şuydu, bu kadar kadim bir meselenin artık meclis zeminine gelmiş olması başlı başına önemliydi.
07:32Bir de şu çok önemliydi, komisyondaki tartışmalarda da bu çerçeve yasaya esastan karşı olan sadece tek bir parti vardı.
07:42İYİ Parti o hala eski ezberleriyle, inkar, imha söylemleriyle buna esastan karşı çıkıyordu.
07:51Ama onun dışında tüm meclisteki tüm diğer siyasi gruplar çeşitli eleştirileri, tabii ki çeşitli önerileri vardı ama hiç kimse esastan
08:02buna karşı çıkmıyordu.
08:03Artık Kürt sorunun demokratik ve siyasal çözümünün bu topraklarda zorunlu, ertelenemez bir politik vazife olduğu herkes tarafından açıktı.
08:15Bu açıdan önemliydi.
08:17Yani komisyon tartışmalarındaki atmosfer açısından.
08:21Nitekim birçok değişiklik önerileri verildi, arada çok ciddi gerilimler oldu.
08:26Bunların hepsi geçti ama en sonunda demin dediğim gibi çok küçük bir azınlık dışında bu çerçeve yasanın daha etkili olabilmesi
08:36için, daha iyi olabilmesi için tartışmalar vardı.
08:39Bu anlamda tabii ki olumluydu.
08:42Şimdi komisyondan geçti ama komisyondan geçtikten sonra 48 saat mevzuat gereği bekliyor.
08:49Ondan sonra genel kurula gelecek, meclis genel kuruluna bu da pazartesi oluyor.
08:54Daha yani ilk eşik açıldı.
08:57Pazartesi günü genel kurulundaki tartışmalarda da artık çeşitli eleştiriler, öneriler imkanı var.
09:04Ondan sonra bu yasa kabul edilecek.
09:07Ama dün o kadar komisyonun en son tüm maddeleri oylaması aslında değişik bir duygu da yarattı herkese.
09:15Çünkü gerçekten ilk defa meclisteki tüm temsiliyetin çok küçük bir azınlık dışında onay verdiği ve bu topraklarda artık gerçekten eşit,
09:29onurlu bir barışın imkanını bir ortak konsensus olarak sağlanmış olması imkanı diyorum daha yapacak çok şey var.
09:39Ama bu çerçeve, metin gerçekten hani tarihe bu bağlamda da tartışmalarıyla birlikte geçti.
09:48Şimdi mutlak anlamda yeni bir evredeyiz.
09:52Evet, Sayın Özgül Saki aslında sürecin konuşulduğu günden bu yana kadınları, özellikle kadınları alanda barışa sahip çıktığını gördük.
10:01Her alanda aslında toplumsallık ayağını oluşturan kadınlardı.
10:05Kapı kapı dolaştılar ve özellikle süreç bağlamla çerçeve yasak konuşulurken oluşturulacak komisyonlarda, heyetlerde kadının eşit temsiliyeti önemli bulunduğu belirtiliyor sizlerde.
10:19Adalet komisyonda sözler alırken bunu özellikle belirttiniz.
10:24Bir feminist milletvekili olarak bu konudaki görüşünüzü de merak ediyorum.
10:29Bu süreçte kadınların önemi ne ve kadınlar nerede olmalı?
10:33Şöyle geçiren çerçeve yasada iki ana komisyon var.
10:38Yani bu sürecin devamını takip edecek.
10:42Biri yürütme erkinin komisyonu, işte başında Cumhurbaşkanı yardımcısının olacağı.
10:48Bir diğeri yasama zemininin komisyonu, meclis başkanının olacağı.
10:52Şimdi komisyonlar önemli.
10:53Tüm çatışmalı süreçlerde benzer aşamalar geçiliyor, komisyonlar yapılıyor.
10:59Ama şunu çok önemsiyoruz biz feministler olarak da tüm kadın hareketi olarak da.
11:05Nedir o?
11:05Biz ilk defa bu çatışma çözüm süreçlerine şahit değiliz.
11:09Kendi topraklarımızda belki ilk defa bu kadar eşik yükseldi.
11:13Ama tüm dünya örneklerini biliyorsunuz sizlerle de çok tartıştık.
11:18Oradan olumlu örnekler.
11:19Şimdi bütün dünya örneklerinde verilen raporlar gösteriyor ki bu süreçlere kadınların örgütlü katılımı, feministlerin örgütlü katılımı hem tüm toplumun bu
11:32meseleye vakıf olması açısından çok önemli bir şey oluyor.
11:37Hem toplumsal karşılığı olarak ama en önemlisi.
11:40Biliyorsunuz çatışmalı süreçler gelgitli süreçlerdir.
11:44İşte bir anlaşmayı imzalarsınız bir yıl sonra bir buçuk yıl sonra başka bir şey olur.
11:49Ama bütün dünya örnekleri gösteriyor ki örgütlü feminist katılım, örgütlü kadın katılımı kalıcı barış zemininin en önemli göstergelerinden bir tanesi.
12:01Bir sürece örgütlü kadın temsili olduğunda her aşamasında onların denetimi, yeni önerileri bunun toplu karşılığı meselesinde gerçekten çok çok etkili.
12:13Tabii sadece bu değil.
12:15Sonuçta savaş dediğimiz şiddet ortamı bir bütün sistemin ürettiği bir şey.
12:21Kapitalist patriarkal sistemin ve şöven sistemin ürettiği bir şey.
12:26Ve burada bunun ekonomik krize zemin hazırlaması, bunun şiddeti doğallaştırması, bunun tüm ekolojik yaşamı, yıkıma uğratması sonuçlarından kadınlar çok büyük
12:43etkileniyorlar.
12:44Burada hani biz böyle söyleyince işte erkekler etkilenmiyor mu, başkaları etkilenmiyor mu gibi söylemler oluyor.
12:50Tabii ki etkileniyor ama bizim burada söylemek istediğimiz şey kadınlar yaşamın her saniyesinde, mutfağa girdiğinde, sokağa çıktığında, tarlasına çıktığında, bu
13:02savaş koşullarında göç etmek zorunda kaldığında ve tüm bu böylesi durumlarda aynı zamanda gündelik hayatı sürdürmek yükümlülüğü omuzlarında olanlar.
13:13Yani savaş ortamında çocukların karnında durması lazım, savaş ortamında temizlik ihmal edilemez gibi kadınların gündelik yaşamı sürdürme meselesinde savaş koşullarının
13:27kadınlara ne yaptığı çok belli.
13:29İşin bir kısmı bu. Bir diğer kısmı ne?
13:32Savaş, kadın bedeninin savaş meydanı haline getirmesi demek aynı zamanda.
13:38Biliyorsunuz tabi Bosna'dan beri toplu ticaretler, savaş koşullarında, cinsel şiddet, özel savaş politikaları kadın bedeni üzerinden sürdürüyor.
13:48Bunlara dur demek.
13:49Dolayısıyla kadınlar hem siyasal, hem toplumsal, hem hukuki, bütün kadın hukuki kazanımlar da asker alınır savaş koşullarında.
13:58Tam göbeğinde bu ortamın.
14:00Öyle olduğu zaman en etkili, mücadele eden gruplardan bir tanesi de oluyor.
14:06Bakın Türkiye örneğinde de öyle.
14:08Bu süreç başlamadan, hatta başlamadan önce kadınlar bir araya geldiler, barışa ihtiyacım var diye bir zemin oluşturdular.
14:17Oysa ne olması gerekirdi?
14:18Mesela hekimler bir araya gelip barışa ihtiyacım var diyebilirdi.
14:22İşte sağlıkçılar böyle bu sürecin özel örgütlenmelerini yaratabilirlerdi.
14:27O günden bugüne özel olarak buna ilişkin örgütlenen feministler, kadın hareketi ve demokratik kitle örgütlerindeki kadınların sistemli bir şekilde meclise
14:38gitmesi,
14:39bu süreci sonuna erdir diye baskı yapması, sokakta barışa ihtiyacım var, ertelenemez demesi tesadüf değil.
14:46Çünkü kadınların gerçekten tüm boyutlarıyla savaşın sonlandırılması, barışın inşası meselesinde çok büyük isteği var, sorumluluk alma niyeti var ve zaten
15:01bunu yapıyor.
15:02Ama dediğim gibi kalıcı barışın güvencesi bu.
15:06O yüzden burada kurulacak, işte genel kurulda da en çok konuşacağımız meselelerden biri bu olacak.
15:12Hem var olan komisyonlarda, birimlerin hepsinde kadınların eşit temsiliyeti, örgütlü temsiliyeti hem aynı zamanda bağımsız kadın örgütlenmeleriyle bu sürecin denetlenmesi
15:25meselesindeki vurgularımıza devam edeceğiz.
15:28Sayın Özgün Saki, bir diğer sorumuz ise biraz aslında yasanın iş yerine ve maddesine dair.
15:36Aslında pek çok soru var ancak yanıtlar pek bulunmuyor.
15:39Bunun için biraz hukuki bilgi ve değerlendirme yorum yapmak gerekiyor ya da yorum almak gerekiyor.
15:45Aslında hukukçulara çok iş düşüyor bu konuları biraz daha halka anlatmış olmak adına.
15:50Aslında süreç ilerledikçe bunların yanıtını belki daha fazla bulacağız ya da oluşturacak alt kurullarda daha farklı aşamalardan geçecek bu çerçeve
16:03yasa.
16:04Ancak kimi sorular geliyor sizlere yöneltmemiz için.
16:09Şöyle bir aslında pek çok boyutuyla konuşuldu televizyonlarımıza, sizleri süreç boyunca hep aldık ve özellikle çerçeve yasa çıktıktan sonra da
16:17almaya devam ediyoruz.
16:18Bir boyutuyla aslında sorulmak istenen şöyle bir soru var.
16:23Evet hakkında şu an Avrupa'da bulunan kişilerin Türkiye'de bir soruşturma koşturma suçu varsa
16:31ve bu maddelerden ve aslında cezanın ertelenmiş olmasından yararlanmak için ülkeye dönerlerse ülkede kalma zorunluluğu olacak mı?
16:43Yani bu demek oluyor ki tekrar Avrupa'ya gelebilecekler mi?
16:47Şöyle bir hak sıkıntısı ortaya çıkıyor.
16:51Aile hukuku riski barındırıyor kimi yerde.
16:55Bununla ilgili ciddi bir risk ve endişe söz konusu.
16:58Buna dair bilginiz var mı ya da nasıl değerlendirirsiniz İlkel'den?
17:03Şimdi şöyle biliyorsunuz bu çerçeve yasa çok uzun müzakereler, tartışmalar, Kürt hareketinin çeşitli dinamikleri,
17:11toplumsal hareketlerin çeşitli dinamikleri, meclis ayağında tam bir aslında satranç oyunu, tam bir güç oyunuydu da aynı zamanda.
17:21Çünkü güç eşitsizliklerinin bu kadar derin olduğu bir yerde bu çerçeve yasanın bu çok daha açık, berrak olmasını tercih ederdik
17:32tabii ki.
17:32Ama bu mücadelenin konusu.
17:35Şimdi önümüze gelen çerçeve yasanın çeşitli yorumlanmaya açıklık, hani somutlanması gereken durumları var.
17:43Ama en önemli mesele bir kere bu işte artık PGK, KCK ile ilgili ilintili, propaganda olsun şey olsun,
17:54tüm sonuçlarıyla birlikte ortadan kalktığını söyleyen, kalktığı yönünde beyan bulunan birçok maddesi var.
18:02Ve bu meseleyle ilgili sürgüne çıkmış olanlar, cezaevindekilerin falan, demin dediğiniz gibi çeşitli başvuru mercileri var.
18:12Şimdi burada tabii ki yani bu kadar uzun süre, hele 2013-2015 hafızası, çok yeni 2015'ten sonra olanlar,
18:21herkes, hepimiz endişeliyiz.
18:23O yüzden bunun olumsuz yorumlanmaması için herkes elinden geleni yapıyor.
18:28Mesela bu başvurunun bizzat kişinin kendisi yapması meselesini, yakının da yapması, avukatının da yapması,
18:36yani kendisi gelmeden önce sürgünün, hukuki durumunu tam anlamıyla berlaklaştırmasının olanağı var.
18:44Şimdi biz işte komisyonda 18 saat konuşurken bu tür soruları tabii ki şey yapıyoruz, karşılıklı tartışıyoruz.
18:50Ama şunun da altı sürekli çiziliyor.
18:53Bu bir kök yasa.
18:54Bütün ayrıntıları düzenleyen bir yasa değil.
18:57Ama işte meclis genel kurulundan geçtikten sonra tüm bu tekil tekil kaygıları, endişeleri ve belirsizlikleri,
19:09giderme yükümlülüğü var hem yasamanın hem yürütmenin.
19:12Şimdi Ekim ayıyla birlikte, neden Ekim ayıyla birlikte diyorum?
19:16Çünkü meclis tatile giriyor bu yasa çıktıktan sonra.
19:20Hızla infaz düzenlemeleriyle, hızla hukuki düzenlemelerle daha berrak hale gelecek.
19:26Ama madde bir, çerçeve yasının birinci maddesi, kapsamı tüm herkesi dahil eden bir perspektifte.
19:34Tabii ki biz biliyoruz ki birçok hukukçu bunu en dar biçimde yorumlamak isteyecek.
19:39Bu manada onu en dar yorumlamasını engelleyecek.
19:42Zaten mücadele yeni başlıyor.
19:44Bunu yapacağız.
19:45Şu anda hani şöyle olacak, şöyle yapsınlar diyebileceğimiz berraklıkta bir hat yok.
19:52Ama şu çok net, madde bir kapsamında dediğim gibi sürgünde olanlar, cezaevinde olanlar, işte elinde silah bulunduran, gerilla silah bırakan,
20:02gerillanın gelişim meselesinin çok açık.
20:07Bunun olanı yaratıyoruz, bunun olanağı bu yasa diyen çok açık ifadeler.
20:12Söz konusu bunun iç hukuktaki düzenlemeleri hızlıca yapılacak.
20:17Ama şunu söyleyebiliriz ki yasanın amacında, çerçeve yasanın amacında, bu da hani iktidarın sadece kaleme aldığı değil.
20:27Onun arkasında muazzam bir mücadele de var o çerçeve yasanın arkasında.
20:31Hani iktidar düzenlemiş sadece gibi değil.
20:34Ama tabii ki bu güç dengelerinde ve büyük çoğunluğu elinde bulunduranın hani böyle metni cümlelerin içinde daha fazla etkisi varmış
20:45gibi görünebilir.
20:45Ama biz hep biliyoruz ki mücadele bunların daha berraklaşması meselesinde.
20:52O anlamda herkesi kapsadığı ve hukuki olarak hem aile bütünlüğünü korumayı esas aldığı hem var olan ek sonuçlarıyla birlikte ortadan
21:04kaldırılacağı.
21:05Kişi diyelim ki mahkemede yargılandı, işte yargılanması bitti ya da bitmedi fark etmez.
21:11Bunun yarattığı çeşitli hak kastlarına, bunun yarattığı çeşitli kayıtların da ortadan kaldırma niyeti olduğuna dair ifadeler var.
21:21Şimdi hukukçular diyor ki bu ifadelerin olduğu yerde artık yurt dışındaki başvurularda yapılıp yani herhangi bir hani tekrar geri dönmeme
21:30gibi bir risklerin aslında olmaması gerekir diyor.
21:34Ama bunların bütün netliğiyle açığa çıkması demin dediğim gibi bu kök yasayı referans alarak hızla düzenlenecek mevzuatlarla açığa çıkacak.
21:44Yani biraz daha şey ne denir ona sabırla mücadele ile bunların çıkmasını sağlayacak bir ne denir ona çabanın içinde olacağız.
21:57Ama bütün bunları söylerken bugün insanların birebir yaşamını doğrudan etkiliyor.
22:04Köyünden göçenler köyüne dönebilecek.
22:06İşte yıllardır ne bileyim başka bir mücadele vermiş demokratik dönüşüm için siyasete katılacaklar gelecek bu devasa bir mevzu ve aynı
22:18zamanda talihsel.
22:19Tam da tam da bu anlamda şunu da sormak isterim mücadele dediğiniz evet eksikliklerine rağmen aslında halkın toplumun çok olgunlukla
22:28karşıladığını da görüyoruz.
22:29Şöyle değerlendirmeler sıklıkla duyuluyor demokratik cumhuriyete atılan ilk adım deniliyor devamı gelecek mücadele ile gelinecek deniliyor.
22:38Sizlerin gözlemini sizlere gelen aslında sorularla sohbet sırasında halkla bir araya geldiğinizdeki bu çerçeve yasa sonrasındaki hissettiğiniz duygu ve gözleminiz
22:51nedir?
22:52Ya şöyle herkesin içi biraz kıpır kıpır hani coşkulu heyecanlar ama bir taraftan ciddi bir tedirginlik de var.
23:01Çünkü hani çok yeni bir durum oluyor hem ciddi bir tedirginlik var ama o tedirginliğin altında hani bu kök yasanın
23:10devamında düzenlemeler yapıldığında ki yaşayacağımız hayata ilişkin konuşmalarımızda her birimiz hem duygulanıyoruz hem birbirimizi coşkulandırıyoruz.
23:20Aynı zamanda aslında şimdi çok daha yapılacak iş var kolları sıvamamız lazım diye konuşuyoruz ama en önemlisi bu kök yasa
23:32çıktıktan sonraki mücadelenin artık kurucu bir mücadele olacağı.
23:36Artık başka bir toplumsal ilişkilerin ortaya çıkacağı bir toplumsal zemine adım atıyoruz heyecanı da çok fazla var.
23:46Ama bir taraftan dediğim gibi bu hani güllük gülistanlık bir mücadele olmayacak biz artık örgütlülüğümüzü bu uzun süredir iki yıldır
23:57neredeyse biraz da bekleme dönemi idi.
24:00Hani ne olacak kök yasa çıkacak mı güvensizlikler çok haklı güvensizlikler hepimizde olan güvensizlikler asla çıkmayacak gibi böyle birçok tedirginliğin
24:11içinde ve meclis kapanmadan kök yasa çıktı.
24:15Şimdi çıkmış olması içinde bir sürü riskler var bir sürü tuzaklar var onları tabii ki farkındayız bunların hani asla dediğim
24:24gibi olumsuz yorumlanmaması bizim istediğimiz gibi hayata geçmesi için kocaman bir mücadele herkesi bekliyor.
24:31Ama şu çok açık mesela işte mecliste üç yıl önceki konuşmalarla dünkü konuşmalar arasında muazzam bir fark vardı.
24:41Şu mesele çok açık dediğim gibi küçük bir azınlık dışında olan kesimi bir kenara bırakıyorum.
24:48Onlar da çok araçsallaştırıyor.
24:49Aslında inandıklarını da düşünmüyorum söylediklerine.
24:52Ama siyaseten kendi çıkarlarını var etmek için terör parantezini alan konuşmalarla sürekli sanki tek bir tarafın kayıtları varmış gibi konuşan
25:04küçük bir azınlık dışında şunu herkes farkına varmıştı.
25:08Bu mesele güvenlik meselesi değil bu mesele terör meselesi değil bu mesele bir halkın tüm varoluş haklarını yeniden eline almasının
25:21elzem olduğu bir durumu görmüştü herkes.
25:25Yani inkar ve imha siyaseti yapan birçok siyasi kesimde hem toplumda hem şeyde bunun böyle gitmediğini görmüştü.
25:34Bu mücadelenin kazanımı.
25:35Şimdi bu siyasal, hukuksal, toplumsal eşlikte ne yapacağızın en çok tartışıldığı durum ve şimdi yani toplantılarda falan tedirginliğe rağmen şimdi
25:48ne yapacağız?
25:48Hem bir şaşkınlık şimdi hani çok daha coşku ile çok daha yarını inşa eden bir şekilde ve bu kadim sorunun
25:58tüm bu topluma yaptığı toplumsal ilişkileri inanılmaz karşılaştırdığı bir yerden
26:07bambaşka bir zemine geçmenin olanağının coşkusu var.
26:11O çok net.
26:12Coşkusu var ama çok fazla sorumluluğumuz olduğunun bilinci de çok açık.
26:17Çok teşekkür ederiz Sayın Özgür Sayı ki hem aslında çerçeve yasayı daha iyi anlamamızı sağladınız hem de değerlendirmeniz gerçekten oldukça
26:26önemliydi.
26:26Güç kattınız.
26:27Teşekkürler.
26:29Ben teşekkür ederim.
26:30Görüşmek üzere.
26:32Teşekkürler.
26:32Evet görüşmek üzere diyor Avrupa'da olan aslında pek çok sürgündeki olanlara bir nevi son konuşması da bir çare niyetindeydi.
26:44Ben öyle anladım değerli izleyenler.
26:46Evet değerli izleyenler Kürt Halkonur Abdülaçlı'nın çağrısı ve aslında mücadelesi, yoğun teması ve aslında yoğunlaşmasıyla bu süreç buraya geldi.
27:00Çok bedeller ödendi.
27:03Kürt Halkonur Abdülaçlı'nın aslında baş müzakereci olarak büyük bedeller ödedi ve aslında bu süreci içeriden yönetmeye çalıştı.
27:13Taraflarla görüştü, ikna etmeye çalıştı.
27:15Şimdi kendisinden önemli bir aslında değerlendirme var bu süreçle ilgili.
27:19Önder Apu, son İmralı görüşmesinde, müzakere sürecinde tarafların hassasiyetlerini tek başına gözetmek zorunda kaldığını belirterek muhatapları sorumluluk almaya çağırıyor.
27:34Önder Apu, Den Parti'nin halkın ve hareketin talepleriyle devletin itiraz ve hassasiyetlerini aynı anda gözetmek zorunda kaldığını belirterek muhatapların
27:43yeterli sorumluluk almamasına dikkat çekti.
27:46Den Parti Eşkenal Başkan Yardımcısı Tayyip Temel, Emralı'da yapılan son görüşmede Önder Apu'nun süreci dair değerlendirmesini paylaştı.
27:53Yeni Yaşam gazetesinde yer alan yazıda Önder Apu'nun şu ifadelerine yer veriliyor.
27:57Den Parti'nin halkın ve hareketin itirazları ve talepleri var. Devletin itirazları, rahatsızlıkları ve talepleri var.
28:05Bazen hareket adına hassasiyetleri gözeten bir adım atıyorum, bazen kendimi karşı tarafın yerine koyarak hassasiyetlerine göre hamle yapıyorum.
28:14Tek kişilik santraca dönüşüyor durum. Bir süre sonra kendi kendine ve kendine karşı oynadığım bir oyuna dönüşünce dehşet halini alıyor.
28:21Bu duruma son vermenin yolu, müzakerenin önünü açan iradeli ve inisiyatifli muhatapların karşıma çıkarılmasıdır.
28:28Bu yasa mutlaka bu duruma son verecek niteliğe ve işleve sahip olmalıdır.
28:36Kabul edilen çerçeve yasa ne getiriyor? Kimler yararlanabilecek? Hangi davalar düşecek? Kimlerin tahliye yolu açılacak?
28:44Çok sorular var değerli izleyenler ancak en önemlisi yasa kürt sorunu çözmek için mi hazırlanıyor yoksa yalnızca silah ve çatışmanın
28:54sona ermesinin hukuki sonuçlarını mı düzenliyor?
28:57Bu soruların yönetlerini bulacağımız haberimizi birlikte izleyelim.
29:03Çerçeve yasa kürt sorununu çözmek için mi hazırlanıyor yoksa yalnızca silahlı çatışmanın sona ermesinin hukuki sonuçlarını mı düzenliyor?
29:11Kabul edilen çerçeve yasa PKK-KCK'nin fiili varlığının sona ermesi ve silahların teslim edilmesinden sonra ortaya çıkacak hukuki süreci
29:20düzenlemeyi amaçlıyor.
29:22Genel bir af düzenlemesi getirmiyor.
29:24Bazı soruşturma, dava ve kesinleşmiş cezalar için 5 veya 10 yıllık erteleme mekanizması öngörüyor.
29:30Bu nedenle yasanın asıl etkisi kim serbest kalacak sorusundan çok, hangi koşullarda hukuki bir kapanış gerçekleşecek ve bu kapanış kimleri
29:39kapsayacak sorusunda ortaya çıkıyor.
29:42Teklifte isimlere dayalı otomatik bir tahliye mekanizması bulunmuyor.
29:45Dolayısıyla Önder Abdullah Öcalan, Selahattin Demirtaş, Figen Yüksekdağ ve başka bir siyasi tutuklu bakımından bu yasa çıktı ve doğrudan tahliye
29:54gerçekleşecek sonucu çıkarılamıyor.
29:56Bunun temel nedeni düzenlemenin siyasi tutukluların tamamını kapsayan bir tahliye yasası olmaması, düzenleme PKK-KCK'nin ve bağlantılı yapıların fiili
30:06varlığının sona ermesi ve silahların teslim edilmesi sonrasında örgüt faaliyetiyle bağlantılı belirli suç kapsamındaki fiillerden dolayı hakkında işlem yapılan kişilerin
30:17hukuki durumunu düzenliyor.
30:19Kapsama girebilecek dosyalar arasında örgüt kurma veya yönetme, örgüte üye olma,
30:25Örgüte bilerek ve isteyerek yardım etme, örgüt propagandası, örgüt faaliyeti kapsamında kanunun sınırları içinde kalan bazı suç kapsamında belirtilen fiillerde
30:35örgüt lehine işlenen ve 6415 sayılı kanun kapsamındaki bazı tanımlanan suç tanımları yer alıyor.
30:42Burada dikkat çeken nokta ise şu, örgüt yöneticileri de yasadan yararlanabilecek mi?
30:48Örgüt yöneticilerinin otomatik olarak yararlanacağı anlamına da gelmiyor.
30:52Dosyanın hangi kanunda belirtili suç içerdiği, bu fiilin hangi tarihte gerçekleştiği ve kanunda öngörülen istisnalara girip girmediği ayrıca değerlendirilecek.
31:02Ayrıca 1 Haziran 2005 tarihinden önce gerçekleşmiş fiiller nedeniyle verilmiş müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezaları da düzenlemenin dışında tutuluyor.
31:12Yasal suç kapsamına alınan cezaları ortadan kaldırmıyor ve bütün mahkumiyetleri aynı anda silmiyor.
31:18Bunun yerine soruşturma, kovuşturma ve kesinleşmiş cezalar bakımından koşullu bir erteleme sistemi getiriyor.
31:24Dosyanın niteliğine ve cezanın ağırlığına göre 5 veya 10 yıllık erteleme süreci uygulanacak.
31:30Bu dönemde kanunda belirtilen koşullar korunursa devam eden soruşturmalarda hukuki kapanış, devam eden davalarda düşme, kesinleşmiş cezalar bakımından ise cezanın
31:41infaz edilmiş sayılması sonucu doğabilecek.
31:44Dolayısıyla yasa açısından kritik nokta yalnızca erteleme değil, erteleme döneminin nasıl tamamlanacağı.
31:50Burada yeni bir soru çıkıyor, erteleme kaldırılabilecek.
31:54Bu durumda soruşturma, dava veya kesinleşmiş cezanın infazı kaldığı yerden devam edecek.
32:00Sistem koşulsuz bir hukuki silme değil, belirli bir süre boyunca yeni bir ihlal yaşanmaması şartına bağlanan bir geçiş mekanizması kuruyor.
32:08Herkes otomatik olarak yasadan yararlanabilecek mi?
32:12Kanundan yararlanmak isteyen kişinin MGK kararının resmi gazetede yayınlanmasından itibaren,
32:176 ay içerisinde bulunduğu yerdeki Cumhuriyet Başsavcılığı'na veya kurul tarafından belirlenecek kuruma yazılı bildirimde bulunması gerekiyor.
32:26Ardından dosyanın bulunduğu aşamaya göre savcı, mahkeme veya infaz hakimi işlem yapacak,
32:32yeni yasada başvuru, artı değerlendirme, artı yargısal karar zinciri bulunuyor.
32:37Kapsama giren dosyalarda tutuklama ve adli kontrol tedbirlerinin kaldırılması öngörülüyor ancak burada da otomatik tahliye söz konusu değil.
32:45Dosyanın yasaya uygunluğu belirlenecek ve yetkili merci tarafından karar verilecek.
32:50Bu nedenle, yasa çıktı, bütün tutuklar serbest kalıyor şeklindeki bir yorum, yasanın hukuki mekanizmasını karşılamıyor.
32:57Kesinleşmiş cezalarda düzenlemenin kapsamına gelebiliyor.
33:01Cezanın niteliğine göre 5 veya 10 yıllık erteleme uygulanacak.
33:04Koşulların korunması halinde süre sonunda ceza infaz edilmiş sayılabilecek.
33:09Böylece yasa, geçmişte verilmiş bazı mahkumiyetler bakımından da hukuki kapanış yolu açıyor.
33:15Fakat bu noktada başka bir sorun ortaya çıkıyor.
33:23Peki geri dönüşler nasıl sağlanacak?
33:26Uygulamaya ne zaman geçilmesi öngörülüyor?
33:29Tüm bu sürece dair de merak edilenleri sizler için derledik.
33:32İşte öngörülen süreç takvimi.
33:38Yasanın uygulanabilmesi açısından en kritik eşiklerden biri burası.
33:42Güvenlik kurumları, örgütün fiili varlığının son verdiğini ve silahların teslim edildiğini tespit edecek.
33:47Bu tespit daha sonra MGK tarafından tehdit edilecek ve karar resmi gazetede yayınlanacak.
33:52İşte bundan sonra 6 aylık başvuru süresi başlayacak.
33:56Uygulamada yürütme ve güvenlik kurumlarının ağırlığı bulunuyor.
33:59Bunun yanında Türkiye Büyük Millet Meclisi bünyesinde bir izleme komisyonu oluşturulması öngörülüyor.
34:04Bu nokta önemli çünkü süreç yalnızca güvenlik kurumlarının kararlarına bırakılırsa,
34:08hukuki geçişin demokratik denetim açısından sonra işaretleri doğabilir.
34:12Bu nedenle meclis izleme komisyonunun yetkileri, şeffaflığı ve elde edeceği bilgilerin kamuoyu ile nasıl paylaşılacağı uygulamanın en önemli başlıklarından biri
34:21olacak.
34:21Kanunun uygulanması kapsamında görev yapan kamu görevlilerine geniş bir sorumsuzluk güvencesi getiriliyor.
34:28Bu düzenleme sürecin işleme açısından bürokratik engelleri azaltabilir ancak aynı zamanda başka bir soruyu da beraberinde getiriyor.
34:35Görev sırasında yapılan hatalı veya hukuka aykırı işlemler nasıl denetlenecek?
34:40Bu nedenle uygulamada şeffaflık, kayıt altına alma ve meclis denetiminin etkinliği belirli olacak.
34:46Peki bu yasa ile kürt sorunu çözülüyor mu?
34:48Hayır, yasanın en önemli sınırı burada ortaya çıkıyor.
34:51Düzenleme, eşit yurttaşlık, ana dil hakkı, yerel demokrasi, kayyum uygulaması, hakikat ve yüzleşme, toplumsal onarım,
35:00kadınların, çocukların ve gençlerin eşit katılımı, demokratik siyasal katılım gibi başlıkları doğrudan düzenlemiyor.
35:06Bu yasa kürt sorununun bütün siyasal, kültürel, toplumsal ve ekonomik boyutlarını çözen nihai bir yasa değil.
35:13Yasanın temel hedefi islahlı çatışmanın sona ermesini ardından ortaya çıkacak hukuki boşluğu doldurmak.
35:18Başka bir ifade ile düzenleme çatışma sona erdiğinde bu çatışmanın tarafları ve bağlantılı kişiler bakımından hukuk ne yapacak sorusuna cevap
35:27vermeye çalışıyor.
35:28Bu nedenle yasa bir nihai çözüm yasasından çok geçiş hukuku niteliği taşıyor.
35:33Teklif Önder Abdullah Öcalan'ın hukuki statüsünü ayrıca düzenlemiyor.
35:37Dolayısıyla Önder Abdullah Öcalan bakımından özgürlük, umut hakkı, çalışma koşulları, iletişim koşulları gibi başlıkların bu yasayla otomatik olarak çözüldüğü söylenemez.
35:47Bu konular için ayrıca hukuki ve demokratik düzenlemeler gerekiyor.
35:51Burada da teklifin kapsamı ile siyasi çözüm arasındaki fark belirginleşiyor.
35:56Çerçeve yasa hukuki geçişi düzenliyor ancak demokratik çözümün bütün unsurlarını içermiyor.
36:01Bu nedenle bundan sonraki süreçte.
36:03Kürt sorununun siyasal ve demokratik boyutu nasıl düzenlenecek?
36:07Anı dil hakkı için hangi yasal değişiklikler yapılacak?
36:11Kayyum uygulaması sona erecek mi?
36:13Yerel demokrasi nasıl güçlendirilecek?
36:16Ayin ve IYM kararlarının uygulanması nasıl güvence altına alınacak?
36:20Önder Abdullah Öcalan'ın hukuki durumu hangi düzenleme ile el alınacak?
36:25Demirtaş, Yüksektağ ve diğer siyasi tutuklar bakımından mevcut yargı kararları nasıl uygulanacak?
36:31Hakikat, yüzleşme ve onarım mekanizması kurulacak mı?
36:35Kadınların, gençlerin ve toplumun farklı kesimlerinin barış sürecine katılımı nasıl güvence altına alınacak soruları ise yanıt bekliyor.
36:47Çerçeve yasa meclis genel kuruluna gelmesi bekleniyor.
36:50Peki içerinde neler var ve toplumda nasıl bir karşılık buldu?
36:54Toplumun genel görüşü bu yasanın demokratik cumhuriyetin ilk adımı olması ve devamının mücadeleyle sağlanacağı yönünde.
37:05Önder Opa'nın çabası ve halkın inancı kararlı sonucu 5 Ağustos'ta meclise sunulan çerçeve yasa teklifi toplumun farklı kesimlerince değerlendiriliyor.
37:14Kürt siyasi çevreleri yasayı sürecin ikinci aşamasının başlangıcı ve demokratik cumhuriyete giden yolda önemli bir eşik olarak değerlendiriyor.
37:23Önder Opa'nın süreci ilişkin mesajları da bu değerlendirmelerin temelini oluşturuyor.
37:28Ancak yasanın Kürt sorununun siyasal ve kültürel boyutlarını bütünüyle kapsamadığı da vurgulanıyor.
37:34Eşit yurtaşlık, ana dil hakkı, yerel demokrasi ve demokratik katılım gibi başlıkların yasada yer almaması bu konuların sürecin dışında kaldığı
37:43anlamına gelmiyor.
37:44Bu başlıkların sürecin ilerleyen aşamalarında ele alınması gereken temel meseleler olduğu belirtiliyor.
37:50Önder Opa'nın 2 Ağustos'ta İmralı heyetiyle görüşmesinde yasayı anahtar olarak tanımlaması ve henüz her şey çözülmüş değildir mesajı vermesi
37:59de sürecin tamamlanmış değil, devam eden ve aşamalı bir karakter taşıdığına işaret ediyor.
38:04Kürt siyasi çevrelerin ortak vurgusuysa şu, 10 yıllara yayılan çatışma, kayıplar ve güvensizliklerin ardından kalıcı bir barışa ulaşmak kolay ve
38:14tek aşamalı bir süreç değil.
38:16Bu nedenle atılan her adımı olduğundan büyük görmek de, eksiklikleri nedeniyle değersizleştirmek de doğru değil.
38:23Özetle çerçeve yasa tüm sorunları çözen nihai bir düzenleme olarak değil, yeni bir dönemin hükiki zeminini oluşturabilecek ilk ve kritik
38:31adımlardan biri olarak değerlendiriliyor.
38:33Önder Apo'da yasayı demokratik cumhuriyete açılacak kapının ilk anahtarı ve uzun yolun bir başlangıcı olarak ele alıyor.
38:40Yasanın daha şimdiden sağladığı olanakların iki önemli özelliği bulunuyor.
38:451. Silahlı çatışmadan demokratik siyasete geçiş ilk kez ayrıntılı ve öngörülebilir bir hukuk prosedürüne bağlanıyor.
38:522. Devlet ile özgürlük hareketi arasında yürütülen ve Önder Apo'nun baş müzakereci olarak yer aldığı müzakere sürecinin hükiki sonuçları,
38:59demokratik meşruiyetini meclisin yasa yapma iradesiyle kazanıyor.
39:04Tüm bunlar baş aktör ve müzakereci olarak Önder Apo'nun koşullarının süreci yürütebilecek biçimde düzenlenmesine bağlı olarak yapılıyor.
39:15Deniz Fırat kalemi kamerasıyla hakikat gazeteciliği yaptı.
39:21Dünyanın en barbar oluşumu olan DAEŞ'in Mamur halkına yönelik saldırısını yaralanmasına rağmen an be an çekti ve yazdı.
39:31DAEŞ tarafından 12 yıl önce katledildi.
39:34Süreci konuşurken en çok da aslında halkın acısını büyük özveriyle çeken, hakikat gazeteciliğini yapan ve katledilen gazetecileri anmak gerekiyor belki
39:47de.
39:48Ve kendisini saygı ve minnetle anıyoruz.
39:51Anısıyla hazırladığımız potresini ekranınıza taşıyoruz.
39:56Leyla Yıldızhan 1984 yılın zadanı bağlı çaldıran ilçesinin Hece Hatun köyünde dünyaya gelir.
40:03Ancak çocukluğunda baskı, sülüm, tutuklama, sürgün, ölüm ve acıyı tanır.
40:08Leyla'nın ailesi yurtseverdir ancak iğralleşiminin baskıları nedeniyle orada da kalamazlar ve sele kampına yönelirler.
40:15Aile daha sonra şehit Rüstemçuti Mahmur Mülteci kampına geçer.
40:181991-92 yıllarında Güney Kürdistan Hükümeti'nin Türk Devleti ile iş birliği içinde gerçekleştirdiği saldırıları tanıklık eder.
40:26O ve kız kardeşi Sariye Özgürlük mücadelesine katılma kararı verir.
40:30Kız kardeşi Binevş Reşit, Alfer Yıldızhan'da 1997 yılında sapla yaşanan çatışmada şehit düşer.
40:36Ancak o, iki yıl sonra kız kardeşinin şehadetini yaşar.
40:40Bu süreçte dört kız kardeş Binevş, Sariye, Deniz ve Küçük Binevş'e gerilla saplarına katılır.
40:45Binevş ve Sariye özgürlük saplarında şehit düşer.
40:48Deniz Fırat, 2007 yılında kadın basın çalışmalarına katılır.
40:52Yeridenin yönetiminde yer alan Deniz Fırat, editörlük ve Mahmur'da haftalık yayınlanan Kürtçe gazetenin yasarlığını yapar.
40:58Yetenekli, dinamik kişiliği ve büyük çabalarıyla her zaman arkadaşları üzerinde etkili olur.
41:04Komünal ve kolektif yaşamıyla her arkadaşının kalbinde yere dinir.
41:08Deniz Fırat, Gurbeteller Söz, Zeynep Erdem, Şilan Aras, Zilan Pepure, Sariye Onur ve onlarca hakikat arayıcısının izinden yürüdü.
41:17Son olarak Deniz Fırat, Mahmur'a yönelik saldırıları ve saldırılar karşısındaki direnişi takip ediyor,
41:23mikrofonu ve kamerasıyla savaş alanından dünyaya haber aktarıyordu.
41:27Deniz Fırat, doğru haberleri ulaştırmak için Mahmur Mülteci kampındaydı ve direnişe kendi gözleriyle tanıklık ediyordu.
41:34Ön cephelerde yerini alıyor ve Strek TV, Meknuçe, Ronahi TV, ANF ve DİHA'ya cephelerden son gelişmeleri aktarıyordu.
41:42Savaş görüntülerini anbean kaydetiyor ve dünyaya ulaştırıyordu.
41:468 Ağustos'ta havan topu mermisinin parçasıyla yaralanmasına rağmen cephelerden son gelişmeleri aktarmaya devam etti.
41:53Deniz Fırat, bu saldırının sonucunda Özgür basının ölümsüzlerinden biri oldu ve Kürdistan basınının ölümsüzler kervanına katıldı.
42:07Evet, kendisini tekrar saygı ve minnetle anıyoruz.
42:10Evet, bu süreci konuşurken aslında en çok da bu süreci kendilerine borçluyuz diyebiliriz.
42:16Halkın acısını ve yaşananları, zulümleri, tarihten bu yana yaşanan her şeyi anbean çektiler.
42:23Hakikat gazetciliği yaptılar.
42:25Değerli izleyenler, kendisini tekrar saygı ve sevgiyle anıyoruz ve bu haberle bültenimizi noktalıyoruz.
42:31Hoşçakalın.
42:35Altyazı M.K.
43:03Altyazı M.K.
Comments